Bez tytułu slajdu

Cele i korzyści wynikające

z kompleksowej rehabilitacji

kardiologicznej i leczenia ruchem

Klinika Chorób Wewnętrznych i Rehabilitacji

Kardiologicznej Uniwersytetu Medycznego w

Łodzi

WHO

Rehabilitacja to

“

suma działań podejmowanych dla zapewnienia

najlepszego, możliwego do osiągnięcia,

stanu fizycznego,

psychicznego,

socjalnego pacjenta,

tak by mógł on powrócić do pełnienia

dotychczasowej roli w społeczeństwie”

To wielopłaszczyznowe działania realizowane

przez lekarza - kardiologa we współpracy z:

Rehabilitacja kardiologiczna

psychologiem

fizjoterapeutą

socjologiem

dietetykiem

AHA,ACC,ESC

Rehabilitacja kardiologiczna

leczenie

farmakologiczne

kinezyterapię

psychoterapię

identyfikację i modyfikację

czynników ryzyka

socjoterapię

edukację

doradztwo

wielopłaszczyznowe

działania obejmujące:

Układ sercowo - naczyniowy:

objętość wyrzutowa

pojemność minutowa

tętno

objętość osocza

lepkość krwi

Unieruchomienie - następstwa

(1)

Układ oddechowy:

powierzchnia wentylacyjna płuc

objętość łożyska naczyniowego

zdolność pochłaniania tlenu

Unieruchomienie - następstwa

(2)

odczyn adrenergiczny

regulacja naczynio-ruchowa

lęk, niepokój

depresja

Układ nerwowy i stan psychiczny:

Unieruchomienie - następstwa

(3)

Metabolizm:

azotowo - białkowy

wapniowo - fosforowy

Unieruchomienie - następstwa

(4)

obniża skurczowe (ok.10mmHg) i

rozkurczowe (ok. 8mmHg) ciśnienie

tętnicze

zmniejsza wysiłkowy przyrost

ciśnienia

u pacjentów z nadciśnieniem

tętniczym

*Kokkinos P.F., Narawan P.,Colleran J.A.,i wsp.:Effects of regular

exercise on blod pressure and left ventricular hypertrophy in

Afrikan - American men with severe hypertension.

N. Engl.J.Med.1995, 333, 1462-1467

Trening fizyczny jako niezależny czynnik

korzystnie modyfikuje dynamiczną

równowagę

współczulno/przywspółczulną

- zmniejsza wrażliwość receptorów beta-

adrenergicznych w mięśniu serca

*Coats A.J.S Exercise rehabilitation in chronic heart

failure.J.Am. Coll.Cardiol 1993;22 (suppl A):172A-177A

*Hull S.,Vanoli E.,Adamson P. i wsp: Exercise traning confers

anticipatory protection. Circulation 1994,98,548-552

Leczenie ruchem

Trening fizyczny jako

niezależny czynnik

Trening fizyczny jako

niezależny czynnik

zwiększa

produkcję NO - poprawia funkcję

śródbłonka

Charo S., Gokce N., Vita J., Endothelial dysfunction and coronary

risk

reduction

J.Cadiopulm.Rehab 1998,18, 60-67.

działa antyoksdacyjnie

Hornig B, Maier V,Drexler H :Physical traning improves

endothelial function

in patients with chronic heart failure. Circulation 1996,93,210-

214

zmniejsza insulinooporność

obniża poziom glukozy we krwi

zmniejsza insulinooporność

obniża poziom glukozy we krwi

*Dylewicz P.,Bieńkowska S., Szcześniak i wsp.:

Beneficial effect of short-term endurance traning on glucose

metabolizm during rehabilitation after coronary bypass surgery.

CHEST 2000;117:47-51

zmniejsza otyłość i redukuje nadwagę

wpływa korzystnie na redystrybucję

tkanki tłuszczowej

zmniejsza otyłość i redukuje nadwagę

wpływa korzystnie na redystrybucję

tkanki tłuszczowej

*Lavie C.J.,Milani R.V., Effects of cardiac rehabilitation and

exercise trainng in obse patients with coronary artery disease

CHEST 1996;109:52-56

Trening
fizyczny

profil lipidowy

obniżenie cholesterolu całkowitego (8- 20%)

obniżenie cholesterolu LDL (15- 40%)

obniżenie poziomu trójglicerydów (20-25%)

wzrost poziomu cholesterolu HDL (7-10%)

*Warner J. G.,Brubaker P.H, i wsp.: Long term (5-yea0 changes in HDL cholesterol in

cardiac

rehabilitation patients. Do sex differences exist? Circulation 1995 92:773-777

*Brochu M.,poeehlman E.T., i wsp:Obesity, body fat distribution and coronary artery

disease.

