Zawroty głowy
Zawroty głowy
przyczyny, diagnostyka,
przyczyny, diagnostyka,
leczenie
leczenie
Anna Pajor
Anna Pajor
Zawroty głowy
Zawroty głowy
przyczyny, diagnostyka,
przyczyny, diagnostyka,
leczenie
leczenie
Anna Pajor
Anna Pajor
Układ równowagi
Układ równowagi
narząd przedsionkowy
narząd przedsionkowy
część obwodowa (receptor i I
część obwodowa (receptor i I
neuron)
neuron)
część ośrodkowa
część ośrodkowa
narząd wzroku
narząd wzroku
czucie głębokie
czucie głębokie
móżdżek
móżdżek
Zawrót głowy
Zawrót głowy
halucynacja ruchu wirowego
halucynacja ruchu wirowego
zawroty głowy
zawroty głowy
obiektywne – subiektywne
obiektywne – subiektywne
zawroty głowy
zawroty głowy
układowe – nieukładowe
układowe – nieukładowe
Obiektywne wykładniki
Obiektywne wykładniki
zaburzeń w układzie
zaburzeń w układzie
równowagi
równowagi
zaburzenia równowagi
zaburzenia równowagi
odruchy przedsionkowo - rdzeniowe i
odruchy przedsionkowo - rdzeniowe i
przedsionkowo - móżdżkowe
przedsionkowo - móżdżkowe
oczopląs
oczopląs
odruchy przedsionkowo-okoruchowe
odruchy przedsionkowo-okoruchowe
zaburzenia wegetatywne
zaburzenia wegetatywne
układ autonomiczny
układ autonomiczny
Przyczyny zawrotów
Przyczyny zawrotów
głowy
głowy
błędnikowe
błędnikowe
zespół uszkodzenia obwodowego
zespół uszkodzenia obwodowego
w chorobach ucha
w chorobach ucha
pozabłędnikowe
pozabłędnikowe
zespół uszkodzenia ośrodkowego
zespół uszkodzenia ośrodkowego
w chorobach OUN
w chorobach OUN
w chorobach ogólnoustrojowych
w chorobach ogólnoustrojowych
Przyczyny zawrotów
Przyczyny zawrotów
głowy - błędnikowe
głowy - błędnikowe
Choroby ucha zewnętrznego
Choroby ucha zewnętrznego
Choroby ucha środkowego
Choroby ucha środkowego
zapalenie trąbki słuchowej
zapalenie trąbki słuchowej
zapalenie ucha środkowego ostre i
zapalenie ucha środkowego ostre i
przewlekłe (przetoka błędnikowa - 5-
przewlekłe (przetoka błędnikowa - 5-
10%)
10%)
Zapalenie błędnika
Zapalenie błędnika
Zapalenie neuronu
Zapalenie neuronu
przedsionkowego
przedsionkowego
Przyczyny zawrotów
Przyczyny zawrotów
głowy - błędnikowe
głowy - błędnikowe
Zapalenie neuronu
Zapalenie neuronu
przedsionkowego
przedsionkowego
poprzedzone zwykle infekcją wirusową
poprzedzone zwykle infekcją wirusową
nagły początek
nagły początek
zawroty „unieruchamiające”
zawroty „unieruchamiające”
jednostronne wypadnięcie funkcji
jednostronne wypadnięcie funkcji
przedsionka
przedsionka
bez objawów ze strony narządu słuchu
bez objawów ze strony narządu słuchu
Przyczyny zawrotów
Przyczyny zawrotów
głowy - błędnikowe
głowy - błędnikowe
Zaburzenia ukrwienia ucha
Zaburzenia ukrwienia ucha
wewnętrznego
wewnętrznego
(skurcz, zakrzep tt. błędnikowych, wylew krwi do
(skurcz, zakrzep tt. błędnikowych, wylew krwi do
błędnika)
błędnika)
choroby naczyń
choroby naczyń
nadciśnienie, miażdżyca
nadciśnienie, miażdżyca
choroby krwi
choroby krwi
