Zasoby produkcyjne w 

gospodarce żywnościowej

 

 

Zasoby produkcyjne w gospodarce 

żywnościowej to czynniki wytwórcze 
uczestniczące w procesach produkcji 
rolniczej i przetwórstwa 
spożywczego         (tj. ziemia, praca, 
kapitał). 

 

 

Bieżące zużycie zasobów w procesach 

produkcji to nakłady na produkcję.     
  Nakłady powodują koszty produkcji.

 

 

Zasoby ziemi - ilość ziemi użytkowana 
rolniczo,      czyli powierzchnia użytków 
rolnych (UR). 
Użytki rolne obejmują: 
  - grunty orne, 
  - użytki zielone (łąki i pastwiska),
  - sady, plantacje wieloletnie.

 

 

Powierzchnia ogólna gospodarstw 

rolnych  obejmuje:
  - użytki rolne, 
  - grunty użytkowane nierolniczo (lasy,  
    grunty pod zabudowaniami, wodami, 
    podwórza, drogi),
  - nieużytki. 

 

 

 Cechy zasobów ziemi :
 - siedlisko produkcji rolniczej; 
 - środek trwały do produkcji; 
 - zasoby ziemi posiadają określoną 
wartość 
   pod względem przydatności 
rolniczej. 

 

 

Zasoby ziemi nie zużywają się w 
procesach  
 produkcji (uprawy roślin).
 

 

 

 Angażowanie zasobów ziemi w 

procesy produkcji, polega na 
przeznaczaniu określonej powierzchni 
pod daną produkcję, której nie można 
już przeznaczyć pod inną,   w tym 
samym czasie (w tym samym roku). 

 

 

Wartość zasobów ziemi pod względem 
  przydatności rolniczej zależy od:
  - jej jakości; 
  - klimatu w regionie położenia; 
  - położenia względem rynków zbytu. 

 

 

Jakość ziemi wskazuje na warunki 
  do wzrostu i rozwoju roślin, czyli:
  - zasobność w składniki pokarmowe; 
  - stosunki wodne; 
  - ukształtowanie powierzchni. 

 

 

 Jakość zasobów ziemi :
 - wpływa na wydajność produkcji rolniczej; 
 - decyduje o doborze roślin do uprawy 
   (możliwościach produkcji), ponieważ rośliny
   mają swoje wymagania glebowe. 

 

 

Wydajność w produkcji roślinnej 

(plony) 

  to wielkość produkcji w przeliczeniu 
  na 1 ha uprawy. 

 

 

Wydajność w produkcji zwierzęcej:
 - w produkcji mleka to wielkość 

produkcji    w przeliczeniu na 1 

sztukę w stadzie krów mlecznych,

- w produkcji żywca rzeźnego to 

przyrosty wagowe w określonym 

czasie.

 

 

Jakość poszczególnych powierzchni 

zasobów ziemi określają klasy 
bonitacyjne. 

  Mamy sześć klas bonitacyjnych, pierwsza 

wskazuje na grunty najwyższej jakości, 
kolejne - gorszej jakości. 

 

 

Struktura użytków rolnych w 

Polsce według klas bonitacyjnych

Wyszczególnie

nie

I

II

III

IV

V

VI

w% pow. UR

0,4

2,7

22,

3

39,

9

22,

9

11,

7

Źródło: dane GUS.

 

 

Jakość zasobów ziemi w gospodarstwach 

rolnych określa się także za pomocą 
jednego wskaźnika, tzw. hektarów 
przeliczeniowych.

 

 

Hektary przeliczeniowe wyrażają 

powierzchnię gospodarstw w 
hektarach gruntów ornych IV klasy 
bonitacyjnej. 

 

 

Do obliczania hektarów 

przeliczeniowych służą współczynniki 
przeliczeniowe, które wyrażają 
plonowanie 4 zbóż podstawowych na 
gruntach poszczególnych klas 
bonitacyjnych.

 

 

Dla klasy:          współ. przeliczeniowy:
      I                                1,8
      II                               1,6
     III                               1.2
     IV                               1,0
      V                               0,8
     VI                               0,6

 

 

Koszty użytkowania ziemi w rolnictwie 

zależą od jej jakości. To podatek rolny 
(gruntowy), naliczany w zależności od 
ilości hektarów przeliczeniowych i wg 
stawki dla 1 ha przeliczeniowego w 
danym regionie. 

 

 

Zasoby pracy - liczba osób potencjalnie 
  zdolnych do pracy:
  - w rolnictwie (w gospodarstwie rolnym);
  - w przemyśle spożywczym 
    (w przedsiębiorstwie). 

 

 

Zasoby pracy w rolnictwie:
  - rolnik i jego rodzina,
  - pracownicy sezonowi,
  - zatrudnieni etatowo pracownicy rolni.

W przetwórstwie spożywczym:
  - zatrudnieni etatowo,
  - pracownicy sezonowi.
 

 

 

Zasoby pracy w rolnictwie nie są w pełni 

wykorzystane ze względu na sezonalny 
charakter produkcji rolniczej. 

Możliwości pracy poza gospodarstwem 

to szansa wykorzystania wolnego czasu 
            i pozyskania dodatkowych 
źródeł dochodów.

 

 

Nakłady pracy w rolnictwie i przemyśle 

spożywczym to zsumowany czas pracy 
poniesionej na wytworzenie danej 
produkcji.

Czas pracy osób zaangażowanych w 

wykonanie wszystkich czynności 
związanych z produkcją. 

 

 

Nakłady pracy zależą od:
   - rodzaju produkcji,
   - technologii produkcji,
   - stopnia mechanizacji,
   - organizacji pracy.

 

 

Zasoby kapitałowe to środki 

produkcyjne (dobra materialne) 

angażowane w procesy produkcji: 

  - w rolnictwie (w gospodarstwie 

rolnym);

  - w przetwórstwie spożywczym 
    (w przedsiębiorstwie). 

 

 

Zasoby kapitałowe obejmują: 
- środki trwałe - zużywają się 

stopniowo     w kolejnych cyklach 
produkcyjnych (np. budynki, 
maszyny, pojazdy, urządzenia    w 
wyposażeniu budynków, stada 
podstawowe zwierząt, plantacje 
wieloletnie);

 

 

Zasoby kapitałowe obejmują (cd.): 
- środki obrotowe - materiały, 

które ulegają zużyciu w jednym 
cyklu produkcyjnym (np. paliwo, 
energia elektryczna, nawozy, 
pasze, surowce żywnościowe). 

 

 

Nakłady środków produkcyjnych to 

częściowe zużycie środków trwałych i 
całkowite obrotowych. 

 

 

Dziękuję za uwagę