LOGISTYKA ZAOPATRZENIA
LOGISTYKA ZAOPATRZENIA
Logistyka zaopatrzenia
2
2. Zarządzanie materiałami
2.1. Zaopatrzenie
Plan wykładu
1. Logistyka zaopatrzenia w łańcuchu dostaw
2.1.1. Zarządzanie procesem
zakupu
2.1.2. Ocena dostawcy/sprzedawcy i
współpraca z nim
2.1.3. Kryteria wyboru dostawcy
2.2. Szczególny przypadek ceny zakupu
2.2.1. Źródła ceny
Logistyka zaopatrzenia
3
Logistyka zaopatrzenia w łańcuchu
dostaw
Każda z firm, niezależnie od profilu działalności
funkcjonuje w łańcuchu (sieci) dostaw
Każde „ogniwo” łańcucha dostaw ma przynajmniej jednego
dostawcę i przynajmniej jednego odbiorcę, wobec tego
to co z
punktu widzenia jednej firmy jest logistyką zaopatrzenia, dla
przedsiębiorstwa poprzedzającego ją w łańcuchu dostaw, jest
logistyką dystrybucji
W miarę przesuwania się wzdłuż łańcucha dostaw rośnie wartość
produktu, co zwykle powoduje
zwiększanie się kosztów logistycznych
,
czemu sprzyja fakt, że firma może być ogniwem kilku łańcuchów
dostaw
Różne firmy mogą mieć bardziej lub mniej
złożone
systemy
zaopatrzenia tj. do ich działalności podstawowej niezbędna
jest różna liczba surowców, materiałów czy półproduktów,
pochodzących od mniejszej bądź większej grupy dostawców
Różnorodność nabywanych surowców ma ponadto wpływ na rodzaj
środków transportu
oraz sposoby ich
składowania
i
przechowywania
Logistyka zaopatrzenia
4
Zarządzanie materiałami
Efektywne zarządzanie łańcuchem dostaw wymaga
koordynacji
logistycznego
systemu zaopatrzenia
z logistycznym
systemem dystrybucji
Kluczowym elementem umożliwiającym koordynację zaopatrzenia i
dystrybucji jest
przepływ informacji
, ponieważ płynące z rynku
informacje o popycie przepływające przez kolejne ogniwa łańcucha
logistycznego docierają do ogniw początkowych i decydują o popycie
na materiały
Brak sprawnego przepływu informacji
jest przyczyną nieefektywnego
funkcjonowania łańcucha dostaw, co objawia się najczęściej
zbyt dużym
poziomem zapasów lub niesatysfakcjonującym poziomem obsługi klienta
Zarządzanie materiałami
można zatem zdefiniować jako
planowanie i kontrolę przepływu materiałów.
Obejmuje ono
następujące czynności: zaopatrzenie, magazynowanie, planowanie
produkcji, transport zaopatrzeniowy, odbiór materiałów, kontrolę
jakości materiałów, zarządzanie i sterowanie zapasami oraz
gromadzenie i usuwanie odpadów
Logistyka zaopatrzenia
5
Zaopatrzenie
Efektywne zaopatrzenie w towary i usługi przyczynia się
do osiągania
przewagi konkurencyjnej
danej organizacji
Ważnym elementem łańcucha dostaw jest zapewnienie
pożądanej
jakości
materiałów i usług. Od jakości surowców
zależy bowiem jakość wyrobów gotowych mająca ogromny
wpływ na zadowolenie klienta oraz dochód firmy
Zaopatrzenie można zdefiniować:
• w
węższym znaczeniu
jako
akt zakupu towarów i usług
dla firmy
, lub
• w
szerszym znaczeniu
jako
proces pozyskiwania dóbr i
usług dla firmy
Zaopatrzenie jest zatem zbiorem wszystkich działań, które są niezbędne
do nabycia dóbr i usług zgodnych z wymaganiami użytkownika
Działania składające się na proces zaopatrzenia wykraczają często
poza granice pojedynczej firmy, nie mogą być więc efektywne bez
zaangażowania się wszystkich stron uczestniczących w transakcji
Logistyka zaopatrzenia
6
Zaopatrzenie
Działania składające się na proces zaopatrzenia:
1)
określenie lub powtórna ocena potrzeb
;
2)
zdefiniowanie i ocena wymagań użytkownika
;
3)
podjęcie decyzji, czy produkować we własnym
zakresie, czy dokonać zakupu
;
4)
określenie typu zakupu:
a) proste ponowienie zakupu lub zakup
rutynowy;
b) zmodyfikowany zakup powtórny, wymagający zmiany
istniejącego dostawcy lub materiału;
c) całkowicie nowy zakup, wynikający z nowej
potrzeby użytkownika
5)
przeprowadzenie analizy rynku
;
Logistyka zaopatrzenia
7
Zaopatrzenie
6)
określenie wszystkich możliwych dostawców
;
7)
wstępna selekcja wszystkich możliwych źródeł
zaopatrzenia
;
8)
ocena pozostałych dostawców
;
9)
wybór konkretnego dostawcy
;
10)
przyjęcie dostawy produktu lub usługi
;
11)
ocena wykonania dostawy
Wszystkie ww. czynności pozostają pod kontrolą zaopatrzeniowców.
