ZABURZENIA 

SNU

Organiczne i nieorganiczne

Bezsenność

• (łac. insomnia) – zaburzenie snu, 

przejawiające się w trudnościach z 
zasypianiem i mimowolnym skracaniu 
snu co prowadzi do zmniejszenia 
sprawności organizmu, 

• Jej rozpowszechnienie oceniane jest na 

ok. 15-40%,

• Na bezsenność przewlekłą cierpi ok. 

50% ludzi

Bezsenność nieorganiczna

•

Polega na niedostatecznej ilości i/lub jakości snu, 

utrzymującej się przez dłuższy czas. 

•

Przejawia się w trudnościach z zasypianiem, 

utrzymaniem snu lub zbyt wczesnym budzeniu 

się. 

•

Bezsenność nieorganiczna jest częstym 

objawem licznych zaburzeń psychicznych i 

somatycznych. 

•

Zaliczamy tu: nieorganiczne zaburzenia snu 

(pierwotną przyczyną są czynniki emocjonalne), 

lęki nocne, koszmary senne oraz nieorganiczne 

zaburzenia snu – nie określone.

Bezsenność nieorganiczna

Przyczyny:

• Zaburzenia psychiczne (zespoły lękowe, 

depresyjne, maniakalne, schizofrenie oraz 
zespoły organiczne), 

• Schorzenia somatyczne (choroby serca, ukł. 

oddechowego, schorzenia stawów, nadczynność 
tarczycy, ból),

• Zażywanie środków psychoaktywnych i środków 

farmakologicznych (kofeina, alkohol, środki 
psychostymulujące, długookresowe 
przyjmowanie środków nasennych)

Nieorganiczne zaburzenia 

snu

• Zaliczamy tutaj takie zaburzenia jak:
1. Nieorganiczna hipersomnia - nadmierna senność w 

ciągu dnia i napady snu (

nie wynikające z niedoboru 

snu

!), albo utrudnione przebudzenie do stanu pełnego 

czuwania. 

2. Nieorg. zaburzenia rytmu snu i czuwania - 

niezgodność między indywidualnym rytmem snu i 

czuwania a rytmem oczekiwanym w danym 

środowisku, co prowadzi do skarg na bezsenność lub 

hipersomnię.

3. Somnambulizm (sennowłóctwo)  - zaburzenia 

świadomości, z naprzemiennym występowaniem cech 

snu i czuwania. Występują tu celowe i złożone 

automatyzmy ruchowe. Pacjent nieświadomie wstaje z 

łóżka i chodzi bez celu czego później nie pamięta.

Lęki nocne i koszmary senne 

(parasomnie)

• Podczas epizodu lęku nocnego zachowanie 

pacjenta wskazuje na przeżywanie bardzo silnego 

lęku, któremu towarzyszy ogólne pobudzenie 

ruchowe i przeżywanie poszczególnych 

fragmentów epizodu -rozpaczliwy krzyk, próba 

ucieczki itp. Pamięć szczątkowa,

• Koszmary senne – przerażające marzenia senne 

pojawiające się w fazie REM. Dotyczą one głównie 

zagrożenia życia, bezpieczeństwa lub godności 

osobistej. Pacjent niezwykle silnie je przeżywa i są 

zapamiętywane w najmniejszych szczegółach.

Organiczne zaburzenia 

snu

Bezsenność organiczna

• Bezsenność spowodowana  nieprawidłową 

higieną snu (to różni ją od bezsenności 
nieorg.), 

• Rozpoznaje się ją gdy występuje co 

najmniej od miesiąca i przyczyną 

nie są 

choroby somatyczne, zaburzenia 
psychiczne i substancje psychoaktywne,

Bezsenność organiczna

Przyczyny:

Właściwie główną przyczyną bezsenności 

organicznej jest nieprawidłowa higiena snu:

o Nieregularny rytm snu/czuwania,

o Brak aktywności fizycznej w ciągu dnia,

o Spożywanie dużych posiłków przed snem,

o Stosowanie środków pobudzających przed 

snem (kofeiny, nikotyny itp.)

…Ale także zmiana strefy czasowej czy praca 

zmianowa.

Bezsenność organiczna

Rozróżniamy takie zaburzenia jak:

• Zaburzenia w rozpoczęciu i trwaniu snu 

(insomnia),

• Zaburzenia z nadmierną sennością 

(hypersomnia),

• Zaburzenia rytmu snu i wstawania,

• Bezdech senny

• Narkolepsja i katalepsja

• Inne zaburzenia snu (np. Zespół Kleina-Levina)

Bezdech senny

    Obturacyjny bezdech senny (OBS) – wiąże się 

z chrapaniem, polega na wielokrotnym 
występowaniu podczas snu epizodów 
niewystarczającego lub zupełnego braku 
przepływu powietrza przez drogi oddechowe - 
tak zwanych hipowentylacji i bezdechów. Na 
skutek małej ilości tlenu osoba chora zaczyna 
się dusić. Nasilone ruchy oddechowe i 
niedotlenienie doprowadzają do nagłego 
wybudzenia, które zazwyczaj jest krótkotrwałe 
i niezapamiętywane przez chorych.

Narkolepsja i katalepsja

• Narkolepsja – polega na występowaniu 

nagłych ataków senności co prowadzi do 
natychmiastowego zapadania w sen, który 
trwa od ok. 10 – 20 min. Zaczyna się od razu 
od najmocniejszej fazy snu – REM. Chory 
często zasypia w niewygodnych warunkach.

• Katalepsja - specyficzne zesztywnienie 

mięśni, połączone z zastyganiem postawy 
ciała oraz położeniu kończyn i wygięciu szyi 
w różnych, także nienaturalnych pozycjach.

Źródło:

• 

Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób i 

Problemów zdrowotnych ICD-10,

• „Psychiatria” pod red. dr hab. med. Adama 
Bilkiewicz, dr hab. Med.. Jerzego 
Landowskiego i dr. N. med. Piotra 
Radziwiłłowicza.

Dziękuję za uwagę!