background image

 

 

Pictogram Ideogram 

Communication

Magdalena Libera

Katarzyna Opioła

background image

 

 

Piktogram

 - przedstawienie wyrazu za pomocą 

obrazka 
w oderwaniu od zapisu. 
Piktogramami są np. hieroglify, znaki drogowe i 
ostrzegawcze, oznaczenia przeciwpożarowe. 
Formą piktogramu jest również ideogram.

Ideogram (z łac. idea - prawzór; gr. idea - 
kształt, wyobrażenie, gr. grámma - litera, pismo) 
- umowny znak graficzny lub pisemny wyrażający 
określoną treść bez użycia liter.

Ideogramami posługuje się współcześnie język 
chiński. 
W przeszłości używano ich przede wszystkim w 
starożytnym Egipcie i wśród kultur 
prekolumbijskich.

background image

 

 

background image

 

 

Piktogramy  są systemem znaków 

obrazkowych służących do rozwijania 
komunikacji 

                Dla kogo jest przeznaczony 
system?

„(...) dla osób niepełnosprawnych umysłowo i 
fizycznie oraz dla osób z poważnymi problemami 
w zakresie rozumienia języka i posługiwania się 
mową dźwiękową.”

„(...) dla wszystkich osób niemówiących wokalnie 
w celu ułatwienia im kontaktu i komunikacji z 
otoczeniem.”

background image

 

 

Ze względu na stopień rozumienia systemu językowego przez 
osoby niemówiące wokalnie oraz umiejętność tworzenia przez 
nie i przekazywanie wypowiedzi (komunikacji) można wyróżnić 
dwie grupy użytkowników systemu Piktogramy:

1. osoby rozumiejące mowę wokalną - identyfikują one 
struktury dźwiękowe słów z ich treściami i znają zasady 
tworzenia ze słów wypowiedzi

2. osoby, których rozumienie dźwięków mowy, identyfikacja 
treści i formy wyrazów jest niewykształcona, zaburzona; te 
osoby muszą uczyć się rozumienia treści mowy i znaków

Procedury wprowadzenia systemu Piktogramy do komunikacji 
i edukacji tych dwóch grup użytkowników są odmienne i 
wymagają przygotowania od nauczyciela, terapeuty, rodziny.

background image

 

 

                 Jak powstał system Piktogramy?

Podstawą były znaki kanadyjskiego programu PIC - 
system. Przetłumaczone zostały one na szwedzki w 1980 
r. przez logopedę Subhas Maharaj. Pracując w instytucie 
dla niepełnosprawnych dzieci i dorosłych w Saskatchewen 
zastosował on początkowo w swojej pracy 400 znaków. 
Pierwsza szwedzka wersja Piktogramów przetłumaczona 
przez RPH-Sär w Umeå (dzisiejsze SIH) ukazała się w 
1985. Obecnie system zawiera ok. 1000 piktogramów 
symboli i w takiej postaci rozpowszechniany jest na 
świecie.

Do Polski trafił poprzez Centrum Metod 
Alternatywnych w Szczecinie 
- gdzie podobnie jak 
wcześniej w Szwecji- próbowano zastosować w pracy z 
niemówiącymi dziećmi znaki szwedzkiej wersji 
Piktogramów.

background image

 

 

c.d.

W 1991 r. Maria Podeszewska-Mateńko po 
wcześniejszej kilkuletniej pracy logopedycznej z 
zastosowaniem tych znaków - w imieniu Centrum 
Metod Alternatywnych
 podpisała cesję ze 
szwedzkim SIH-Läromedel praw autorskich 
piktogramów. Zezwala ona Centrum Metod 
Alternatywnych
 jako jedynemu przedstawicielowi 
SIH w Polsce na tłumaczenie, rozpowszechnianie i 
ochronę praw autorskich producenta i dystrybutora. 

    Centrum Metod Alternatywnych w 

porozumieniu z SIH w Umeå prowadzi szkolenia 
przygotowujące do pracy nad wykorzystaniem 
Piktogramów w terapii osób niemówiących, 
niepełnosprawnych poznawczo, emocjonalnie i 
ruchowo. 

background image

 

 

Piktogramy – charakterystyka ogólna

zasadą konstrukcji znaków jest czarne 

tło 

     i biała figura

mają kształt kwadratu o rozmiarach 

10x10 cm, są wydrukowane na kartonie, 

często dla zabezpieczenia zalaminowane 

znaczenie każdego obrazka jest opisane 

słownie – pismem drukowanym w formie 

wyrazu znajdującego się nad 

wizerunkiem symbolu

sylwetka postaci jest uproszczona, 

pozbawiona szczegółów

rysunek przedmiotów i obiektów jest 

schematyczny przez wypełnienie białą 

plamą

background image

 

 

Kategorie Piktogramów

(26 kategorii słownych)

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

Wtorek

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

Formy obrazowania 
Piktogramów
 

1. Znaki arbitralne (abstrakcyjne)

2.     Znaki ikoniczne (konkretne)

background image

 

 

Sposoby wizualnej konstrukcji 
Piktogramów

ZNAKI PIKTOGRAMÓW

I.

