Tkanka mięśniowa

Tkanka mięśniowa

Klasyfikacja:

Tkanka mięśniowa prążkowana:

Mięśnie szkieletowe

Mięsień sercowy

Tkanka mięśniowa gładka

Mięsień szkieletowy -

organizacja



Otoczony jest tkanką łączną – namięsną



Tkanka łączna otaczająca pęczki – omięsna



Każde pojedyncze włókno otoczone –

śródmięsną nazywana również - (blaszką

zewnętrzną, błoną podstawną)



Do każdego włókna mięśniowego dochodzi

zakończenie nerwowe tzw. połączenie

nerwowo-mięśniowe = płytka motoryczna



Grupa włókien unerwiona przez jedno

włókno nerwowe (ruchowe)



jednostka

motoryczna

Mięsień szkieletowy -

organizacja



Mięsień szkieletowy → pęczki włókien

→ włókna mięśniowe →

miofibryla

→

miofilament cienki (aktynowy) i gruby

(miozynowy)



Miofibryla składa się z jednostek

strukturalnych –

sarkomerów



odcinki miofibryli pomiędzy prążkami

Z ( 2 x

prążka I i prążek A z

przejaśnieniem zwanym prążkiem H i

w nim linia M)

Miofibryla



Miofilament aktynowy (cienki) zbudowany

jest z białek:

aktyny

(rdzeń miofilamentu

cienkiego),

tropomiozyny

(nawinięta na

aktynę) i

troponina

(przyczepiona do

tropomiozyny w odstępach).



Troponina może łączyć się z jonami Ca, co

powoduję zmianę położenia tropomiozyny

na aktynie i odsłonięcie miejsc wiążących

miozynę.

Miofibryla



Miofilament miozynowy (gruby) – zbudowany

z białka miozyny oraz białka C – spajającego

cząsteczki miozyny. Miozyna zbudowana jest

z 2 łańcuchów ciężkich zwiniętych dokoła

siebie (tworzą helisę) i zakończoną strukturą

globularną mającą kształt główki.



Każda makrocząsteczka miozyny ma więc 2

główki wykazujące aktywność ATP-azy, po

połączeniu z aktyną.



Miofilamenty grube połączone są z liniami Z

za pomocą białka - titiny

Siateczka

sarkoplazmatyczna



Otacza każdą miofibrylę wytwarzając

charakterystyczne struktury.



Oddzielne układy siateczki

sarkoplazmatycznej znajdują się dookoła

prążków A i I, każdy składa się z 2 płaskich

zbiorników (cystern) połączonych

kanalikami.



Na granicy każdego prążka A i I wnikają

rurkowate wpuklenia sarkolemy

(poprzecznie do mikrofilamentów) –

kanaliki T

Triada mięśniowa



Jest to układ złożony z kanalika T i

przylegających do niego 2 zbiorników

(cystern brzeżnych).



W sarkoplazmie wytworzona jest

gęsta sieć kanalików docierających do

każdego sarkomeru.



Cysterny mają zdolność gromadzenia

jonów Ca dzięki wbudowanej w ich

błonę pompie wapniowej.

Skurcz mięśnia



Bodziec nerwowy uwalnia acetylocholinę z płytki

motorycznej



depolaryzacja sarkolemy i

wszystkich kanalików T



otwarcie kanałów

wapniowych cystern brzeżnych i wzrost stężenia

jonów Ca w cytoplazmie.



Jony Ca łączą się z troponiną, która przemieszcza

tropomiozynę i odsłania miejsca wiązania miozyny

na aktynie



Głowy miozyny (aktywność ATP-azy) rozkłada ATP



zmiana „konformacyjna” głów miozyny



miofilamenty cienkie wsuwają się pomiędzy

miofilamenty grube



skracanie sarkomeru



Zanikają lub skracają się prążek I oraz prążek H

Rozkurcz



Repolaryzacja sarkolemy i kanalików T



zamknięcie kanałów wapniowych cyctern

brzeżnych



Pompa wapniowa wypompowuje jony Ca z

sarkoplazmy do cystern



Spadek stężenia jonów Ca



powrót tropomiozyny

na swoje miejsce



utratę kontaktu miozyny z

aktyną



rozkurcz (włókienka desminy)

sarkomerów



całych włókien



Włókienka desminowe (filamenty pośrednie) –

oplatają miofibryle utrzymując je na wysokości linii

Z tworzą gęstą sieć (uważa się, że odpowiadają za

automatyczny rozkurcz mięśni).