Podczas realizacji procesu zaopatrzenia należy wziąć pod
uwagę czynniki
wewnątrzorganizacyjne
,
międzyorganizacyjne
oraz
zewnętrzne
(np. oddziaływanie państwa)
Logistyka zaopatrzenia
8
Zarządzanie procesem zakupu
Etapy
procesu zarządzania zakupem
1)
określenie typu zakupu
;
2)
określenie niezbędnego poziomu nakładów
;
3)
realizacja procesu zakupu
;
4)
ocena efektywności procesu zakupu
a) czy potrzeby użytkownika zostały
zaspokojone?
b) czy poniesione nakłady były niezbędne?
Kluczowym czynnikiem umożliwiającym osiągnięcie sprawności
i efektywności zaopatrzenia jest rozwój
współpracy między firmą a
dostawcą
. Zdobycie i utrzymanie przewagi konkurencyjnej firmy
jest możliwe tylko, gdy istnieją
silne związki z dostawcami
Logistyka zaopatrzenia
9
Ocena dostawcy i współpraca z nim
Współpraca z dostawcami stanowi istotną część strategii zaopatrzenia
Ma to szczególne znaczenie dla firm, które zmniejszają
liczbę swoich dostawców wdrażających jednocześnie
programy kompleksowego zarządzania jakością
(TQM)
lub
systemów
just-in-time
w produkcji i zapasach
Strategia zatrudniania mniejszej liczby dostawców oznacza często
zawarcie sojuszu
lub
nawiązanie partnerstwa z wybranymi dostawcami
,
co wynika z potrzeby zapewnienia przez cały czas odpowiedniej podaży
wysokiej jakości materiałów
po
optymalnym
łącznym
koszcie zakupów
Współpracę tego typu nawiązuje się np. z
firmami transportowymi
,
zewnętrznymi usługodawcami logistycznymi
i
kanałami dystrybucji
Potrzeba współpracy wynika z konieczności utrzymania
odpowiedniej
jakości produktów
, która jest możliwa wyłącznie
przy dostawach wysokiej
jakości materiałów
i
części
Logistyka zaopatrzenia
10
Ocena dostawcy i współpraca z nim
Produkt końcowy jest więc na tyle dobry na ile dobre były części
wykorzystane w jego produkcji. Prowadzi to do spostrzeżenia, że
zadowolenie klienta z produktu ma swój początek w procesie zaopatrzenia
Związki z dostawcami przyczyniają się ponadto do
budowania
przewagi konkurencyjnej
firmy poprzez:
• niższe koszty;
• zróżnicowanie
asortymentu;
• orientację firmy na obsługę wybranej
niszy rynkowej
Niezależnie od rodzaju związków pomiędzy firmą a dostawcami
(partnerstwo, sojusz strategiczny), w każdej sytuacji zaopatrzeniowej
powinno się uwzględniać pewne podstawowe kryteria wyboru dostawcy
Logistyka zaopatrzenia
11
Kryteria wyboru dostawcy
1.
Jakość
Jest kryterium najważniejszym, odnosi się do szczególnych
wymagań jakie użytkownik
ma w stosunku do danego produktu np.:
• parametrów
technicznych;
• właściwości fizycznych lub
chemicznych;
• projektu
Zadaniem specjalisty ds. zaopatrzenia jest porównanie faktycznej jakości
produktu przysłanego przez dostawcę z wymaganiami użytkownika
W praktyce jakość dotyczy także
czynników dodatkowych
takich jak:
• okres użytkowania (żywotność)
produktu;
• łatwość naprawy;
• wymagania związane z konserwacją;
• łatwość w użyciu i niezawodność
Logistyka zaopatrzenia
12
Kryteria wyboru dostawcy
2.
