Błona komórkowa: 

bariera i przegroda

Rola receptorów, kanałów 

i przenośników w błonach   

     

Trzy 
podstawowe 
źródła 
informacji 
morfogenetyczn
ej:

1. Informacja 
genetyczna zapisana 
w DNA
2. Informacja 
modyfikowana przez 
środowisko
3. Informacja zawarta 
w prawzorze komórki 
płciowej

Komórka eukariotyczna jest:

• 

Strukturą samo złożeniową 

• Strukturą samo replikującą się                        

        

• Centrum informatycznym                                 

       

• Centrum decyzyjnym                                        

       

• Organizmem symbiotycznym                           

       

• Organizmem samowystarczalnym 

energetycznie 

• Organizmem zdolnym do samodzielnego 

ruchu   

• Organizmem utrzymującym swój kształt         

       

• Organizmem utrzymującym swoje 

środowisko     

• Organizmem zapewniającym własny 

transport     

• Organizmem zdolnym do samoobrony             

     

• Organizmem zdolnym do samo odbudowy       

     

Struktura przestrzenna komórki jest  utrzymywana 
dzięki słabym oddziaływaniom chemicznym :

Specyficznym 

jak wiązania wodorowe i jonowe

I 

niespecyficznym

 jak oddziaływania 

międzycząsteczkowe van der Waalsa

Polimery takie jak wielocukry, białka i 
kwasy nukleinowe są  połączone wiązaniami 
kowalencyjnymi w sposób liniowy.
Wiązania drugo, trzecio i czwartorzędowe 
czynią 
z nich struktury przestrzenne.

cztery stopnie komplikacji budowy białek

struktury od lewej: I; II; III; IV rzędowa

Błony reticulum
endoplazmatycznego

Błona
komórkowa

Zewnętrzna błona
otoczki jądrowej

Wewnętrzna błona
otoczki jądrowej

Zewnętrzna błona
mitochondrium

Wewnętrzna błona
mitochondrium

Przestrzeń
 międzybłonowa

Błony komórek 
Wykazują 
polaryzację 
strukturalną 
 biochemiczna.
Ma to ścisły 
związek
z ich 
funkcjonowaniem

Strona 
cytoplazmatycz
na

Pojedyncza błona
lizosomu

Strona zewnętrzna

Schemat przekroju błony według modelu „płynnej mozaiki”

Kora błony

Sieć białek które związane są z błoną 

erytrocytu

Strona cytoplazmatyczna 
membrany

spektry
na

aktyna

Białka transmembranowe

Białka
łączące

Białka
łączące

Glikokaliks     cytozol            jądro       błona 
komórkowa

Funkcje błon:

 

chronią komórki przed działaniem czynników 
fizycznych i chemicznych, a także przed wnikaniem 
obcych organizmów, w szczególności 
chorobotwórczych,
 
regulują  transport wybranych substancji z i do 
komórki, 

reagują na bodźce chemiczne, termiczne, 
elektryczne
i mechaniczne, 

pełnią także funkcje enzymatyczne, katalizując 
różne reakcje metaboliczne,
 
utrzymują równowagą między ciśnieniem 
osmotycznym wewnątrz i na zewnątrz komórki. 

Fosfolipidy (inaczej fosfatydy lub 
fostotłuszczowce) to 

lipidy

, w 

których skład wchodzą: 

glicerol, 

kwasy tłuszczowe, kwas fosforowy 

związany z 

zasadą azotową

, lub 

choliną

.

Cząsteczki amfipatyczne 

to takie cząsteczki, które zawierają i grupy hydrofobowe i grupy hydrofilowe

Strona zewnętrzna błony

Strona cytoplazmatyczna błony

P

ro

c

e

n

t 

w

s

zy

s

tk

ic

h

 

fo

s

fo

li

p

id

ó

w

Fosfolipidy

Asymetryczny rozkład fosfolipidów w błonie komórkowej 

Przestrzeń zewnętrzna

Cytozo
l

Ruchy fosfolipidów w błonie

Mniej ruchliwe

Bardziej 
ruchliwe

Translokaza 
Aminofosfolipido
wa 
Transport PS i PE

Płaszcz cukrowy (glikokaliks)

Małe 
molekuły 
hydrofobowe

Małe molekuły
polarne 
nienaładowane

Duże molekuły 
polarne
nienaładowane

Jony

Relatywna 
przepuszczalno
ść 
dwuwarstwy 
lipidowej