OBRAZY

1.

WYSOKO-IKONICZNE

2.

NISKO-IKONICZNE

II.

SYMBOLE

1.

ASOCJACYJNE (KOJARZENIOWE)

2.

PODOBIEŃSTWA

-           ideomorficzne (podobieństwo myśli)
-

izomorficzne (podobieństwo formy)

3.           ARBITRALNE

background image

 

 

                                      OBRAZY

WYSOKO-IKONICZNE – są bardzo podobne do 
obiektu

    

NISKO-IKONICZNE – są mniej lub bardziej 
uproszczone

background image

 

 

                                     SYMBOLE

ASOCJACYJNE (KOJARZENIOWE) – pokazują coś, co w 
pewien sposób kojarzymy z pojęciem

background image

 

 

PODOBIEŃSTWA

 – powodują, że kojarzymy je z 

pojęciami poprzez analogię, czyli pewną zgodność 
pomiędzy symbolem i jego znaczeniem w naszej 
świadomości 

ideomorficzne (podobieństwo myśli)- symbol pokazuje coś, co z 
kolei jest związane z czymś, co faktycznie chcemy zaprezentować 

izomorficzne (podobieństwo formy)- forma optyczna daje nam 
skojarzenie z pojęciem

background image

 

 

ARBITRALNE 

- nie posiadają wizualnego połączenia z 

pojęciem, tzn. tworzą obraz i nadają mu pewne znaczenie

 

background image

 

 

Zabiegi graficzne zastosowane przy 

projektowaniu piktogramów 

w celu wskazania na określoną interpretację 

znaków

1. użycie kontrastu czarno – białego

2. wielkość użytych elementów 

background image

 

 

3. wypełnienie postaci w znakach

 

4. zastosowanie konwencji pochodzących z 
kultury komiksu 

background image

 

 

5. zastosowanie wiernej ilustracji 
przedstawionych obiektów
    poprzez graficzne wyróżnianie typowych cech
    przedmiotów, obiektów, postaci

6. postacie pozbawione szczegółów 
przedstawione przez
    różne przekształcenia sylwetki                         
                                                                              
                                   

background image

 

 

7. użycie zamkniętej przestrzeni przy 
przedstawianiu miejsc

8. użycie form geometrycznych: kół, kwadratów, 
prostokątów,
    strzałek, z których zbudowane są znaki stosunków
    przestrzennych, cech i właściwości przedmiotów 

background image

 

 

9. grubość linii – wskazaniem dominanty 
kompozycyjnej 
    i znaczeniowej  

10. rodzaj linii (ciągła, przerywana) – wskaźnikiem 
kierunku

background image

 

 

11. sylwetka ukazana w całości lub we fragmencie

12. sprawca czynności niewidoczny na obrazku 
      (uniwersalizm interpretacyjny przedstawionej 
czynności)

background image

 

 

13. Użycie linii, kropek, plam, refleksów, 
cieniowania w celu
      ukazania struktury materiału, jego faktury, 
jakości surowca

background image

 

 

Funkcje mowy, a formy pomocy 

dydaktycznych 

z użyciem Piktogramów

Funkcja
Instrument
alna

Funkcja 
regulacyjn

Funkcja 
międzyosobni
cza

Funkcja 
osobnicza

Funkcja 
pytająca

Funkcja 
wyobrażenio
wa 

Funkcja 
informują
ca

 wyrażenie 
swoich potrzeb

 

„ja chcę...”

 kontakt
 z innymi 
osobami

„zrób...”

 wejście 
w interakcje 
społeczne  

„porozmawiajm
y...”

 wyrażenie 
swojego 
indywidualiz
mu

„jestem… 
lubię…”

 

poznanie 
świata i 
otoczenia 

„dlaczego
...”

 wyobrażenie 

czegoś

„wyobrażam 
sobie...”

 

komunikowa
nie się 
z innymi

„dzisiaj 
będę 
robił...”