Niezawodność
Obejmuje głównie realizację dostawy
Aby zapobiec przestojom linii produkcyjnej, wynikającym
z dłuższych niż oczekiwane czasów realizacji dostaw
surowców, materiałów i części, nabywca wymaga od swoich
kontrahentów
regularnych
i
terminowych dostaw
Ważnym czynnikiem jest w ty przypadku okres przydatności do
użycia zakupionego produktu, ponieważ wpływa on bezpośrednio na:
• jakość wyrobu gotowego;
• okres gwarancji przyznawany przez
producenta;
• powtórną
sprzedaż
W przypadku dysfunkcji zakupionych materiałów nabywca
uważa gwarancję udzielaną przez dostawcę i stosowaną przez
niego procedurę reklamacyjną za
miernik niezawodności
Logistyka zaopatrzenia
13
Kryteria wyboru dostawcy
3.
Potencjał
Uwzględnia
obiekty produkcyjne
danego dostawcy i ich
zdolność
/
umiejętności techniczne
,
zarządcze
i
organizacyjne
oraz
sterowanie produkcją
Czynniki te wskazują na zdolność dostawcy do zapewnienia
wymaganej jakości i ilości materiałów we właściwym czasie
Ocena dostawcy obejmuje:
•
fizyczną zdolność do dostarczenia materiałów
użytkownikowi;
•
zdolność do systematycznej obsługi
nabywcy w
dłuższym okresie
Nabywca, biorąc po uwagę wcześniejsze kontakty z dostawcami może
rozważyć możliwość zaangażowania ich do obsługi długookresowej
W przypadku niezapewnienia odpowiedniej ilości materiałów,
nabywca będzie ponosił
wyższe koszty utrzymania zapasów
Logistyka zaopatrzenia
14
Kryteria wyboru dostawcy
4.
Kondycja finansowa
Poza ceną nabywca bierze pod uwagę
sytuację finansową dostawcy
Gdy sytuacja ta jest niestabilna, istnieje
niebezpieczeństwo
zakłóceń w regularnej, długoterminowej obsłudze
Ogłoszenie upadłości przez dostawcę materiałów może
doprowadzić do
zatrzymania produkcji u nabywcy
Kryterium to jest szczególnie ważne przy zakupie
usług
transportowych
od
przewoźników samochodowych
, wśród
których występuje względnie dużo przypadków bankructw
Tendencja do ograniczania liczby wynajmowanych przewoźników
powoduje, że
upadek finansowy firmy transportowej staje się dużym
problemem i źródłem zakłóceń w funkcjonowaniu łańcucha dostaw
Logistyka zaopatrzenia
15
Kryteria wyboru dostawcy
5.
Pożądane cechy
Jednym z kryteriów wyboru dostawcy może być jego postawa.
Na wybór dostawcy ma wpływ
wrażenie
, jakie na kupującym
wywarł dostawca lub jego
wizerunek
wykreowany na rynku
W zależności od rodzaju zakupywanego materiału wpływ na wybór
dostawcy mają również
materiały instruktażowe
czy
opakowanie
Na przykład
instrukcje
są ważne przy nabywaniu
sprzętu technicznego (komputery, roboty), nie mają
natomiast znaczenia przy zakupie materiałów biurowych
Ważna dla nabywców sprzętu technicznego jest
możliwość
świadczenia przez dostawców usług naprawczych
Opakowania
są istotne dla nabywców materiałów łatwo ulegających
uszkodzeniom (np. szkło), natomiast nie są ważne przy nabywaniu
materiałów nie podatnych na uszkodzenia (np. węgiel)
Logistyka zaopatrzenia
16
Kryteria wyboru dostawcy
6.
Lokalizacja dostawcy
Kolejnym kryterium, które należy wziąć pod uwagę
jest
lokalizacja geograficzna
dostawcy
Ważnym czynnikiem są w tym przypadku
koszty transportu
.
Należy jednak rozważyć również takie czynniki jak:
•
możliwość realizacji pilnych zamówień
interwencyjnych
;
•
dotrzymywanie ustalonych terminów dostaw
;
•
zapewnienie krótszych terminów dostaw
;
•
możliwość ściślejszej współpracy między dostawcą a
nabywcą
;
•
niższe ceny
;
•
większe umiejętności techniczne
;
•
większa niezawodność dostaw
;
•
wyższa jakość
;
Logistyka zaopatrzenia
17
Szczególny przypadek ceny zakupu
Źródła ceny
•
rynki towarowe
, istnieją na takie podstawowe surowce
jak zboże, ropa naftowa, cukier, węgiel, drewno itp.
