Zmiany w organizmie
kobiety podczas ciąży
Zmiany w organizmie
kobiety podczas ciąży
Zmiany ciążowe w
narządach płciowych
-macica:
• Ciężar
macicy zwiększa się 20-krotnie i pod
koniec ciąży osiąga 1 kg.
• Pojemność
macicy zwiększa się do kilku, a nawet
kilkunastu litrów (w ciąży wielopłodowej).
• We wczesnej ciąży kształt macicy na
kształt
gruszkowaty, w 3-m m-cu - zaś spłaszczonej kuli.
• W ostatnim okresie ciąży formuje się strefa
przejściowa między trzonem a szyjką macicy -
dolny odcinek
, którego szerokość w terminie
porodu wynosi 6-9 cm.
Zmiany ciążowe w
narządach płciowych -
szyjka macicy:
• Przed ciążą szyjka macicy stanowi ok. 1/3 masy i
długości macicy. W czasie ciąży ten stosunek
zmienia się znacząco na korzyść trzonu macicy
• Pod koniec ciąży długość szyjki macicy wynosi
2-3 cm (długość trzonu macicy dochodzi w tym
czasie do 30cm).
• W miarę rozwoju ciąży szyjka dojrzewa:
– staje się rozpulchniona,
– zmienia swoje położenie,
– skraca się
– udrażnia się jej kanał
Zmiany ciążowe w
narządach płciowych -
pochwa i srom:
• Następuje zmiana środowiska
biochemicznego pochwy
• Zwiększa się pojemność pochwy, jej
rozciągliwość i elastyczność.
• Zwiększa się ilość wydzieliny pochwowej
oraz zmienia się jej wygląd.
• Srom ciężarnej staje się obrzęknięty, i
przebarwiony, mogą pojawić się żylaki
sromu.
Zmiany ciążowe w
narządach płciowych -
jajnik:
• Zwiększa swoją objętość
• Ciałko żółte miesiączkowe zmienia
się w żółte ciałko ciążowe, które
powiększa się aż do 8 t.c.
• Żółte ciałko ciążowe zanika po 12
t.c. Jego hormonalną funkcję
przejmuje stopniowo łożysko.
Zmiany ciążowe w
gruczołach sutkowych:
•
Pojawia się uczucie obrzmienia gruczołów
sutkowych
•
Zwiększa się objętości sutków (przyrost
masy utkania gruczołowego w I-m trymestrze
ciąży)
•
Na początku II-go trymestru - następuje
rozrost komórkowy, przekrwienie sutków,
wstępna laktogeneza
•
W III-m trymestrze - miejscowe wydzielanie
młodziwa (siary)
Zmiany ciążowe w obrębie
skóry:
• W wyniku podwyższonego poziomu
estrogenów i progesteronu w osoczu
następuje wzmożone wydzielania
melanotropiny warunkujące zwiększenie
ilości oraz objętości melanocytów
• Zwiększa się przebarwienie skóry -
–
w obrębie brodawek sutkowych,
–
w okolicach sromu i krocza,
–
w linii środkowej ciała na skórze brzucha
• Skóra zwiększa swą elastyczność
Zmiany ciążowe w obrębie
skóry:
• Zmiany naczyniowe - następuje
rozszerzenie naczyń krwionośnych
(wskutek podwyższonego stężenia
estrogenów)
• Rozstępy skórne - pojawiają się w
drugiej połowie ciąży na skórze
brzucha, sutków, bioder oraz ud
(powstają z powodu zmian ilościowych
w obrębie włókien kolagenowych)
Zasadnicze zmiany w
Zasadnicze zmiany w
układzie oddechowym
układzie oddechowym
podczas ciąży:
podczas ciąży:
•
Zmiana toru oddychania z żebrowego na
przeponowy
•
Zwiększona wentylacja (ok. 40%) - zwiększona
pojemność płuc i zwiększona wymiana gazowa (na
skutek obniżenia progu wrażliwości ośrodka
oddechowego i zwiększenia jego czułości na
podwyższenie pCO2 - zależne od progesteronu)
•
Wzrost wentylacji minutowej, zużycia tlenu,
wdechowej pojemności płuc, zmniejszenie oporu
dróg oddechowych
•
Nie zmienia się pojemność życiowa i pojemność
całkowita płuc
•
W wyniku tych zmian dochodzi u ciężarnej do
łagodnej wyrównawczej zasadowicy oddechowej
• Zwiększenie objętości krwi krążącej
rozpoczyna się już od 12 t.c. i osiąga swój
szczyt ok. 32 t.c., w tym czasie ilość krwi
krążącej zwiększa się mniej więcej o 40%.