Nowotwory kości skroniowej
Nowotwory kości skroniowej
Przyczyny zawrotów
Przyczyny zawrotów
głowy - błędnikowe
głowy - błędnikowe
Choroby bakteryjne, wirusowe i
Choroby bakteryjne, wirusowe i
pasożytnicze
pasożytnicze
półpasiec uszny, bruceloza, dur, odra,
półpasiec uszny, bruceloza, dur, odra,
świnka, grypa
świnka, grypa
Choroby metaboliczne
Choroby metaboliczne
cukrzyca, choroby nerek
cukrzyca, choroby nerek
Zaburzenia hormonalne
Zaburzenia hormonalne
tarczyca, nadnercza, gruczoły płciowe żeńskie
tarczyca, nadnercza, gruczoły płciowe żeńskie
Zatrucia
Zatrucia
CO, CS2, używki, leki
CO, CS2, używki, leki
Choroby autoimmunologiczne
Choroby autoimmunologiczne
Przyczyny zawrotów
Przyczyny zawrotów
głowy - błędnikowe
głowy - błędnikowe
Leki ototoksyczne
Leki ototoksyczne
antybiotyki
antybiotyki
aminoglikozydy, polipeptydy
aminoglikozydy, polipeptydy
cytostatyki
cytostatyki
cisplatyna
cisplatyna
salicylany, niesteroidowe p-zapalne
salicylany, niesteroidowe p-zapalne
diuretyki pętlowe
diuretyki pętlowe
kwas etakrynowy, furosemid
kwas etakrynowy, furosemid
chinina
chinina
środki odkażające i rozpuszczalniki
środki odkażające i rozpuszczalniki
Przyczyny zawrotów
Przyczyny zawrotów
głowy - błędnikowe
głowy - błędnikowe
Urazy
Urazy
ucha
ucha
wewnętrznego
wewnętrznego
uraz mechaniczny
uraz mechaniczny
wstrząśnienie błędnika
wstrząśnienie błędnika
złamanie piramidy kości skroniowej
złamanie piramidy kości skroniowej
uraz ciśnieniowy
uraz ciśnieniowy
uraz akustyczny/wibracyjny
uraz akustyczny/wibracyjny
Przyczyny zawrotów
Przyczyny zawrotów
głowy - błędnikowe
głowy - błędnikowe
Otoskleroza
Otoskleroza
chirurgia strzemiączka
chirurgia strzemiączka
otoskleroza błędnikowa
otoskleroza błędnikowa
Łagodny napadowy zawrót
Łagodny napadowy zawrót
głowy (BPPV)
głowy (BPPV)
Choroba lokomocyjna
Choroba lokomocyjna
Choroba Meniere’a
Choroba Meniere’a
Przyczyny zawrotów
Przyczyny zawrotów
głowy - błędnikowe
głowy - błędnikowe
Choroba Meniere’a
Choroba Meniere’a
wodniak błędnika
wodniak błędnika
występuje rzadko
występuje rzadko
napadowo
napadowo
zwykle jednostronnie
zwykle jednostronnie
triada objawów
triada objawów
niedosłuch, szum uszny, zawroty
niedosłuch, szum uszny, zawroty
głowy
głowy
+ objawy wegetatywne
+ objawy wegetatywne
Przyczyny zawrotów
Przyczyny zawrotów
głowy - błędnikowe
głowy - błędnikowe
Łagodny napadowy zawrót głowy
Łagodny napadowy zawrót głowy
ze zmiany położenia (BPPV)
ze zmiany położenia (BPPV)
pourazowy, pozapalny, jatrogenny – kamica
pourazowy, pozapalny, jatrogenny – kamica
osklepka
osklepka
wyzwalany w „krytycznym” ustawieniu
wyzwalany w „krytycznym” ustawieniu
głowy
głowy
silny, ale krótki (sekundy) zawrót głowy
silny, ale krótki (sekundy) zawrót głowy
towarzyszy mu oczopląs (BPPN) – obrotowy
towarzyszy mu oczopląs (BPPN) – obrotowy
manewr Hallpike’a - ENG bez zmian!
manewr Hallpike’a - ENG bez zmian!
