Zależności między 

organizmami

 

 

Zależności (interakcje) międzygatunkowe - 

oddziaływania i relacje zachodzące między 

różnymi osobnikami lub populacjami wspólnie 

bytującymi 

w określonym środowisku. 

Zależności międzygatunkowe

nieantagonistyczne

antagonistyczne

 

 

Zależności 

nieantagonistyczne

Oddziaływania (interakcje) 

nieantagonistyczne - rodzaj 

zależności międzygatunkowych 

polegających na tym, że żadna ze stron 

(populacji) nie ponosi szkody na skutek 

wzajemnych oddziaływań.

neutralizm

komensalizm

protokooperacja

mutualizm

symbioza

 

 

Symbioza

Symbioza (symbiosis) jest to współżycie 

dwóch lub większej liczby gatunków, w 

których obie strony czerpią korzyści nie 

szkodząc drugiej. W symbiozie mogą być 

związki pokarmowe i przestrzenne 

(synoekia, komensalizm, mutualizm). 

Symbioza między rybą z 
rodzaju Amphiprion, która 
mieszka pomiędzy czułkami 
tropikalnego ukwiału. 

 

 

Mutualizm

Mutualizm - jedna z interakcji 

protekcjonistycznych między populacjami, 

charakteryzująca się obopólnymi korzyściami 

(symbioza) o takim stopniu, który 

praktycznie wzajemnie uzależnia istnienie 

obu populacji.

Przykłady:

przeżuwacze i ich bakterie jelitowe, 

mikoryza – współpraca roślin naczyniowych z grzybami, 

rośliny bobowate i bakterie asymilujące azot, 

storczyki i grzyby, 

termity i ich fauna jelitowa (wiciowce rozkładające 

celulozę). 

Specyficzną odmianą mutualizmu jest helotyzm, 

występujący np. u porostów.

 

 

Protokooperacja

Protokooperacja - oddziaływanie 

międzygatunkowe w przyrodzie, polegające 

na współpracy dwóch populacji 

odnoszących wzajemne korzyści, lecz 

mogących żyć także samodzielnie. 

Protokooperacja jest rodzajem symbiozy 

przygodnej (nieprzymusowej). Często 

występuje okresowo. 

mszyce

&

mrówki

 

 

Komensalizm

Komensalizm jest najbardziej luźnym i 

najmniej obligatoryjnym związkiem 

międzygatunkowym, jako że obaj 

partnerzy często mogą egzystować 

niezależnie od siebie. Obaj partnerzy 

odnoszą tu korzyść i mają biologiczną 

przewagę nad osobnikami tych samych 

gatunków, które nie pozostają w takim 

związku.

hiena

lew

&

 

 

Neutralizm

Neutralizm - jedna z nieantagonistycznych 

zależności międzygatunkowych, w której osobniki 

jednego gatunku nie wpływają w żaden sposób na 

przedstawicieli drugiego. W zasadzie neutralizm 

jest brakiem oddziaływań między gatunkami. 

Przykładem populacji, między którymi zachodzi 

relacja neutralizmu, mogą być populacje 

bocianów i sikorek. 

sikorka

&

bocian

 

 

Oddziaływania (interakcje) antagonistyczne 

- działanie jednej populacji danego gatunku na 

niekorzyść populacji innego. Ponoszona szkoda 

może mieć różny charakter.

Zależności 

antagonistyczne

konkurencja

pasożytnictwo

drapieżnictwo

allelopatia

amensalizm

 

 

Konkurencja

Konkurencja - jedna z antagonistycznych 

interakcji międzypopulacyjnych, w której dwie 

populacje tego samego lub różnych gatunków, 

zazwyczaj o podobnych wymaganiach 

środowiskowych, rywalizują o tę samą niszę 

ekologiczną. Dochodzi do współzawodnictwa           

o ograniczone zasoby środowiska, np. o 

pożywienie, miejsce do życia. W wyniku tego 

oddziaływania obie populacje tracą.

Drzewa walczą o słońce 
z innymi roślinami.

 

 

Pasożytnictwo

Pasożytnictwo to forma współżycia dwóch 

organizmów, w której jeden czerpie korzyści ze 

współżycia, a drugi ponosi z tego tytułu szkody. 

Osobnika, który czerpie korzyści z 

pasożytnictwa nazywamy pasożytem, a tego, 

który ponosi szkody - żywicielem. Im układ 

pasożyt-żywiciel trwa dłużej, tym jest bardziej 

stabilny. Istnieją dwa rodzaje pasożytnictwa - 

pasożytnictwo zewnętrzne                           i 

wewnętrzne. 

 

 

Drapieżnictwo

Drapieżnictwo - metoda zaspokajania głodu 

polegająca na zabijaniu i zjadaniu innych 

osobników. Jest jedną z form oddziaływań 

antagonistycznych korzystną dla drapieżnika, a 

niekorzystną dla ofiary; może mieć charakter 

międzygatunkowy lub wewnątrzgatunkowy 

(kanibalizm).

 

 

Allelopatia

Allelopatia - szkodliwy lub 

korzystny wpływ substancji 

chemicznych wydzielanych 

przez rośliny lub grzyby danego 

gatunku lub pochodzących z 

rozkładu tych roślin. Allelopatia 

odnosi się głównie do substancji 

chemicznych wydzielanych do 

podłoża, które wpływają na 

wzrost innych organizmów w 

bezpośrednim otoczeniu, 

głównie roślin i bakterii. 

Substancje mogą pobudzać lub 

hamować kiełkowanie, a także 

wzrost i rozwój innych gatunków 

roślin żyjących w bliskim 

sąsiedztwie lub zajmujących 

bezpośrednio                      po 

nich to samo miejsce.

 

 

Amensalizm

Amensalizm - jedna z antagonistycznych 

zależności międzygatunkowych, w której 

obecność i czynności życiowe jednego 

gatunku wpływają niekorzystnie na gatunek 

drugi, przy czym jest to relacja jednostronna 

tj. obecność tego drugiego gatunku dla 

pierwszego jest obojętna. Dokładne 

określenie bilansu takich interakcji nie jest 

proste, gdyż osłabienie przedstawicieli 

jednego gatunku przez zmniejszenie 

konkurencji, może przynieść pewną korzyść 

przedstawicielom gatunku innego.