• Objętość wyrzutowa serca zwiększa się do
6 l/min i jest największa ok. 32 t.c.
• Częstotliwość uderzeń serca zwiększa się o
około 20 uderzeń/min.
• Całkowity opór obwodowy zmniejsza się do
32 t.c., po czym następuje jego zwiększenie.
Zmiany w układzie krążenia
Zmiany w układzie krążenia
zachodzące podczas ciąży:
zachodzące podczas ciąży:
Zmiany w układzie krążenia
Zmiany w układzie krążenia
zachodzące podczas ciąży:
zachodzące podczas ciąży:
Zmiany w układzie krążenia
Zmiany w układzie krążenia
zachodzące podczas ciąży:
zachodzące podczas ciąży:
Zmiany w układzie krążenia
Zmiany w układzie krążenia
zachodzące podczas ciąży:
zachodzące podczas ciąży:
• Wzrost kurczliwości mięśnia sercowego
i powiększenie lewej komory
• Wzrost średniej prędkości skracania włókien
mięśnia sercowego
• Wzrost pracy serca związany ze spadkiem
pojemności życiowej płuc przy jednoczesnym
wzroście zapotrzebowania na tlen
• Nasilenie procesów metabolicznych i wzrost
zapotrzebowania na tlen samego mięśnia
sercowego
• Powiększająca się macica uciska żyłę
główną dolną doprowadzając do wzrosty
ciśnienia w układzie żylnym kończyn
dolnych i zmniejszając powrót żylny do
serca
• Mechanizm ten jest największy w pozycji
leżącej na plecach, mniejszy w pozycji
stojącej i siedzącej, a najmniejszy w pozycji
leżącej na lewym boku
Zespół żyły głównej dolnej
W pozycji na wznak powiększona
macica uciska żyłę główną dolną
Upośledzenie odpływu
z obwodowych naczyń
Zmniejszenie powrotu krwi
żylnej do serca
Hipotonia !
Objawy niedotlenienia płodu
Dodatkowe zmiany w układzie
Dodatkowe zmiany w układzie
krążenia związane z porodem i
krążenia związane z porodem i
połogiem
połogiem
Dodatkowe zmiany w układzie
Dodatkowe zmiany w układzie
krążenia związane z porodem i
krążenia związane z porodem i
połogiem
połogiem
• W czasie porodu:
– Podczas skurczu macicy do krwioobiegu zostaje wtłoczone
300-500 ml krwi zwiększa to powrót żylny
– Wzrost objętości wyrzutowej serca o 10%
– Wzrost objętości minutowej serca o 25% w I i 50% w II
okresie porodu
– Wzrost ciśnienia tętniczego krwi o 10%
– Wzrost ciśnienia żylnego i powrotu krwi do prawej komory
– Gwałtowny napływ krwi do prawego przedsionka i płuc po
urodzeniu się płodu i popłodu wskutek zmniejszenia ucisku
macicy na ż.g.d.
Dodatkowe zmiany w układzie
Dodatkowe zmiany w układzie
krążenia związane z porodem i
krążenia związane z porodem i
połogiem
połogiem
Dodatkowe zmiany w układzie
Dodatkowe zmiany w układzie
krążenia związane z porodem i
krążenia związane z porodem i
połogiem
połogiem
• W czasie połogu:
• Przemieszczenie krwi do naczyń trzewnych po
urodzeniu płodu i objawy względnej hypowolemii.
