background image

 

 

Układ oddechowy

Układ oddechowy- co to takiego?

Budowa układu oddechowego

Choroby układu oddechowego

background image

 

 

       

Układ oddechowy jest zespołem narządów wyspecjalizowanych w 

wychwytywaniu tlenu z powietrza. Tlen ma zasadnicze znaczenie dla 

procesów życiowych w komórkach ustroju. Równocześnie układ 

oddechowy służy do usuwania z krwi dwutlenku węgla i innych gazów 

zbytecznych, które powstają w wewnątrzkomórkowych procesach 

przemiany materii.                                                     Ten mechanizm 

wchłaniania i usuwania powietrza z płuc, określany jako oddychanie, 

umożliwia na poziomie komórki procesy nazywane oddychaniem 

komórkowym, które służą do wytwarzania energii i do jej wykorzystywania 

w miarę potrzeb ustroju. Jama nosowa stanowi właściwy początek dróg 

oddechowych. Oczyszczone powietrze przechodzi dalej do gardła, a 

stamtąd kolejno do krtani i tchawicy. W krtani obecna jest mała zastawka, 

nagłośnia, która automatycznie zamyka się przy przełykaniu pokarmu. 

Poniżej krtani biegnie tchawica, która na końcu rozdwaja się w dwa 

oskrzela główne, wnikające do płuc. Po wejściu do płuca oskrzele dzieli się 

stopniowo na coraz mniejsze, tworząc tysiące rozgałęzień, coraz 

mniejszych i węższych, aż do oskrzelików. Oskrzeliki docierają do 

wszystkich części płuc. Każde z nich kończy się maleńkim pęcherzykiem 

płucnym. W tych pęcherzykach odbywa się właściwy proces oddychania. 

Połączenie dwóch ważnych narządów, płuc i serca następuje w klatce 

piersiowej, utworzonej przez kręgosłup i żebra. Dzięki elastyczności swych 

ścian klatka piersiowa może zwiększać lub zmniejszać swoją pojemność 

umożliwiając oddychanie. Podstawę klatki piersiowej tworzy mięsień 

zwany przeponą, który oddziela klatkę piersiową od jamy brzusznej i 

odgrywa zasadniczą rolę przy oddychaniu.

Układ oddechowy...

background image

 

 

Budowa układu 

oddechowego

jama ustna
gardło
krtań
tchawica
oskrzela

płuca
pęcherzyki płucne
przepona

jama nosowa

background image

 

 

Jama nosowa

Fizjologicznie powietrze pobierane jest przez nozdrza (oddychanie 

przez usta jest niefizjologiczne, a jama ustna nie jest fizjologiczną 

częścią układu oddechowego) i dostaje się do oddzielonych 

przegrodą przewodów jamy nosowej, które wraz ze znajdującymi 

się w nich czterema parami zwisających małżowin oraz z układem 

powietrznych komór kości twarzoczaszki, zwanych zatokami 

przynosowymi, stanowią przestrzeń, gdzie podlega wstępnemu 

oczyszczeniu, nawilgoceniu i ogrzaniu. Powierzchnia jamy 

nosowej wyścielona jest błoną śluzową, której główna część 

tworzy okolicę oddechową. W tej dobrze ukrwionej błonie znajdują 

się liczne gruczoły wydzielające śluz i płyn surowiczy, tworzące na 

jej powierzchni dodatkową warstwę, na której osadzają się 

zanieczyszczenia wdychanego powietrza. Niewielka część błony 

śluzowej jamy nosowej tworzy tzw. okolicę węchową, zaopatrzoną 

w wyspecjalizowany nabłonek węchowy oraz gruczoły węchowe. 

Dzięki nim człowiek ma powonienie, a więc potrafi odróżniać 

zapachy.

background image

 

 

Jama ustna

Jama ustna (łac. cavum oris) - początkowy odcinek przewodu 

pokarmowego i oddechowego.

