BAJKOTERAPI

BAJKOTERAPI

A

A

BAJKA:

BAJKA:



KRÓTKI, DOWCIPNY UTWÓR

KRÓTKI, DOWCIPNY UTWÓR



MA CHARAKTER SATYRYCZNY LUB 

MA CHARAKTER SATYRYCZNY LUB 

DYDAKTYCZNY

DYDAKTYCZNY



JEJ BOHATERAMI SĄ LUDZIE LUB 

JEJ BOHATERAMI SĄ LUDZIE LUB 

ZWIERZĘTA

ZWIERZĘTA



ZWYKLE ZAKOŃCZONA MORAŁEM

ZWYKLE ZAKOŃCZONA MORAŁEM

BAŚŃ:

BAŚŃ:



OPOWIADANIE NARRACYJNE

OPOWIADANIE NARRACYJNE



OBIEKTYWNY STOSUNEK AUTORA 

OBIEKTYWNY STOSUNEK AUTORA 

DO OPISYWANYCH ZDARZEŃ

DO OPISYWANYCH ZDARZEŃ

W PUBLIKACJACH DLA 

W PUBLIKACJACH DLA 

DZIECI POJECIA 

DZIECI POJECIA 

BAŚŃ 

BAŚŃ 

I 

I 

BAJKA

BAJKA

 SĄ UŻYWANE 

 SĄ UŻYWANE 

ZAMIENNIE

ZAMIENNIE

 

 

NIEREALNA RZECZYWISTOŚĆ 

NIEREALNA RZECZYWISTOŚĆ 

KREOWANA W BAJKACH JEST 

KREOWANA W BAJKACH JEST 

ZGODNA Z MAGICZNYM 

ZGODNA Z MAGICZNYM 

MYŚLENIEM DZIECKA, POMAGA 

MYŚLENIEM DZIECKA, POMAGA 

MU ZROZUMIEĆ ŚWIAT, 

MU ZROZUMIEĆ ŚWIAT, 

WPROWADZA PORZĄDEK I ŁAD, 

WPROWADZA PORZĄDEK I ŁAD, 

POKAZJUJĄC, JAKIE REGUŁY 

POKAZJUJĄC, JAKIE REGUŁY 

RZĄDZĄ ŚWIATEM

RZĄDZĄ ŚWIATEM

ZNACZENIE BAŚNI W 

ZNACZENIE BAŚNI W 

ROZWOJU I WYCHOWANIU 

ROZWOJU I WYCHOWANIU 

DZIECKA WG Bruno 

DZIECKA WG Bruno 

Betteelheima:

Betteelheima:



Proces identyfikacji czytelnika z bohaterem 

Proces identyfikacji czytelnika z bohaterem 

pozytywnym jest podstawą oddziaływania 

pozytywnym jest podstawą oddziaływania 

baśni na psychikę dziecka

baśni na psychikę dziecka



Bajki pomagają dziecku w rozpoznawaniu 

Bajki pomagają dziecku w rozpoznawaniu 

własnych trudności i od razu podają sposoby 

własnych trudności i od razu podają sposoby 

radzenia sobie z nimi

radzenia sobie z nimi



Baśnie sprawiaja dziecku przyjemność- 

Baśnie sprawiaja dziecku przyjemność- 

dostarczają mu objaśnień dotyczących jego 

dostarczają mu objaśnień dotyczących jego 

psychiki

psychiki

ZNACZENIE BAŚNI W 

ZNACZENIE BAŚNI W 

ROZWOJU I WYCHOWANIU 

ROZWOJU I WYCHOWANIU 

DZIECKA WG Bruno 

DZIECKA WG Bruno 

Betteelheima:

Betteelheima:



Pomagają w odkrywaniu własnej tożsamości 

Pomagają w odkrywaniu własnej tożsamości 

i nadawaniu sensu swojemu życiu

i nadawaniu sensu swojemu życiu



Wspierają je w trudnościach związanych z 

Wspierają je w trudnościach związanych z 

problemami dorastania i integracji 

problemami dorastania i integracji 

osobowości

osobowości



Zachęcają do aktywnego pokonywania 

Zachęcają do aktywnego pokonywania 

trudności i nawiązywaniu przyjaznycj 

trudności i nawiązywaniu przyjaznycj 

kontaktów ze światem przyrody.

kontaktów ze światem przyrody.