Energetyka skurczu



Energia do skurczu może być dostarczana

bezpośrednio jedynie z ATP



Podstawowa ilość energii powstaje w

mitochondriach dzięki fosforylacji tlenowej

związków energetycznych ( glukozy, kwasu

pirogronowego, kwasów tłuszczowych) i tlenu

dostarczanego przez krew.



Dzięki mioglobinie (podobnej pod względem

budowy i funkcji do hemoglobiny) obecnej w

sarkoplazmie, istnieje w mięśniach rezerwa tlenu

do szybkiego wykorzystania.



W mięśniach pracujących intensywnie energia

może być również wytwarzana w procesie

glikolizy beztlenowej.

Włókna mięśni

szkieletowych

Ze względu na morfologię, funkcję i źródło energii

podzielono włókna na 3 typy:

Włókna białe – mało mioglobiny i

mitochondriów (słabo rozwinięty mechanizm

uzyskiwania energii



glikoliza beztlenowa),

więcej miofibryli → kurczą się szybko i

efektywnie lecz szybko się męczą np. mięśnie

okoruchowe

Włókna czerwone - ↑mioglobiny i

mitochondriów (dobrze rozwinięty system

wytwarzania energii), ↓miofibryli → duża

wytrzymałość na zmęczenie np. mięśnie ramion

Włókna mięśni

szkieletowych – cd.



Włókna mieszane – maja cechy

komórek białych i czerwonych



Większość mięśni człowieka posiada

wszystkie typy włókien, lecz w

różnych proporcjach w różnych

mięśniach



Komórki mięśniowe unerwiane przez

neuron ruchowy są zawsze tego

samego typu → unerwienie ma wpływ

na typ komórek nerwowych

Tkanka mięśniowa serca



Jest tkanką poprzecznie prążkowaną

składającą się z wydłużonych komórek

otoczonych blaszkami podstawowymi

(kardiomiocyty) oraz istoty podstawowej

(tkanka łączna właściwa)



Komórki jedno lub dwujądrowe (fuzja

mieloblastów) układają się jedna za drugą, a

na powierzchni ich styku wytwarzają się

wyspecjalizowane połączenia –

wstawki

które dają również boczne odgałęzienia,

przechodzące na sąsiednie szeregi komórek.

Komórki mięśnia

sercowego



Jądra ułożone w środku, cytoplazma wypełniona

miofibrylami, między którymi znajdują się liczne

sarkosomy (mitochondria), kanaliki i zbiorniki

gładkiej siateczki sarkoplazmatycznej oraz

kanaliki T (wpuklenia sarkolemy)



Miofibryle zbudowane z sarkomerów – podobnie

jak w komórkach mięśni szkieletowych



Kanaliki T znajdują się w pobliżu prążków

granicznych Z i przylegają tylko do jednego

zbiornika gładkiej siateczki sarkoplazmatycznej

tworząc – diadę



Rep. Mppsz – triada - kanaliki przylegają na

granicy prążków I i A

Wstawki – wyspecjalizowane

połączenia komórek

sercowych



Występują na szczytowych powierzchniach

komórek



Mogą przebiegać w linii prostej

(prostopadle do osi długiej komórki) lub

mieć kształt schodkowy



Posiadają 3 rodzaje połączeń między

komórkami:

Obwódki zwierające

Desmosomy

Połączenia komunikacyjne typu neksus

Czynność tkanki mięśniowej

serca



Automatycznie powtarzającymi się

skurczami i rozkurczami, wywołanymi

przez rozrusznik jakim jest węzeł

zatokowo-przedsionkowy serca.