       W niej następuje wstępna, mechaniczna obróbka pokarmu i 

przygotowanie go do dalszego trawienia. Pokarm zostaje rozdrabniany, 

miażdżony i mieszany ze śliną, która zawiera enzym trawienny amylazę 

ślinową.Uzębienie heterodontyczne, difiodontyczne(dwa komp.zębów) 

tekodontyczne(w zębodołach). Dorosły człowiek ma 32 zęby - 16 w 

żuchwie i 16 w szczęce:                                                                          4 

siekacze, 2 kły, 4 zęby przedtrzonowe, 6 trzonowych

      Siekacze służą do odgryzania kęsów, kły do rozrywania pokarmu, a 

zęby trzonowe i przedtrzonowe do jego rozcierania. W trakcie żucia 

pokarmu jest zwilżany śliną wydzielaną przez ślinianki (gruczoły 

ślinowe), których przewody uchodzą do jamy ustnej. W ślinie 

rozpuszczane są cząsteczki pokarmu, na których obecność wyczulone 

są rozmieszczone głównie na języku kubki smakowe (odpowiedzialne za 

wrażenia smakowe). Po uformowaniu kęsa pokarmowego zostaje on 

przekazany do dalszej części przewodu pokarmowego w akcie 

połykania.

background image

 

 

Gardło

Jama nosowa poprzez tylne nozdrza łączy się z gardłem, kilkunastocentymetrowym 

nieparzystym narządem, stanowiącym przede wszystkim część układu pokarmowego. W 

gardle następuje skrzyżowanie drogi oddechowej z drogą pokarmową. Istnieją jednak 

specjalne struktury anatomiczne i mechanizmy, które zabezpieczają prawidłowe 

(bezkolizyjne) funkcjonowanie obu dróg. Dzięki nim rzadko w warunkach pełnego zdrowia 

zdarza się, by fragmenty pożywienia trafiły do niżej położonych odcinków dróg 

oddechowych: krtani i tchawicy. Ochrona dróg oddechowych przed zachłyśnięciem jest 

szczególnie ważna wtedy, gdy człowiek śpi i nie sprawuje świadomie kontroli nad swoim 

ciałem.

        Nieprawidłowości w budowie i funkcji górnej części gardła, a także podniebienia, które 

oddziela jamę ustną od nosa, powodują chrapanie w czasie snu, a niekiedy są przyczyną 

przejściowego zamykania drogi oddechowej i niebezpiecznych dla zdrowia bezdechów.

        Częściej zdarza się zjawisko aerofagii, czyli połykania powietrza, powodujące przykre 

objawy ze strony przewodu pokarmowego. Gardło jest bardzo dobrze umięśnione, 

posiada warstwę okrężną i podłużną mięśni, które tworzą zwieracze i dźwigacze gardła. 

Ich zadaniem jest przede wszystkim połykanie przyjętych pokarmów. Dzięki mięśniom 

gardła dochodzi w czasie aktu połykania do zamknięcia dróg oddechowych.

        W gardle znajdują się liczne skupiska tkanki limfatycznej - migdałki, tworzące 

limfatyczny pierścień gardłowy Waldeyera. Są one bardzo ważnym składnikiem układu 

odpornościowego.

        Do gardła uchodzi przewód trąbkowy zapewniający przewietrzanie ucha środkowego, 

gdzie ma ono swój początek.

        Przód gardła stanowi jego część krtaniową. Bardzo ważnym elementem fizjologicznie z 

nim związanym jest nagłośnia, ruchoma chrząstka, która anatomicznie właściwie zalicza 

się do kolejnego odcinka dróg oddechowych - krtani. Nagłośnia w czasie połykania 

pokarmów zamyka wejście do krtani.

       Gardło jest wyścielone błoną śluzowa. W jego części nosowej - błona ma taką samą 

budowę jak jama nosowa, w pozostałych częściach śluzówka ma budowę odmienną, 

charakterystyczną dla górnego odcinka przewodu pokarmowego.

background image

 

 

Krtań

Wdychane powietrze z gardła przedostaje się do 

krtani - długiego na 4-6 cm przewodu 

zbudowanego z kilku rodzajów chrząstek, z których 

najważniejsza jest chrząstka tarczowata. Chrząstki 

tworzą szkielet krtani, który stanowi podporę dla 

aparatu głosowego.

         Chrząstki krtani są między sobą połączone 

stawami lub zrostami więzadłowymi (więzadłami). 

