Materiały pochodzą z Platformy
Edukacyjnej Portalu
www.szkolnictwo.pl
Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl mogą być wykorzystywane przez jego
Użytkowników
wyłącznie
w zakresie własnego użytku osobistego oraz do użytku w szkołach podczas zajęć dydaktycznych. Kopiowanie, wprowadzanie zmian,
przesyłanie,
publiczne
odtwarzanie
i wszelkie wykorzystywanie tych treści do celów komercyjnych jest niedozwolone. Plik można dowolnie modernizować na potrzeby
własne
oraz
do
wykorzystania
w szkołach podczas zajęć dydaktycznych.
ABC der deutschen Phonetik...
ABC niemieckiej fonetyki...
...czyli jak to się wymawia?
Arkadiusz Więzowski
Lekcja ta ma na celu zapoznać nas z poprawną wymową niemiecką, z którą tak
wielu z nas ma problemy. Czasami mamy wątpliwości, czy wymawiane przez
nas słówko brzmi poprawnie w języku niemieckim. Po dzisiejszej lekcji będzie
to dla nas znacznie łatwiejsze!
Poznamy między innymi
:
- poprawne wymawianie głosek,
- samogłoski krótkie i długie,
- sylaby akcentowane i nieakcentowane.
A więc zaczynamy...!
Litera
„ä”
Literę „ä” wymawiamy podobnie jak polskie "e", jednak otwieramy nieco szerzej usta
(przy nieco niższej pozycji języka, niż przy wymowie polskiego "e".)
Przykłady:
die
Ä
pfel – jabłka
die
Ä
hnlichkeit – podobieństwo
ä
lter – starszy
das M
ä
dchen – dziewczyna
die
Ä
nderung – zmiana
der
Ä
rger - złość
Litera "ü"
Głoska, która odpowiada tej literze jest głoską pośrednią między "u" oraz "i".
Uzyskujemy ją przez wymówienie "i" przy jednoczesnym ułożeniu ust jak do
tworzenia głoski "u" (usta wysunięte do przodu oraz zaokrąglone).
das
Ü
bel – zło
h
ü
bsch – ładny, piękny
ü
ben – ćwiczyć
ü
berall – wszędzie
die
Ü
berdosis – przedawkowanie
der
Ü
berfall – najazd, napad
Wymawiamy ją układając usta jakbyśmy chcieli powiedzieć "o"
(wargi wysunięte do przodu i zaokrąglone) i nie zmieniając położenia warg
wymawiamy polskie "e".
Litera "ö"
die
Ö
de – pustkowie, nuda
ö
ffentlich – publiczny
ö
ffnen – otwierać
die
Ö
kologie – ekologia
das
Ö
l – olej
das
Ö
sterreich – Austria
m
ö
gen – lubić, chcieć
die Kom
ö
die – komedia
Litery "ei", "ey", "ai", "ay"
Te litery wymawiamy jako dyftong "ai".
die
Ei
be – ciś
der L
ei
b – ciało
Der M
ai
– maj
die W
ai
se – sierota
die M
ay
onnaise – majonez
der
Ey
ecatcher – przyciąganie wzroku
(np. w reklamie)
der
Ey
eliner – kredka do oczu
Litery "äu", "eu"
Natomiast te litery wymawiamy jako dyftong "oi".
der
Eu
ro - Euro
das
Eu
ropa – Europa
h
eu
te - dzisiaj
die
Äu
ßerung – wypowiedź
n
eu
- nowy
die M
äu
se – myszy
die H
äu
ser - domy
der R
äu
ber - rabuś
Litery "ie",
"ieh"
Litery „ie” oraz „ieh” wymawiamy jako długie polskie „i”.
l
ie
ben – kochać
die W
ie
se - łąka
mont
ie
ren – montować
sp
ie
len – grać
die Psycholog
ie
– psychologia
die Geolog
ie
– geologia
Ich l
ieh
das Buch. - Pożyczyłem książkę.
