Spis treści:
Spis treści:
1. Wstęp.
2. Krótka historia transplantacji.
3. Częste pytania na temat
transplantacji.
4. Najczęściej przeszczepiane narządy i
tkanki.
5. Medyczne zastosowanie tkanek.
6. Warunki powodzenia przeszczepu.
7. Typy dawców.
8. Zawody związane z transplantacją.
UWAGA!
UWAGA!
!
!
Dawca narządów
Dawca narządów
może ocalić życie
może ocalić życie
4
4
osobom, a kolejnym
osobom, a kolejnym
4
4
z grona ponad
z grona ponad
1500
1500
osób
osób
oczekujących
oczekujących
obecnie na
obecnie na
przeszczepienie
przeszczepienie
narządów w Polsce
narządów w Polsce
może życie
może życie
przedłużyć…
przedłużyć…
Co 5 dni w Polsce
Co 5 dni w Polsce
umiera jedna z osób
umiera jedna z osób
czekujących na
czekujących na
przeszczepienie narządu
przeszczepienie narządu
…
…
Umiera – nie z powodu
Umiera – nie z powodu
braku leczenia, ale z
braku leczenia, ale z
powodu braku narządów
powodu braku narządów
do transplantacji…
do transplantacji…
Czym jest transplantacja?
Czym jest transplantacja?
Przeszczepianie narządów
Przeszczepianie narządów
,
,
transplantacja
transplantacja
-
-
przeszczepienie narządu w całości lub
przeszczepienie narządu w całości lub
części z jednego ciała na inne (lub w
części z jednego ciała na inne (lub w
obrębie jednego ciała).
obrębie jednego ciała).
Przeszczepianiem narządów zajmuje
Przeszczepianiem narządów zajmuje
się dział medycyny zwany
się dział medycyny zwany
transplantologią.
transplantologią.
2. Krótka historia transplantacji
2. Krótka historia transplantacji
1823 – pierwsze przeszczepienie skóry u tej samej osoby
1823 – pierwsze przeszczepienie skóry u tej samej osoby
( autograft). Niemcy
( autograft). Niemcy
1906 – pierwsze przeszczepienie rogówki. Czechy
1906 – pierwsze przeszczepienie rogówki. Czechy
1954 – pierwsze udane przeszczepienie nerki. Dawca/
1954 – pierwsze udane przeszczepienie nerki. Dawca/
biorca: bliźniaki jednojajowe. USA
biorca: bliźniaki jednojajowe. USA
1966 – pierwsze w Polsce przeszczepienie nerki od
1966 – pierwsze w Polsce przeszczepienie nerki od
dawcy żywego. Wrocław
dawcy żywego. Wrocław
1966 – pierwsze w Polsce przeszczepienie nerki od
1966 – pierwsze w Polsce przeszczepienie nerki od
dawcy zmarłego. Warszawa
dawcy zmarłego. Warszawa
1967 – pierwsze na świecie przeszczepienie serca. RPA
1967 – pierwsze na świecie przeszczepienie serca. RPA
1967 - pierwsze na świecie przeszczepienie wątroby. USA
1967 - pierwsze na świecie przeszczepienie wątroby. USA
1981 – Pierwsze przeszczepienie serca i płuca. USA
1981 – Pierwsze przeszczepienie serca i płuca. USA
1985 – Pierwsze w Polsce przeszczepienie serca- Zabrze
1985 – Pierwsze w Polsce przeszczepienie serca- Zabrze
1986 – Pierwsze na świecie przeszczepienie obu płuc.
1986 – Pierwsze na świecie przeszczepienie obu płuc.
Kanada
Kanada
1988 – Pierwsze w Polsce udane przeszczepienie nerki
1988 – Pierwsze w Polsce udane przeszczepienie nerki
i trzustki. Warszawa
i trzustki. Warszawa
1990 – Pierwsze w Polsce udane przeszczepienie
1990 – Pierwsze w Polsce udane przeszczepienie
wątroby u dziecka. Warszawa
wątroby u dziecka. Warszawa
1999 – Pierwsze w Polsce przeszczepienie części
1999 – Pierwsze w Polsce przeszczepienie części
wątroby od dawcy żywego. Warszawa
wątroby od dawcy żywego. Warszawa
2001 – Pierwsze w Polsce udane przeszczepienie serca
2001 – Pierwsze w Polsce udane przeszczepienie serca
i płuca. Zabrze
i płuca. Zabrze
2003 – Pierwsze w Polsce przeszczepienie płuca.
2003 – Pierwsze w Polsce przeszczepienie płuca.
Zabrze
Zabrze
2005 – Pierwsze w Polsce przeszczepienie obu płuc.
2005 – Pierwsze w Polsce przeszczepienie obu płuc.