ROLA BAJKI:

ROLA BAJKI:



Pozwala poznać otaczający świat

Pozwala poznać otaczający świat



Dostarcza wzorców moralnych

Dostarcza wzorców moralnych



Przedstawia uproszczony świat, 

Przedstawia uproszczony świat, 

zrozumiały dla dziecka

zrozumiały dla dziecka



Pomaga w budowaniu obrazu samego 

Pomaga w budowaniu obrazu samego 

siebie

siebie



Pobudza wyobraźnię

Pobudza wyobraźnię



Pobudza do wczuwanie się w emocje 

Pobudza do wczuwanie się w emocje 

bohaterów

bohaterów

ROLA BAJKI WG 

ROLA BAJKI WG 

MOLICKIEJ

MOLICKIEJ



Redukuje lęk

Redukuje lęk



Daje wsparcie i poczucie siły

Daje wsparcie i poczucie siły



Zastępczo zaspokaja potrzeby dzięki 

Zastępczo zaspokaja potrzeby dzięki 

czemu obniża lęk

czemu obniża lęk

Terapeutyczne znaczenie 

Terapeutyczne znaczenie 

bajek:

bajek:



utworami adresowanymi do dzieci, głównie w wieku 

utworami adresowanymi do dzieci, głównie w wieku 

4-9 lat

4-9 lat



celem jest uspokojenie, zredukowanie problemów 

celem jest uspokojenie, zredukowanie problemów 

emocjonalnych i wspieranie we wzroście osobistym

emocjonalnych i wspieranie we wzroście osobistym



Fabuła bajki terapeutycznej dotyczy różnych sytuacji 

Fabuła bajki terapeutycznej dotyczy różnych sytuacji 

wzbudzających lęk, a głównym bohaterem jest małe 

wzbudzających lęk, a głównym bohaterem jest małe 

zwierzątko lub dziecko czy zabawka

zwierzątko lub dziecko czy zabawka



Cechą charakterystyczną jest to, że bohater bajkowy 

Cechą charakterystyczną jest to, że bohater bajkowy 

znajduje się w trudnej sytuacji i przeżywa lęk, a 

znajduje się w trudnej sytuacji i przeżywa lęk, a 

wprowadzone postacie umożliwiają redukcję tego lęku

wprowadzone postacie umożliwiają redukcję tego lęku



Bohater uczy się różnych sposobów jego 

Bohater uczy się różnych sposobów jego 

przezwyciężania lęku

przezwyciężania lęku

M. Molicka przedstawia schemat każdej bajki 

M. Molicka przedstawia schemat każdej bajki 

terapeutycznej, składają się na nią:

terapeutycznej, składają się na nią:



główny temat (sytuacja wywołująca 

główny temat (sytuacja wywołująca 

lęk),

lęk),



główny bohater (dziecko lub zwierzątko, 

główny bohater (dziecko lub zwierzątko, 

z którym się czytelnik identyfikuje),

z którym się czytelnik identyfikuje),



inne wprowadzone postacie (pomagają 

inne wprowadzone postacie (pomagają 

nazwać uczucia, uczą reakcji na trudne 

nazwać uczucia, uczą reakcji na trudne 

sytuacje),

sytuacje),



tło opowiadania (miejsce znane dziecku)

tło opowiadania (miejsce znane dziecku)

M. Molicka wyodrębnia trzy rodzaje 

M. Molicka wyodrębnia trzy rodzaje 

bajek terapeutycznych:

bajek terapeutycznych:



relaksacyjne,

relaksacyjne,



psychoedukacyjne,

psychoedukacyjne,



psychoterapeutyczne

psychoterapeutyczne

Bajki relaksacyjne

Bajki relaksacyjne



posługują się wizualizacją w celu wywołania odprężenia i 

posługują się wizualizacją w celu wywołania odprężenia i 

uspokojenia. Akcja takiej bajki toczy się w miejscu dobrze dziecku 

uspokojenia. Akcja takiej bajki toczy się w miejscu dobrze dziecku 

znanym, a opisywanym jako spokojne, przyjazne i bezpieczne. 

znanym, a opisywanym jako spokojne, przyjazne i bezpieczne. 

Bajka ma wyraźny schemat: bohater opowiadania obserwuje i 

Bajka ma wyraźny schemat: bohater opowiadania obserwuje i 

doświadcza wszystkimi zmysłami miejsce, gdzie odpoczywa. 

doświadcza wszystkimi zmysłami miejsce, gdzie odpoczywa. 

