background image

Prawo zdrowia 

publicznego, medyczne, 

wykonywanie zawodu 

pielęgniarki

Dr G. Gaweł

background image

Prawo zdrowia 

publicznego

• Jest jedną z najmłodszych 

szczegółowych dziedzin prawa

• Rozwój dynamiczny tego prawa 

zaznaczył się dopiero w II połowie XX 
wieku, zwłaszcza od 1970 i 1980

• Wśród znawców tej dziedziny prawa 

toczy się dyskusja, czy prawo zdrowia 
publicznego jest samodzielną i 
autonomiczną dziedziną w systemie 
obowiązującego prawa czy też nie

background image

Unormowania prawne w Kodeksie 

Hammurabiego z 1840r p.n.e

• Przepisy w zakresie szpitalnictwa
• Działania aptek
• Wykonywania zawodu lekarza
• Zwalczania chorób
Podobne przepisy obowiązywały w 

Babilonii, antycznej Grecji i w Rzymie, w 
Chinach, w Cesarstwie Bizantyjskim, w 
Kalifatach Arabskich, w średniowiecznej 
Europie, w okresie Renesansu, aż po 
czas nowożytne

background image

Normy chroniące zdrowie 

jednostki i zbiorowości

• Znajdują się niemal we wszystkich gałęziach i 

dziedzinach prawa

• Są chronione zarówno przepisami wielu 

dziedzin prawa publicznego, a mianowicie 
regulacjami w zakresie prawa karnego, prawa 
wykroczeń, prawa administracyjnego, prawa 
finansowego, jak i przepisami wielu dziedzin 
prawa prywatnego, a w tym prawa cywilnego, 
prawa pracy, prawa ubezpieczeń społecznych 
 (w tym ubezpieczeń zdrowotnych

)

background image

Ochronę zdrowia 

jednostki i całej populacji 

przede wszystkim 

zabezpieczają i 

gwarantują przepisy 

prawa konstytucyjnego, a 

zwłaszcza w 

najważniejszej ustawie z 

tego zakresu, jakim jest 

konstytucja 

background image

Istota i zakres prawa zdrowia 

publicznego wg. Moreau i 

Truchet

Autorzy wyróżnili trzy grupy problemów i zespołów 

regulacji prawnych:

a)

Administracja zdrowiem publicznym i instytucje 
zdrowia publicznego

b)

System szpitalny i planowanie szpitalne ( status 
prawny szpitala, tworzenie i przekształcanie, 
likwidacja szpitala, finansowanie szpitala, personel 
szpitala)

c)

Ochrona zdrowia publicznego ( walka z chorobami 
zakaźnymi i prewencja chorób, prawa pacjenta, 
regulacje prawne dotyczące leków i substancji 
farmaceutycznych, nadzór farmaceutyczny, prawa i 
obowiązki lekarzy i innego personelu medycznego, 
wykonywanie zawodów medycznych

background image

Prawo zdrowia 

publicznego wg Bonnici

• To zespół przepisów ( reguł) 

prawnych mających 
zastosowanie w dziedzinie 
ochrony zdrowia

background image

Rola i funkcje prawa w 

dziedzinie zdrowia 

publicznego

• Zdrowie publiczne to zdrowie całej społeczności
• Organy i instytucje władzy publicznej 

( rządowej i samorządowej), oraz organizacje i 
instytucje pozarządowe podejmują rozmaite 
działania w interesie zdrowia publicznego, 
ukierunkowane na rozwiązywanie problemów 
zdrowotnych społeczeństwa albo jego 
określonych środowisk  (grup i kategorii 
społecznych).

•  Tego typu działania , ich cel, zakres i 

charakter, najczęściej wynikają z przyjętych i 
obowiązujących przepisów prawnych

background image

Funkcje prawa w 

dziedzinie zdrowia 

publicznego

• Pierwsza grupa
 Przepisy prawne, zawarte w określonych 

aktach normatywnych wydawanych przez 

uprawnione organa władzy i administracji 

państwowej, mogą zakazywać działań i 

zachowań szkodliwych dla zdrowia , tak 

dla jednostki jak i całej zbiorowości, albo 

nakazywać podejmowanie określonych 

czynności i działań, np.. Nakazy i zakazy 

dotyczące produkowania i stosowania  

substancji niebezpiecznych, środków 

odurzających i psychotropowych itd

background image

Druga grupa przepisów

• Które określają uprawnienia jednostek, 

poszczególnych grup, a nawet całej populacji w 
dziedzinie ochrony zdrowia i opieki zdrowotnej