Cały system połączeń międzychrząstkowych 

sprawia, że krtań jest narządem zwartym i 

mocnym, ale posiadającym także określoną 

ruchomość potrzebną do kształtowania barwy i 

brzmienia głosu. Ważną rolę w czynności krtani 

odgrywają mięśnie, mające charakter zwieraczy i 

rozwieraczy oraz napinaczy warg głosowych.

         Wnętrze krtani złożone jest z trzech jam - górnej, 

pośredniej i dolnej. Górna łączy się z gardłem, 

pośrednia - jest miejscem powstawania głosu; tam 

bowiem znajdują się wargi głosowe, lewa i prawa, 

tworzące tzw głośnię. Ostry brzeg błony śluzowej 

warg głosowych tworzy fałdy głosowe, zwane 

inaczej strunami głosowymi. Pomiędzy nimi 

znajduje się szpara głośni, długości ok. 23 mm u 

mężczyzn i 18 mm u kobiet.

         Szpara głośni w fizjologicznych warunkach nigdy 

nie jest zamknięta - powietrze zawsze może 

swobodnie przejść do dalszej części dróg 

oddechowych - tchawicy. Powierzchnia wewnętrzna 

krtani jest wyścielona błoną śluzową o budowie 

typowej dla dróg oddechowych, a więc składającą 

się z nabłonka wielorzędowego z obecnością 

będących w ciągłym ruchu mikrokosmków, 

zawierającą liczne gruczoły produkujące śluz i płyn 

surowiczy, chroniące krtań przed wysychaniem i 

zanieczyszczeniami z wdychanego powietrza.

background image

 

 

Tchawica

Krtań bezpośrednio łączy się z tchawicą, 

kilkunastocentymetrową cewką (rurką), nieco 

spłaszczoną w wymiarze przednio-tylnym. Jej 

wymiar poprzeczny wynosi 15-20 

mm.Zbudowana jest z ok. 20 okrężnych, 

podkowiastych chrząstek, ułożonych jedna nad 

drugą, tkwiących w mocnej łącznotkankowej 

błonie włóknistej. Z tyłu ściana tchawicy jest 

mniej zwarta i ma charakter błoniasty. W ścianie 

tchawicy znajdują się pasma okrężnych włókien 

mięśniowych mających wpływ na stan napięcia 

ściany. Od środka tchawica wyścielona jest 

typową dla układu tkanką śluzową z nabłonkiem 

wielorzędowym migawkowym, którego migawki 

poruszają się w kierunku krtani oraz z licznymi 

gruczołami produkującymi śluz i płyn surowiczy, 

które, tak jak w jamie nosowej i krtani, tworzą 

najbardziej wewnętrzną warstwę pochłaniającą 

zanieczyszczenia i nawilżającą napływające w 

czasie wdechu powietrze. Migawki poruszają się z 

szybkością 3-10 razy na sekundę. Wytwarzany 

śluz przesuwa się z dużą szybkością. Mechanizm 

migawkowy jest bardzo wydajny. Dzięki niemu 

powietrze w tchawicy (i dalej - w oskrzelach) 

bardzo intensywnie oczyszcza się.

         Tchawica w dolnym swym końcu dzieli się na 

dwa duże oskrzela - prawe i lewe. W miejscu 

rozdwojenia od wewnątrz znajduje się 

charakterystyczna ostroga, wklęsła listwa, 

wzmacniająca zarówno tchawicę, jak i oskrzela 

główne. Kąt rozdwojenia tchawicy jest różny i 

waha się od 50 do 100 stopni. Oskrzela główne 

mają identyczną budowę ściany, jak tchawica, tj. 

posiadają podkowiaste chrząstki "zanurzone" w 

zwartej tkance włóknistej; są tylko od niej 

węższe. Posiadają także okrężne włókna 

mięśniowe. Ciekawe, że prawe oskrzele ma 

większą średnicę od lewego, za to lewe jest od 
prawego dłuższe. Oskrzela główne stanowią

 

ostatni zewnątrzpłucny odcinek dróg 

oddechowych.

background image

 

 

