Czynniki ryzyka i objawy 

chorób nowotworowych 

narządów płciowych

Klinika Onkologii 

Ginekologicznej

Rak jajnika

• Częstsze występowanie w USA, północnej 

Europie, rzadsze w Japonii

• Kobiety rasy białej chorują częściej
• Częściej chorują kobiety powyżej 50 r.ż.
• Obserwuje się wzrost zachorowań u kobiet 

przed menopauzą

• Jest nowotworem, który u kobiet 

charakteryzuje się najwyższą 

śmiertelnością

Rak jajnika- czynniki 

ryzyka

Liczba owulacji:
• Niepłodność 
• Mała liczba ciąż
• Wczesny wiek wystąpienia pierwszej 

miesiączki

• Późna menopauza
• Stymulacja owulacji

Rak jajnika – czynniki 

ryzyka

• Operacje ginekologiczne
• Dieta (bogata w tłuszcz, białko)
• Wysokie BMI
• >10 letnie stosowanie estrogenowej 

terapii zastępczej

• Środki toksyczne
• Przewlekłe stany zapalne miednicy 

mniejszej

• Czynniki genetyczne, m.in. BRCA1, BRCA2

Rak jajnika - objawy

Brak charakterystycznych 

objawów i dolegliwości 

Rak jajnika – objawy

Występują głównie w 

zaawansowanej chorobie 

nowotworowej!

• Objawy związane z uciskiem na układ 

moczowy, przewód pokarmowy

• Uczucie ciężkości w jamie brzusznej
• Powiększenie obwodu jamy brzusznej 

(guzy, wodobrzusze)

Rak jajnika – objawy

• Objawy ostrego brzucha (skręt 

szypuły naczyniowej guza)

• Nudności, utrata łaknienia, wzdęcia, 

bóle brzucha – rozsiew komórek 

nowotworowych do narządów jamy 

brzusznej

• Spadek masy ciała, osłabienie, 

wyniszczenie (cachexia)   

Diagnostyka różnicowa 

guza miednicy mniejszej

• Ciąża ektopowa
• Ciąża wewnątrzmaciczna
• Mięśniaki macicy
• Stany zapalne przydatków
• Nerka miedniczna
• Nowotwór nerek
• Guz jelita

Rak szyjki  macicy

• Drugi co do częstości nowotwór złośliwy 

u kobiet na świecie

• Średni wiek w momencie rozpoznania 

45-50 lat

• Około 60 % CIN 1 ulega samoistnej 

regresji

• Czas od rozwoju zakażenia 

przewlekłego do CIN3 oraz CIS upływa 
zazwyczaj 9-15lat.

Rak szyjki macicy-

czynniki ryzyka

       

przetrwała  infekcja  onkogennym 

typem 

wirusa 

brodawczaka 

ludzkiego ( HPV – 16, 18, 31, 33, 45 i 
inne)

• Niski status socjoekonomiczny,
• Wczesne rozpoczęcie życia płciowego,
• Częsta zmiana partnerów seksualnych,
• Duża liczba porodów,
• Zmiany typu CIN2 + w wywiadzie.

Rak szyjki macicy – 

prawdopodobne czynniki 

sprzyjające rozwojowi 

zakażenia HPV

• Dieta uboga w antyoksydanty,
• Doustne środki antykoncepcyjne,
• Częste stany zapalne wywołane 

przez: Chlamydia trachomatis, 
Neisseria gonorrhoeae, HSV-2, EBV, 
CMV

Rak szyjki macicy – 

prawdopodobne czynniki 

sprzyjające rozwojowi 

zakażenia HPV

• Sprawność układu immunologicznego, 
• Współistniejące choroby  układowe, 
• Stosowanie leków immunosupresyjnych

Zakażenie HPV 

nieonkogenne (6, 11) 

objawy

• Brodawki skórne
• Brodawki płciowe:

kłykciny kończyste 
(condylomata acuminata)
- kobiety: srom, pochwa, szyjka 
macicy, odbyt, krocze
- mężczyźni: prącie, ujście cewki 
moczowej, odbyt

Rak szyjki macicy - 

objawy

• Początkowo bezobjawowo
• Guz egzofityczny
• Owrzodzenie
• Twardy naciek
• Krwiste upławy o nieprzyjemnym zapachu
• Krwawienia kontaktowe
• Krwawienia międzymiesiączkowe
• Bóle podbrzusza

Rak szyjki macicy – 

objawy późne

• Bóle okolicy krzyżowej kręgosłupa
• Niesymetryczne obrzęki kończyn dolnych 
• Bolesne oddawanie moczu i stolca
• Przetoki pęcherzowo pochwowe lub 

odbytniczo-pochwowe

• Niemożliwe do opanowania krwawienia z 

pochwy

• Objawy narastającej niewydolnosci nerek

Rak endometrium

• 80% stanowią kobiety po 

menopauzie

• W ostatnich latach obserwuje się 

wzrost zachorowań u kobiet przed 
45r.ż.