• Zwiększenie objętości krwi krążącej wskutek
wchłanianie płynu pozakomórkowego
We wczesnym połogu dochodzi do
normalizacji rzutu serca głównie przez
zwolnienie akcji serca oraz zwiększenie
diurezy. Do całkowitej normalizacji w układzie
krążenia dochodzi w ciągu 4-6 tygodni po
odbytym porodzie
Hyperwolemia:
• Rozpoczyna się w 6 tygodniu ciąży, wartość
maksymalną osiąga w 24-36 tygodniu ciąży
• Związana jest ze wzrostem objętości osocza
pod wpływem:
– działania układu renoina-angiotensyna-aldosteron
– zwiększonej aktywności hormonów płciowych
– zwiększonej aktywności somatotropiny kosmówkowej
– zwiększonej aktywności przedsionkowego hormonu
natiuretycznego
– zwiększonej aktywności prostaglandyn
Hyperwolemia:
• Retencja jonów sodu w ciąży wynosi
500 do 900 mEq co pociąga za sobą
zatrzymanie wody w ustroju w ilości 6
do 8 litrów.
• Wzrost objętości koreluje z masą płodu,
masą łożyska oraz masą ciężarnej
• Większy przyrost występuje u
wieloródek oraz w ciąży mnogiej
Hyperwolemia:
• Mniejszy o 10% przyrost erytrocytów
w stosunku do objętości osocza
powoduje umiarkowaną
niedokrwistość kobiet ciężarnych
– Obserwuje się:
• obniżenie wartości hematokrytu do 33-38%
(24-36 t.c.)
• obniżenie wartości hemoglobiny do 11-12g/dl
(24-36 t.c.)
Zmiany zachodzące pod czas
prawidłowej ciąży, mogące
sugerować chorobę serca
• Objawy podmiotowe:
– Duszność, skrócenie oddechu, ortopnoe, które może
być przyczyną hyperwentylacji spowodowana
hyperprogesteronizmem, niskim poziomem
dwutlenku węgla w pęcherzykach płucnych lub
uniesieniem przepony
– Zmniejszeniem tolerancji wysiłku fizycznego
spowodowaną wzrostem masy ciała, zmniejszoną
aktywnością fizyczną
– Zawroty głowy, omdlenia, zaburzenia widzenia,
mroczki spowodowane spadkiem powroty żylnego i
spadkiem RR
Zmiany zachodzące pod czas
prawidłowej ciąży, mogące
sugerować chorobę serca
• Objawy podmiotowe:
– Bóle w nadbrzuszu lub za mostkiem,
wzdęcia, zgaga, spowodowane uniesieniem
przepony, żołądka i wątroby przez
powiększoną macicę oraz zmniejszenie
motoryki przewodu pokarmowego
– Zmniejszenie tolerancji wysokich temperatur,
otoczenia pocenie się, flush spowodowany
wzrostem przepływu krwi przez skórę i
wzrostem przemian metabolicznych
Zmiany zachodzące pod czas
prawidłowej ciąży, mogące
sugerować chorobę serca
• Objawy podmiotowe:
– Trudności w oddychaniu przez nos
wywołane rozszerzeniem naczyń
krwionośnych oraz wzrostem przepływu
krwi przez błony śluzowe
– Kołatania serca spowodowane przez wzrost
tętna, nasilenie uderzenia koniuszkowego
lub wzrost pobudzenia ektopowego serca
Zmiany zachodzące pod czas
prawidłowej ciąży, mogące
sugerować chorobę serca
• Objawy przedmiotowe:
– Rzężenie u podstawy płuc, które są skutkiem
atelektazji spowodowanej gorszą wentylacją dolnych
płatów płuc w wyniku wysokiego ustawienia
przepony
– Obrzęki kończyn dolnych spowodowane przez
mechaniczny ucisk żyły głównej dolnej, wzrost
ciśnienia krwi w układzie żylnym kończyn, retencję
sodu i wody
– Pobudzenia ektopowe, tachykardia nadkomorowa
pojawiające się wskutek obniżenia progu
pobudliwości dla pobudzeń dodatkowych i arytmii.