Oskrzela

Jest to zespół rozgałęziających się rurek o 

szerokości powyżej 1 mm 

doprowadzających i odprowadzających 

powietrze do/z płuc. Ściana oskrzeli 

wysłana jest błoną śluzową z nabłonkiem 

wielorzędowym migawkowym 

(umożliwiającym czynne przemieszczanie 

się śluzu do większych (oskrzeli/ 

tchawicy). Umięśnienie składa się z 

mięśni gładkich, skurcz tych mięśni to 

jeden z mechanizmów prowadzących do 

ataku astmy oskrzelowej. W zależności 

od wielkości oskrzela, chrząstka 

pomagająca w utrzymaniu kształtu 

oskrzela występuje jako pierścienie, małe 

płytki bądź wysepki.

      U człowieka na wysokości IV krążka 

międzykręgowego tchawica dzieli się na 

2 oskrzela główne:

      oskrzele główne prawe (grubsze i krótsze 

2,5 cm i przebiega bardziej pionowo -> 

zwykle do niego wpada ciało obce)

      oskrzele główne lewe (cieńsze, dłuższe, 5 

cm, biegnące bardziej poziomo)

      Oskrzela są obrazowane podczas 

procedury medycznej bronchoskopii.

background image

 

 

Płuca

Płuca stanowią główną część 

układu oddechowego i złożone są z 

dwuch części, leżących w klatce 

piersiowej. Płuca mają kształt 

zbliżony do ściętego stożka i 

cechują sie znaczną 

elastycznością, pozwalającą na 

wchodzenie do nich dużej ilości 

powietrza. Konsystencja ich jest 

miękka, barwa różowa.

       Oba płuca podzielone są na płaty: 

płuco prawe ma trzy płaty, a płuco 

lewe - dwa. Przyczyna tej różnicy 

wynika z faktu, że po lewej stronie 

klatki piersiowej mieści się oprócz 

płuca także serce. 

       Płaty zbudowane są z 

pęcherzyków płucnych, wysłane 

nabłonkiem oddechowym i 

otoczone gęstą siecią naczyń 

krwionośnych.

       Płuca są pokryte ochronną błoną, 

opłucną, chroniącą je od urazów 

przy ocieraniu się o ściany klatki 

piersiowej.

background image

 

 

Pęcherzyki płucne

Pęcherzyk płucny - struktura 

anatomiczna ludzkiego płucach 

posiadająca kształt wydrążonej jamy, 

której ścianę tworzy cienki nabłonek 

jednowarstwowy płaski (zbudowany 

głównie z pneumocytów I i II typu). Z 

zewnątrz pęcherzyki są pokryte przez 

naczynia włosowate. Liczbę 

pęcherzyków w płucach człowieka 

szacuje się na 300-500 milionów, a ich 

łączną powierzchnię na około 90m². Są 

pokryte surfaktantem, co zabezpiecza 

płuca przed zapadnięciem.

        Poza komórkami tworzącymi 

nabłonek jednowarstwowy płaski, w 

pęcherzykach płucnych znajdują się 

dwa inne typy komórek: makrofagi 

(komórki żerne), a także komórki które 

wytwarzają surfaktant.

        Wchodząc do pęcherzyka włośniczki 

przynoszą krew bogatą w dwutlenek 

węgla i wodę. W pęcherzyku tlen z 

powietrza zostaje wychwycony przez 

krwinki czerwone we włośniczkach, 

które jednocześnie pozbywają się 

dwutlenku węgla. Krew opuszczająca 

włośniczki pęcherzykowe jest bogata 

w tlen, który przenosi do wszystkich 

komórek ustroju.

background image

 

 

Przepona

Przepona (łac. diaphragma) - główny mięsień oddechowy występujący u 

ssaków, należy do mięśni poprzecznie prążkowanych płaskich. Oddziela 

jamę brzuszną od jamy klatki piersiowej i stanowi jej ścianę dolną. Przepona 

jest uwypuklona w stronę klatki piersiowej w formie dwóch kopuł - prawej i 

lewej, przy czym prawa jest ustawiona o jedno międzyżebrze wyżej.

