Pozyskiwanie wiedzy
c.d.
Proces budowania systemu
Pozyskiwanie wiedzy
c.d.
Proces budowania systemu
Pozyskiwanie wiedzy
Proces budowania systemu ekspertowego
Ustrukturalizow
anie wiedzy
Identyfikacja
problemu
Znalezienie
metod
reprezentacji
wiedzy
Wybór
narzędzia
Implementacja
Sprawdzanie
poprawności
działania
Identyfikac
ja
Formalizacj
a
Konceptualiza
cja
Implementac
ja
Testowanie
Nowe sformułowanie
problemu
Udoskonalenie struktury
wiedzy
Analiza metod reprezentacji
wiedzy
Edycja
formalizmów
Uściślenie wiedzy o problemie
Co inżynierowie wiedzy powinni wiedzieć o problemie
●
Wiedza podstawowa
▸
Podręczniki i inne źródła pisane
▸
Filmy szkoleniowe
▸
Seminaria i szkolenia
●
Wiedza dodatkowa
▸
Opis procesu rozwiązywania problemu
przez eksperta
▸
Aspekty problemu które są szczególnie
trudne
Uściślenie wiedzy o problemie
Wyjaśnienie w jaki sposób espert rozwiązuje problem
1
Forma bieżąca - obserwacja
eksperta
2
Forma historyczna - prośba o
opisanie historycznych sytuacji
3
Forma hipotetyczna - prośba o
ogólne opisanie problemu
Identyfikacja probelmu
Kroki podejmowane przy rozwiązywaniu problemu
●
Określenie jakie kroki są
podejmowane przez eksperta
●
Zrozumienie w jaki sposób
ekspert na podstawie danych
wejściowych jest w stanie
wygenerować wnioski
●
Identyfikacja szczegółowych
faktów i hipotez jakie ekspert
używa w procesie wnioskowania
Identyfikacja probelmu
Poznanie strategii eksperta
Określenie:
●
Kroków, które występują niezbyt
często
●
Kroków które są wykonywane
automatycznie (podświadomie)
●
Uwarunkowań, które sprawiają że
podjęte kroki są słuszne
Identyfikacja probelmu
Testowanie kompletności strategii eksperta
●
Pytanie co... jeśli ?
●
Sytuacje podobne a różnice w
strategii eksperta
Identyfikacja probelmu
Próba definicji procedur
●
Uwzględnienie kroków podjętych przez
eksperta niemożliwych do wykonania przez
SE
●
Uwzględnienie kroków podejmowanych
przez kogo innego niż ekspert ale które
będzie musiał wykonywać SE (aktualizacja
BD)
●
Uwzględnienie kroków które będzie musiał
wykonywać SE a nie są wykonywane przez
nikogo
●
Próba opisu w jaki sposób program
komputerowy będzie w stanie rozwiązać
problem.
