Interwencja w kryzysie
Interwencja w kryzysie
Interwencja w kryzysie
Interwencja w kryzysie
Kryzys
Pani B., 32 letnia mężatka, stan
kompletnego załamania po wyprowadzeniu
się męża, który stwierdził, że układa sobie
życie z inną kobietą – płacze, próbuje się z
nim lub nią kontaktować
Mężczyzna 64 leni nie podejmuje leczenia,
bo dowiedział się, że ma nowotwór
pęcherza moczowego – siedzi i nic nie
mówi, nie chce jeść, nie dba o swoje
potrzeby
Kryzys –
K.A. Slaik
Przejściowy stan zaburzenia równowagi
psychicznej i dezorganizacji zachowania
charakteryzujący się:
Utratą możliwości zmagania się z różnorodnymi
sytuacjami życiowymi przy pomocy znanych
metod rozwiązywania problemów
Pojawieniem się konsekwencji bycia w sytuacji
kryzysowej, która może powodować negatywne
skutki (np. utrata zdrowia, majątku, oceny
siebie), bądź pozytywne efekty (odporność na
stres, zyskanie nowych umiejętności)
Zdarzenia krytyczne
Normatywne zdarzenia krytyczne –
związane z wydarzeniami, które w
określonym czasie zachodzą w życiu
każdej jednostki np. śmierć dziadka czy
babci
Nienormatywne zdarzenia krytyczne –
wydarzenia nieodpowiednie dla wieku czy
nie zdarzające się wszystkim ludziom np.
utrata pracy, śmierć dziecka czy utrata
majątku
Doświadczenie straty -
etapy
1.
Doświadczenie szoku lub odrętwienia
2.
Uświadomienie straty i przeżywanie
żałoby, połączonej z pragnieniem
odzyskania, cofnięcia czasu
3.
Doświadczenie negatywnych uczuć, np.
lęku, winy, złości, cierpienia
4.
Nieustanne wyobrażanie, fantazjowanie i
myślenie o utraconym obiekcie
5.
Rozpacz i behawioralna dezorganizacja
6.
Poszukiwanie nowych rozwiązań,
reorganizacja i akceptacja straty
Sześcioetapowy proces interwencji
kryzysowej
Budowanie relacji – najpierw na podstawie
wsparcia, potem zaufania i współpracy
Interwencje składające się na wysłuchiwanie
– zdefiniowanie problemu, zapewnienie
bezpieczeństwa, wsparcie, polegające
bardziej na wysłuchiwaniu klienta niż
działaniu
Interwencje skoncentrowane na działaniu –
rozważanie możliwości, układanie planów,
uzyskanie zobowiązania od klienta
Etap 1: Słuchanie -
Etap 1: Słuchanie -
zdefiniowanie problemu
zdefiniowanie problemu
Pozycja pozawerbalna – obserwowanie
reakcji klienta, rozumienie i
reagowanie empatią, akceptacją i
troską (pozbawioną osądzania)
Pozycja werbalna – jak klient rozumie
i jak przeżywa na poziomie
subiektywnym problem (co dla osoby
jest najtrudniejsze np. w stracie męża)
Diagnoza - ocena poziomu
kryzysu:
Natężenie kryzysu
Stan emocjonalny klienta
Dostępność możliwości, mechanizmy radzenia
sobie z trudnościami (adaptacyjne i
dezadapatacyjne)
System wsparcia – rodzaje wsparcia
potrzebne klientowi
Stopień w jakim klient zagraża swojemu życiu
lub życiu innych
Różne sposoby myślenia o rozwiązaniach
alternatywnych niż to, które osoba utraciła
Etap 2: Słuchanie –
zapewnienie
bezpieczeństwa
Bezpieczeństwo klienta -
minimalizacja fizycznych i
psychicznych zagrożeń dla klienta
i innych osób np. z rodziny klienta
Bezpieczeństwo jest istotą
oddziaływań związanych z
pomocą w kryzysie
Etap 3: Słuchanie –
wspieranie
Konieczność uświadomienia klientowi,
że prowadzącemu interwencję na nim
zależy
Bezwarunkowa akceptacja wszystkich
klientów, a co za tym idzie ich
problemów
Akceptacja ze strony terapeuty jest
często jedynym zrozumieniem, które
klient uzyskuje w otoczeniu
Wsparcie społeczne -
funkcjonalne
Rodzaj interakcji społecznej, która zostaje
podjęta przez jednego lub obu uczestników
w sytuacji problemowej czy krytycznej
W toku interakcji dochodzi do wymiany:
informacji, emocji, instrumentów działania
i dóbr materialnych
Istotna okazuje się odpowiedniość rodzaju
i wielkości udzielanego wsparcia i
potrzebami odbiorcy