• Z tej grupy przepisów wynikają uprawnienia 

jakie przysługują dzieciom, kobietom ciężarnym, 
osobom niepełnosprawnym, pracownikom i 
wielu innym kategoriom osób

• Przepisy tej grupy mogą gwarantować 

uprawnienia ludziom chorym na określone 
schorzenia ( np.. Choroby psychiczne, 
nowotwory, choroby zakaźne- np.. Korzystanie z 
bezpłatnych  lub zniżkowych leków  

background image

Trzecia grupa

• Odnosi się do wytwarzania zasobów 

opieki zdrowotnej, rozumianych jako 

finansowanie inwestycji w dziedzinie 

ochrony zdrowia, zasady i formy 

kształcenia personelu medycznego, 

wykonywanie zawodów medycznych, 

produkcja i obrót lekami, standardy 

w zakresie wyposażenia w aparaturę 

medyczną i sprzęt, finansowanie 

badań naukowych w dziedzinie 

medycyny itd

background image

Czwarta grupa przepisów 

prawnych

• Określa wymagania w zakresie 

jakości opieki zdrowotnej- 
standardy dotyczące zakładów 
opieki zdrowotnej ( wymagania 
co do pomieszczeń, wyposażenia 
w urządzenia, normy 
zatrudnienia, kwalifikacje 
personelu)

background image

Piąta grupa

• Dotyczy zasad finansowania i pokrywania 

kosztów opieki zdrowotnej

• Reguluje ona wysokość nakładów i wydatków 

na ochronę zdrowia w dochodzie narodowym 
i w budżecie państwa

• Przepisy tej grupy mogą przewidywać 

różnego rodzaju krajowe lub lokalne podatki 
na zdrowie, wprowadzać ulgi podatkowe dla 
zakładów opieki zdrowotnej, działających nie 
dla osiągania zysku, albo ulgi podatkowe dla 
osób fizycznych z tytułu wydatków na 
ochronę zdrowia

background image

Rola regulacji prawnych w 

zdrowiu publicznym

• Prawo jest ważnym instrumentem 

ukierunkowującym zmiany w kierunku 
poprawy zdrowia publicznego i 
organizacji opieki zdrowotnej

• Regulacje prawne są adekwatne do 

osiągnięć nauki i techniki oraz 
postępu społecznego( wprowadzenie 
szczepień ochronnych, rozwój 
transplantologii

background image

Wymiary regulacji prawnych w 

dziedzinie zdrowia publicznego- 

kryterium zasięg obowiązywania

• Międzynarodowy
Zasięg:
a) Uniwersalny
b) Regionalny
c) Subregionalny
Regulacje prawne w dziedzinie 

zdrowia publicznego wydawane 
np.. przez ONZ, WHO, ILO, UNESCO, 
FAO, IAEA

background image

Zakres tematyczny prawa zdrowia 

publicznego w świetle polskich 

regulacji prawnych

 

• Prawo o zawodach medycznych: przepisy 

prawne ustalające zasady wykonywania 
poszczególnych zawodów medycznych 
( lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty, 
pielęgniarki, położnej, zawodu diagnostyka 
laboratoryjnego, zawodów pomocniczych- 
techników medycznych różnych specjalności, 
np.. Technik dentystyczny, dietetyczka itd.), 
regulacje prawne w zakresie kształcenia i 
doskonalenia zawodowego, a także przepisy 
dotyczące organizacji, kompetencji i 
funkcjonowania samorządów tych zawodów

background image

Prawo o zakładach opieki 

zdrowotnej

•  przepisy regulujące tworzenie, 

organizację, przekształcanie, 
likwidację zakładów opieki 
zdrowotnej, ich status prawny, 
zarządzanie nimi, wymagania wobec 
zakładów i ich pracowników, nadzór i 
kontrola nad zoz, zasady finansowania 
ich działalności  (inwestycji i bieżącej 
działalności) i szereg dalszych kwestii 
z tym związanych

background image

Prawo farmaceutyczne

• Przepisy prawne regulujące 

produkcję, obrót produktami 
leczniczymi, ich reklama, 
funkcjonowanie hurtowni 
farmaceutycznych i aptek, inspekcję 
farmaceutyczną, wytwarzanie i obrót 
wyrobami medycznymi, rejestr 
incydentów medycznych, 
wytwarzanie, stosowanie i nadzór 
nad produktami biobójczymi

