ZATRUCIE ALKOHOLEM METYLOWYM

ZATRUCIE

ALKOHOLEM

METYLOWYM

Marcin Tomporowski

spec.: RATOWNICTWO MEDYCZNE; GRUPA II

NIESTACJONARNE I-GO STOPNIA

CM UMK 2006/2007

Alkohol metylowy lub metanol, znany

także pod nazwami zwyczajowymi

spirytus drzewny i karbinol to

najprostszy, trujący dla człowieka,

związek organiczny z grupy alkoholi o

wzorze CH3OH. Został odkryty w 1661

przez Roberta Boyle'a.

Właściwości



Piekący smak



Ciśnienie par 128 mbar (20°C)



Granice wybuchowości w mieszaninie z

powietrzem od 5,5 do 31% obj.



Z wodą miesza się w każdym stosunku,

podobnie z alkoholem etylowym i

eterem,



NDS: 100mg/ml

Otrzymywanie

Do 1923 otrzymywany wyłącznie przez destylację rozkładową drewna,

obecnie otrzymuje się go syntetycznie, głównie z gazu syntezowego. Z

gazu syntezowego metanol otrzymuje się dwiema metodami

•

metoda ICI

•

metoda Lurgi

Główną reakcję tych procesów przedstawia równanie:

CO + 2H2 → CH3OH

Reakcja ta prowadzona jest w obecności katalizatora miedziowego (Cu-

Zn-Al2O3) w temperaturze 250oC, przy ciśnieniu 4-10 MPa( Wcześniej

stosowane katalizatory chromowo-cynkowe wymagały temperatury

340-400oC i ciśnienia 30-32MPa!). W trakcie procesu przebiega

równocześnie reakcja wodoru z dwutlenkiem węgla (potrzebnym m.in.

do utrzymania aktywności katalizatora).

CO2 + 3H2 → CH3OH + H2O

Alkohol metylowy można także otrzymać działając NaOH lub KOH na

fluorowcopochodne metanu, np. CH3Cl, CH3Br, CH3I czy CH3F:

CH3Cl + KOH → CH3OH + KCl

Metanol jest używany w zakładach przemysłowych jako rozpuszczalnik i

surowiec do otrzymywania aldehydu mrówkowego, chlorku metylu,

barwników.

Zastosowanie

•

używany jest jako rozpuszczalnik (rozpuszczają się w nim

tłuszcze, żywice)

•

stosowany w farmaceutyce

•

stosowany jako składnik paliwa dla samolotów

•

stosowany jako główny składnik paliwa do modelarskich

silników żarowych

•

stosowany w produkcji materiałów wybuchowych np.C4

•

stosowany jako paliwo w silnikach spalinowych, np.

używanych w motocyklach żużlowych

•

stosowany z ługami lub kwasami do otrzymywania estrów

metylowych

•

stosowany w preparatach przeciw zamarzaniu i do mycia szyb

•

Surowiec do produkcji kwasu octowego

Kinetyka:

Łatwo się wchłania przez skórę, błony

śluzowe i płuca (opary), jednak do

zatruć dochodzi najczęściej drogą

doustną. W organizmie ulega rozkładowi

do aldehydu mrówkowego, następnie do

kwasu mrówkowego. Aldehyd mrówkowy

tylko w małej ilości krąży w organizmie,

ma jednak silne właściwości toksyczne -

prawdopodobnie odpowiada za zmiany

zwyrodnieniowe nerwu wzrokowego.

Kinetyka c.d.:

Zatrucie alkoholem metylowym powstaje na skutek

wypicia płynu zawierającego metanol. Do części

zatruć dochodzi pomyłkowo, ponieważ własności

organoleptyczne alkoholu metylowego i etylowego są

podobne: konsystencja, smak i aromat ten sam.

Niewielka ilość metanolu jest wydalana przez drogi

oddechowe z powietrzem wydechowym, ale

większość jest wydalana z moczem w postaci

metabolitów. W wyniku metabolizowania alkoholu

metylowego w organizmie powstają szkodliwe

metabolity:

formaldehyd

kwas mrówkowy

Toksyczność dotyczy przede wszystkim ośrodkowego

układu nerwowego, a także nerwu wzrokowego.

Kinetyka c.d.:

Metanol jest metabolizowany kilkakrotnie

wolniej niż etanol (w wątrobie z udziałem

dehydrogenazy alkoholowej). W 3-5%

wydalany jest w postaci nie zmienionej z

moczem, w 12% - z powietrzem

wydychanym.

T ½ : 14-20 h, w ciężkim zatruciu wydłuża się

do 30h. Podanie etanolu powoduje

wydłużenie T ½ do 35 h. Hemodializa

skraca T ½ do kilku godzin.

Toksyczność:

Alkohol metylowy działa depresyjnie na

ośrodkowy układ nerwowy, tak jak inne

alkohole. Powstały w wątrobie kwas

mrówkowy powoduje wystąpienie

ciężkiej kwasicy metabolicznej. Kwasicę

potęguje gromadzenie się kwasu

mlekowego w wyniku wtórnej hipoksji

(dochodzi do beztlenowej glikolizy i

tworzenia się w nadmiarze mleczanu).