Sugestie osoby prowadzącej powinny zawierać trzy struktury: 

Sugestie osoby prowadzącej powinny zawierać trzy struktury: 

słuchową, wzrokową i czuciową. Struktura słuchowa służy do 

słuchową, wzrokową i czuciową. Struktura słuchowa służy do 

wywołania efektu w rodzaju: „słyszysz szum drzew”, wzrokowa: 

wywołania efektu w rodzaju: „słyszysz szum drzew”, wzrokowa: 

„widzisz fale z wolna przybijające do brzegu”, a czuciowa: 

„widzisz fale z wolna przybijające do brzegu”, a czuciowa: 

„wchodzisz na szczyt góry”. Relaksacja ma tu na celu odprężanie 

„wchodzisz na szczyt góry”. Relaksacja ma tu na celu odprężanie 

mięśni, a im relaks głębszy, tym łatwiej o uspokojenie i lepsze 

mięśni, a im relaks głębszy, tym łatwiej o uspokojenie i lepsze 

samopoczucie. Zmartwienia, lęki, usuwają się na dalszy plan. 

samopoczucie. Zmartwienia, lęki, usuwają się na dalszy plan. 

Przed opowiadaniem bajki osoba prowadząca wprowadza dzieci w 

Przed opowiadaniem bajki osoba prowadząca wprowadza dzieci w 

stan rozluźnienia, mówiąc: „teraz posłuchamy bajeczki, usiądź 

stan rozluźnienia, mówiąc: „teraz posłuchamy bajeczki, usiądź 

wygodnie, jeszcze wygodniej, posłuchaj swego oddechu, możesz 

wygodnie, jeszcze wygodniej, posłuchaj swego oddechu, możesz 

przymknąć oczy, wszystkie dźwięki oddalają się…”

przymknąć oczy, wszystkie dźwięki oddalają się…”

Bajki psychoedukacyjne

Bajki psychoedukacyjne



to takie bajki, których celem jest wprowadzenie zmian w 

to takie bajki, których celem jest wprowadzenie zmian w 

zachowaniu dziecka. Bohater bajki ma problem podobny do tego, 

zachowaniu dziecka. Bohater bajki ma problem podobny do tego, 

który przeżywa dziecko. Zdobywa ono doświadczenia poprzez 

który przeżywa dziecko. Zdobywa ono doświadczenia poprzez 

świat bajkowy, gdzie uczy się, jakie wzory zachowań należy 

świat bajkowy, gdzie uczy się, jakie wzory zachowań należy 

zastosować, poszerza swoją samoświadomość, co sprzyja uczeniu 

zastosować, poszerza swoją samoświadomość, co sprzyja uczeniu 

się zachowania w trudnej sytuacji. Bajki tego typu są głównie 

się zachowania w trudnej sytuacji. Bajki tego typu są głównie 

wsparciem dla procesu wychowania – to opowiadania dla dziecka 

wsparciem dla procesu wychowania – to opowiadania dla dziecka 

opieszałego, bałaganiarza, takiego, które nie chce iść spać. Wiele 

opieszałego, bałaganiarza, takiego, które nie chce iść spać. Wiele 

bajek jest adresowanych do dzieci nieuzyskujących pozytywnych 

bajek jest adresowanych do dzieci nieuzyskujących pozytywnych 

wyników w nauce. Bajki te mają wskazać nowe wzory myślenia o 

wyników w nauce. Bajki te mają wskazać nowe wzory myślenia o 

sytuacjach lękotwórczych, przedstawić inne wzory reagowania 

sytuacjach lękotwórczych, przedstawić inne wzory reagowania 

emocjonalnego. Po przeczytaniu bajki psychoedukacyjnej 

emocjonalnego. Po przeczytaniu bajki psychoedukacyjnej 

należałoby zachęcić dzieci do narysowania ilustracji, 

należałoby zachęcić dzieci do narysowania ilustracji, 

uzewnętrznienia emocji, porozmawiania o tym, co czuli 

uzewnętrznienia emocji, porozmawiania o tym, co czuli 

bohaterowie bajki. Dzieci same powinny zinterpretować bajkę, 

bohaterowie bajki. Dzieci same powinny zinterpretować bajkę, 

dopiero wówczas nabierze ona dla nich znaczenia osobistego.

dopiero wówczas nabierze ona dla nich znaczenia osobistego.