       W przeponie wyróżnia się część mięśniową położoną na obwodzie i część 

ścięgnistą, tworzącą środek ścięgnisty przepony. Część mięśniową w 

zależności od miejsca przyczepu dzieli się na część:

       żebrową - największą, która przymocowuje się do żeber (od siódmego do 

dwunastego);

       część lędźwiową (podkręgową) - najmocniejszą - tworzy ona dwie odnogi 

oraz parzyste więzadła łukowate boczne i przyśrodkowe, przyczepiające się 

do kręgów lędźwiowych i dwóch ostatnich żeber;

        część mostkową - najmniejszą, która rozpoczyna się na nasadzie wyrostka 

mieczykowatego mostka.

       Wszystkie części kierują swe włókna do środka, gdzie tworzą środek 

ścięgnisty. Na pograniczu poszczególnych części powstają szczeliny, które 

czasem mogą stać się miejscem powstawania przepuklin, przez które 

trzewia jamy brzusznej dostają się do klatki piersiowej. Otwory przepony to 

rozwór aorty, rozwór przełyku, otwór żyły głównej dolnej.

background image

 

 

Przykłady chorób układu 
oddechowego

czkawka

gruźlica
grypa
kaszel
katar
mukowiscydoza
przeziębienie

rak płuc

zapalenie gardła
zapalenie płuc

background image

 

 

Czkawka

Czkawka, powtarzające się mimowolne skurcze przepony powodujące 
gwałtowne wciąganie powietrza z równoczesnym zamknięciem głośni i strun 
głosowych
, przerywające wdech i dające efekt dźwiękowy.

        Czkawka jest odruchem spowodowanym podrażnieniem nerwu 

przeponowego bodźcami z narządów jamy brzusznej lub bezpośrednio z 
ośrodkowego układu nerwowego.

       Przyczyny czkawki: nadmierne rozciągnięcie żołądka (przejedzenie), zabiegi 

operacyjne w obrębie jamy brzusznej, zapalenie otrzewnej, niedrożność jelit, 
zapalenie wątroby i inne.

       Czkawka nie jest bezpośrednio niebezpieczna, natomiast obciąża układ 

krążenia w stanach pooperacyjnych lub w przypadku chorób toczących się w 
jamie brzusznej, nasilając dolegliwości.

background image

 

 

Gruźlica

Gruźlica czyniła spustoszenia aż do początku naszego stulecia. Po początkowym cofnięciu się 
w latach 1920-1940, co było związane z poprawą warunków higieny, gruźlica powróciła 
podczas wojny z powodu niedożywienia. Odkrycie leków przeciwgruźliczych i upowszechnienie 
szczepień, które stały się obowiązkowe, pozwoliły w latach 50. żywić nadzieję na ostateczne 
zwycięstwo nad tą chorobą. Niestety nie udało się to i obecnie stwierdza się prawdziwe 
zaostrzenie choroby, która nadal pozostaje plagą. Każdego roku na świecie notuje się 10 mln 
przypadków nowych zachorowań, w tym 3 mln przypadków śmiertelnych, przede wszystkim w 
środowiskach uboższych oraz wśród chorych na AIDS, z powodu większej podatności na 
zakażenia. W Polsce każdego roku notuje się kilka tysięcy nowych przypadków tej choroby.

         Początek choroby ma na ogół charakter postępujący, i trwa kilka tygodni czy miesięcy. 

Oznaką gruźlicy jest najczęściej przewlekły kaszel, suchy i uporczywy, niekiedy z krwiopluciem. 
Ruchy oddechowe, w chwili głębokiego wdechu, mogą powodować bóle w klatce piersiowej. 
Można również zaobserwować bezdech, zmęczenie, wychudnięcie, utratę łaknienia, gorączkę i 
nocne poty. Ale czasami nie występuje żaden objaw kliniczny i w 20% przypadków gruźlicę 
wykrywa się w czasie prześwietlenia płuc. Ponieważ zaatakowane mogą zostać inne narządy, 
objawy zależą od narządu.

         Przyczyną gruźlicy jest rozwijająca się powoli bakteria Mycobacterium tuberculosis, zwana 

również prątkiem gruźlicy. Jest to choroba zakaźna, przy czym do zakażenia dochodzi pod 
wpływem kropel śliny chorego wydalanych podczas kaszlu, mówienia, a nawet oddychania. 
Bakteria unosi się wtedy w powietrzu i zaraża osobę podatną.