Manewr Hallpike’a
Manewr Hallpike’a
Przyczyny zawrotów
Przyczyny zawrotów
głowy - pozabłędnikowe
głowy - pozabłędnikowe
Zaburzenia krążenia krwi w OUN
Zaburzenia krążenia krwi w OUN
niewydolność t. kręgowo- podstawna
niewydolność t. kręgowo- podstawna
zawrót głowy pochodzenia szyjnego
zawrót głowy pochodzenia szyjnego
Urazy czaszkowo-mózgowe
Urazy czaszkowo-mózgowe
Choroby demielinizacyjne (SM)
Choroby demielinizacyjne (SM)
Guzy OUN
Guzy OUN
guzy móżdżku
guzy móżdżku
nerwiak n. VIII - guz kąta most. -móżdżkowego
nerwiak n. VIII - guz kąta most. -móżdżkowego
Choroby zapalne opon i mózgu
Choroby zapalne opon i mózgu
Inne ( zatrucia, migrena, padaczka)
Inne ( zatrucia, migrena, padaczka)
Psychogenne (nerwica, depresja)
Psychogenne (nerwica, depresja)
Częstość zawrotów głowy
Częstość zawrotów głowy
wg przyczyny
wg przyczyny
Właściwe rozpoznanie postawione
Właściwe rozpoznanie postawione
50% - w czasie I - szego badania
50% - w czasie I - szego badania
25% - w czasie katamnezy
25% - w czasie katamnezy
25% - nieustalone
25% - nieustalone
Uszkodzenie ośrodkowe – 68%
Uszkodzenie ośrodkowe – 68%
Uszkodzenie obwodowe – 32%
Uszkodzenie obwodowe – 32%
Częstość zawrotów głowy
Częstość zawrotów głowy
wg przyczyny
wg przyczyny
Najczęstsze rozpoznania
Najczęstsze rozpoznania
zaburzenia naczyniowe 15,2%
zaburzenia naczyniowe 15,2%
BPPV 15,2%
BPPV 15,2%
urazy czaszki i kręgosłupa 14,9%
urazy czaszki i kręgosłupa 14,9%
zapalenia ucha środkowego 12,0%
zapalenia ucha środkowego 12,0%
choroba Meniere’a 3,3%
choroba Meniere’a 3,3%
zapalenie neuronu przedsionkowego 2,8%
zapalenie neuronu przedsionkowego 2,8%
guz nerwu VIII 1,5%
guz nerwu VIII 1,5%
(dane wg Kliniki ORL Warszawa)
(dane wg Kliniki ORL Warszawa)
Zawroty głowy -
Zawroty głowy -
diagnostyka
diagnostyka
wyodrębnienie chorych wymagających
wyodrębnienie chorych wymagających
postępowania diagnostyczno-leczniczego
postępowania diagnostyczno-leczniczego
w warunkach szpitalnych
w warunkach szpitalnych
nagłe i napadowe zawroty głowy z
nagłe i napadowe zawroty głowy z
zaburzeniami równowagi, objawami
zaburzeniami równowagi, objawami
wegetatywnymi i neurologicznymi
wegetatywnymi i neurologicznymi
określenie poziomu uszkodzenia
określenie poziomu uszkodzenia
próba ustalenia przyczyny
próba ustalenia przyczyny
zastosowanie leczenia przyczynowego
zastosowanie leczenia przyczynowego
Zawroty głowy -
Zawroty głowy -
diagnostyka
diagnostyka
Wywiad otoneurologiczny
Wywiad otoneurologiczny
pojęcie zawrotu głowy
pojęcie zawrotu głowy
cechy zawrotu głowy
cechy zawrotu głowy
objawy towarzyszące
objawy towarzyszące
choroby ogólnoustrojowe
choroby ogólnoustrojowe
Konsultacje
Konsultacje
laryngolog, neurolog, okulista
laryngolog, neurolog, okulista
Zawroty głowy - diagnostyka
Zawroty głowy - diagnostyka
Różnicowanie zespół obwodowy -
Różnicowanie zespół obwodowy -
ośrodkowy
ośrodkowy