J .Cardiopulm.Rehab 2000; 20: 96-108

Skutki leczenia ruchem pokrywają się

z efektami leczenia statynami

Zawał - wczesne udrożnienie

tętnicy a rehabilitacja ?

Trening fizyczny i dieta niskotłuszczowa istotnie

zmniejszają liczbę chorych wymagających

ponownych

zabiegów rewaskularyzacyjnych (2 letnia

obserwacja)

Eur J Clin Invest

1999

Trening fizyczny poprawia jakość życia, zmniejsza

liczbę incydentów sercowych i ponownych

hospitalizacji mimo, że nie redukuje ryzyka

restenozy (ponad dwuletnia obserwacja).

Belardinelli i wsp. JACC 2001

Zawał serca - etapy rehabilitacji kardiologicznej

I ETAP - wczesna szpitalna (od 1 dnia)

II ETAP - rekonwalescencja (od 2 tygodnia lub

po zakończeniu etapu I)

III ETAP - późna ambulatoryjno-uzdrowiskowa

(od 6 tygodnia lub po zakończeniu etapu II)

IV ETAP - prozdrowotny tryb życia (po zakończeniu II

lub III etapu)

Zawał serca - rehabilitacja

I ETAP

- WCZESNY SZPITALNY

Cele

- zapobieganie skutkom unieruchomienia

a. ortostatyczny spadek ciśnienia

b. zmniejszona wydolność fizyczna

c. procesy zatorowo-zakrzepowe

d. hipowentylacja

- uruchomienie pacjenta

- poprawa wydolności fizycznej

- wsparcie psychologiczne

- edukacja pacjenta

- edukacja rodziny

- ocena sytuacji społecznej

Zawał serca- rehabilitacja -

II ETAP

- rekonwalescencja

CELE

1. Poprawa wydolności fizycznej:



ćwiczenia,

ćwiczenia,


treningi,



aktywność fizyczna na codzień

2. Wykrywanie niekorzystnych następstw

ostrego incydentu:

Zawał serca- rehabilitacja -

II ETAP

- rekonwalescencja

CELE cd.



zaburzenia rytmu i/lub przewodzenia,



nieme niedokrwienie,



niewydolność serca,



zespół Dresslera

3. Ocena skuteczność farmakoterapii i ewentualna

jej modyfikacja.

4. Ocena stanu psychicznego i w razie potrzeby

psychoterapia i/lub farmakoterapia.

5. Zwalczanie czynników ryzyka

Zawał serca- rehabilitacja -

II ETAP

- rekonwalescencja

CELE cd.

6. Edukacja oraz doradztwo w

zakresie:



stylu życia,



realizacji ćwiczeń i treningów w miejscu zamieszkania,



aktywności zawodowej,



aktywności seksualnej,



funkcjonowania w rodzinie i społeczeństwie

7. Edukacja rodzin pacjentów w zakresie prozdrowotnego

stylu życia i udzielania pierwszej pomocy w nagłych

przypadkach

Zawał serca- rehabilitacja -

II ETAP

- rekonwalescencja

CELE

cd.



istoty choroby i postępowania w razie

destabilizacji,

4-6 tygodniowe cykle ćwiczeń i treningów

Cykl I - indywidualny Cykl II, III, IV - zajęcia grupowe

3 x w tygodniu - na ergometrze

2 - 3 x w tygodniu - sala

lub trening stacyjny gimnastyczna

Zawał serca-rehabilitacja kardiologiczna -

III ETAP

- ambulatoryjno - uzdrowiskowy

ocena stanu zdrowia i test wysiłkowy po każdym cyklu

decyzje diagnostyczno terapeutyczne

Przede wszystkim nie szkodzić

- Intensywny, jednorazowy wysiłek fizyczny > 6 METs,

u dotychczas nietrenujących osób może spowodować

świeży zawał serca u 4 - 15% pacjentów

- Systematyczny dobrze zaplanowany trening fizyczny

oraz redukcja czynników ryzyka zmniejszają

prawdopodobieństwo powysiłkowego zawału serca

Mittleman MA i wsp. N Engl J Med 1993

Willich SA i wsp. N Engl J Med 1993

Tofler CH i wsp. Am J Cardiol. 1990

Zawał serca- rehabilitacja -

ETAP

- rekonwalescencja

Przeciwwskazania do kinezyterapii

ostra

niewydolność serca

groźne dla życia

zaburzenia rytmu i przewodzenia

· choroba wieńcowa

w okresie zaostrzenia

źle kontrolowane nadciśnienie lub złośliwa

forma

nadciśnienia tętniczego

· objawowy zespół Dresslera

· zapalenie mięśnia sercowego, wsierdzia lub osierdzia

Zawał serca- rehabilitacja -

ETAP

- rekonwalescencja

Przeciwwskazania do kinezyterapii cd.

