Ochrona przed hałasem
HAŁAS
HAŁAS
F(f)
F(f)
Infradźwiękowy
i
niskoczęstotliwościo
wy
słyszalny
ultradźwiękowy
Środowisko pracy:
Środowisko pracy: hałas słyszalny, infra- i
ultradźwiękowy
Środowisko (zewnętrzne):
Środowisko (zewnętrzne): hałas słyszalny
Pomieszczenia mieszkalne:
Pomieszczenia mieszkalne: hałas słyszalny i
niskoczęstotliwościowy
Ochrona przed hałasem
Środowisko pracy
Środowisko pracy
1
Ekspozycja na hałas w czasie T
Ekspozycja na hałas w czasie T
ochrona słuchu
możliwość wykonywania pracy
8h
40h
s
Pa
dt
t
p
E
T
A
T
A
2
0
2
,
Wartości dopuszczalne:
dla 8 godzin
dla 40 godzin
3,64·10
3
Pa
2
·s
18,2·10
3
Pa
2
·s
Ochrona przed hałasem
2
Poziom ekspozycji na hałas
Poziom ekspozycji na hałas
dB
T
T
L
E
T
eq
A
h
Ex
0
,
,
8
,
log
10
odniesiony do 8
godzin
L
A,eq,T
– równoważny poziom
dźwięku A
za okres T
T
0
– czas odniesienia = 8
godzin
odniesiony do
tygodnia
dB
E
i
L
h
Ex
i
h
Ex
5
1
1
.
0
40
,
8
,
10
5
1
log
10
Wartość dopuszczalna: 85dB
3
Maksymalny poziom dźwięku A mierzony na charakterystyce
Maksymalny poziom dźwięku A mierzony na charakterystyce
Slow
Slow
4
Szczytowy poziom dźwięku C
Szczytowy poziom dźwięku C
L
Amax
= 115 dB
L
Cpeak
= 135 dB
Ochrona przed hałasem
Dyrektywa 2003/10/WE z dnia 6 lutego
Dyrektywa 2003/10/WE z dnia 6 lutego
2003 r.
2003 r.
w sprawie minimalnych wymagań w zakresie zdrowia i
bezpieczeństwa dotyczących ryzyka związanego z
narażeniem pracowników na czynniki fizyczne (hałas)
Graniczne wartości ekspozycji: L
Ex,8h
= 87 dB oraz p
Cpeak
=
200 Pa
Górne wartości działania: L
Ex,8h
= 85 dB oraz p
Cpeak
= 140 Pa
Dolne wartości działania: L
Ex,8h
= 80 dB oraz p
Cpeak
= 112 Pa
Ochrona przed hałasem
Wartości dopuszczalne dla ekspozycji 8h ze
Wartości dopuszczalne dla ekspozycji 8h ze
względu na możliwość wykonywania pracy
względu na możliwość wykonywania pracy
Ochrona przed hałasem
t
L
L
h
t
dop
dop
480
log
10
8
t – czas ekspozycji [min]
Wartości dopuszczalne ze
Wartości dopuszczalne ze
względu na czas ekspozycji
względu na czas ekspozycji
Ochrona przed hałasem
Źródła hałasu ultradźwiękowego
Źródła hałasu ultradźwiękowego
1.
Myjki ultradźwiękowe (
Myjki ultradźwiękowe (
2
2
/
/
3
3
wszystkich
wszystkich
źródeł)
źródeł)
2.
Zgrzewarki ultradźwiękowe
Zgrzewarki ultradźwiękowe f
max
= 18 ÷ 22 kHz, L
max
=
140 dB
3.
Drążarki ultradźwiękowe
Drążarki ultradźwiękowe f
max
= 16 ÷ 25 kHz, L
max
= 125
dB
(szkło, kwarc, kamienie szlachetne)
10
16 25 40
63
100
70
80
90
100
110
L
p
[dB]
f [kHz]
Ochrona przed hałasem
Oddziaływanie hałasu ultradźwiękowego na organizm ludzki
Oddziaływanie hałasu ultradźwiękowego na organizm ludzki
Oddziaływanie na narząd
słuchu
ubytki słuchu
Powstają subharmoniczne (zjawiska nieliniowe)
o porównywalnych L
p
do L
p
składowej podstawowej
f
subharm
Wzrost temperatury
ciała
Zaburzenia funkcjonowania układu
krążenia
Kawitacja
(powstawanie pęcherzyków
powietrza
pod wpływem fali
akustycznej)
Q
f
2
f > 100 kHz
!
-gruczoły dokrewne
-gałka oczna
-układ kostny płodu
-zwolnienie akcji serca
-zmiany morfologiczne krwi
f
v
A
2
Amplituda
drgającej cząstki
prędkość
akustyczna
Ochrona przed hałasem
1
Równoważny poziom ciśnienia
Równoważny poziom ciśnienia
akustycznego w pasmach tercjowych
akustycznego w pasmach tercjowych
odniesiony do:
odniesiony do:
8 godzin
tygodnia pracy (40
godzin)
2
Maksymalny poziom ciśnienia akustycznego (wartość skuteczna)
Maksymalny poziom ciśnienia akustycznego (wartość skuteczna)
lub
Hałas ultradźwiękowy na stanowisku pracy
Hałas ultradźwiękowy na stanowisku pracy
L
eq,T
L
max
Ochrona przed hałasem
Wartości dopuszczalne hałasu ultradźwiękowego
Wartości dopuszczalne hałasu ultradźwiękowego
(Rozp. MPiPS, 2002 r.)