background image

Prawo o zdrowotności 

publicznej

• Przepisy prawne regulujące postępowanie 

i działania w zakresie zdrowia 
publicznego  (zwalczanie chorób 
zakaźnych, ochrona zdrowia 
psychicznego, walka z narkomania, z 
alkoholizmem, z nikotynizmem, ochrona 
warunków zdrowotnych i jakości żywienia 
i żywienia, ochrona przed substancjami 
niebezpiecznymi, kosmetyki, ochrona 
zdrowia w miejscu pracy i inne)

background image

Przykład przepisów 

międzynarodowych o zasięgu 

regionalnym

• W Europie
a) Regulacje w zakresie zdrowia 

publicznego przyjęte przez Radę 
Europy i Wspólnoty Europejskiej, 
a w ostatnim dziesięcioleciu 
przez Unię Europejską

background image

Prawo zdrowia 

publicznego a prawo 

medyczne

• Prawo medyczne ma znacznie dłuższa tradycję 

historyczna niż prawo zdrowia publicznego

• Każda z tych dwóch dziedzin i zakres ich tematyki 

należy do innych gałęzi prawa

• Prawo zdrowia publicznego jest niewątpliwie częścią 

prawa administracyjnego, a to zaś jest jedną z gałęzi 

prawa publicznego

• Prawo medyczne posiada swój zakres tematyczny np..- 

kwestie odpowiedzialności cywilnej lekarza, istota 

zabiegu leczniczego, zgoda na leczenie  czy 

pielęgnowanie, problem tajemnicy lekarskiej, 

eksperymenty medyczne, sztuczne zapładnianie, 

eutanazja, inżynieria genetyczna ( zmiana płci)

• Niektóre kwestie z zakresu prawa medycznego 

zazębiają się z prawem zdrowia publicznego, np. 

odpowiedzialność cywilna zoz albo lekarza

background image

Prawo medyczne

• Prawo medyczne - jest to zespół norm 

prawnych regulujących 

prawa pacjenta

 i 

obowiązki 

lekarza

  (w tym lekarza 

dentysty), 

zakładów opieki zdrowotnej

Narodowego Funduszu Zdrowia

, a także 

innych podmiotów świadczących usługi 
medyczne oraz związana z tym 
odpowiedzialność cywilna, karna, jak i 
ewentualnie zawodowa w razie 
naruszenia tych praw.

background image

Związek prawa do 

ochrony zdrowia z 

prawami socjalnymi

• Państwo jest zobowiązane do 

działań zmierzających do 
zagwarantowania podmiotowego 
prawa obywatelskiego do 
ochrony zdrowia z jednej strony, 
oraz z drugiej strony do działań 
ukierunkowanych na zdrowie 
publiczne

background image

Prawo o zawodach 

medycznych: 

a)przepisy prawne ustalające zasady 

wykonywania poszczególnych zawodów 

medycznych ( lekarza, lekarza  dentysty, 

farmaceuty, pielęgniarki, położnej, zawodu 

diagnostyka laboratoryjnego, zawodów 

pomocniczych- techników medycznych 

różnych specjalności, np. technik 

dentystyczny, dietetyczka itd.), 

b)regulacje prawne w zakresie kształcenia i 

doskonalenia zawodowego, a także 

c)przepisy dotyczące organizacji, kompetencji 

i funkcjonowania samorządów tych 

zawodów

background image

Akty prawne dotyczące wykonywania 

zawodu pielęgniarki, położnej

• Ustawa z dnia 5 lipca 1996 roku o zawodach 

pielęgniarki i położnej ( tekst jednolity 

Dz.U.z 2001 r. nr 57, poz 602, z póź. Zm.)