• słowniki

• albumy 
indywidualne

• tablice

• plany 
aktywności 

indywidual
ne

• tablice 
(indywidual
ne i 
grupowe)

• tablice 
dzienne

• tablice 
tygodniowe

• tablice 
ilustracyjne

• albumy 
tematyczne

• tablice 
preferencyj
ne

• 
indywidual
ne zeszyty 
tematyczne

• 
uniwersa
lne 
tablice 
tematycz
ne

• skrypty

• 
ilustracje 
wizualizu
jące 
treści 
tekstów 
językowy
ch
 
• zeszyty 
szkolne 

• kroniki 
wydarzeń

• albumy 
klasowe

• albumy 
rodzinne

• zeszyty 
dzienne 
ucznia

background image

 

 

Pomoce dydaktyczne rozpowszechniane przez 

Centrum Metod Alternatywnych w Szczecinie 

Centrum Metod 
Alternatywnych
ul. Kuśnierska 10
70-536 Szczecin
tel.(0-91) 43-43-706
logoterapeuta@wp.pl

www.piktogramy.prv.pl

background image

 

 

Obrazkowa Baza Piktogramów 4.0 

Obrazkowa baza piktogramów, na 
dowolny komputer PC, zawiera ok. 
1400 znaków 
w formacie WMF. Format ten pozwala 
edytować piktogramy, zmieniać 
rozmiary obrazków przy zachowaniu 
najlepszej jakości. Na płycie także 
baza obrazków w formatach: BMP, 
JPG i GIF, nadających się do publikacji 
w Internecie. Piktogramy w polskiej 
wersji językowej, a także w 15 innych 
językach, m in: angielskim, 
niemieckim, francuskim. Płyta 
zawiera program segregacyjny 
Pictogram Menager do projektowania 
tablic obrazkowych 
z możliwością edycji, zapisu, 
wyszukiwania 
i drukowania na domowych 
drukarkach.

                                                          
Cena: 589 zł

background image

 

 

Programy komputerowe z Piktogramami na 

płycie CD:

program - Zabawy z kalendarzem 

Program komputerowy z Piktogramami w 
formie prezentacji Power Point (pliki PPT). 
Na płycie jest dołączona przeglądarka 
plików PPT. Program można uruchomić na 
dowolnym komputerze PC za pomocą 
dołączonej przeglądarki lub programu 
czytającego pliki PPT (np.: Microsoft Power 
Point). 

Są doskonałą pomocą dydaktyczną dla 
nauczycieli prowadzących zajęcia: 
reedukacji, zajęcia kompensacyjno- 
wyrównawcze oraz terapię mowy. 
Zawierają szereg ćwiczeń 
usprawniających, począwszy od motoryki 
ręki, rebusów, gier dydaktycznych, ćwiczeń 
słuchowych rozszerzających rozumienie 
treści słownych mowy poprzez ćwiczenia w 
oparciu o piktogramy, rysunki i napisy. 
Programy zawierają karty pracy 
przeznaczone do druku, co niezwykle 
ułatwi pracę wszystkim nauczycielom, 
zainspiruje do twórczości własnej. 
                                               Cena: 100 zł

background image

 

 

Programy komputerowe z Piktogramami na 

płycie CD:

program - Zwierzęta hodowlane 

Program komputerowy z Piktogramami w formie 
prezentacji Power Point (pliki PPT). Na płycie jest 
dołączona przeglądarka plików PPT. Program 
można uruchomić na dowolnym komputerze PC 
za pomocą dołączonej przeglądarki lub programu 
czytającego pliki PPT (np.: Microsoft Power 
Point). 

Są doskonałą pomocą dydaktyczną dla nauczycieli 
prowadzących zajęcia: reedukacji, zajęcia 
kompensacyjno- wyrównawcze oraz terapię mowy. 
Zawierają szereg ćwiczeń usprawniających, 
począwszy od motoryki ręki, rebusów, gier 
dydaktycznych, ćwiczeń słuchowych 
rozszerzających rozumienie treści słownych 
mowy poprzez ćwiczenia w oparciu o piktogramy, 
rysunki i napisy. Programy zawierają karty pracy 
przeznaczone do druku, co niezwykle ułatwi 
pracę wszystkim nauczycielom, zainspiruje do 
twórczości własnej. 
                                                                              
                                                         Cena: 100 zł

background image

 

 

Programy komputerowe z Piktogramami na 

płycie CD:

program - Układanki Piktogramowe 1 

Płyta zawiera zadania i loteryjki 
polegające na szukaniu, znajdowaniu, 
dobieraniu, zaznaczaniu, składaniu, 
liczeniu, podpisywaniu i łączeniu 
Piktogramów i obrazków.