Częstotliwość
środkowa
tercji [kHz]
L
eq,T
8h lub 40h
[dB]
L
max
[dB]
10
12,5
16
80
100
20
90
110
25
105
125
31,5
40
110
130
+ 20 dB
Ochrona przed hałasem
Hałas infradźwiękowy (1Hz – 20Hz)
Hałas infradźwiękowy (1Hz – 20Hz)
i niskoczęstotliwościowy (10Hz –
i niskoczęstotliwościowy (10Hz –
250 Hz)
250 Hz)
niewielkie pochłanianie energii
akustycznej
zjawiska rezonansowe (wzmocnienie!)
elementów konstrukcyjnych
f = 16 Hz 22 m
Ochrona przed hałasem
1
Źródła naturalne
Źródła naturalne
trzęsienia ziemi
sprężarki tłokowe (200 ÷ 1000
obr./min)
2
Źródła techniczne
Źródła techniczne
Źródła infradźwięków
Źródła infradźwięków
wybuchy wulkanów
sztormy, silne wiatry
f = 0,01 ÷ 3 Hz, L
p
= 80 ÷ 135 dB
np.:
►mistral f = 0,6 Hz drgania budynków (Marsylia, badania)
►Kopenhaga (budynki mieszkalne)
f = 2 ÷ 16 Hz, L
p
= 80 ÷ 115 dB
silniki spalinowe okrętowe (v
obr
< 130
obr./min)
f = 4 ÷ 31,5 Hz, L
p
= 90 ÷ 130 dB
f = 4 ÷ 100 Hz, L
p
= 96 ÷ 106 dB
(rezonanse konstrukcji
okrętu!)
Ochrona przed hałasem
lotnicze silniki odrzutowe
Źródła infradźwięków c.d.
Źródła infradźwięków c.d.
młoty
kuźnicze
f = 4 ÷ 31,5 Hz, L
p
= 85 ÷ 120 dB (hamownie)
f = 4 ÷ 31,5 Hz, L
p
= 91 ÷ 105 dB
urządzenia energetyczne elektrowni
cieplnych
np. Bełchatów: L
p
= 120 dB dla f = 31,5 Hz
przemysł hutniczy (piece łukowe)
do 104 dB dla f = 4 ÷ 31,5 Hz
wentylatory przemysłowe,
turbodmuchawy
f = 5 ÷ 63 Hz, L
p
= 90 ÷ 108 dB
młyny młotowe w koksowniach
L
p
= 76 ÷ 101 dB
urządzenia odlewnicze: formierki, kraty
wstrząsowe
L
p
= 80 ÷ 108 dB, f
max
16 Hz
Ochrona przed hałasem
środki transportu
Źródła infradźwięków c.d.
Źródła infradźwięków c.d.
f = 7 Hz, 13 Hz, 20 Hz
L
p
= 130 dB
−samochody osobowe
−statki (silniki dieslowskie)
−helikoptery
f = 11 Hz
L
p
= 118 dB
Ochrona przed hałasem
próg
słyszenia:
Słyszalność infradźwięków
Słyszalność infradźwięków
ból ucha środkowego:
100 dB dla f = 6 ÷ 8 Hz
90 dB dla f = 12 ÷ 16 Hz
140 dB dla f = 20 Hz
162 dB dla f = 2 Hz
(uszkodzenie
narządu słuchu)
badania dokuczliwości
infradźwięków
przy percepcji słuchowej (krzywe jednakowej dokuczliwości – bad. lek. 1987 r.)
Uciążliwość
Uciążliwość
= zmęczenie, senność, dyskomfort, depresje
= zmęczenie, senność, dyskomfort, depresje
badania środowiskowe (ankiety – Japonia)
L
gran.
= 75 dB
f = 2 ÷ 90 Hz
Ochrona przed hałasem
L
p
f
T
eksp
l
osób
objawy
10 Hz
135 dB 30 min
6
-wrażenie wibrowania narządów
-odczuwanie drgań błony bębenkowej
-ból ucha środkowego
-wzrost ciśnienia krwi
-podwyższenie progu słyszenia o 15 ÷ 20 dB
7 Hz
90 dB
35 min 30
-spadek ciśnienia krwi
-obniżenie tętna
-wystąpienie szmerów serca
2 ÷ 15 Hz 105 dB
-u 50% badanych wydłużenie
czasu
reakcji wzrokowej
-u 30% zaburzenia równowagi
Ochrona przed hałasem
Krzywe jednakowej dokuczliwości
p
o
zi
o
m
c
iś
n
ie
n
ia
a
k
u
s
ty
c
zn
e
g
o
80 dB
60 dB
40 dB
20 dB
sygnał wzorcowy – ton 1000 Hz
Charakterystyki filtrów infradźwiękowych
G
1
– uwzględnia percepcję słuchową
G
2
– uwzględnia percepcję
pozasłuchową
(ISO) G – Polska
Ochrona przed hałasem
Równoważny poziom ciśnienia akustycznego skorygowany
Równoważny poziom ciśnienia akustycznego skorygowany
charakterystyką G odniesiony do:
charakterystyką G odniesiony do:
8 godzin
Równoważny poziom ciśnienia akustycznego skorygowany charakterystyką G
w czasie wykonywania prac koncepcyjnych
Hałas infradźwiękowy na stanowisku pracy
Hałas infradźwiękowy na stanowisku pracy
tygodnia pracy (40
godzin)
PN-Z-01338:2010
lub
Kryterium uciążliwości: 145 dB
Kryterium uciążliwości: 102 dB