• Ustawa z dnia 19 kwietnia 1991 roku o 

samorządzie pielęgniarek i położnych  

(Dz.U.nr 41, poz. 178, z póź.zm)

Pielęgniarka i położna jest zobowiązana 

przestrzegać zasad wykonywania zawodu 

wynikających z powyższych aktów prawnych 

oraz zasad etyki zawodowej zawartych w 

Kodeksie Etyki Zawodowej Pielęgniarki i 

Położnej RP przyjętym na IV Krajowym 

Zjeździe Pielęgniarek i Położnych

background image

Dyrektyw Rady EWG- 

pielęgniarki

• Dyrektywa rady z dnia 27 czerwca 1977 ( 77/452/EWG) dotycząca 

wzajemnego uznawania dyplomów i innych dokumentów 

potwierdzających posiadanie kwalifikacji pielęgniarek odpowiedzialnych 

za opiekę ogólną, łącznie ze środkami mającymi na celu ustalenie 

skutecznego wykonywania prawa przedsiębiorczości i swobody 

świadczenia usług

• Dyrektywa Rady z dnia 27 czerwca 1977 ( 77/453/EWG)- dotycząca 

koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych 

w zakresie działalności pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną 

• Dyrektywa Rady z dnia 10 października 1989 ( 89/595/EWG)- 

zmieniająca obydwie powyższe dyrektywy  77/452/EWG i 77/453/EWG

• Dyrektywa Rady z dnia 30 października 1989 ( 89/594/EWG) 

zmieniająca dyrektywy 75/362/EWG; 77/452/EWG; 78/1026/EWG; 

80/154/EWG; odnoszące się do wzajemnego uznawania dyplomów, 

świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie 

kwalifikacji lekarzy, pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną, 

lekarzy dentystów, lekarzy weterynarii oraz położnych, jak również  

dyrektywy 75/363/EWG; 78/1027/EWG; 80/155/EWF dotyczące 

koordynacji przepisów wykonawczych, ustawowych i administracyjnych 

odnoszących się do działalności lekarzy, lekarzy weterynarii i położnych

background image

• Dyrektywa Rady z dnia 4 grudnia 1990r. 

(90/658/EWG) zmieniająca , z uwagi na 

zjednoczenie Niemiec niektóre dyrektywy 

odnoszące się do wzajemnego uznawania 

kwalifikacji 

• Dyrektywa 2001/19/WE Parlamentu Europejskiego 

i Rady z dnia 14 maja 2001 r. zmieniająca 

dyrektywy Rady 89/48/EWG i 92/51/EWG w 

sprawie ogólnego systemu uznawania kwalifikacji 

zawodowych oraz dyrektyw Rady 77/452/EWG; 

77/453/EWG; 78/686/EWG; 78/687/EWG; 

78/1026/EWG; 78/1027/EWG; 80/154/EWG; 

80/155/EWG; 85/384/EWG; 85/432/EWG; 

85/433/EWG; i 92/16/EWG dotyczące zawodów 

pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną, 

lekarza dentysty, lekarza weterynarii, położnej, 

architekta, farmaceuty, lekarza.

background image

• Wyciąg z Traktatu Akcesyjnego podpisanego w dniu 16 kwietnia 2003 roku
Pielęgniarki
Artykuł 4b Dyrektywy Rady 77/452.EWG z dnia 27 czerwca 1997 roku dotyczącej 

wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych dokumentów 

potwierdzających posiadanie kwalifikacji pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę 

ogólną, łącznie ze środkami mającymi na celu ułatwienie skutecznego 

wykonywania prawa przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług- dodany pkt.2 

lit.b Traktatu Akcesyjnego

Artykuł 4b- w odniesieniu do polskich kwalifikacji pielęgniarek odpowiedzialnych za 

opiekę ogólną, będą stosowane przepisy dotyczące praw nabytych.

W przypadku obywateli Państw Członkowskich, których dyplom, świadectwa i inne 

dokumenty potwierdzające kwalifikacje pielęgniarki odpowiedzialnej  za opiekę 

ogólną zostały wydane lub których kształcenie zaczęło się w Polsce przed dniem 

przystąpienia  i które nie spełniają minimalnych wymogów szkolenia określonych w 

artykule 1 Dyrektywy Rady 77/453/EWG, Państwa członkowskie uznają następujące 

dyplomy, świadectwa i inne dokumenty potwierdzające kwalifikacje w zakresie 

pielęgniarskiej opieki ogólnej jako wystarczające dowody, jeśli będzie do nich 

załączone  zaświadczenie stwierdzające, że ci obywatele Państw Członkowskich 

rzeczywiście i  zgodnie z prawem prowadzili działalność pielęgniarki 

odpowiedzialnej za opiekę w Polsce w niżej wymienionych okresach:

-

Dyplom licencjata pielęgniarstwa- co najmniej trzy kolejne lata w ciągu 5 lat przed 

dniem wydania zaświadczenia

-

Dyplom pielęgniarstwa ( dyplom pielęgniarki lub pielęgniarki dyplomowanej) z 

wykształceniem pomaturalnym uzyskanym w zawodowej szkole medycznej- co 

najmniej 5 kolejnych lat w ciągu 7 lat przed wydaniem zaświadczenia

Wymieniona działalność musiała obejmować pełną odpowiedzialność za planowanie, 

organizację i opiekę pielęgniarską nad pacjentem

background image

• Zgodnie z postanowieniem Traktatu Akcesyjnego 

polskich pielęgniarek i położnych, które ukończyły 

studia magisterskie UM w Łodzi oraz CM UJ w Krakowie 

będą z dniem 1 maja 2004 roku uznawane 

automatycznie w państwach członkowskich UE

• Polska w 2004 roku 5 lutego przekazała Komisji 

Europejskiej podczas konsultacji technicznych pełną listę 

instytucji, które są uprawnione w Polsce do wydawania 

dyplomów ukończenia studiów wyższych na kierunku 

pielęgniarstwo i położnictwo odpowiednio z tytułem : 

magister pielęgniarstwa oraz magister położnictwa”

• Ze względu na różnice istniejące w nazewnictwie 

polskich instytucji szkolnictwa wyższego prowadzących 

kształcenie w zawodzie pielęgniarki i położnej strona 

polska zaproponowała  jedną nazwę dla wszystkich 

wskazanych instytucji wyższych- „ higher educational 

institution recognised by competent authority”

• Postanowienia te zostały notyfikowane wszystkim 

państwom członkowskim UE a następnie transponowane 

do odpowiednich dyrektyw.

background image

System kształcenia 

pielęgniarek i położnych w RP

• Pielęgniarka i położna uzyskuje kwalifikacje 

zawodowe po ukończeniu odpowiednio szkoły 

pielęgniarskiej, szkoły położnych

• W rozumieniu ustawy z dnia 5 lipca 1996 roku o 

zawodach pielęgniarki i położnej,  ( tekst 

jednolity Dz.U.nr57,poz.602 z póź. zm), 

prowadząc kształcenie w zawodzie pielęgniarki, 

w zawodzie położnej są szkoły wyższe 

kształcące w formie studiów magisterskich 

jednolitych lub uzupełniających, których 

absolwenci uzyskują tytuł zawodowy magistra 

pielęgniarstwa, magistra położnictwa, lub w 

formie studiów wyższych zawodowych, których 

absolwenci uzyskał tytuł zawodowy licencjata 

pielęgniarstwa, licencjata położnictwa

background image

Prawo wykonywania zawodu 

pielęgniarki, położnej 

• Prawo wykonywania zawodu pielęgniarki i położnej , 

podobnie jak w przypadku innych wolnych zawodów 

stwierdza samorząd zawodowy pielęgniarek i 

położnych, w granicach samodzielności przyznanej 

mu przepisami prawa

• Do właściwości samorządu należy rozstrzyganie, czy 

kandydat zmierzający wykonywać zawód pielęgniarki 

i położnej, spełnia określone ustawą warunki 

potrzebne do wykonywania tych zawodów

• Na tej podstawie właściwy organ samorządu, jakim 

jest okręgowa rada pielęgniarek i położnych- 

decyduje o przyznaniu lub też o odmowie 

stwierdzenia prawa wykonywania zawodu

• Korporacja nie podejmuje tych czynności z urzędu 

tylko na wniosek osoby zainteresowanej

background image

• Osoba ubiegająca się o prawo wykonywania 

zawodu powinna zgłosić się do okręgowej izby 

pielęgniarek i położnych, na której terenie 

zamierza wykonywać zawód

• Jeżeli zawód będzie wykonywany na terenie 

dwu lub więcej izb, pielęgniarka lub położna 

może wybrać okręgową izbę, do której chce 

przynależeć- art. 7 ust.3 ustawy z dnia 19 

kwietnia 1991 o samorządzie pielęgniarek i 

położnych ( Dz.U.nr 41,poz.178 z póź.zm)