Program nie wymaga instalacji.
                                                        Cena: 
55 zł

background image

 

 

Programy komputerowe z Piktogramami na 

płycie CD:

program - Układanki Piktogramowe 2 

Płyta zawiera zadania i loteryjki 
polegające na szukaniu, znajdowaniu, 
dobieraniu, zaznaczaniu, składaniu, 
liczeniu, podpisywaniu i łączeniu 
Piktogramów i obrazków. 

Program nie wymaga instalacji. 
                                                          
Cena: 55 zł

background image

 

 

Programy komputerowe z Piktogramami na 

płycie CD:

program - Słownik obrazkowo-

piktogramowy 

Słownik obrazkowo - piktogramowy. 
Ilustrowana 
i udźwiękowiona pomoc do nauki 
Piktogramów. Program wyposażony w 
lektora. 

Program nie wymaga instalacji.
                                                        
Cena: 80 zł

background image

 

 

Aktywna książka edukacyjna 

część A : Niezbędne słowa i aktywności

część B : Niezbędne słowa i aktywności 

Książeczki edukacyjne uczą rozumienia 
świata. Książeczki zawierają: kolorowe 
ilustracje, piktogramy, gesty migowe i 
podpisy literowe które przygotowują do 
czytania.
Książeczki porządkują wiedzę o języku, 
ilustrują znaczenie słów i piktogramów, 
ułatwiają słyszenie dźwięków w 
odczytywanych nazwach poprzez 
wskazywanie liter w napisach. Uczą użycia 
danego słowa w zdaniu. Wprowadzają 
najpotrzebniejsze piktogramy, proste gesty 
migowe ilustrujące piktogramy, które 
dziecko od razu może zastosować w 
komunikacji.
Do osób zaawansowanych komunikacyjnie 
skierowane są formy zdań i pytania 
wyjaśniające treści każdego słowa w zdaniu.
W ten sposób osoby niepełnosprawne 
będące na zróżnicowanym poziomie 
komunikacji społecznej mogą rozwijać swoje 
kompetencje językowe przy użyciu 
Aktywnych książek edukacyjnych.

Cena: 40  (za jedną część)

background image

 

 

Film instruktażowy VHS/DVD 

"PIKTOGRAMY w edukacji dzieci 
autystycznych i niesłyszących". 

Film instruktażowy, jak używać 
systemu piktogramów. Podane są 
różne przykłady 
i zastosowania. Treść kasety została 
przygotowana przez Centrum 
Metodyczne Pomocy Psychologiczno-
Pedagogicznej MEN. Scenariusz: 
Maria Piszczek. 
Realizacja: Maria Podeszewska. 
Czas nagrania ok. 50 min. 

Cena: 20 zł. (VHS lub DVD)

background image

 

 

Tablice tematyczne 

12 uniwersalnych tablic 
komunikacyjnych dotyczących 
najbliższego otoczenia i sytuacji z 
którymi najczęściej spotyka się każdy 
człowiek niezależnie od wieku. 
Zawierają podstawowe słownictwo do 
komunikacji i tworzenia dialogów 
opisujących sytuacje, wrażenia i 
preferencje uczestników rozmowy. 
Tablice tematyczne zawierają 
podstawowy słownik przeznaczony dla 
niemówiącego użytkownika, który po 
raz pierwszy rozpoczyna pracę z 
symbolami obrazkowo- znakowymi. 
Ilustracyjne tablice tematyczne (w 
mieszkaniu, na placu zabaw) poprzez 
zróżnicowanie wielkości Piktogramów 
odzwierciedlają relacje między realną 
rzeczywistością a znakami. 
Format A4 - karton. 

Cena: 48zł. 

background image

 

 

Arkusze 1-26 

Samoprzylepne arkusze z 
piktogramami. Małe obrazki na 
arkuszach o wymiarach 3x3 cm. 
Arkusze formatu A4. Doskonale 
nadają się do wycięcia i tworzenia 
indywidualnych tablic tematycznych 
lub innych tablic użytkowych, tablic 
komunikacyjnych, naklejania na 
przedmioty itp. 26 arkuszy zawiera 
prawie 1400 obrazków, mających 
swoje odpowiedniki w zestawach 
dużych piktogramów. Ostatnia tablica 
zawiera dodatkowy zestaw najczęściej 
używanych obrazków. 

Cena: 100 zł. (4zł. za arkusz 
samoprzylepny + 1 arkusz gratis)

background image

 

 

Podstawka ekspozycyjna - mała 

Podstawka ekspozycyjna mała na 3 
Piktogramy 10x10cm, wykonana z 
drewna. Możliwość używania w 
pionie i poziomie. Wszechstronne 
zastosowanie do czynności i form 
komunikacji, czynności planowania, 
porządkowania itp. 