Zmiany zachodzące pod czas
prawidłowej ciąży, mogące
sugerować chorobę serca
•
Objawy w badaniach dodatkowych
– w EKG:
• ulega przemieszczeniu oś elektryczna serca
• spotyka się niespecyficzne zmiany w odcinku S-T i
załamku T
• widoczna jest umiarkowana tachykardia
• widoczne są dodatkowe pobudzenia nadkomorowe i
komorowe
Zmiany te wywołane są przez wysokie ustawienie
przepony, powiększenie objętości prawej komory,
zmieną napięcia układu sympatycznego oraz
zminą kolejności repolaryzacji
Zmiany zachodzące pod czas
prawidłowej ciąży, mogące
sugerować chorobę serca
• Objawy w badaniach dodatkowych
– w echokardiografii:
• powiększenie objętości końcoworozkurczowej
prawej i lewej komory
• wzrost średniej prędkości skracania włókien
okrężnych mięśnia sercowego
• wzrost frakcji wyrzutowej
• krążenie hyperergiczne
Zmiany te wywołane są przez zwiększoną
kurczliwość mięśnia sercowego oraz
zwiększoną aktywność układu sympatycznego
Zmiany ciążowe w
układzie krwiotwórczym:
•
Powiększenie ogólnej liczby erytrocytów o
15-20%.
•
Spadek stężenia Hb i obniżenia się wartości
Ht (względna niedokrwistość, której
przyczyną jest wzrost objętości osocza).
•
Wzrost liczby leukocytów do 10-15 tys. z
„przesunięciem w lewo” wzoru odsetkowego.
•
Istnieje tendencja do nadkrzepliwości krwi
•
Zmiana stosunku albumin do globulin
Zmiany ciążowe w układzie
immunologicznym:
• Obniżenie odpowiedzi komórkowej
• Wzrost odpowiedzi humoralnej
• Zmiany funkcji cytokin Th1/Th2
• Spadek odporności przeciw wirusom i
pasożytom wewnątrzkomórkowym
• Wzrost tolerancji przeszczepów
• Zaostrzenie chorób autoagresyjnych
uwarunkowanych Th2 (SLE), remisja
chorób uwarunkowanych Th1 (RZS)
Zmiany ciążowe w
układzie pokarmowym:
• Przesunięcie ku górze i na boki jelit i żołądka
poprzez rosnącą macicę
• Spowolnienie motoryki błony mięśniowej
przewodu pokarmowego
>
zaburzenia czynności
zwieraczy i cofanie się treści żołądka do przełyku
• Zwiększone wydzielanie gruczołów ślinowych i
spowolnienie ruchów robaczkowych
> lepsze
trawienie i wchłanianie treści pokarmowej
• Jama ustna - częsta skłonność do obrzęku i
krwawień z dziąseł
Zmiany ciążowe w
układzie pokarmowym:
• Ograniczona czynność perystaltyczna jelita
grubego prowadzi do wystąpienia zaparć
• Zwiotczenie ścian pęcherzyka żółciowego i
zagęszczenie żółci może prowadzić do
powstawania kamieni żółciowych
• Wątroba w czasie ciąży wytwarza większą
ilość globulin i czynników krzepnięcia
• Podwyższone stężenie estrogenów może
powodować zastój żółci w przewodach
wewnątrzwątrobowych (cholestaza)
Zmiany ciążowe w
czynności nerek i dróg
moczowych:
• Zwiększony przepływ krwi
• Zwiększone przesączanie kłębkowe
• Zwiększona resorpcja zwrotna sodu i wody
• Częstsze oddawanie moczu
• Fizjologiczna glukozuria (lecz każda glukozuria
w ciąży wymaga diagnostyki)
• Poszerzenie kielichów i miedniczek nerkowych
oraz moczowodów od 10 t.c., bardziej po
stronie prawej (wskutek działania progesteronu
oraz ucisku rosnącej macicy)
Przemiana materii w
ciąży:
• Zasadniczą cechą metabolizmu ciążowego
kobiety jest konieczność zapewnienia płodowi
podstawowych substratów, niezbędnych do
systematycznego wzrostu jego ciała.
Zapoczątkowane ciążą zamiany mają
charakter zarówno jakościowy jak i ilościowy
• Wiele parametrów metabolizmu kobiety
ciężarnej znajduje się jednak w granicach,
które oceniamy jako typowe dla kobiet poza
ciążą.
