Rozumowanie
Stosowana psychologia
poznawcza
Szymon Wichary
Rozumowanie
Stosowana psychologia
poznawcza
Szymon Wichary
Użycie wiedzy
• Wiedza to nie wszystko
• Weryfikacja wiedzy
Generowanie
i weryfikacja hipotez
• Peter Wason, lata 60
2-4-6
Rozumowanie indukcyjne
Teoria
Hipoteza
Obserwacje
Regularnos
c
Rozumowanie indukcyjne
• Podstawowy błąd
• Tendencja do potwierdzania hipotezy
confirmation bias
Prawda może być bardziej ogólna od
hipotezy
Poszukiwanie dowodów sprzecznych z
hipotezą
Rozumowanie dedukcyjne
Karl Popper, Logika odkrycia naukowego
Postulat falsyfikacjonizmu
• Modus tollendo tollens
• Falsyfikacja hipotez
• Jeśli P, to Q
• nie-Q, więc nie-P
Rozumowanie dedukcyjne
Teoria
Hipoteza
Hipoteza
operacyjn
a
Obserwacja
Prawda
czy fałsz
Rozumowanie dedukcyjne
• Zadanie czterech kart (Wason, 1966)
(zadanie selekcyjne Wasona)
Jesli na jednej stronie jest litera D,
to na drugiej stronie jest liczba 3.
D
E
3
4
Rozumowanie dedukcyjne
• Badania z uzyciem zadania czterech
kart
Jesli ktos jedzie do Zakopanego,
to jedzie autobusem.
Zakopan
e
autobus
Warszaw
a
pociag
Rozumowanie dedukcyjne
• Badania z uzyciem zadania czterech
kart
Jesli ktos pije alkohol,
to musi miec powyej 18 lat.
piwo
cola
16
25
Rozumowanie dedukcyjne
• Badania z uzyciem zadania czterech kart
• Wersja abstrakcyjna (Wason, 1966)
– Poprawnosc = 10%
• Efekt tresci (content effect)
• Pragmatyczne schematy rozumowania
(Cheng I Holyoak, 1985)
– Poprawnosc: 30-40%
Rozumowanie dedukcyjne
• Umowa spoleczna Cosmides (1985,
1989)
• Wykrywanie oszustow Gigerenzer i Hug
(1992)
– Poprawnosc 80%
• Ewolucyjne wyjasnienie efektow tresci
– Rozumowanie o interakcjach spolecznych
– Altruizm odwzajemniony
– Adaptacja do wykrywania oszustow