Zawrót
Zawrót
głowy
głowy
Obwodowy
Obwodowy
Ośrodkowy
Ośrodkowy
typ
typ
układowy
układowy
nieukładowy
nieukładowy
początek
początek
nagły lub napadowo zwykle
nagły lub napadowo zwykle
powoli
powoli
napady
napady
minuty-godziny sekundy
minuty-godziny sekundy
czas
czas
trwania
trwania
tygodnie(1-4 tyg.) miesiące-
tygodnie(1-4 tyg.) miesiące-
lata
lata
nasilenie
nasilenie
ruch
ruch
głowy
głowy
największe na początku zmienne
największe na początku zmienne
nasila bez
nasila bez
wpływu
wpływu
Zawroty głowy - diagnostyka
Zawroty głowy - diagnostyka
Różnicowanie zespół obwodowy -
Różnicowanie zespół obwodowy -
ośrodkowy
ośrodkowy
Objawy
Objawy
Obwodowy
Obwodowy
Ośrodkowy
Ośrodkowy
słuch
słuch
często niedosłuch i szum rzadko
często niedosłuch i szum rzadko
wzrok
wzrok
nie często
nie często
zab.
zab.
przy
przy
tomnośc
tomnośc
i
i
nie
nie
czasami
czasami
bóle
bóle
głowy
głowy
rzadko często
rzadko często
inne
inne
neurolo
neurolo
giczne
giczne
nie, poza n. VII czasami
nie, poza n. VII czasami
Zawroty głowy -
Zawroty głowy -
diagnostyka
diagnostyka
Testy statyczno-dynamiczne
Testy statyczno-dynamiczne
próba Romberga,
próba Romberga,
próba Unterbergera - marszu w miejscu,
próba Unterbergera - marszu w miejscu,
próba marszu po prostej,
próba marszu po prostej,
próby móżdżkowe
próby móżdżkowe
Badanie oczopląsu sposobem
Badanie oczopląsu sposobem
bezpośrednim
bezpośrednim
Manewr Hallpike’a
Manewr Hallpike’a
Zapis oczopląsu
Zapis oczopląsu
samoistnego w ENG
samoistnego w ENG
Zawroty głowy -
Zawroty głowy -
diagnostyka
diagnostyka
Badania obiektywne układu równowagi
Badania obiektywne układu równowagi
badanie ENG i VNG
badanie ENG i VNG
(testy kinetyczne i kaloryczne)
(testy kinetyczne i kaloryczne)
ocena odruchu przedsionkowo-ocznego
ocena odruchu przedsionkowo-ocznego
i oczno-wzrokowego,
i oczno-wzrokowego,
okulografia – odruchy okoruchowe
okulografia – odruchy okoruchowe
posturografia
posturografia
ocena odruchu przedsionkowo-rdzeniowego
ocena odruchu przedsionkowo-rdzeniowego
Inne badania
Inne badania
rtg kręgosłupa szyjnego, USG doppler,
rtg kręgosłupa szyjnego, USG doppler,
laboratoryjne, elektrofizjologiczne, obrazowe
laboratoryjne, elektrofizjologiczne, obrazowe
Zawroty głowy -
Zawroty głowy -
leczenie
leczenie
Celem – uzyskanie kompensacji
Celem – uzyskanie kompensacji
wyrównanie się aktywności
wyrównanie się aktywności
bioelektrycznej między prawym i
bioelektrycznej między prawym i
lewym narządem przedsionkowym
lewym narządem przedsionkowym
leczenie farmakologiczne
leczenie farmakologiczne
rehabilitacja – kinezyterapia
rehabilitacja – kinezyterapia
leczenie chirurgiczne
leczenie chirurgiczne
Zawroty głowy – leczenie
Zawroty głowy – leczenie
farmakologiczne
farmakologiczne
Antivertiginosa
Antivertiginosa
– leczenie objawowe
– leczenie objawowe
hamowanie impulsacji z narządów
hamowanie impulsacji z narządów