Zabrze
Zabrze
2006 – Pierwszy przeszczep kończyny górnej. Trzebnica
2006 – Pierwszy przeszczep kończyny górnej. Trzebnica
Najczęściej przeszczepiane
Najczęściej przeszczepiane
narządy i tkanki:
narządy i tkanki:
Narządy:
Narządy:
Tkanki:
Tkanki:
Narządy:
Narządy:
serce
serce
Serce
Serce
- centralny narząd
- centralny narząd
układu krwionośnego
układu krwionośnego
strunowców i niektórych
strunowców i niektórych
bezkręgowców.
bezkręgowców.
Zbudowany jest z tkanki
Zbudowany jest z tkanki
mięśniowej poprzecznie
mięśniowej poprzecznie
prążkowanej serca.
prążkowanej serca.
Zazwyczaj narząd ten
Zazwyczaj narząd ten
otoczony jest osierdziem
otoczony jest osierdziem
(
(
pericardium
pericardium
).
).
Narządy: płuca
Narządy: płuca
Płuco
Płuco
- pojedynczy lub
- pojedynczy lub
parzysty narząd
parzysty narząd
oddechowy kręgowców
oddechowy kręgowców
oddychających powietrzem
oddychających powietrzem
atmosferycznym. Dzięki
atmosferycznym. Dzięki
nim przede wszystkim
nim przede wszystkim
dostarczany jest tlen do
dostarczany jest tlen do
organizmu.
organizmu.
Narządy: trzustka
Narządy: trzustka
Trzustka produkuje dwa
Trzustka produkuje dwa
hormony – insulinę i glukagon
hormony – insulinę i glukagon
– które kontrolują poziom
– które kontrolują poziom
cukru we krwi. Dodatkowo
cukru we krwi. Dodatkowo
wytwarza mieszaninę
wytwarza mieszaninę
enzymów trawiennych – soki
enzymów trawiennych – soki
trzustkowe. Uwalniane są w
trzustkowe. Uwalniane są w
jelicie cienkim, co pozwala na
jelicie cienkim, co pozwala na
trawienie białek, skrobi,
trawienie białek, skrobi,
tłuszczów.
tłuszczów.
Narządy: wątroba
Narządy: wątroba
Największy narząd
Największy narząd
naszego ciała. Jest to
naszego ciała. Jest to
miejsce, gdzie
miejsce, gdzie
neutralizowane są
neutralizowane są
substancje szkodliwe
substancje szkodliwe
dla naszego organizmu.
dla naszego organizmu.
Wątroba to magazyn
Wątroba to magazyn
substancji odżywczych,
substancji odżywczych,
które wykorzystywane
które wykorzystywane
są w czasie braku
są w czasie braku
odpowiedniej ilości
odpowiedniej ilości
pożywienia ( np.: w
pożywienia ( np.: w
czasie głodu).
czasie głodu).
Narządy - jelita
Narządy - jelita
•
Jelita- to część układu
Jelita- to część układu
trawiennego pomiędzy
trawiennego pomiędzy
żołądkiem a odbytem. Jelita
żołądkiem a odbytem. Jelita
dzieli się na dwie części:
dzieli się na dwie części:
długa, wąska i silnie
długa, wąska i silnie
poskręcana określana jest jako
poskręcana określana jest jako
jelito cienkie. Jego główne
jelito cienkie. Jego główne
zadanie to końcowy etap
zadanie to końcowy etap
trawienia oraz wchłaniania
trawienia oraz wchłaniania
substancji odżywczych do
substancji odżywczych do
krwioobiegu i układu
krwioobiegu i układu
limfatycznego. Druga część to
limfatycznego. Druga część to
jelito grube – zazwyczaj nie
jelito grube – zazwyczaj nie
podlega transplantacji.
podlega transplantacji.
Narządy- Nerki
Narządy- Nerki
Nerki są narządem parzystym.
Nerki są narządem parzystym.
Zapewniają kontrolę
Zapewniają kontrolę
organizmu nad zasobami
organizmu nad zasobami
wody, wydalają zbędne
wody, wydalają zbędne
produkty przemiany materii
produkty przemiany materii
poprzez produkowany w nich
poprzez produkowany w nich
mocz. Nerki produkują
mocz. Nerki produkują
również hormon –
również hormon –
erytropoetynę, która jest
erytropoetynę, która jest
niezbędna do produkcji
niezbędna do produkcji
czerwonych krwinek.
czerwonych krwinek.
Tkanki: Tętnica
Tkanki: Tętnica
Tętnica
Tętnica
- jest to
- jest to
każde naczynie
każde naczynie
prowadzące krew z
prowadzące krew z
serca na obwód,
serca na obwód,
bez względu na to
bez względu na to
czy jest to krew
czy jest to krew
utlenowana czy
utlenowana czy
odtlenowana.
odtlenowana.