nie poddające się kontroli

choroby współistniejące,

np: niewydolność nerek i wątroby, niewyrównana

cukrzyca, nadczynność tarczycy, choroby psychiczne

i zakaźne, poważne zaburzenia neurologiczne, tętniaki

aorty kwalifikowane do leczenia operacyjnego

· zaostrzenie zespołów zatorowo-zakrzepowych

objawy przetrenowania

brak współpracy ze strony pacjenta

· brak zgody chorego

Przetrenowanie

stan przewlekłego zmęczenia będący następstwem

wielokrotnego powtarzania treningu bez zachowania

adekwatnych przerw

Przetrenowanie - objawy kliniczne (1):

- bóle zamostkowe

- zaburzenia rytmu serca

- tachykardia spoczynkowa

- duszność

- parestezje, drętwienie kończyn

Przetrenowanie

stan przewlekłego zmęczenia będący następstwem

wielokrotnego powtarzania treningu bez zachowania

adekwatnych przerw

Przetrenowanie - objawy kliniczne (2):

- nadmierna męczliwość

- nieekonomiczna odpowiedź na wysiłek

- zbyt powolny powrót tętna i ciśnienia

nawet po małym wysiłku

- wzrost zużycia tlenu podczas testu wysiłku

- chwiejność wegetatywna: lek, zaburzenia snu,

rozdrażnienie

- spadek wagi ciała

Wpływ treningu fizycznego na śmiertelność

Metaanaliza

20 badań (4347 osob)

po zawale

Oldridge i wsp.

W grupie poddanej treningowi fizycznemu śmiertelność

ogólna i z przyczyn sercowych w okresie 3 lat

obserwacji była mniejsza o 20%-25%.

Naughton J. I wsp. Circulation 1999

Wzrost wydolności o 1 MET istotnie redukuje

śmiertelność ogólną (8%-14%)

22 badań (4554 osób)

po zawale

O'Connor

Uwagi końcowe

1.Prawidłowo realizowana, wielopłaszczyznowa rehabilitacja

kardiologiczna

- poprawia jakość życia

- motywuje do samorealizacji w społeczeństwie,

rodzinie i zawodzie

- hamuje rozwój miażdżycy

- istotnie wpływa na rokowanie

i dlatego jest niezbędnym elementem opieki

nad każdym chorym po zawale serca.

Prawidłowa farmakoterapia jest niezbędnym warunkiem

efektywnej rehabilitacji.

3. trening fizyczny aby poprawić rokowanie musi być efektywny

(poprawiający wydolność fizyczną).

4. Niekontrolowany , sporadyczny wysiłek fizyczny

zwłaszcza u osób prowadzących " siedzący" tryb

życia może doprowadzić do ostrego incydentu sercowego.

Prawidłowo zaplanowana i realizowana kinezyterapia

jest bezpieczna u wszystkich chorych po zawale serca,

u których nie występują jednoznacznie sprecyzowane

przeciwwskazania

Uwagi końcowe

6. Obecność czynników ryzyka i zły stan psychiczny istotnie

zmniejszają efektywność treningu fizycznego i dlatego

trening taki nie może być jedynym elementem

rehabilitacji kardiologicznej.

7. Realizacja drugiego etapu rehabilitacji w warunkach

szpitalnych winna być ograniczona do grupy chorych

wysokiego ryzyka oraz wybranych pacjentów z grupy

ryzyka pośredniego.

8. Konieczny jest rozwój rehabilitacji w warunkach ambulatoryjnych

lub uzdrowiskowych a zwłaszcza samodzielnej rehabilitacji

w miejscu zamieszkania.

Uwagi końcowe cd

11. Najbardziej widoczną poprawę po rehabilitacji

obserwuje się

u pacjentów z najbardziej nasilona patologią

10. Koniecznym jest zachowanie ciągłości

wieloetapowego

procesu rehabilitacji i dlatego pacjent wypisywany

ze szpitala winien być:

- przekonany o konieczności kontynuowania

rehabilitacji ambulatoryjnej bezpośrednio po

wypisie.

- kierowany przez lekarza na rehabilitację

z wyznaczeniem możliwie wczesnego terminu

pierwszej wizyty.

Uwagi końcowe cd.

Niezbędnym dla upowszechnienia rehabilitacji

ambulatoryjnej

jest intensywna edukacja i doradztwo w fazie szpitalnej

obejmujące pacjenta i rodzinę.

12.

Kinezyterapia u pacjentów z niewydolnością serca

może przynieść wymierne efekty ale powinna być

zaplanowana i prowadzona (przynajmniej I i II etap)

w wyspecjalizowanych ośrodkach.

13. Skuteczna rewaskularyzacja (PTCA) nie upoważnia

do zaniechania wieloetapowej, kompleksowej

rehabilitacji kardiologicznej

Uwagi końcowe cd

Document Outline