zmysłów do kory mózgowej zmysłów
zmysłów do kory mózgowej zmysłów
przeciwymiotne
przeciwymiotne
ondansetronum (Zofran)
ondansetronum (Zofran)
metoclopramidum
metoclopramidum
neuroleptyczne
neuroleptyczne
chlorpromazyna (Fenactil)
chlorpromazyna (Fenactil)
dehydrobenzperidol (Droperidol)
dehydrobenzperidol (Droperidol)
tietylperazyna (Torecan)
tietylperazyna (Torecan)
Zawroty głowy – leczenie
Zawroty głowy – leczenie
farmakologiczne
farmakologiczne
Antivertiginosa
Antivertiginosa
nieneuroleptyczne
nieneuroleptyczne
anksjolityki
anksjolityki
pochodne benzodwuazepiny
pochodne benzodwuazepiny
(Relanium)
(Relanium)
przeciwhistaminowe
przeciwhistaminowe
dimenhydrat (Aviomarin)
dimenhydrat (Aviomarin)
prometazyna (Diphergan)
prometazyna (Diphergan)
sibelium (Flunaryzyna)
sibelium (Flunaryzyna)
Zawroty głowy – leczenie
Zawroty głowy – leczenie
farmakologiczne
farmakologiczne
Leki naczyniowe (vasoactiva)
Leki naczyniowe (vasoactiva)
rozszerzające naczynia krwionośne
rozszerzające naczynia krwionośne
pentoksyfilina (Polfilina, Trental)
pentoksyfilina (Polfilina, Trental)
winpocetyna (Cavinton, Winpoton)
winpocetyna (Cavinton, Winpoton)
nicergolina (Sermion, Adavin, Nilogrin)
nicergolina (Sermion, Adavin, Nilogrin)
naftidrofuryl (Dusodril)
naftidrofuryl (Dusodril)
betahistyna (Betaserc)
betahistyna (Betaserc)
preparaty Gingko biloba ( Tanakan)
preparaty Gingko biloba ( Tanakan)
Zawroty głowy – leczenie
Zawroty głowy – leczenie
farmakologiczne
farmakologiczne
Leki neurostymulujące
Leki neurostymulujące
poprawa metabolizmu komórki nerwowej
poprawa metabolizmu komórki nerwowej
nootropowe
nootropowe
piracetam (Nootropil)
piracetam (Nootropil)
meklofenoksat (Centrophenoxin)
meklofenoksat (Centrophenoxin)
pirytynol (Enerbol)
pirytynol (Enerbol)
Inne (kwas asparaginowy, zespół witamin
Inne (kwas asparaginowy, zespół witamin
B)
B)
Zawroty
głowy
–
Zawroty
głowy
–
rehabilitacja
rehabilitacja
wczesne uaktywnianie chorych
wczesne uaktywnianie chorych
powstanie nowego obrazu informacji
powstanie nowego obrazu informacji
przestrzennej – neuroplastyczność
przestrzennej – neuroplastyczność
kinezyterapia
kinezyterapia
ćwiczenia habituacyjne
ćwiczenia habituacyjne
ćwiczenia kontroli postawy
ćwiczenia kontroli postawy
ćwiczenia poprawiające orientację przestrzenną
ćwiczenia poprawiające orientację przestrzenną
ćwiczenia ogólnie usprawniające
ćwiczenia ogólnie usprawniające
Zawroty głowy –
Zawroty głowy –
rehabilitacja
rehabilitacja
Ćwiczenia
habituacyjne w
pozycji siedzącej
Zawroty głowy –
Zawroty głowy –
rehabilitacja
rehabilitacja
Ćwiczenia
habituacyjne w
pozycji stojącej
Zawroty głowy –
Zawroty głowy –
rehabilitacja w BPPV
rehabilitacja w BPPV
ćwiczenia pozycyjne Brandta -Daroffa
ćwiczenia pozycyjne Brandta -Daroffa
manewr uwalniający Semonta
manewr uwalniający Semonta
manewr repozycyjny Epleya
manewr repozycyjny Epleya