Tkanki - więzadła
Tkanki - więzadła
Więzadła
Więzadła
- pojęcie
- pojęcie
anatomiczne o dwóch
anatomiczne o dwóch
znaczeniach:
znaczeniach:
Pasma wytrzymałej tkanki
Pasma wytrzymałej tkanki
łącznej, które zwykle łączą
łącznej, które zwykle łączą
kości między sobą,
kości między sobą,
wzmacniając ruchome
wzmacniając ruchome
połączenia między kośćmi.
połączenia między kośćmi.
Mogą również łączyć kości
Mogą również łączyć kości
poza stawami stabilizując
poza stawami stabilizując
układ
układ
szkieletowy.
szkieletowy.
Tym terminem nazywa się
Tym terminem nazywa się
również otrzewną.
również otrzewną.
Tkanki: rogówka i
Tkanki: rogówka i
twardówka
twardówka
Rogówka
Rogówka
- wypukła
- wypukła
zewnętrzna warstwa gałki
zewnętrzna warstwa gałki
ocznej, w jej przedniej części.
ocznej, w jej przedniej części.
Za rogówką znajduje się ciecz
Za rogówką znajduje się ciecz
wodnista a za nią soczewka.
wodnista a za nią soczewka.
Twardówka
Twardówka
- gruba, biała
- gruba, biała
warstwa ochronna, nadająca
warstwa ochronna, nadająca
kształt gałce ocznej,
kształt gałce ocznej,
otaczająca oko od strony
otaczająca oko od strony
oczodołu, na powierzchni gałki
oczodołu, na powierzchni gałki
ocznej przechodzi w rogówkę.
ocznej przechodzi w rogówkę.
Tkanki - skóra
Tkanki - skóra
Skóra
Skóra
- największy narząd
- największy narząd
powłoki wspólnej kręgowców
powłoki wspólnej kręgowców
o złożonej budowie i
o złożonej budowie i
wielorakich funkcjach;
wielorakich funkcjach;
powłoka właściwa.
powłoka właściwa.
Tkanki –zastawki serca
Tkanki –zastawki serca
W sercu znajdują się cztery
W sercu znajdują się cztery
zastawki: dwie pomiędzy
zastawki: dwie pomiędzy
przedsionkami serca a komorami
przedsionkami serca a komorami
serca oraz dwie pozostałe leżące
serca oraz dwie pozostałe leżące
w miejscu wyjścia dużych naczyń
w miejscu wyjścia dużych naczyń
krwionośnych (aorta, tętnica
krwionośnych (aorta, tętnica
płucna) z lewej i prawej komory
płucna) z lewej i prawej komory
serca. Zastawki otwierają się i
serca. Zastawki otwierają się i
zmykają bez przerwy w trakcie
zmykają bez przerwy w trakcie
całego życia człowieka. Ich rola
całego życia człowieka. Ich rola
polega na zapobieganiu cofania
polega na zapobieganiu cofania
się krwi z komór do przedsionków
się krwi z komór do przedsionków
oraz z dużych naczyń (aorty,
oraz z dużych naczyń (aorty,
tętnicy płucnej) do komór serca;
tętnicy płucnej) do komór serca;
warunkują one prawidłowy
warunkują one prawidłowy
przepływ krwi przez serce.
przepływ krwi przez serce.
Kiedy serce bije, słyszysz
Kiedy serce bije, słyszysz
charakterystyczne dźwięki ( tony
charakterystyczne dźwięki ( tony
serca). Są one spowodowane
serca). Są one spowodowane
zamykaniem się zastawek.
zamykaniem się zastawek.
6.Warunki powodzenia
6.Warunki powodzenia
przeszczepu:
przeszczepu:
Zgodność tkankowa
Zgodność tkankowa
Właściwy dobór dawcy i biorcy
Właściwy dobór dawcy i biorcy
Odpowiednie leczenie
Odpowiednie leczenie
immunosupresyjne
immunosupresyjne
Umiejętność rozpoznania i
Umiejętność rozpoznania i
leczenia procesu odrzucania
leczenia procesu odrzucania
narządu przez organizm biorcy
narządu przez organizm biorcy
Zapobieganie powikłaniom i ich
Zapobieganie powikłaniom i ich
leczenie
leczenie
8.Zawody związane z
8.Zawody związane z
transplantacją
transplantacją
Chirurg transplantolog
Chirurg transplantolog
Dietetyk
Dietetyk
Farmakolog
Farmakolog
Immunolog
Immunolog
Koordynator transplantacyjny
Koordynator transplantacyjny
Laborant
Laborant
Lekarz hepatolog / kardiolog / nefrolog
Lekarz hepatolog / kardiolog / nefrolog
Pielęgniarka
Pielęgniarka
Radiolog
Radiolog
Chemik
Chemik