Ceny, które dyktują nabywcom potencjalni dostawcy
zależą tu od siły popytu i podaży.
Ograniczenie podaży
albo
wzrost popytu
na te surowce skutkują zwykle
wzrostem cen
, natomiast
wzrost podaży
lub
spadek
popytu
prowadzą do
obniżki cen
;
•
katalogi z cenami
, zawierają ceny podawane do
publicznej wiadomości, które są ustalane na takie
standaryzowane produkty jak benzyna czy materiały
biurowe. Katalog zawiera opis dostępnych pozycji wraz
z odpowiadającymi im cenami. W zależności od statusu
przyznanego przez dostawcę, nabywcy mogą otrzymać
rabat od ceny katalogowej (np. w zależności od ilości
zakupywanych materiałów);
Logistyka zaopatrzenia
18
Szczególny przypadek ceny zakupu
Źródła ceny
•
oferta cenowa
, wykorzystywana przez nabywców
zarówno dla pozycji specjalistycznych jak i
standardowych. Jest szczególnie użyteczna do
stymulowania konkurencji między dostawcami. Proces
zaczyna się od wysłania przez nabywcę potencjalnym
sprzedawcom zapytania o cenę, zawierającego wszelkie
niezbędne informacje o wymaganiach odbiorcy i
sposobie prezentacji ofert przez potencjalnych
dostawców. W odpowiedzi zainteresowani dostawcy
określają koszt produkcji materiałów, uwzględniając
ilość zamawianą przez składającego propozycję, czas
trwania współpracy i inne czynniki mogące mieć wpływ
na potencjalny zysk dostawcy. Kupujący porównuje
oferty cenowe i specyfikacje złożone przez dostawców;
•
negocjacje
, są skuteczne szczególnie wtedy, gdy
nabywca jest zainteresowany aliansem strategicznym
lub długookresową współpracą z dostawcą. Są
procesem czasochłonnym
Logistyka zaopatrzenia
19
Szczególny przypadek ceny zakupu
Celem procesu zaopatrzenia jest zakup dóbr i usług po
„
najlepszej
” cenie, która
nie musi być najniższą ceną
jednostkową podaną w ofercie dostawcy. Cenę podstawową
należy ocenić zawsze w kontekście całkowitego
kosztu zakupu
Poziom
operacyjny
Najniższa cena
podstawowa/jednostka
Najniższy koszt
dostawy wraz z
wyładunkiem
Najniższy koszt
całkowity firmy
Poziom
taktyczny
Najniższy koszt
całkowity firmy w całym
łańcuchu dostawy
Poziom
strategiczny
Najwyższa wartość całkowita
zaoferowana ostatecznemu
klientowi ostatniej firmy w
łańcuchu dostaw
Logistyka zaopatrzenia
20
Szczególny przypadek ceny zakupu
Aby zadowolić klienta firma powinna uwzględnić w całym koszcie
zakupu koszty i czynniki kosztotwórcze tworzące wartość tj:
•
tradycyjnie obliczane koszty podstawowe na wejściu do
systemu
tj. pierwotna cena produktów lub materiałów,
jaką płaci firma. Jest to cena, jaką nabywcy próbują
uzyskać od dostawcy w wyniku przetargów, negocjacji
lub zapytań o cenę;
•
bezpośrednie koszty transakcyjne
tj. koszty
poszukiwania i przekazywania informacji o potrzebach
oraz realizacji przepływu materiałów w celu zakupu
dóbr;
•
koszty współpracy z dostawcą
tj. koszty tworzenia i
podtrzymywania powiązań z dostawcą;
•
koszty dostawy wraz z wyładunkiem
tj. bieżące koszty
transportu oraz sprzedaży na warunkach FOB;
Logistyka zaopatrzenia
21
Szczególny przypadek ceny zakupu
•
koszty/czynniki związane z jakością
tj. koszty
zgodności, niezgodności, oceny jakości i koszty
ponoszone podczas ostatecznego zastosowania
produktu;
•
koszty operacyjne
tj.:
koszty przyjęcia (odbioru) i przygotowania do użytku;
koszty związane z wielkością
partii dostawy
;
koszty produkcji;
koszty
logistyczne
Wszystkie firmy uczestniczące w łańcuchu dostaw powiększają koszty
i wartość produktu, w miarę jak przemieszcza się on przez ten łańcuch
Logistyka zaopatrzenia
22
DZIĘKUJĘ ZA
UWAGĘ