Rak piersi
Rak piersi
Małgorzata Pękala
Małgorzata Pękala
Rak piersi
Rak piersi
Małgorzata Pękala
Małgorzata Pękala
Epidemiologia
Epidemiologia
W 1995 roku zanotowano 9173
W 1995 roku zanotowano 9173
nowe zachorowania na raka piersi
nowe zachorowania na raka piersi
co stanowi 18,4% zachorowań na
co stanowi 18,4% zachorowań na
nowotwory złośliwe u kobiet
nowotwory złośliwe u kobiet
Epidemiologia
Epidemiologia
7,1% zachorowań notuje się u
7,1% zachorowań notuje się u
kobiet poniżej 40 roku życia
kobiet poniżej 40 roku życia
Częstość zachorowań u mężczyzn
Częstość zachorowań u mężczyzn
sięga 1% zachorowań u kobiet
sięga 1% zachorowań u kobiet
Czynniki ryzyka zachorowania
Czynniki ryzyka zachorowania
na raka piersi
na raka piersi
wiek 35-65 lat
wiek 35-65 lat
długi czas trwania naturalnej aktywności
długi czas trwania naturalnej aktywności
hormonalnej
hormonalnej
bezdzietność lub późny wiek pierwszego
bezdzietność lub późny wiek pierwszego
porodu
porodu
rak piersi w wywiadzie
rak piersi w wywiadzie
łagodne choroby sutka przebiegające z
łagodne choroby sutka przebiegające z
proliferacją
proliferacją
Czynniki ryzyka zachorowania
Czynniki ryzyka zachorowania
na raka piersi
na raka piersi
rozpoznanie raka zrazikowego
rozpoznanie raka zrazikowego
przedinwazyjnego
przedinwazyjnego
czynniki genetyczne (mutacja genu
czynniki genetyczne (mutacja genu
BRCA
BRCA
1
1
)
)
hormonalna terapia zastępcza
hormonalna terapia zastępcza
Czynniki ryzyka zachorowania
Czynniki ryzyka zachorowania
na raka piersi
na raka piersi
doustna antykoncepcja
doustna antykoncepcja
napromienianie okolicy piersi w
napromienianie okolicy piersi w
wywiadzie
wywiadzie
nadmierne spożycie alkoholu
nadmierne spożycie alkoholu
nadmiar tłuszczów zwierzęcych w diecie
nadmiar tłuszczów zwierzęcych w diecie
Badania skryningowe
Badania skryningowe
mammografia wyjściowa w 40 roku życia
mammografia wyjściowa w 40 roku życia
powtarzanie co 1-2 lata do 49 roku życia
powtarzanie co 1-2 lata do 49 roku życia
raz w roku po 50 roku życia
raz w roku po 50 roku życia
przedmiotowe badanie lekarskie co 3 lata
przedmiotowe badanie lekarskie co 3 lata
w wieku 20-40 lat a następnie co rok
w wieku 20-40 lat a następnie co rok
od 20 roku życia comiesięczne
od 20 roku życia comiesięczne
samobadanie piersi
samobadanie piersi
Badania skryningowe
Badania skryningowe
U kobiet z obciążonym wywiadem
U kobiet z obciążonym wywiadem
konieczne jest wcześniejsze
konieczne jest wcześniejsze
rozpoczęcie badań
rozpoczęcie badań
przesiewowych
przesiewowych
Objawy
Objawy
bezbolesny
bezbolesny
guz lub zgrubienie w obrębie
guz lub zgrubienie w obrębie
gruczołu piersiowego
gruczołu piersiowego
zaburzenia symetrii i deformacja piersi
zaburzenia symetrii i deformacja piersi
zmiany w skórze (wciągnięcie, obrzęk,
zmiany w skórze (wciągnięcie, obrzęk,
zaczerwienienie, owrzodzenie, objaw
zaczerwienienie, owrzodzenie, objaw
„skórki pomarańczy”)
„skórki pomarańczy”)
guz w okolicy pachowej lub
guz w okolicy pachowej lub
nadobojczykowej
nadobojczykowej
Objawy
Objawy
wyciek z brodawki
wyciek z brodawki
złuszczanie skóry w okolicy brodawki
złuszczanie skóry w okolicy brodawki
klinicznie bezobjawowe zmiany w
klinicznie bezobjawowe zmiany w
mammografii (mikrozwapnienia, zmiany
mammografii (mikrozwapnienia, zmiany
spikularne, zaburzenie architektury
spikularne, zaburzenie architektury
gruczołu)
gruczołu)
Rozpoznawanie
Rozpoznawanie
badanie kliniczne
badanie kliniczne
mammografia i/lub badanie
mammografia i/lub badanie
ultrasonograficzne
ultrasonograficzne
biopsja cienkoigłowa (badanie
biopsja cienkoigłowa (badanie
cytologiczne) wykonana za pomocą
cytologiczne) wykonana za pomocą
różnych technik lokalizacyjnych
różnych technik lokalizacyjnych
Typy histologiczne raka piersi
Typy histologiczne raka piersi
raki przedinwazyjne
raki przedinwazyjne
rak wewnątrzprzewodowy
rak wewnątrzprzewodowy
czopiasty ( comedocarcinoma )
czopiasty ( comedocarcinoma )
nieczopiasty ( non-comedocarcinoma )
nieczopiasty ( non-comedocarcinoma )
rak zrazikowy
rak zrazikowy
Typy histologiczne raka piersi