• Stanem przednowotworowym jest 

rozrost endometrium z atypią

Rak endometrium- 

czynniki ryzyka

• Otyłość
• Cukrzyca
• Nadciśnienie tętnicze
• Stymulacja endometrium przez estron 

bez równoważenia go przez progesteron- 
hiperestrogenizm endogenny

• Hiperestrogenizm egzogenny

Rak endometrium-

czynniki ryzyka

• Hiperestrogenizm egzogenny
• Nierództwo
• Późna menopauza( po 52. rż)
• Zespół policystycznych jajników
• Cykle bezowulacyjne
• tamoxifen

Rak endometrium- 

objawy

• Nieprawidłowe krwawienie z dróg 

rodnych:

1.

Plamienia u kobiet przed menopauzą

2.

Jakiekolwiek krwawienia u kobiet po 
menopauzie

• Ropno-krwiste upławy
• Ropomacicze
• Bóle okolicy krzyżowej kręgosłupa

Różnicowanie 

nieprawidłowych 

krwawień z dróg rodnych

• Stosowanie leków hormonalnych
• Atrofia błony śluzowej
• Polip szyjkowy
• Polip endometrialny
• Stan zapalny endometrium

Rak kosmówki

Jeden z najrzadszych nowotworów u 

kobiet, raz na 50 000 ciąż

Może rozwijać się po:
• Zaśniadzie całkowitym, częściowym 

(50%)

• Po poronieniu (25%)
• Ciąży zakończonej porodem (20%)
• Ciąży ektopowej

Rak kosmówki- czynniki 

ryzyka

• Przebyty zaśniad groniasty
• Późna menarche
• Stosowanie antykoncepcji 

hormonalnej

• Dieta uboga w tłuszcze zwierzęce
• Dieta uboga w karoten

Zaśniad groniasty- 

objawy

• Krwawienie z dróg rodnych
• Powiększenie macicy +2 tyg
• Torbiele tekaluteinowe
• Wysoki poziom Beta-hCG
• Nadmierne wymioty
• Nadzynność tarczycy

Rak kosmówki- objawy

• Wielkość macicy prawidłowa
• Krwawienie tylko gdy ognisko raka 

jest w macicy lub pochwie

• Torbiele tekaluteinowe nie występują
• Nadmierne wymioty nie występują

Rak kosmówki- objawy

Wysoki poziom beta-hCG
Objawy z innych narządów w 

zależności od lokalizacji przerzutów:

1.Krwawienie do jamy brzusznej
2.Duszność, kaszel, krwioplucie
3.Zażółcenie powłok, objawy ciasnoty 

śródmózgowej

Rak sromu

• Typ pierwszy HPV-niezależny, często 

na podłożu Liszaja Twardzinowego, 
często po 57r.ż.

• Typ drugi HPV-zależny, często na 

podłożu VIN, często przed 57 r.ż. 

Rak sromu- czynniki 

ryzyka

• Liszaj twardzinowy
• VIN
• Duża liczba partnerów seksualnych
• Wczesne rozpoczęcie współżycie
• Infekcje HPV i HIV

Rak sromu- czynniki 

ryzyka

• Palenie tytoniu
• Niski status socjoekonomiczny
• Kłykciny kończyste, ziarniniak 

pachwinowy

• Immunosupresja

Rak sromu - objawy

• Świąd
• Ból
• Pieczenie 
• Krwawienie 
• Owrzodzenie,
• Guz endo- lub egzofityczny
• Trudności w oddawaniu moczu

Rak sromu- różnicowanie

• Endometrioza
• Kłykciny kończyste
• Rozrost płaskonabłonkowy- 

dystrophia hyperplastica vulvae

• Liszaj twardzinowy sromu-lichen 

sclerosus

• Czerniak sromu
• Kłykciny płaskie-kiła II-rzędowa

Dziękuję za uwagę