          W 2 na 3 przypadki choroba dotyczy mężczyzn; może okazać się śmiertelna w przypadku 

osób o osłabionej odporności oraz u tych osób, które zbyt późno przedsięwzięły lub zbyt 
wcześnie przerwały leczenie.

background image

 

 

Grypa

Grypa to ostra choroba zakaźna układu 

oddechowego wywołana zakażeniem 

wirusem grypy. W większości 

przypadków zachorowanie na grypę 

powoduje obłożną chorobę, w części 

przypadków mogą występować 

powikłania i zdarzają się też zgony, 

szczególnie u dzieci, osób starszych i 

obciążonych innymi, dodatkowymi 

poważnymi chorobami. Grypa przenosi 

się pomiędzy ludźmi drogą kropelkową 

(np. podczas kichania). Choroba 

rozprzestrzenia się podczas 

sezonowych epidemii powodując ostre 

objawy uniemożliwiające pracę osobom 

czynnym zawodowo. Epidemie grypy 

powodują znaczne koszty społeczne.

        Objawy grypy:
         -wysoka gorączka
         -bóle kostno-mięśniowe
         -bóle głowy
         -ból gardła
        -drapanie w gardle
         -suchy kaszel
        -katar i kichanie
        -podrażnienie oczu
        -znaczne osłabienie
       -dreszcze.

Model budowy cząsteczki wirusa

background image

 

 

Kaszel

Kaszel - reakcja odruchowa na podrażnienie zakończeń nerwowych w błonie 

śluzowej górnych dróg oddechowych. 

       Efektem są nagłe skurcze ścian klatki piersiowej, a w szczególności mięśni 

wydechowych i oskrzeli z nagłym wyrzucaniem powietrza z płuc i dróg oddechowych. 

Prędkość wyrzucanego powietrza dochodzi do 120 (jak podaje biologia Ville'go) 

km/godz. 

       Reakcja ta może być wywołana ciałem obcym znajdującym się w układzie 

oddechowym lub uszkodzeniem błony śluzowej górnych dróg oddechowych w 

przebiegu infekcji (wirusowej lub rzadziej bakteryjnej), może być również wywołana 

podrażnieniem nerwów odpowiedzialnych za przewodzenie impulsu odruchu 

kaszlowego. Taką reakcję wywołuje np. podrażnienie gałęzi usznej nerwu błędnego - 

może wywołać odruchową reakcję kaszlu poprzez gałęzie gardłowe tego nerwu. 

       Zależnie czy kaszlowi towarzyszy odkrztuszanie śluzu lub ropy wyróżniamy dwa 

rodzaje kaszlu: suchy i mokry. Jest to częsty objaw chorobowy.

       Suchy kaszel jest bardzo charakterystyczny dla przebytych infekcji wirusowych 

górnych dróg oddechowych, w których mimo wyleczenia może się utrzymywać nawet 

do 4 tygodni od końca choroby ze względu uszkodzenie błony śluzowej górnych dróg 

oddechowych i drażnienie zakończeń nerwowych mieszczących się w tej błonie.

       Poranny nawracający przez kilka miesięcy kaszel z odkrztuszaniem, u wieloletnich 

palaczy tytoniu może świadczyć o POCHP.

       Kaszel może również wywoływać gruźlica, choroba nowotworowa, alergia, astma, 

zakażenie bakteriami atypowymi ( mycoplasma, chlamydia)

background image

 

 

Katar

Nieżyt nosa (potoczna nazwa katar) - pojęcie dotyczące objawów 
zapalenia błony śluzowej nosa (niekiedy także zatok przynosowych).

       Do objawów należą: kichanie, "drapanie" w nosie i gardle, kaszel, 

pieczenie spojówek, wyciek płynnej wydzieliny z nosa, ogólne osłabienie, 
ból głowy, stan podgorączkowy.

       Najczęstszą przyczyną wystąpienia kataru są zakażenia wirusowe, 

szerzące się drogą kropelkową. Z tego względu należy unikać kontaktów z 
chorymi, ograniczyć przebywanie w większych skupiskach ludzi w 
okresach nasilania zachorowań (wiosna, jesień).

