Teoria stresu według Hansa Selye’go

Hans Hugo Selye



Jego matka była Austriaczką, a ojciec Węgrem.

Zamiłowanie do medycyny odziedziczył po ojcu,

który podczas I wojny światowej był wojskowym

chirurgiem służącym w armii austro-węgierskiej.

Podstawy

wykształcenia

Selye

otrzymał

Podstawy

wykształcenia

Selye

otrzymał

benedyktynów. Później kontynuował naukę na

niemieckim Uniwersytecie w Pradze, gdzie ukończył

endokrynologię. W roku 1932 rozpoczął pracę w

Instytucie Chirurgii i Medycyny Doświadczalnej na

Uniwersytecie w Montrealu, gdzie potem założył

Międzynarodowy Instytut Badań nad Stresem.

Napisał 1400 artykułów oraz ponad 30 książek na

temat stresu. Najbardziej znana to

Stress without

Distress

, która przetłumaczona została na 12

języków (przekład polski:

Stres okiełznany



Stres

- to nieswoista reakcja

organizmu na wszelkie stawiane mu

„żądanie”. Na trudną sytuację można

reagować

jeden

dwóch

reagować

jeden

dwóch

podstawowych sposobów czynnie –

przez walkę lub biernie – przez

ucieczkę lub pogodzenie się z

sytuacją.



Reakcja swoista

– obejmuje tylko

pojedynczą jednostkę lub co najwyżej

kilka jednostek w obrębie systemu.

Zmiana swoista może być wywołana

jednym albo kilkoma czynnikami.

Każde żądanie stawiane naszemu

organizmowi jest w pewnym sensie

niepowtarzalne to znaczy swoiste.



Przykłady

: gdy jest nam zimno to

drżymy, by wytworzyć więcej ciepła,

a naczynia krwionośne w naszej

skórze kurczą się by zmniejszyć

utratę ciepła z powierzchni ciała. Gdy

jest nam ciepło pocimy się co

wywołuje efekt chłodzący.



Reakcja nieswoista

–to taka

reakcja, która obejmuje wszystkie

albo większość części systemu.

Zmiana nieswoista może być

wywołana przez różnorodne czynniki.



Matka dostając informację o śmierci

swojego syna na wojnie doznaje szoku

psychicznego. Po kilku latach okazuje

się, że wiadomość była fałszywa i syn

powraca do domu. Swoiste skutki

dwóch różnych wydarzeń cierpienie i

radość są zupełnie odmienne, lecz ich

skutek stresorowy – nieswoiste żądanie

przystosowanie się do całkowicie nowej

sytuacji może być ten sam.

Stresory



To czynniki wyzwalające stresy,

powodujące biologiczną reakcję

stresową.



Np.: hałas, pośpiech, tłok,

nieżyczliwość, przemęczenie, strach,

niemożność sprostania stawianym

wymaganiom, itd……..

Model zależności między stresem a

różnymi doświadczeniami życiowymi



Fizjologiczny poziom stresu jest

najniższy w stanie fizjologicznej i

psychologicznej obojętności jednak

nigdy nie dochodzi do zera

(oznaczałoby to śmierć). Przyjemne i

nieprzyjemne emocje związane są ze

zwiększeniem fizjologicznego stresu.



Stres nie jest czymś czego należy

unikać,

całkowita wolność od stresu

to śmierć.



Nie jesteśmy w stanie unikać

stresów, możemy im skutecznie

stawiać czoło, cieszyć się nimi,

poznając

mechanizm

stresu

poznając

mechanizm

stresu

dostosowując do niego swoje życie.

Rodzaje stresu



Dystres

–

szkodliwy,

nieprzyjemny stres,

powodujący

uszkodzenia



Eustres

–

pobudzenie o

charakterze

mobilizacyjnym



G.A.S

–

(ang.

General

Adaptation

–

(ang.

General

Adaptation

Syndrome) - ogólny zespół przystosowania

lub zespół stresu biologicznego. Selye

wyróżnił 3 stadia G.A.S.



L.A.S

- (ang. Local Adaptation Syndrome) -

lokalny zespół adaptacyjny obejmujący

zmiany specyficzne zachodzące w miejscu

występowania stresora (np. w miejscu

oparzenia)

Reakcja alarmowa



Początkowa faza działania stresora,

odporność obniża się, gdy zadziała

bardzo silny stresor (np. oparzenie,

bardzo wysoka lub bardzo niska

temperatura) może nastąpić śmierć.

Stadium wyczerpania



Wyczerpuje

się

energia

Wyczerpuje

się

energia

przystosowania,

wyniku

przystosowania,

wyniku

długotrwałego oddziaływania tego

samego

stresora,

którego

samego

stresora,

którego

organizm się przystosował. Pojawiają

się

powtórne

oznaki

reakcji

się

powtórne

oznaki

reakcji

alarmowej tym razem nieodwracalne

– osobnik ginie.



Te 3 stadia odpowiadają etapom życia

człowieka;



1 - dzieciństwu (niewielka odporność,

nadmiernie silna reakcja na bodźce

wszelkiego rodzaju);



2 – wiekowi dojrzałemu (przystosowanie

do często spotykanych czynników,

zwiększenie odporności);



3 – starości (nieodwracalna utrata

zdolności przystosowawczej i ostatecznie

wyczerpanie) Śmierć.

Mechanizm sterowania reakcją

stresu



Badania nad stresem wykazały, że nagłe wydzielanie

adrenaliny stanowi tylko jeden aspekt ostrej fazy

początkowej na stresory. Niemniej ważna jest oś

podwzgórzowo - przysadkowo – nadnerczowo –

korowa.



Stresor pobudza podwzgórze (niewyjaśniona droga),

które stymuluje przysadkę do produkcji ACTH. ACTH

pobudza korę nadnerczy do wydzielania kortykoidów,

które powodują skurczenie grasicy, zanik węzłów

chłonnych, wstrzymanie reakcji zapalnych.



Do wytworzenia się Owrzodzeń w żołądku i jelitach

sprzyja wzrost poziomu kortykoidów we krwi, a także

działania autonomicznego układu nerwowego.

Energię przystosowania

dzielimy na:



powierzchniow

dostępną

natychmiast na

każde żądanie



głębinową

zmagazynowaną

jako zapas (nie jest

odnawialna)



Różne jakościowo bodźce o jednakowych

właściwościach toksycznych

niekoniecznie wywołują ten sam zespół

objawów u różnych ludzi



Te różne obrażenia przypisano czynnikom

warunkującym (wewnętrznym: płeć, wiek

i zewnętrznym: lekarstwa, dieta), które

mogą spotęgować lub wstrzymać efekt

stresorowy. Pod wpływem tych czynników

stres, który był do zniesienia staje się

stresem chorobotwórczym

Document Outline