das V
ieh
- bydło
Litery "ß" oraz "ss"
W takim wypadku litery te zawsze wymawiamy jak polskie "s", z tym, że przed "ß"
wymawiamy długie samogłoski, a przed "ss" – krótkie. Ale o tym później...
die Stra
ß
e – ulica
der Strafsto
ß
– rzut karny
schie
ß
en – strzelać
der Strau
ß
– bukiet
mi
ss
lingen – nie powieść się
der Schlu
ss
– koniec
mi
ss
achten – lekceważyć
Litera "z"
Literę „z” wymawiamy jak polskie "c".
z
usammen – razem
kur
z
– krótko
der
Z
ucker – cukier
der Ar
z
t – lekarz
die Li
z
en
z
– licencja
der
Z
oo – zoo
der Mär
z
– marzec
die Kompeten
z
– kompetencja
der
Z
auber – czar
die Gren
z
e – granica
Litery "tsch"
W ten sposób wymawiamy niemieckie "cz", które jest w pewnym sensie połączeniem
głosek "t" oraz "sz".
die Ku
tsch
e – dorożka
das
Tsch
echen – Czechy
tsch
üss – cześć! (na pożegnanie)
kla
tsch
en – chlapać
pla
tsch
en – pluskać się
das
Tsch
ad – Czad (Państwo)
Litery "sch"
Litery te wymawiamy prawie zawsze jak polskie "sz".
Wyjątkiem jest słówko : bis
sch
en.
der
Sch
ulab
sch
luss – ukończenie szkoły
sch
uldig – winny
die
Sch
allmauer – bariera dźwięku
sch
wimmen – pływać
lö
sch
en – gasić
komi
sch
– zabawny, dziwaczny
Literę „h” wymawiamy na kilka sposobów:
- Na początku sylaby, gdy nie ma przed nią samogłoski – jako niemieckie "h",
Jest to tzw. "Hauchlaut" – czyli dźwięk brzmiący podobnie jak bezgłośne wydychanie
powietrza przez otwarte usta. Np: die
H
and – ręka, der
H
ammer - młotek.
- Na początku sylaby poprzedzonej samogłoską - nie wymawiamy tutaj żadnego
dźwięku, łącząc tylko sąsiednie samogłoski.Np. na
h
e – w pobliżu, die Ko
h
le - węgiel
- Na końcu sylaby - nie wymawiamy, przedłużając jedynie samogłoskę w sylabie.
Np. das Re
h
– sarna, we
h
- bolesny
- Po spółgłoskach w wyrazach zapożyczonych:
ph wymawiamy jak „f” Np. der
Ph
ilosoph – filozof, die
Ph
ilharmonie – filharmonia.
th - jako [t]. Np. das
Th
eater – teatr, die Ma
th
e – matematyka, die Me
th
ode - metoda.
Litera "h"
- Po samogłoskach: "i", "e", "ä", "ö", "ü", "ei", "eu" oraz w końcówce "-chen"
wymawiamy głoskę pośrednią pomiędzy "ś" oraz "ch"
(inaczej mówiąc "ś" które wymawiamy z użyciem tylnej części języka).
- Po samogłoskach: "a", "o", "u", "au" wymawiamy jak polskie "ch".
Litery "ch"
i
ch
– ja
das Li
ch
t - światło
das Mäd
ch
en – dziewczyna
au
ch
– także
der Bau
ch
– brzuch
Wymawiamy ją przeważnie jako polskie "sz", choć zdarzają się częste odstępstwa
od tej reguły.
Np. w wyrazach: ko
st
en, Re
st
, We
st
e.
Litera "s" przed "p" i "t"
sp
aren – oszczędzać
sp
annend – zajmujący, ciekawy
der
Sp
ort – sport
der
St
ress – stres
der
St
aat – Państwo
st
ammen – pochodzić
der Bau
st
ein – kamień budowlany
Literę tę wymawiamy jak polskie "f" na końcu sylab oraz na początku sylab w
słowach rdzennie niemieckich.
