Regulacja krążenia
wieńcowego
Regulacja krążenia
wieńcowego
Przekrój poprzeczny ściany
serca
• Ściana serca składa się z
• 1) wsierdzia (warstwy wewnętrznej)
• 2)śródsierdzia (w. środkowej)
• 3)nasierdzia (w.zewnętrznej)
Budowa wsierdzia
Wsierdzie
• Pokrywa cała wewnętrzną powierzchnię
serca łącznie z zastawkami
• składa się z:
• 1)śródbłonka (nabłonek jednowarstwowy
płaski)
• 2)blaszki łącznej właściwej (tk. Łączna
włóknista nie zawierająca naczyń)
• 3)tkanki podwsierdziowej (zawiera
rozgałęzienia naczyń krwionośnych tworzące
bogaty splot podwsierdziowy)
.
• Śródsierdzie czyli mięsień sercowy:
• Zawiera główną masę mięśniową
serca
• Stanowi siłę ssąco-tłoczącą serca
• Nasierdzie: blaszka surowicza
pokrywająca powierzchnię serca
Unaczynienie serca
• Serce unaczynione jest przez prawą i lewą tętnicę
wieńcową odchodzące od aorty wstępującej
• Włókna Purkinjego i struny ścięgniste otrzymują
krew z komór
• Główne odgałęzienia tętnic wieńcowych
przechodzą przez osierdzie, mięsień sercowy i
nasierdzie prostopadle do włókien mięśniowych
• Zawierają liczne naczynia oporowe (tętniczki i
zwieracze przedwłośniczkowe)
• Naczynia włosowate biegną równolegle do
włókien mięśnia sercowego
Cykl hemodynamiczny serca
Cykl hemodynamiczny serca składa się
z:
1) Skurczu przedsionków
2) Skurczu komór
3) Rozkurczu 4-ech jam serca
Skurcz komór
• 1) faza izowolumetryczna
– Zastawki przedsionkowo-komorowe są już zamknięte,
a zastawki półksiężycowate aorty i pnia płucnego są
jeszcze zamknięte =>nie zmienia się objętość
komory
– Rośnie napięcie mięśnia sercowego (w wyniku
pobudzenia mięśniówka komór nie skraca się, tylko
generuje napięcie)=> rośnie ciśnienie w komorze
• 2) faza wyrzutu (faza izotoniczna)
– Gdy ciśnienie w komorze przewyższy ciśnienie w
aorcie i t. płucnej=> otwierają się zastawki
półksiężycowate=> krew wypływa na obwód
– Ciśnienie w komorze nie wzrasta (lub wzrasta
nieznacznie)
Rozkurcz komór
• 1) faza rozkurczu izowolumetrycznego:
zamknięte zastawki półksiężycowate i
przedsionkowo-komorowe=>spadek
ciśnienia w komorach
• 2)faza napełniania komór: Krew napływa
do obu komór z prawego i lewego
przedsionka
Ze względu na dużą podatność mięśnia
komór dochodzi do niewielkiego wzrostu
komorowego ciśnienia rozkurczowego
Opór dla przepływu
wieńcowego
• 1) bierny opór zewnątrznaczyniowy:
– a) ucisk kurczących się włókien mięśnia
sercowego na naczynia wieńcowe-
największy w fazie skurczu
izowolumetrycznego komór
– b)ciśnienie wywierane przez krew
napierającą na ściany komór (wprost
proporcjonalne do ciśnienia w jamie
komory)
• 2)aktywny opór wewnątrznaczyniowy
(zależny od czynników metabolicznych,
neurogennych i humoralnych)
Fazowe zmiany przepływu
wieńcowego
• Lewa komora:
– w czasie skurczu komór przepływ wieńcowy
maleje (najbardziej w trakcie skurczu
izowolumetrycznego-prawie całkowicie ustaje)
– W trakcie rozkurczu komór (gł. w1e wczesnej
fazie) przepływ wieńcowy znacznie wzrasta
– Im silniej kurczy się lewa komora-tym większe
ograniczenie przepływu w tętnicach
wieńcowych lewej komory
– Największe różnice przepływu wieńcowego
(między fazą skurczową a rozkurczową pracy
serca)- w trakcie wysiłku fizycznego
Fazowe zmiany przepływu
wieńcowego
• Prawa komora:
– w czasie skurczu komór przepływ
wieńcowy wzrasta (mięsień prawej
komory rozwija słabsze naprężenie w
czasie skurczu)
– W trakcie rozkurczu komór przepływ
wieńcowy nieznacznie maleje
– Znacznie mniejsze różnice przepływu
wieńcowego między fazą skurczową a
rozkurczową niż w lewej komorze
Przepływ wieńcowy w
poszczególnych warstwach
serca
• Warstwa podwsierdziowa i środkowa
– przepływ całkowicie ustaje w trakcie skurczu
komór (naczynia wieńcowe uciskane przez
kurczący się mięsień serca oraz przez krew
wypełniającą komory serca)
– największy przepływ w trakcie fazy rozkurczu
(większy niż w warstwie podnasierdziowej)
• Warstwa podnasierdziowa: w trakcie skurczu
przepływ ograniczony
Regulacja przepływu
wieńcowego
Kontrola metaboliczna
• Czynniki zwiększające przepływ
wieńcowy
– Spadek prężności O
2
(hipoksja)
– Wzrost stężenia CO
2
– Wzrost stężenia jonów K
+
(tachykardia)
– Wzrost stężenia jonów H
+
– Wzrost stężenia adenozyny (rośnie w hipoksji)
Regulacja przepływu
wieńcowego przez czynniki
śródbłonka
• Nacz. wieńcowe są pod stałym
rozszerzającym wpływem NO
• NO- ważna rola w regulacji przepływu
podczas wzrostu pracy i metabolizmu m.
serca (wzrost nap. ścinającego)
• PGI
2
- wzrost wydzielania rośnie również pod
wpływem napięcia ścinającego
• Uszkodzenie śródbłonka (np. miażdżyca)-
• =>zaburzenia w regulacyjnej roli czynników
naczyniorozszerzających
Neurogenna regulacja
krążenia wieńcowego
• Pobudzenie układu współczulnego (np.
wysiłek fizyczny)=>wzrost wydzielania NA:
• Działa na 1)rec. α
1
w mięśniówce naczyń=>
skurcz naczyń oraz na
• 2) rec. α
2
w kom. śródbłonka=> uwalnia
NO =>rozkurcz naczyń
• Wpływ NA na naczynia: skurcz, ale
przeciwdziałają efekty metaboliczne i
działanie NO=>ostateczny efekt przy
pobudzeniu układu współczulnego: rozkurcz
Unerwienie przywspółczulne
• Uczestniczy w rozszerzeniu naczyń
wieńcowych podczas pobudzenia
baro- i chemoreceptorów tętniczych
• Ach silnie rozszerza naczynia po
podaniu do światła naczynia (działanie
na śródbłonek)
• W warunkach fizjologicznych-
niewielkie znaczenie
Rezerwa przepływu
wieńcowego
• Jest to różnica pomiędzy aktualnym
przepływem a przepływem przy
maksymalnie rozszerzonych
naczyniach.
• Mniejsza w warstwie
podwsierdziowej, niż
podnasierdziowej
• Zawał m. serca-najczęściej w
warstwie podwsierdziowej
• Bibliografia:
• Seminaria z fizjologii cz II pod red. E.
Szczepańskiej-Sadowskiej i E.
Koźniewskiej
• Fizjologia człowieka z elementami
fizjologii stosowanej i klinicznej pod
red. W. Traczyka i A. Trzebskiego