• W przypadku zmiany miejsca wykonywania 

zawodu na miejsce na terenie działania innej 

okręgowej iżby pielęgniarka lub położna 

obowiązana jest niezwłocznie wnioskować o 

wykreślenie z rejestru, w którym figurowała, po 

czym złożyć wniosek o wpis do rejestru na 

obszarze izby, w której podjęła pracę

background image

• Stwierdzenie prawa wykonywania zawodu 

pielęgniarki i położnej łączy się z wpisem do 

rejestru członków samorządu pielęgniarek i 

położnych

• Jest to obowiązkowa przynależność do 

samorządu

• Wymogiem dla wszystkich którzy ubiegają się o 

prawo wykonywania zawodu, niezależnie od 

posiadanego obywatelstwa jest warunek 

posiadania pełnej zdolności do czynności 

prawnych

• W świetle polskich przepisów pełną zdolność do 

czynności prawnych posiada osoba która 

ukończyła 18 rok życia ( art. 11 kodeksu 

cywilnego) oraz, która nie jest całkowicie lub 

częściowo ubezwłasnowolniona ( art. 12-13 k.c.)

background image

Posiadanie pełni praw 

publicznych oznacza 

korzystanie 

• Z czynnego i biernego prawa wyborczego 

do organów władzy publicznej, organów 

samorządu zawodowego lub gospodarczego

• Z prawa do udziału w sprawowaniu 

wymiaru sprawiedliwości oraz do pełnienia 

funkcji w organach i instytucjach 

państwowych oraz samorządu zawodowego

• Z prawa do posiadania stopnia wojskowego
• Z prawa do uzyskania orderów, odznaczeń i 

tytułów honorowych

background image

Wygaśnięcie prawa 

wykonywania zawodu

• Prawo wykonywania zawodu pielęgniarki 

lub prawo wykonywania zawodu położnej 
wygasa w razie utraty obywatelstwa 
polskiego, utraty prawa stałego pobytu, 
utraty pełnej zdolności do czynności 
prawnych lub jeżeli upłynął  termin na 
jaki wydano prawo

• Wygaśniecie prawa wykonywania zawodu 

skutkuje  wykreśleniem z rejestru 
pielęgniarek  lub rejestru położnych 

background image

Zrzeczenie się prawa 

wykonywania zawodu

• Pielęgniarka lub położna może 

zrzec się prawa wykonywania 
zawodu lub też zawiesić 
wykonywanie zawodu na czas 
określony

• O podjętym zamiarze powinna na 

piśmie powiadomić okręgową 
radę

background image

Utrata zaświadczenia o prawie 

wykonywania zawodu

• W przypadku utraty zaświadczenia o 

prawie wykonywania zawodu, 

pielęgniarka i położna powinna 

niezwłocznie zawiadomić okręgową radę, 

która wydała to zaświadczenie

• W związku z tym, że są to druki ścisłego 

zarachowania, unieważnia się druk prawa 

wykonywania zawodu podając jego numer

• O fakcie unieważnienia , jak i o wydaniu 

duplikatu prawa wykonywania zawodu 

zawiadamia się wszystkie oipip

background image

Uzyskanie prawa wykonywania zawodu 

pielęgniarki/ położnej przez obywateli 

państw członkowskich UE

Zgodnie z art. 11a-11b ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej do warunków 

tych należy:

a)

Posiadanie jednego z tytułów zawodowych ( wykaz tytułów zawodowych w 

ustawie)

b)

Posiadanie dyplomu, świadectwa lub innego dokumentu stwierdzającego 

posiadanie formalnych kwalifikacji do wykonywania zawodu pielęgniarki 

odpowiedzialnej za opiekę ogólną lub czynności położnej, wydanego przez 

odpowiednie władze lub organizacje państwa członkowskiego UE

c)

Posiadanie pełnej zdolności do czynności prawnych

d)

Posiadanie stanu zdrowia pozwalającego na wykonywanie zawodu, 

potwierdzonego zaświadczeniem wydanym przez odpowiednie władze lub 

organizacje państwa członkowskiego UE

e)

Przedstawienie zaświadczenia wydanego przez odpowiednie władze lub 

organizacje państwa członkowskiego UE, że pielęgniarka , położna nie została 

pozbawiona prawa wykonywania zawodu lub prawo to nie zostało zawieszone i 

nie toczy się przecie niej postępowanie w sprawie pozbawienia lub zawieszenia 

prawa wykonywania zawodu

f)