Typy histologiczne raka piersi
raki inwazyjne
raki inwazyjne
rak przewodowy (80%)
rak przewodowy (80%)
rak zrazikowy (5-10%)
rak zrazikowy (5-10%)
śluzowy (śluzotwórczy)
śluzowy (śluzotwórczy)
rdzeniasty
rdzeniasty
brodawkowaty
brodawkowaty
cewkowy (tubularny)
cewkowy (tubularny)
inne (np. choroba Pageta)
inne (np. choroba Pageta)
Czynniki prognostyczne
Czynniki prognostyczne
histologiczny typ raka
histologiczny typ raka
stopień złośliwości
stopień złośliwości
wielkość guza pierwotnego
wielkość guza pierwotnego
liczba zajętych węzłów chłonnych
liczba zajętych węzłów chłonnych
zawartość receptorów estrogenowych i
zawartość receptorów estrogenowych i
progesteronowych
progesteronowych
zaawansowanie kliniczne
zaawansowanie kliniczne
Leczenie
Leczenie
rak przedinwazyjny
rak przedinwazyjny
zrazikowy rak przedinwazyjny (CLIS)
zrazikowy rak przedinwazyjny (CLIS)
przewodowy rak przedinwazyjny (CDIS)
przewodowy rak przedinwazyjny (CDIS)
rak inwazyjny
rak inwazyjny
leczenie oszczędzające
leczenie oszczędzające
dobry efekt estetyczny
dobry efekt estetyczny
T<3 cm, N 0-1, M 0
T<3 cm, N 0-1, M 0
motywacja chorej i dobra współpraca
motywacja chorej i dobra współpraca
dostępność radioterapii
dostępność radioterapii
zmodyfikowana radykalna amputacja piersi
zmodyfikowana radykalna amputacja piersi
Przeciwwskazania do leczenia
Przeciwwskazania do leczenia
oszczędzającego
oszczędzającego
bezwzględne
bezwzględne
rozległe mikrozwapnienia
rozległe mikrozwapnienia
wieloośrodkowość
wieloośrodkowość
ciąża
ciąża
uprzednio przebyte napromienianie
uprzednio przebyte napromienianie
obszaru obejmującego pierś
obszaru obejmującego pierś
Przeciwwskazania do leczenia
Przeciwwskazania do leczenia
oszczędzającego
oszczędzającego
względne
względne
przebyte układowe choroby tkanki łącznej
przebyte układowe choroby tkanki łącznej
brak możliwości radykalnego usunięcia
brak możliwości radykalnego usunięcia
zmiany pierwotnej
zmiany pierwotnej
przewidywany zły efekt kosmetyczny (mała
przewidywany zły efekt kosmetyczny (mała
pierś, zabrodawkowe położenie guza)
pierś, zabrodawkowe położenie guza)
przeciwwskazania do radioterapii (duże pole
przeciwwskazania do radioterapii (duże pole
napromieniania obejmujące naczynia
napromieniania obejmujące naczynia
wieńcowe)
wieńcowe)
Leczenie uzupełniające
Leczenie uzupełniające
Systemowe
Systemowe
radioterapia
radioterapia
Leczenie wspomagające
Leczenie wspomagające
przeciwbólowe
przeciwbólowe
zapobieganie złamaniom
zapobieganie złamaniom
patologicznym
patologicznym
zapobieganie zakażeniom
zapobieganie zakażeniom
Kontrola chorych po leczeniu
Kontrola chorych po leczeniu
radykalnym
radykalnym
do roku co 3 miesiące
do roku co 3 miesiące
do 5 lat co 6 miesięcy
do 5 lat co 6 miesięcy
do 10 lat co 12 miesięcy
do 10 lat co 12 miesięcy
obowiązkowo 1 raz w roku mammografia
obowiązkowo 1 raz w roku mammografia
raz w roku badanie ginekologiczne z
raz w roku badanie ginekologiczne z
pobraniem wymazów z szyjki macicy
pobraniem wymazów z szyjki macicy
raz w roku badanie radiologiczne klatki
raz w roku badanie radiologiczne klatki
piersiowej
piersiowej
Rokowanie w zależności od stopnia
Rokowanie w zależności od stopnia
klinicznego zaawansowania raka
klinicznego zaawansowania raka
piersi
piersi
s
s
t
t
o
o
p
p
i
i
e
e
ń
ń
z
z
a
a
a
a
w
w
a
a
n
n
s
s
o
o
w
w
a
a
n
n
i
i
a
a
B
B
e
e
z
z
o
o
b
b
j
j
a
a
w
w
o
o
w
w
e
e
p
p
r
r
z
z
e
e
ż
ż
y
y
c
c
i
i
e
e
5
5
-
-
l
l
e
e
t
t
n
n
i
i
e
e
I
I
9
9
0
0
%
%
I
I
I
I
7
7
0
0
%
%
I
I
I
I
I
I
4
4
0
0
%
%
I
I
V
V
1
1
0
0
%
%
Cytostatyki używane w
Cytostatyki używane w
chemioterapii raka piersi
chemioterapii raka piersi
cyklofosfamid
cyklofosfamid
metotreksat
metotreksat
5-fluorouracyl
5-fluorouracyl
doksorubicyna
doksorubicyna
winkrystyna
winkrystyna
prednizon jako uzupełnienie chemioterapii
prednizon jako uzupełnienie chemioterapii
Klasyfikacja stopnia
Klasyfikacja stopnia
zaawansowania raka piersi
zaawansowania raka piersi
Kliniczny stopień zaawansowania
Kliniczny stopień zaawansowania
(TNM)
(TNM)
patologiczny stopień
patologiczny stopień
zaawansowania (pTNM)
zaawansowania (pTNM)