       Leczenie zależy od przyczyny wywołującej i najczęściej jest to leczenie 

objawowe.

background image

 

 

Mukowiscydoza

Mukowiscydoza jest chorobą genetyczną, która zwiększa lepkość śluzu. Śluz jest 

wytwarzany przez gruczoły znajdujące się w oskrzelach, jelitach i trzustce. 

Zwiększenie gęstości śluzu uniemożliwia jego prawidłowe wydalanie i powoduje 

zaczopowanie oraz upośledzenie czynności.

        Mukowiscydoza cechuje się obecnością czopów śluzu w małych oskrzelikach, które 

utrudniają dopływ powietrza i oddychanie. 

        Choroby stają się widoczne zaraz po urodzeniu lub nieco później. U noworodka 

pierwsze stolce nie są w stanie wydostać się na zewnątrz. Niemowlęta cierpiące na 

mukowiscydozę z trudem odzyskują masę urodzeniową. Dziecko dużo kaszle i z tego 

powodu jest wyczerpane. Oskrzela są zatkane i ulegają zakażeniu. Dziecko cierpi na 

bóle brzucha, zaparcia lub biegunkę, w niewielkim stopniu przybiera na wadze i 

wykazuje opóźnienie wzrostu. Obficie poci się, a jego pot jest słony. Diagnozę 

potwierdza badanie potu.

        Nie eliminuje choroby, ale pozwala dziecku prowadzić normalne życie w takim 

stopniu, w jakim jest to możliwe. Należy udrożnić oskrzela, stosując codzienna 

kinezyterapię układu oddechowego. Aerozole i leki rozszerzające oskrzela 

przyczyniają się do upłynnienia śluzu. Zakażenia (zapalenia jamy nosowo-gardłowej, 

zapalenia zatok przynosowych, anginy, zapalenia oskrzeli) należy leczyć 

antybiotykami. Bogate i urozmaicone pożywienie, witaminy oraz sole mineralne w 

ramach uzupełnienia pożywienia, jak również enzymy trzustkowe zmniejszają 

biegunkę i opóźnienie wzrostu.

        Jest to choroba przewlekła i ciężka, ale jej ewolucja jest różna, w zależności od 

przypadku. Codzienne zabiegi korzystnie wpływają na długość i jakość życia chorych. 

Ważną rolę odgrywają rodzice. Trwają badania nad leczeniem genowym.

        

background image

 

 

Przeziębienie

Przeziębienie jest to wirusowa infekcja górnych dróg oddechowych. Główne objawy 

to katar, kaszel, ból gardła i podwyższona temperatura ciała. Objawy zwykle 

ustępują po 5 -7 dniach.

       Chorobę przeziębieniową można podzielić na 3 fazy:
       Faza naczyniowa (trwająca 3 - 5 dni) - wirusy wnikają do ustroju i organizm 

uruchamia mechanizmy obronne. Występują takie objawy jak: gorączka, ból, 

rozszerzenie naczyń, co powoduje wyciek z nosa, a następnie uczucie zatkania nosa, 

przekrwienie i obrzęk błony śluzowej nosa. W tej fazie choroby stosuje się środki 

obkurczające naczynia, środki działające miejscowo, leki antyhistaminowe, 

przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwgorączkowe oraz leki przeciwkaszlowe.

       Faza komórkowa - charakteryzuje się zmianami struktury śluzu komórkowego i 

powstaniem nacieku komórkowego. Towarzyszą temu: zmiana charakteru wydzieliny 

z nosa, zmiana charakteru kaszlu, trudności w odkrztuszaniu, uczucie rozbicia i 

osłabienia wynikające z odwodnienia. Na tym etapie wskazane jest podawanie leków 

przeciwzapalnych, przeciwgorączkowych, przeciwbólowych oraz rozrzedzających 

wydzielinę i wykrztuśnych. Odstawienie leków przeciwkaszlowych, 

antyhistaminowych i obkurczających naczynia (zaczynają przeszkadzać w 

odkrztuszaniu gęstej wydzieliny)

       Faza trzecia – zakażenie bakteryjne i ewentualne powikłania – zmiana charakteru 

wydzieliny na gęstą, zieloną o nieprzyjemnym zapachu, utrzymująca się długo 

gorączka lub jej wzrost. Rozszerzenie procesu zapalnego poza jamę nosowo–

gardłową, na zatoki, ucho, oskrzela, płuca. Na tym etapie często trzeba już podać 

antybiotyk.

background image

 

 

Rak płuc

Rak płuca - 

najczęstszy nowotwór 

złośliwy na świecie. 