Bajki 

Bajki 

psychoterapeutyczne 

psychoterapeutyczne 



wytyczają nowy kierunek terapii. Bajki te są dłuższe i mają 

wytyczają nowy kierunek terapii. Bajki te są dłuższe i mają 

rozbudowaną fabułę. W utworach tych zawarty jest inny 

rozbudowaną fabułę. W utworach tych zawarty jest inny 

sposób myślenia i przez to odczuwania sytuacji 

sposób myślenia i przez to odczuwania sytuacji 

lękotwórczej. 

lękotwórczej. 



Bajka psychoterapeutyczna ma następujące cele:

Bajka psychoterapeutyczna ma następujące cele:



zastępczo zaspokoić potrzeby, dowartościować dziecko, 

zastępczo zaspokoić potrzeby, dowartościować dziecko, 

które jest w trudnej sytuacji;

które jest w trudnej sytuacji;



dać wsparcie poprzez zrozumienie, akceptację, budowania 

dać wsparcie poprzez zrozumienie, akceptację, budowania 

pozytywnych emocji, nadziei,

pozytywnych emocji, nadziei,



przyjaźni, jaką zapewniają bajkowe postacie;

przyjaźni, jaką zapewniają bajkowe postacie;



przekazać odpowiednią wiedzę o sytuacji lękotwórczej i 

przekazać odpowiednią wiedzę o sytuacji lękotwórczej i 

wskazać sposoby radzenia sobie.

wskazać sposoby radzenia sobie.



Bajki psychoterapeutyczne maja za zadanie 

Bajki psychoterapeutyczne maja za zadanie 

obniżać lęk. Realizacja tych zadań dokonuje 

obniżać lęk. Realizacja tych zadań dokonuje 

się w dziecku. Niektóre bajki przejdą, 

się w dziecku. Niektóre bajki przejdą, 

niezauważone, innych dziecko nie zrozumie, 

niezauważone, innych dziecko nie zrozumie, 

co będzie wskazówką, że nie są to problemy 

co będzie wskazówką, że nie są to problemy 

ważne dla niego, a jeszcze inne bajki będzie 

ważne dla niego, a jeszcze inne bajki będzie 

czytało albo prosiło o ich wielokrotne 

czytało albo prosiło o ich wielokrotne 

powtarzanie. Będzie to znak, że dziecko tej 

powtarzanie. Będzie to znak, że dziecko tej 

właśnie bajki potrzebuje, że utożsamia się z 

właśnie bajki potrzebuje, że utożsamia się z 

jej bohaterami, że daje mu to wiele 

jej bohaterami, że daje mu to wiele 

satysfakcji.

satysfakcji.

Literatura:

Literatura:



I. Borecka – „Biblioterapia. Teoria i praktyka. Poradnik” 

I. Borecka – „Biblioterapia. Teoria i praktyka. Poradnik” 

wyd. SBP, Warszawa 2001

wyd. SBP, Warszawa 2001



 

 

M. Molicka – „Bajkoterapia. O lękach dzieci i nowej 

M. Molicka – „Bajkoterapia. O lękach dzieci i nowej 

metodzie terapii” wyd. Media Rodzina, Poznań 2002

metodzie terapii” wyd. Media Rodzina, Poznań 2002



M. Molicka – „Bajki terapeutyczne dla dzieci” (część 1 i 2) 

M. Molicka – „Bajki terapeutyczne dla dzieci” (część 1 i 2) 

wyd. Media Rodzina, Poznań 2002

wyd. Media Rodzina, Poznań 2002



M. Molicka – „Bajki terapeutyczne dla dzieci” w: 

M. Molicka – „Bajki terapeutyczne dla dzieci” w: 

„Grupa i 

„Grupa i 

zabawa” 

zabawa” 

1999 nr 2

1999 nr 2



M. Pytka – „Bajka, bajkoterapia, wychowanie…” w: 

M. Pytka – „Bajka, bajkoterapia, wychowanie…” w: 

„Opieka – wychowanie – terapia” 

„Opieka – wychowanie – terapia” 

2002 nr 4

2002 nr 4



G. Walczewska – Klimczak – „Co baśnie mogą dać 

G. Walczewska – Klimczak – „Co baśnie mogą dać 

współczesnemu dziecku” w: 

współczesnemu dziecku” w: 

„Grupa i

„Grupa i

 

 

zabawa” 

zabawa” 

1999 nr 2

1999 nr 2