Złożenie oświadczenia o władaniu językiem polskim w mowie i piśmie w zakresie 

koniecznym do wykonywania zawodu pielęgniarki, zawodu położnej

Wniosek o przyznanie prawa wykonywania zawodu oraz wpis do rejestru należy złożyć 

do oipip, na obszarze której zainteresowana osoba zamierza wykonywać zawód

Procedura prowadzenia przez oipip dotycząca stwierdzania prawa wykonywania w 

odniesieniu do pielęgniarek i położnych będących obywatelami państw 

członkowskich UE powinna być dokonana w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia 

wniosku przez pielęgniarkę, położną wraz z pełną dokumentacją ( art. 12 ust.2a 

ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej

background image

• W przypadku niezdolności pielęgniarki/ położnej 

do wykonywania zawodu spowodowanego stanem 

zdrowia  (np. zaburzenia psychiczne, narkomania, 

alkoholizm) oipip wszczyna postępowanie 

przewidziane w ustawie o zawodach pielęgniarki i 

położnej oraz rozporządzeniu w sprawie 

szczegółowych zasad i trybu orzekania o 

niezdolności wykonywania zawodu lub 

zawieszania prawa wykonywania zawodu

• Pielęgniarka, położna, która nie wykonywała 

zawodu po upływie pięciu lat od ukończenia 

szkoły lub nie wykonywała zawodu dłużej niż pięć 

lat musi przejść przeszkolenie, którego program i 

sposób przeszkolenia określa oipip. Przepisy 

prawne nie regulują kwestii, przez jaki okres 

czasu należy wykonywać zawód, aby nie 

wystąpiła przerwa powodująca konieczność 

przeszkolenia, np.. W sytuacji kiedy dana osoba 

nie wykonuje zawodu od trzech lat

background image

ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZAWODOWA, SŁUŻBOWA, CYWILNA, 

KARNA PIELĘGNIARKI:

• Pielęgniarki ponoszą odpowiedzialność za cały zakres 

działalności zawodowej, w tym także za sferę relacji 

pielęgniarka – pacjent – członkowie zespołu 

terapeutycznego. 

• Pielęgniarki podlegają regułom prawnym i moralnym 

funkcjonującym w społeczeństwie na zasadzie 

powszechności, a za swoją działalność ponoszą 

odpowiedzialność:

- prawną

- karną

- cywilną

- materialną

- służbową

- zawodową 

- etyczną/moralną

background image

• Odpowiedzialność pielęgniarki i położnej 

określają:

- przepisy regulujące wykonywanie 

zawodu pielęgniarki i zawodu położnej

- Kodeks Pracy

- Kodeks Karny

- Kodeks Cywilny

- Regulaminy zakładowe

- Zakresy obowiązków, uprawnień, 

odpowiedzialności na stanowisku pracy

- Kodeks Etyki Zawodowej Polskiej 

Pielęgniarki i Położnej.

background image

Ponoszenie odpowiedzialności 

zawodowej 

• Odpowiedzialność zawodową ponoszą 

pielęgniarki i położne przed organami 

samorządu pielęgniarek i położnych  

(rzecznikiem odpowiedzialności 

zawodowej i sądem pielęgniarek i 

położnych) za:

a)

Zawinione naruszenie zasad 

wykonywania zawodu

b)

Naruszenie przepisów regulujących 

wykonywanie zawodu pielęgniarki i 

położnej

c)

Postępowanie sprzeczne z zasadami 

etyki zawodowej

background image

Odpowiedzialność 

kontraktowa

• W odniesieniu do pielęgniarek lub położnych 

z odpowiedzialnością kontraktową możemy 

mieć do czynienia w sytuacji, gdy podmiot 

prowadzący indywidualną praktykę lub 

grupową praktykę w zakresie świadczeń 

pielęgniarskich, zawrze z pacjentem umowę 

o świadczenie usług przewidzianych ustawą

• Zakres odpowiedzialności kontraktowej jest 

uregulowany w art. 472 k.c. z którego to 

przepisu wynika, że dłużnik odpowiedzialny 

jest za niezachowanie należytej staranności

background image

• Pielęgniarka lub położna która wykonuje 

indywidualną praktykę, zawiera umowę 
z pacjentem i za wyrządzone mu szkody 
ponosi odpowiedzialność kontraktową  
(art. 471 k.c.) chyba, że dokonuje tych 
świadczeń na podstawie umowy z NFZ 
lub innym podmiotem ( np. zakładem 
pracy nie będącym zoz). Wówczas 
pacjenci mają uprawnienia do świadczeń 
z innych tytułów, a odpowiedzialność 
pielęgniarki jest wtedy delikatowa ( art. 
415 k.c.)

background image

• W celu udzielania świadczeń zdrowotnych 

pielęgniarki i położne mogą prowadzić 

grupową praktykę w formie spółki 

cywilnej lub partnerskiej

• Jeżeli pielęgniarka lub położne wykonują 

swój zawód w spółce cywilnej, to za 

wyrządzone pacjentom szkody 

odpowiadają solidarnie wszyscy wspólnicy 

spółki cywilnej ( art. 864 k.c.)