Głównymi objawami 

są: kaszel, duszność, 

ból w klatce piersiowej, 

krwioplucie. Podstawą 

rozpoznania jest ocena 

histopatologiczna 

wycinków pobranych, 

na przykład, podczas 

bronchoskopii. W 

leczeniu stosuje się 

metody operacyjne, 

radioterapię, 

chemioterapię i inne. 

Rak płuca należy do 

najgorzej rokujących 

nowotworów.

background image

 

 

Zapalenie gardła

Jest to proces zapalny obejmujące gardło, czyli tę część ciała, która łączy jamę ustną i jamę 

nosową z krtanią. 

        Zapalenie gardła należy do najczęstszych chorób.
        Okres jej trwania jest krótki, najwyżej kilka dni, ale istnieją postacie przewlekłego 

zapalenia gardła. 

        Przyczyny:
        Najczęstsze przyczyny zapalenia gardła to alkohol i palenie tytoniu, dym papierosów w 

powietrzu, czasem zaciekanie wydzieliny z nosa. Zakażenia bakteryjne i wirusowe, a także 

reakcje alergiczne powodują ostre zapalenie gardła.

        Objawy:
        Przede wszystkim jest to mniej lub więcej nasilony ból przy przełykaniu. Tylna ściana 

gardła jest zaczerwieniona, sucha i wykazuje objawy podrażnienia. Mogą pojawić się siczy 

kaszel i chrypka.

        Niekiedy dołączają się infekcje ucha, gardła i przewodów nosowych, ale nie zdarza się to 

często       

        Leczenie:
        Przede wszystkim należy stosować środki zapobiegawcze, zmniejszyć palenie i picie 

alkoholu. Należy także unikać miejsc, gdzie powietrze jest zanieczyszczone. W chłodne dni 

wskazane jest ciepłe ubieranie się i zakładanie szalika na szyję. Ważne jest tez zachowanie 

higieny jamy ustnej, aby zapobiec zakażeniom bakteryjnym, które mogą dołączyć się do 

zapalenia gardła.

       Jeżeli zapalenie gardła jest wywołane chorobą alergiczną, to należy ją leczyć w odpowiedni 

sposób.

        Płukanie gardła wodą z solą i picie miodu z cytryną łagodzą objawy.

background image

 

 

Zapalenie płuc

Zapalenie płuc (łac. pneumonia) - stan zapalny miąższu płucnego. 

         Objawy:
         Przy typowych objawach choroba zaczyna się:
        -osłabieniem
        -bólami mięśni
        -nagłą wysoką gorączką, która spada po 7-9 dniach
        -dreszczami
        -zlewnymi potami
        -kaszlem, najpierw suchym, a następnie wilgotnym z odkrztuszaniem śluzowej lub 

ropnej wydzieliny

         -bóle klatki piersiowej przy oddychaniu
        -duszność o różnym stopniu nasilenia.
        Podczas osłuchiwania słyszymy szmer oddechowy oskrzeli lub szmer pęcherzykowy 

zaostrzony. Początkowo we wczesnej fazie choroby występują trzeszczenia, a 
kolejnym objawem jest rzężenie drobno i średniobańkowe, dźwięczne świsty
furczenia. Stwierdza się stłumiony odgłos opukowy a także wzmożenie drżenia 
piersiowego. Tarcie opłucnowe może być słyszalne w pierwszych dniach choroby. Gdy 
w jamie opłucnej pojawia się większa ilość płynu >300 ml - wystąpi przytłumienie lub 
stłumienie odgłosu opukowego i osłabienie szmerów pęcherzykowych.


Document Outline