Przemiana materii w
ciąży:
• Ciężar ciała kobiety ciężarnej wzrasta
mniej więcej o 15%. Nieprawidłowa krzywa
przyrostu ciężaru ciała może być dowodem
nieprawidłowego przebiegu ciąży.
• Potrzeby energetyczne ciężarnej stopniowo
zwiększają się: dzienne zapotrzebowanie
kaloryczne pod koniec ciąży jest o ok. 500
kcal większe niż na początku.
Przemiana materii w
ciąży:
• Metabolizm kobiety ciężarnej zostaje
szybciej przestrojony na zużycie
tłuszczów oraz „oszczędzanie” glukozy i
aminokwasów w odpowiedzi na stale
zwiększające się zapotrzebowania
płodowego na te substancje.
• Mechanizmy regulujące gospodarkę
substancjami odżywczymi u płodu
usytuowane są między innymi w łożysku.
Przemiana materii w
ciąży:
•
Istotne zmiany zachodzą w gospodarce
węglowodanowej
•
Ciąża nieznacznie zmniejsza tolerancja glukozy przez
ciężarną.
•
W czasie trwania ciąży zmianie ulega
insulinowrażliwość cięzarnej:
– we wczesnej ciąży
- obserwuje się podwyższoną wrażliwość
na insulinę oraz zwiększone jej wydzielanie (może być
obniżony poziom glukozy we krwi)
– w zaawansowanej ciąży
- zwiększa się oporność na insulinę
(wskutek działanie jej antagonistów - hormonów łożyskowych-
ludzkiej somatomammotropiny kosmówkowej, estrogenów i
progesteronu)
Przemiana materii w
ciąży:
• Wzrasta ogólne stężenie lipidów - na
skutek przesunięcia rezerw lipidowych
z tkanki tłuszczowej do krążenia oraz
selektywnej kontroli miejsc pobierania
trójglicerydów i kwasów tłuszczowych.
• Stężenie trójglicerydów w ciąży może
wzrastać dwa i więcej razy
Zmiany w narządach
wydzielania
wewnętrznego:
• Przysadka:
– rozrasta się część gruczołowa przysadki w wyniku
namnożenia się komórek wydzielających prolaktynę.
– Wzrasta stężenie prolaktyny we krwi,
– Obniża się stężenie gonadotropin FSH i LH we krwi
na skutek hamowania wydzielania tych
gonadotropin poprzez zwiększony poziom sterydów
płciowych wytwarzanych przez łożysko,
– Nieco zwiększa się stężenie kortykotropiny (ACTH) i
tyreotropiny (TSH)
Zmiany w narządach
wydzielania
wewnętrznego:
• Gruczoł tarczycowy:
– Tarczyca powiększa się (czynnościowa
hyperplasia)
– Obserwuje się wzmożone wychwytywanie jodu
– zwiększenie o 50-100% stężenia jodu
związanego z białkiem
– zwiększenie o 50-100% stężenia jodu
hormonalnego
– zwiększenie stężenia globuliny
transportującej tyroksynę.
Zmiany w narządach
wydzielania
wewnętrznego:
• Kora nadnerczy:
– Cechy przerostu kory nadnerczy
– Wzmożone wydzielania kortyzolu
– Zwiększone prawie o 100% wytwarzanie
glikokortykoidów
– Mierne zwiększenie wytwarzania
mineralokortykosteroidów
– Zwiększenie rezerwy czynnościowej kory nadnerczy
– Zwiększone stężenie transkortyny (ochrania to
ciężarną kobietę przed nadmiarem lub niedoborem
kortyzolu)
Pierwsze, odczuwane przez matkę ruchy
dziecka, powodują, że wyobrażenie o nim
zaczyna nabierać konkretnych cech
odrębnej osoby. Dziecko przestaje być
odczuwane wyłącznie jako cząstka
własnego ciała
Duży wpływ na urealnienie obrazu dziecka i
związane z tym uczucia macierzyńskie mają
badania obrazowe wykonywane w
obecnośći obojga rodziców.
Zmiany zachodzące w
psychice ciężarnych