Charakterystyczna jest znacząca luka

osmotyczna.

Toksyczność c.d.:

Aldehyd mrówkowy nieodwracalnie

uszkadza siatkówkę. Metanol drażni

błony śluzowe przewodu pokarmowego,

może spowodować ostre zapalenie

trzustki. Wypicie ok. 10 ml czystego

metanolu może być przyczyną trwałej

ślepoty. Dawka śmiertelna: 30-150 ml

Objawy zatrucia:

Objawy zatrucia występują nagle po kilku

lub kilkunastu godzinach (czasem

dopiero po kilku dniach), a ich nasilenie

zależy od dawki spożytego metanolu.

Opóźnienie wystąpienia objawów wiąże

się często z wypiciem także etanolu.

Jednoczesne wypicie etanolu zmniejsza

toksyczność metanolu.

Objawy zatrucia c.d.:

Nieraz objawy zatrucia ograniczają się tylko do

silnych bólów głowy i brzucha, odurzenia,

nudności i zaburzeń widzenia. W cięższych

przypadkach stwierdza się pobudzenie

psychoruchowe, utratę przytomności, sinicę,

zaburzenia oddechu (oddech Kussmaula,

bezdech). Często dochodzi do upośledzenia

funkcji wątroby oraz do uszkodzenia nerwów

wzrokowych i siatkówki powodujących

zaburzenia widzenia, ślepotę. Może także

wystąpić obrzęk mózgu, niewydolność nerek,

zapalenie trzustki.

Objawy zatrucia c.d.:

początkowe

objawy zatrucia są identyczne jak przy upojeniu

alkoholem etylowym



przyśpieszony oddech



bóle i zawroty głowy

zaburzenia mowy i rownowagi



nudności i wymioty



skóra zaczerwieniona, spojówki przekrwione

późniejszym

okresie:



tachykardia lub bradykardia



bóle brzucha



spadek ciśnienia krwi



problemy z ostrością widzenia

do ślepoty włącznie (może

pozostać poczucie światła)



pobudzenie, drgawki, a później zaburzenia świadomości do

śpiączki włącznie



luka osmotyczna, mioglobinouria, oligouria, anuria

końcowym

stadium zniesienie odruchów fizjologicznych i

porażenie ośrodka oddechowego

Objawy zatrucia c.d.:



Do zgonu może dojść już po kilku

godzinach od wypicia większej ilości

metanolu - rozwija się ciężka kwasica

metaboliczna i wstrząs.



Jeżeli osoba zatruta przeżyje ten okres, a

kwasica zostanie wyrównana, dochodzi do

powikłań takich jak całkowita ślepota

(pozagałkowe zapalenie nerwu

wzrokowego), ostra niewydolność nerek,

uszkodzenie wątroby, mięśnia sercowego.

Rozpoznanie

Diagnozę ustala się na podstawie wywiadu (np.

spożywanie alkoholu z nieznanego źródła) oraz

objawów klinicznych i badań laboratoryjnych,

przede wszystkim gazometrii i poziomu glikemii.

W zatruciach metanolem zawsze występuje

ciężka kwasica metaboliczna (niskie ph krwi, duży

niedobór zasad). Można stwierdzić obecność

kwasu mrówkowego w moczu.

Rokowanie

Przebieg zatrucia i szanse na wyleczenie zależą

od indywidualnej wrażliwości na metanol oraz

dawki.

Leczenie

Od samego początku konieczne jest podawanie

alkoholu etylowego, który zmniejsza metabolizm

metanolu tak, aby utrzymywać stężenie etanolu we

krwi w granicach 100-130 mg/dl ( 1 do 1,3 promili).

Chorym przytomnym należy podawać doustnie 40%

etanol (rozcieńczony 6-krotnie) w dawce 2 ml/kg w

ciągu 30 minut, a następnie 0,2- 0,4 ml/kg/h

zależnie od tego czy pije przewlekle czy też nie.

Chorym nieprzytomnym podaje się go dożylnie w

formie 10% roztworu, początkowo około 10ml/ kg/ 30

min, następnie przewlekle pijącym 2,0 ml/kg/h, a

niepijącym 0,8 ml/kg/h.

Leczenie c.d.

Farmakologiczne hamowanie

dehydrogenazy alkoholowej:



4-metylpirazol (4-MP)



fomizol

Leczenie c.d.

Płukanie żołądka z dodatkiem wodorowęglanu

ma sens tylko w ciągu 2 do 4 godzin po

spożyciu metanolu. Węgiel aktywowany nie

absorbuje alkoholu metylowego! W ciężkich

zatruciach metodą z wyboru jest

hemodializa. Przy ph poniżej 7,2 konieczne

jest wyrównywanie kwasicy metabolicznej

wodorowęglanami. Podawanie kwasu

foliowego przyspiesza eliminację kwasu

mrówkowego z organizmu. W ciągu całego

leczenia konieczna jest stała kontrola

gospodarki wodno-elektrolitowej oraz

zwalczanie hipoglikemii.

Document Outline