Identyfikacja probelmu
Organizowanie wiedzy
Wcześniejsze fazy doprowadziły do
zorganizowania wiedzy według:
●
Rodzaju problemu
●
Listy nieuporządkowanych
wywiadów
Identyfikacja probelmu
Organizowanie wiedzy
Uporządkowanie pozyskanych wcześniej
informacji polega na:
●
Utworzeniu słownika używanej
przez projektantów terminologii
●
Biblioteki problemów które były
dyskutowane z ekspertem
Identyfikacja probelmu
Tworzenie słownika
Słownik - to alfabetyczna lista pojęć
typowych dla projektu wraz z
objaśnieniem czego pojęcie dotyczy
Słownik może
zawierać:
●
Tylko pojęcia nowe dla inżynierów
wiedzy
●
Wszystkie pojęcia
Identyfikacja probelmu
Tworzenie słownika: narzędzia
Słowni
k
Edytor
tekstów
Arkusz
kalkulacyj
ny
Baza
danych
Identyfikacja probelmu
Tworzenie słownika
●
Powinien powstawać “na bieżąco”
●
Po każdym wywiadzie powinien być
aktualizowany pod względem
poprawności pojęć
●
Za altualizację słownika powinna być
odpowiedzialna jedna osoba
●
Należy wcześniej zadecydować na
ile obszerne powinny być definicje
poszczególnych pojęć
Identyfikacja probelmu
Tworzenie słownika: wymagania
●
W słowniku powinny się znaleźć
oznaczenia odnośnie wprowadzanych
pojęć (standardowe, przestarzałe,
utworzone w trakcie pracy nad
projektem)
●
Słownik pownien zawierać wszystkie
pojęcia których definicja nie jest
oczywista
Identyfikacja probelmu
Tworzenie biblioteki problemów - rodzaje informacji
●
Krok 1 - opis działań jakie podejmuje
ekspert w konkretnym przypadku
▸
Wykaz danych wejściowych potrzebnych
do dzialania SE wraz z źródłem
▸
Wyniki lub wnioski jakie powinien
generować SE wraz z podaniem
przeznaczenia każdego wyniku
▸
Szczegółowy opis sekwencji
WE-Przetwarzanie-WY
Identyfikacja probelmu
Tworzenie biblioteki problemów - rodzaje informacji
●
Krok 2 - nadanie każdemu
problemowi unikalnej nazwy lub
numeru
●
Krok 3 - podsumowanie problemu w
celu szybkiej orienatacji czego dotyczy
Identyfikacja probelmu
Tworzenie biblioteki problemów - raporty
Raport powinien skladać się z dwóch
części:
1
Opisu przetwarzania problemu przez SE
a
Sekwencja czynności lub decyzji jaką podejmuje
SE w przypadku konkretnego problemu
b
Wykaz interakcji z otoczeniem
2
Informacji porządkujących
a
Informacje identyfikujące problem (nazwa,
numer, opis)
b
Informacje o raporcie (kiedy i dlaczego był
zmieniany)
c
Odnośniki do źródeł
d
Informacje obejmujące związek tworzonego SE
z aktualnym rozwiązaniem problemu
Identyfikacja probelmu
Tworzenie biblioteki problemów - formularze
Informacj
a
Data
Działanie
Sekwencj
a
czynności
Konkluzje
Opis
Data kiedy sytuacja miała
miejsce
Kroki które ekspert podjął
w celu rozwiązania
problemu
Decyzje które zdaniem
eksperta pozwoliły na
rozwiązanie problemu
Kolejność według której
ekspert otrzymywał
informacje początkowe
wykonywał poszczególne
kroki i wyciągał wnioski
Identyfikacja probelmu
Tworzenie biblioteki problemów - formularze
Informacj
a
Data
Działanie
Sekwencj
a
czynności
Konkluzje
Opis
1-01-2002
▪Włączenie odbiornika TV
▪Sprawdzenie zasilania,dźwięku i obrazu
▪Wyłączenie odbiornika
▪Wymiana kineskopu
▪Powtórne włączenie odbiornika i
obserwacja obrazu
▪Zasilanie Ok.
▪Dźwięk Ok..