• Pielęgniarka lub położna która działa jako 

partner w spółce partnerskiej, nie ponosi 

odpowiedzialności za zobowiązania spółki, 

powstałe w związku z wykonywaniem 

przez pozostałych partnerów wolnego 

zawodu w spółce. Odpowiada jedynie za 

własne zobowiązania 

background image

Błędy pielęgniarki, położnej, 

które skutkują jako 

przestępstwo 

• Umyślne spowodowanie śmierci

• Czyny polegające na spowodowaniu ciężkiego uszczerbku na 

zdrowiu w postaci pozbawienia człowieka słuchu, wzroku, 

zdolności płodzenia, ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby 

nieuleczalnej lub długotrwałej, która realnie zagraża życiu, 

znacznej lub całkowitej niezdolności do pracy w zawodzie, lub 

trwałego zeszpecenia lub zniekształcenia ciała  (art. 165 k.k.)

• Narażenie człowieka na niebezpieczeństwo utraty życia lub 

ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, uregulowane w art. 160 k.k. 

( kara grzywny lub pozbawienia wolności do roku)

• Nie udzielenie pomocy człowiekowi znajdującemu się w 

sytuacji utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w 

sytuacji gdy tej pomocy można udzielić bez narażenia siebie 

lub innej osoby ( kara pozbawienia wolności do 3 lat art. 162 

k.k.

• Czyn , który polega na wykonaniu zabiegu leczniczego bez 

zgody pacjenta, któremu grozi bezpośrednie 

niebezpieczeństwo ( kara pozbawienia wolności do 2 lat art. 

192k.k

background image

Obowiązkowe i dobrowolne 

ubezpieczenie  OC

Zakres usług obowiązkowego i dobrowolnego 

ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej pielęgniarek 

i położnych

• Zawód pielęgniarki i położnej to duża odpowiedzialność za 

zdrowie i życie pacjentów oraz wpisane w nią ryzyko 

popełnienia błędu. Drobne niedopatrzenie może skutkować 

koniecznością wypłaty olbrzymiego odszkodowania.

• W chwili obecnej funkcjonują  trzy rodzaje ubezpieczeń dla 

pielęgniarek i położnych, które są zawierane w zależności 

od podmiotu zlecającego wykonanie świadczenia:

a) Obowiązkowe ubezpieczenie OC podmiotu 

przyjmującego zamówienie na świadczenia zdrowotne. 

b) Obowiązkowe ubezpieczenie OC świadczeniodawcy 

udzielającego świadczeń opieki zdrowotnej. 

c) Ubezpieczenie dobrowolne OC z tytułu zawodowego 

udzielania świadczeń zdrowotnych przez pielęgniarki i 

położne.

background image

Ubezpieczenie obowiązkowe

• Umowę obowiązkowego ubezpieczenia 

odpowiedzialności cywilnej powinny zawrzeć 

pielęgniarki i położne, które przyjmują zamówienia 

na świadczenia w ramach kontraktów z Narodowym 

Funduszem Zdrowia oraz Samodzielnymi 

Publicznymi Zakładami Opieki Zdrowotnej. Polisa 

obowiązkowego OC chroni wyłącznie świadczenia w 

ramach tych kontraktów. Cała pozostała działalność 

jest chroniona polisą dobrowolną.

Ubezpieczenie dobrowolne

• Zdarza się często, że pielęgniarki i położne, które 

podpisały umowy kontraktowe z publicznymi 

szpitalami, pracują dodatkowo w innych 

placówkach lub prowadzą własną praktykę 

pielęgniarską. Wówczas, żeby zapewnić sobie pełną 

ochronę ubezpieczeniową, powinny posiadać 

zarówno ubezpieczenie dobrowolne, jak i 

obowiązkowe

background image

• Pieczę nad należytym 

wykonywaniem zawodu sprawuje 
samorząd zawodowy pielęgniarek i 
położnych, którego zadania, 
organizację  określa ustawa o 
samorządzie zawodowym 
pielęgniarek i położnych z 1991 
roku z póź. zm.

background image

Dziękuję za uwagę


Document Outline