Maszyneria umysłu II

Funkcje 
wykonawcze

 

 

Kontrola przepływu informacji w 

umyśle – trzy problemy



Problem ograniczonych zasobów

Zasoby umysłu („energetyczne”, 

„przestrzenne”) są zbyt ograniczone, by 

przetworzyć całość docierającej informacji



Problem efektywności działania

Warunkiem efektywnego działania jest 

wyeliminowanie/zahamowanie informacji 

nieistotnej, a zarazem wyszukanie istotnej



Integracja informacji

 

 

Mechanizmy sterujące przepływem 

informacji w umyśle



Uwaga – kierowanie procesami percepcj



Pamięć robocza



Funkcje wykonawcze (COW???)

–

Hamowanie

–

Przełączanie

–

Planowanie

–

Podtrzymywanie, uaktualnianie i monitorowanie reprezentacji



Podejmowanie decyzji

 

 

Procesy automatyczne i 

kontrolowane



Czy wszystkie procesy poznawcze 
wymagają/podlegają mechanizmom 
kontrolnym?

–

Procesy modułowe

moduł poznawczy (Fodor, 1983): wydzielony, 
wyspecjalizowany proces przetwarzający określony rodzaj 
informacji według stałych, nie podlegających wpływowi 
innych procesów reguł. Np. moduł percepcji krawędzi, 
moduł percepcji przyczynowości fizycznej.

–

Procesy automatyczne vs. procesy kontrolowane 
(Shiffrin i Schneider, 1977)



Automatyczne nie obciążają pamięci roboczej



Automatyzacja w wyniku nabywania wprawy



Nie jest to podział 0-1

–

Świadomość / nieświadomość ???

 

 

Pamięć robocza 

(przypomnienie



Systemy składowe

–

Szkicownik wzrokowo-przestrzenny

–

Pętla fonologiczna

–

...

–

Centralny ośrodek wykonawczy

 

 

Funkcje wykonawcze

 

 

A

B

@

Zadanie „A nie B”

 

 

A

B

@

 

 

Test fałszywych przekonań

 

 

 

 

 

 

Funkcje wykonawcze - 

historia



Badania nad procesami uczenia się 



Efekt Zeigarnik



Badania nad zespołem uszkodzenia płata 
czołowego 

funkcje wykonawcze  funkcje płatów 

czołowych

 

 

Funkcje wykonawcze – funkcje 

składowe



Przełączanie pomiędzy zadaniami / kategoriami



Monitorowanie reprezentacji informacji w 
pamięci roboczej



Utrzymywanie i uaktualnianie reprezentacji



Hamowanie dominującej reakcji



Planowanie



Dokonywanie wyborów / podejmowanie decyzji 
(niekoniecznie w sensie egzystencjalnym)

 

 

Jak badać funkcje wykonawcze?



Test sortowania kart Wisconsin



Wieże Hanoi



Test Stroopa



Dodawanie/odejmowanie tej samej liczby



Podwójne zadanie (dual task) – równoczesne 

wykonywanie dwóch konkurencyjnych zadań 

(np. labirynt i wymienianie słów na daną 

literę)



....

 

 

 

 

CZERWONY

NIEBIESKI

ŻÓŁTY

ZIELONY

CZARNY

 

 

Teorie:



Funkcje wykonawcze, automatyzacja i procesy 
kontrolowane:

–

Model Schneidera i Shiffrina

–

Model Posnera

–

Model Shallice’a

–

COW w koncepcji Baddleya

–

Model Zelazo

 

 

Na koniec...



Uwaga, pamięć robocza i funkcje 

wykonawcze a ...

...   uwaga, pamięć robocza, funkcje 

wykonawcze

...   świadomość
...   wiedza   
...   emocje i motywacje

 

 

Literatura

Obowiązkowa:

Nęcka E. i in. (2006). Psychologia 

poznawcza.Warszawa: PWN. Rozdział 6 oraz 
8.2.3. I 8.2.4.

Dodatkowa:

Baddeley A. (2000). Pamięć: Podręcznik 

użytkownika. (rozdział 3)