Powtarzające się impulsy, wywołujące

skurcze komórek sercowych powstają w

komórkach rozrusznika na zasadzie –

oscylatora wapniowego

czyli

naprzemiennego wzrostu i spadku

poziomu Ca

w zbiornikach gładkiej

siateczki sarkoplazmatycznej

Działanie rozrusznika

serca



ATP-aza wapniowa ciągle pompuje Ca

zbiorników siateczki



Gdy stężenie osiągnie poziom wysoki

krytyczny → otwierają się białka kanałowe

siateczki sarkoplazmatycznej i jony Ca

przepływają do cytosolu → sygnał do skurczu



Przepływ Ca

do cytosolu prowadzi do

obniżenia ich stężenia w zbiornikach →

zamknięcie kanałów białkowych



cykl się powtarza niezależnie od naszej woli

Tkanka mięśniowa

gładka



Składa się z komórek (miocyty) oraz otaczającej

je blaszki podstawowej i tkanki łącznej luźnej,

stanowiącej istotę międzykomórkową



Miocyty najczęściej występują w grupach,

tworząc zwarte błony w ścianach naczyń,

przewodów, jelit czy mięśnia macicy – tworzą

liczne połączenia typu neksus



Mogą również występować pojedynczo



Oprócz kurczliwości posiadają pewne cechy

fibroblastów – mogą produkować: kolagen,

elastynę oraz proteoglikany

Komórki mięśni gładkich



Nie maja poprzecznego prążkowania



Nie posiadają triad lecz pod sarkolemą

system gładkich błon



Pęczki miofilamentów tworzą sieć, złożoną

głównie z miofilamentów cienkich z

niewielką ilością miofilamentów grubych



Miofilamenty cienkie zbudowane są z

aktyny, tropomiozyny lecz troponinę

zastępuje rozpuszczalna w cytoplazmie

–

kalmodulina



Miofilamenty grube zbudowane z miozyny z

główką tylko na jednym końcu

Komórki mięśni gładkich



Funkcję linii Z spełniają występujące

w cytoplazmie ciałka gęste lub

przyczepione do cytoplazmy płytki

mocujące, które są miejscem

przyczepu miofilamentów – włókienek

cienkich i pośrednich (desminowych)



Jądra pojedyncze, wydłużone,

położone centralnie z ułożonymi w

pobliżu organellami komórkowymi

Mechanizm skurczu mięśni

gładkich



Wzrost koncentracji Ca w cytoplazmie

komórki wywołany przez impuls nerwowy

aktywują kalmodulinę która aktywuje kinazę

miozynową → fosforylacja główek miozyny

zmienia ich położenie → przesynięcie na

aktynie



Kinazę miozynową może również aktywować

cAMP, który powstaje w wyniku aktywacji

cyklazy adenylowej przez hormony (jeden z

mechanizmów działania hormonów poprzez

aktywację cyklazy adenylowej)

Mięsień szkieletowy



Komórki: jednostką budowy mięśnia szkieletowego

jest włókno mięśniowe (twór powstały przez

zespolenie wielu komórek). Część środkową

zajmuje aparat kurczliwy utworzony przez ułożone

równolegle miofibryle



Miofibryle (włókienka kurczliwe) są zbudowane z

cienkich i grubych miofilamentów, które układają

się w powtarzające segmenty – sarkomery

( podjednostki miofibryli)



Lokalizacja: mięśnie układu ruchowego



Charakter skurczu: szybki, względnie krótkotrwały,

zależny od naszej woli



Sygnały wywołujące skurcz: wyłącznie nerwowe

Mięsień sercowy



Komórki: jedno- lub dwujądrzaste z

bocznymi wypustkami tworzące

przestrzenną sieć, połączone za

pośrednictwem wstawek



Lokalizacja: przedsionki i komory serca



Charakter skurczu: rytmiczny, krótkotrwały,

niezależny od naszej woli, przestrzenny



Sygnały wywołujące skurcz: rytmiczne.

Pochodzące z własnego układu

bodźcotwórczo-przewodzącego serca

Tkanka mięśniowa

gładka



Komórki: wydłużone, wrzecionowate,

pałeczkowate jądro położone centralnie



Lokalizacja: ściany naczyń

krwionośnych i wewnętrznych

przewodów organizmu, macica



Charakter skurczu: wolny, długotrwały,

niezależnie od naszej woli



Sygnały wywołujące skurcz: nerwowe,

hormonalne, mechaniczne (rozciąganie)

Document Outline