▪Brak obrazu to uszkodzony
kineskop
1Włączenie
2Obserwacja
3Wyłączenie
4Naprawa
5Test
Identyfikacja probelmu
Podział problemu według kryteriów funkcjonalnych
1
Znalezienie możliwych obszarów
według kryteriów funkcjonalnych
branych pod uwagę przez ekspertów
2
Określenie przez eksperta
przybliżonego zakresu trudności i
istotności wyspecyfikowanych obszarów
3
Decyzja odnosnie tego które z
wymienionych zakresów brać pod
uwagę przy konstrukcji SE
Identyfikacja probelmu
Znalezienie możliwych obszarów funkcjonalnych
Funkcje które system będzie wykonywał
●
Dyskusja z ekspertem funkcji
wyodrębnionych w ramach charakterystyki
SE, określenie które z nich są istotne a
które opcjonalne
●
Określenie obszarów fukcjonalnych
według wejść
▸
Metoda skojarzeniowa
▸
Badanie kombinacji różnych danych
wejściowych które tworzą nową kategorię
●
Określenie obszarów funkcjonalnych
według wyników generowanych przez
system
Identyfikacja probelmu
Znalezienie możliwych obszarów funkcjonalnych
Wyniki
Problem
Algorytm
Kategoria
problemu
Typ
problem
u
Algoryt
m
Identyfikacja probelmu
Określenie przybliżonego zakresu wielkości trudności i
istotności problemu
Porównanie wyznaczonych kategorii
według:
●
Wielkości
●
Trudności
●
Istotności
Identyfikacja probelmu
Określenie przybliżonego zakresu wielkości trudności i
istotności problemu
Wielkość - ilość informacji potrzebna do
pozyskania przez inżynierów wiedzy dla
skonstruowania aplikacji (ile każda
kategoria zajmuje miejsca procentowo)
Identyfikacja probelmu
Określenie przybliżonego zakresu wielkości trudności i
istotności problemu
Trudność - złożoność procesu wnioskowania oraz
strategii przyjętej przez eksperta. Istnieją cztery
sposoby ułatwiające określenie trudności:
1
Liczba opisująca stopień trudności problemu (czas
jaki ekspert poświęca na rozwiązanie problemu, liczba
kroków jaką wykonuje, ilość wyborów które musi
dokonać)
2
Jaki % czasu zajmuje każdy krok składający się na
rozwiązanie problemu.
3
Przyporządkowanie liczby do którejś z kategorii i
określenie przez eksperta innych kategorii według tej
liczby
4
Sformułowania werbalne
Identyfikacja probelmu
Określenie przybliżonego zakresu wielkości trudności i
istotności problemu
Istotność - na ile dana kategoria jest ważna dla
osiągnięcia celu stawianego przed SE
1
Częstość - im częściej występuje tym
bardziej istotna
2
Potrzeba pomocy - im więcej pomocy z
tej kategorii czerpią użytkownicy tym bardziej
istotna
3
Konskekwencje - im większe korzyści z
włączenia tym bardziej istotna, im większa
strata z niewłączenia tym bardziej istotna
Identyfikacja probelmu
Planowanie budowy SE
●
Określenie modułów SE
●
Określenie kolejności budowy
poszczegółnych modułów
▸
Strategia “wszystko od razu”
▸
Po utworzeniu jednego modułu
tworzony jest następny
●
Oszacowanie czasu budowy SE
Identyfikacja probelmu
Planowanie budowy SE
Decyzje dotyczące kolejności tworzenia
poszczególnych modułów opierają się na
oszacowanej wielkości, trudności i
istotności
●
Istotność wysoka,wielkość i
trudność nieduża
●
Istotność średnia, wielkość i
trudność nieduża
●
Eliminowanie modułów o niskiej
istotności i dużej wielkości i trudności
Identyfikacja probelmu
Planowanie budowy SE - strategia
●
Takie rozplanowanie budowy aby
pokazać ekspertowi działającą część
systemu jak najszybciej
●
Uwzględnienie powrotu i poprawienia
jakiejś części systemu według sugestii
eksperta
●
Zdefiniowanie modułów na tyle
niedużych na ile to możliwe
●
Uwzględnienie problemu
“modelowania użytkownika”
Identyfikacja probelmu
Planowanie budowy SE - szacownie czasu
Etap I - szacowanie czasu na podstawie
wielkości i trudności
1
Zapoznanie się z problemami w
ramach poszczególnych modułów,
oszacowanie czasu na oprogramowanie
każdego z modułów
2
Uwzględnienie miary trudności i
wielkości
3
Dodanie dodatkowego czasu na
nieprzewidziane okoliczności
Identyfikacja probelmu
Planowanie budowy SE - szacownie czasu
Etap II - przeszacownie czasu po kolejnym
cyklu
1
Uwzględnienie czasu po pierwszym
cyklu
2
Porównanie trudności pierwszego i
ostatniego cyklu
3
Przeszacowanie kolejnych cykli