Rodzaje wsparcia
funkcjonalnego
Emocjonalne – podtrzymanie, ochronę, opiekę,
akceptację uczuć odbiorcy (konsekwencje –
uśmierzenie bólu)
Informacyjne – pozwalające lepiej rozpoznać
sytuację, osobiste położenie czy problem
Instrumentalne – wymiana instrumentów
zaradczych, modelowanie sposobów radzenia sobie
Rzeczowe – dobra materialne
Duchowe – opieka hospicyjna, pomoc wobec
cierpienia i bólu duchowego związanego z sensem
życia i śmierci
Etap 4: Działanie – rozważenie
możliwości
Mobilizowanie sił i zasobów
koniecznych do borykania się z
Klient znajduje się w sytuacji
krytycznej, ale są w niej zazwyczaj
wybory, które mogą być bardziej
lub mniej korzystne
Klient często nie rozpoznaje
możliwości wyboru i działania
Różne sposoby myślenia o
alternatywach:
Wsparcie sytuacyjne – odnajdowanie ludzi
bliskich, które mogą udzielić wsparcia
Sposoby radzenia sobie z trudnościami –
działania, zachowania i zasoby środowiskowe,
które może klient użyć do poradzenia sobie
Wzorce pozytywnego i konstruktywnego
myślenia o problemie, co może zmniejszyć lęk
i stres.
Wzorce te mają pomóc klientowi
doświadczenie, że nie jest sam w obliczu
problemu
Etap 5: Działanie – układanie
planów
Zidentyfikować inne grupy wsparcia niż
terapeuta
Nauczyć najbardziej podstawowych technik
radzenia sobie z kryzysem, coś konkretnego od
razu do zastosowania
Dokonywanie planów, które mają pozwolić mu
na odzyskiwanie równowagi
Odzyskiwanie kontroli i poczucia niezależności –
od spraw życia codziennego do poważnych
decyzji
Etap 6: Działanie – uzyskanie
zobowiązania od klienta
Sprawdza się czy planowanie było
właściwe, bo wówczas uzyskiwanie
zobowiązań i zgody na ich realizację jest
prawdopodobne
Nakreślenie ram współdziałania, które
może być zachętą do dalszej aktywności
klienta
Praktyczna użyteczność działań
zaplanowanych i uaktywnianych
Zakończenie
Kończenie spotkań
interwencyjnych – poszukiwanie
grup wsparcia ludzi o podobnych
problemach, albo ludzi o
podobnym profilu życia
Wchodzenie w nowe grupy
społeczne
Doświadczanie kryzysu jest
modyfikowane poprzez
Cechy osobowości np. osoby
introwertywne i ekstrawertywne
przeżywają kryzys bardziej internalizując
lub eksternalizując problemy
Typ zaburzeń osobowości np. strata
może być przeżywana inaczej przez
zaburzenia osobowości wiązki A, B, C
Kontekst zewnętrzny
Dwa główne typy:
Zahamowanie żałoby
Recykle w żałobie
Zahamowanie procesu
żałoby
Zahamowanie procesu żałoby – jest to
najczęściej wynik lęku przed doświadczeniem
uczuć negatywnych (por. problemy z
mieszczeniem uczuć i ich samokontrolą) oraz
wielu nieadekwatnych przekonań o
przeżywaniu, na przykład osoba jest
przekonana, że jak zacznie płakać to nie
przestanie albo jak się rozłości to zabije
W konsekwencji następuje powstrzymywanie
żałoby, polegające na dystansowaniu się i
samokontroli
Recykle - powroty żałoby
Zjawisko powracania żałoby jako
proces normalny
Powracanie żałoby w postaci
recykli – zjawisko zatrzymywania
utraconych obiektów (np. w
osobowości symbiotycznej)
Ludzie różnią się:
Potrzebą wsparcia, która ma charakter stałej
cechy osobowościowej
Poszukiwaniem wsparcia, co wskazuje na
poziom proaktywności w radzeniu sobie ze
stresem
Mobilizacją sieci wsparcia, czyli
umiejętnościami pobudza innych do udzielania
wsparcia
Poziomem unikania wsparcia społecznego,
niskie potrzeby wsparcia lub ich nie ujawnianie
Modele wyjaśniania jak działa
wsparcie
Efekt główny lub bezpośredni wsparcia
– działa prozdrowotnie, bo obniża
poziom stresu (przynależenie daje
większe poczucie bezpieczeństwa) oraz
zmniejsza działanie stresów
(przynależenie chroni przed stresem)
Efekt pośredni – działanie
mechanizmów buforowych
osłabiających negatywne skutki stresu