Cena: 24zł.

background image

 

 

Podstawka ekspozycyjna - duża 

Podstawka ekspozycyjna duża na 5 
Piktogramów 10x10cm, wykonana z 
drewna. Możliwość używania w pionie i 
poziomie. Wszechstronne zastosowanie 
do czynności i form komunikacji, 
czynności planowania, porządkowania 
itp. 

  

Cena: 40 zł.

background image

 

 

Zestaw 1

Zestaw zawiera 528 czarno-białych obrazków o 
formacie 
10 x 10 cm. Nad każdym obrazkiem jest napis 
informujący 
o znaczeniu danego znaku. Każdy obrazek jest 
foliowany dwustronnie, co gwarantuje jego 
trwałość. Po drugiej stronie obrazka znajduje się 
litera porządkująca przynależność znaku do 
określonej grupy wyrazów. Obrazki posortowane są 
w grupy tematyczne i oznaczone kolejnymi literami 
alfabetu. Każda grupa obrazków opisana jest w 
postaci hasła tematycznego. Odzwierciedla ono 
szerokie pole semantyczne hasła, np. hasło ogród 
zawiera kilkanaście obrazków przedmiotów, 
czynności, miejsc - ilustrujących znaczenie hasła. 
Poszczególne piktogramy mimo że należą do 
określonej grupy tematycznej, pośrednio związanej 
z systemem języka - ale bezpośrednio nie 
odzwierciedlają kategorii gramatycznej - mogą być 
używane dowolnie. Według klucza dopasowanego 
do możliwości użytkownika. Do zestawu dołączona 
jest informacja o systemie 
i indeks całego kompletu. 

Cena: 316 zł  (60gr. za obrazek)

background image

 

 

Zestaw 2

Zestaw 2 stanowi uzupełnienie o nowe 
piktogramy dla zestawu 1. Zestaw 2 
zawiera 456 nowych czarno-białych 
obrazków o formacie 10 x 10 cm. Nad 
każdym obrazkiem jest napis informujący o 
znaczeniu danego znaku. Każdy obrazek 
jest foliowany dwustronnie. Po drugiej 
stronie obrazka znajduje się litera 
porządkująca przynależność znaku do 
określonej grupy wyrazów. Obrazki 
posortowane są w grupy tematyczne i 
oznaczone kolejnymi literami alfabetu. 
Każda grupa obrazków opisana jest w 
postaci hasła tematycznego. Odzwierciedla 
ono szerokie pole semantyczne hasła. 
Poszczególne piktogramy mimo ze należą 
do określonej grupy tematycznej, 
pośrednio związanej 
z systemem języka - ale bezpośrednio nie 
odzwierciedlają kategorii gramatycznej - 
mogą być używane dowolnie. Według 
klucza dopasowanego do możliwości 
użytkownika. Do zestawu dołączona jest 
informacja o systemie i indeks całego 
kompletu. 

Cena: 273 zł. (60gr. za obrazek)

background image

 

 

Zestaw 3 

Zestaw 3 stanowi uzupełnienie o 
nowe piktogramy dla zestawu 1 i 2. 
Zestaw 3 zawiera ok. 340 nowych 
czarno-białych obrazków o 
formacie 10 x 10 cm. Nad każdym 
obrazkiem jest napis informujący 
o znaczeniu danego znaku. Każdy 
obrazek jest foliowany 
dwustronnie. Po drugiej stronie 
obrazka znajduje się litera 
porządkująca przynależność znaku 
do określonej grupy wyrazów. 
Obrazki posortowane są w grupy 
tematyczne i oznaczone kolejnymi 
literami alfabetu. Każda grupa 
obrazków opisana jest w postaci 
hasła tematycznego. Do zestawu 
dołączona jest informacja o 
systemie i indeks całego kompletu.

Cena: 204 zł. (60gr. za obrazek)

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

Bibliografia

1.

Błeszyński J.J. (2006), Znaki graficzne – Piktogramy, 
[w:] J.J. Błeszyński (red.), Alternatywne i 
wspomagające metody komunikacji, Oficyna 
Wydawnicza „Impuls”, Kraków

2.

Podeszewska – Mateńko M. (2006), Piktogramy – 
istota, charakterystyka ogólna, [w:] J.J. Błeszyński 
(red.), Alternatywne i wspomagające metody 
komunikacji, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków

3.

www.piktogramy.prv.pl 

4.

http://pl.wikipedia.org/wiki/Piktogram

5.

http://pl.wikipedia.org/wiki/Ideogram

6.

PICTOGRAM MANAGER - płyta

background image

 

 

Dziękujemy za uwagę  


Document Outline