Np.
v
oll – pełny
der
V
ater – ojciec
v
orne – z przodu
v
or – przed
die
V
orahnung - przeczucie
v
on – od, o, przez
natomiast w internacjonalizmach na początku sylaby tworzymy głoskę "w"
Np.
die
V
ase – waza
das
V
erb – czasownik
das
V
ideo – wideo
Litera "v"
Litery "qu"
Litery te wymawiamy zawsze jak polskie "kw"
das
Aq
uarium – akwarium
das
Aq
uarell – akwarela
das Anti
qu
ariat – antykwariat
qu
asi – pseudo
die Elo
qu
enz – elokwencja
der
Qu
arz – kwarc
qu
ellen – wypływać, namoczyć
Wymawiamy je na początku sylaby dźwięcznie, a na końcu – bezdźwięcznie
(podobnie jak polskie: "p", "t", "k").
Litery "b", "d", "g"
der
B
aum – drzewo; das Lau
b
– liście
der
D
achboden – strych, poddasze; der Wal
d
– las
der
G
lauben – wiara, die Umgebun
g
– okolica
Sylaba ta jest końcówką dużej części przymiotników. Jest także cząstką końcówki
liczebników głównych w zakresie 20-90. Wymawiamy ją jak sylabę "ich".
zwanz
ig
– dwadzieścia
siebz
ig
– siedemdziesiąt
ew
ig
– wiecznie
lust
ig
– śmiesznie
knoch
ig
– kościsty
konkurrenzfäh
ig
– konkurencyjny
langweil
ig
– nudny
Sylaba "ig"
Literę „”r” wymawiamy na kilka sposobów, w zależności od położenia:
- Na początku sylaby (także, gdy jest poprzedzona inną spółgłoską) – wymawiamy
niemieckie "r", używając tylnej części języka. Np. das
R
adio – radio,
r
ot - czerwony.
- Na końcu sylaby - nie wymawiamy jako spółgłoskę, tworząc szeroką głoskę
zbliżoną do [a] (tak zwane zwokalizowane „r”).
Np. die Mutte
r
– mama
die Butte
r
– masło
der Mechanike
r
– mechanik
Litera "r"
Samogłoski krótkie i długie
Jeśli po samogłosce występuje podwójna spółgłoska, wymawiamy ją krótko
(gdy jest to "i" wymawiamy głoskę zbliżoną bardziej do krótkiego "y").
Jeśli natomiast jest to spółgłoska pojedyncza, wymawiamy samogłoskę długą.
Wymawianie samogłosek długich i krótkich w języku niemieckim jest bardzo
ważne! Niektóre wyrazy mają bardzo zbliżoną wymowę i różnią się tylko długością
samogłosek. Mają natomiast różne znaczenie :
der Staat – państwo oraz die Stadt – miasto
bitten – prosić oraz bieten – oferować
das Polen – Polska oraz der Pollen – pyłek
Sylaby akcentowane i nieakcentowane
Część sylab (przedrostków) w języku niemieckim jest zawsze akcentowana w
wyrazie, a część - nie. Najprościej rozróżnić te dwie grupy wiedząc, że
nieakcentowane są sylaby będące przedrostkami w czasownikach nierozdzielnych,
a akcentowane - w rozdzielnych.
Akcentowalne sylaby: ab ,an ,auf, aus, ein, mit, statt, teil, vor, weg, zu, zusammen,
zurück.
Nieakcentowane sylaby: be, ge, emp, ent, er, miss, ver, zer.
an
rufen – zadzwonić
aus
gehen – wyjść
teil
nehmen – uczestniczyć
ver
trauen – ufać
zer
stören – niszczyć
ent
ziehen – pozbawić, odebrać
Document Outline