Leki stosowane w 
chorobach układu 
pokarmowego

 

 

Leki stosowane w 
chorobie wrzodowej 
żołądka i dwunastnicy

 

 

Czynniki patogenetyczne  

choroby wrzodowej:

Stres
Nieprawidłowe odżywianie
Alkohol
Palenie papierosów
Niektóre leki 
Nadmiar kwasu solnego
Helicobacter pylori
Upośledzenie naturalnych 

mechanizmów obronnych błony 

śluzowej     

 

 

W leczeniu choroby 

wrzodowej stosuje się:

Leki zmniejszające wydzielanie 
kwasu solnego:

- leki cholinolityczne blokujące 

receptor M1

- leki blokujące receptory histaminowe 

H2

- inhibitory pompy protonowej
- leki zobojętniające kwas solny

 

 

Leki spazmolityczne:

- leki parasympatykolityczne
- leki miolityczne

Środki osłaniające i ściągające

Chemioterapeutyki 
(amoksycyklina, klaritromycyna, 
metronidazol)

 

 

Leki hamujące wydzielanie 

soku żołądkowego

1. Leki cholinolityczne:

a) nieselektywne:
- atropina
- syntetyczne (oksyfenonium, 

propantelina, izopropamid)

 

 

b) selektywne:

PIRENZEPINA

Działanie:

- wybiórczy antagonista receptorów 

muskarynowych M1

- hamuje głównie wydzielanie kwasu 

solnego i pepsyny 

 

 

Zastosowanie:

- ostre stany choroby wrzodowej 

głównie dwunastnicy

- zespół Zollingera-Ellisona

Działanie niepożądane:

- suchość w jamie ustnej
- zaburzenia widzenia
- nadmierne łaknienie
- zaparcia, biegunki

 

 

Przeciwskazania:

- I trymestr ciąży
- jaskra
- przerost gruczołu krokowego
- ciężka niewydolność nerek

Preparaty:

- Pirengast (Gastrozepin, Pirenzepin-

ratiopharm)

 

 

2. Antagoniści receptora H2:

CYMETYDYNA

Działanie:

- hamuje stymulowane przez 

histaminę wydzielanie kwasu 

solnego

Zastosowanie:

- choroba wrzodowa dwunastnicy
- choroba Zollingera-Ellisona

 

 

Działanie niepożądane:

- bóle i zawroty głowy
- zaparcia, biegunki
- zaburzenia świadomości, omamy
- wzmaga im przedłuża działanie 

wielu leków metabolizowanych w 
wątrobie

- zaburzenia wydzielania hormonów 

płciowych

 

 

Przeciwskazania:

- zaburzenia czynności nerek i 

wątroby

- ciąża, laktacja

Preparaty:

- Cimetidinum (Altramet,Cimetidine, 

Histodil,Tagamet)

 

 

RANITYDYNA

Działanie:

- silniejsze niż cymetydyna
- nie działa na oun i uklad wydzielania 

wewnętrznego

- skuteczniejsza i bezpieczniejsza od 

cymetydyny

Przeciwskazania:

- ciąża, laktacja

Preparaty:

- Ranigast (Ranisan, Ranital, Zantac, 

Ranigasan, Raniberl)

 

 

FAMOTYDYNA

Działanie:

-

znacznie silniejsze niż cymetydyna

Preparaty:

-

Ulfamid (Famotidine, Quamatel, 

Famogast)

NIZATYDYNA

Preparaty:

- Axid

 

 

3. Inhibitory pompy protonowej

Działanie:

- hamowanie czynnego transportu 

jonów wodorowych z komórek 
okładzinowych do światła żołądka

- hamowanie wytwarzania kwasu 

solnego w żołądku

 

 

OMEPRAZOL

Zastosowanie:

- choroba wrzodowa żołądka i 

dwunastnicy

- zespół Zollingera-Ellisona

Działanie niepożądane:

- na ogół dobrze tolerowany
- nudności, wymioty
- osłabienie, bóle głowy

 

 

Inne inhibitory pompy protonowej:

- pantoprazol
- lansoprazol

Preparaty:

- Losec (Exter, Ortanol) - omeprazol
- Controloc – pantoprazol
- Lanzul - lansoprazol 

 

 

Leki neutralizujące kwas solny

Działanie:

- zmniejszenie kwaśności soku 

żołądkowego poprzez chemiczne 

wiązanie kwasu solnego

Zastosowanie:

- choroba wrzodowa żołądka i 

dwunastnicy

- stany zapalne błony śluzowej 

żołądka z nadkwaśnością

 

 

Działanie niepożądane:

- następstwem alkalizacji mogą być 

zakażenia przewodu pokarmowego 
i układu moczowego

- utrata łaknienia
- osłabienie 
- hamowanie wchłaniania niektórych 

leków

 

 

ZWIĄZKI GLINU

Działanie:

- umiarkowane zobojętnienie treści 

żołądka do pH 4

- ściągające 

Działanie niepożądane:

- zaparcia

 

 

Stosowane związki glinu:

- koloidalny wodorotlenek glinowy
- fosforan glinowy
- węglan glinowy

Preparaty:

- Alusal (Alusal S) – wodorotlenek glinu
- Aluphos (Gelatum Aluminii 

phosphorici – fosforan glinowy)

- Kompensan – zasadowy węglan glinu
- Alugastrin (Gastrinal)- węglan 

dwuhydroksoglinowo-sodowy

 

 

ZWIĄZKI MAGNEZU

Działanie:

- znacznie silniej neutralizujące niż 

związki glinu

- miejscowe

Działanie niepożądane:

- przeczyszczające
- w niewydolności nerek możliwa 

hipermagnezemia

 

 

Stosowane związki magnezu:

- wodorotlenek i tlenek magnezowy
- węglan magnezowy
- trójkrzemian magnezowy 

Preparaty:

- Magnosil – trójkrzemian 

magnezowy

- Milk of Magnesia – wodorotlenek 

magnezowy

 

 

PREPARATY ZŁOŻONE:

- zawierają związki glinu i magnezu, 

niektóre w połączeniu z 
preparatami roślinnymi

- Alumag (Maalox) – wodorotlenek 

glinu i magnezu

- Gastrin 
- Gealcid
- Proacid
- Wikalina

 

 

WĘGLAN  WAPNIOWY

Preparat:

- Calcium carbonicum

WODOROWĘGLAN SODOWY

Preparat:

- Natrium bicarbonicum (soda 

oczyszczona)

 

 

Leki osłaniające

1.Nieselektywne

- działanie osłaniające na całą błonę 

śluzową żołądka

ZASADOWY WĘGLAN BIZMUTAWY

- stosowany bardzo rzadko

Preparat:

- Bismuthum subcarbonicum
- składnik preparatów złożonych: 

Gastrin, Wikalina, Benzotal

 

 

2.Selektywne:

- działanie osłaniające na 

uszkodzoną lub zmienioną zapalnie 
błonę śluzową

CYTRYNIAN POTASOWO-
BIZMUTAWY

Preparaty:
- Ventrisol (Cytrybin, De-Nol)

 

 

SUKRALFAT

 Preparaty:

- Ulgastran (Ancrusal, Venter, Cerafat)

PREPARATY ROŚLINNE:

- siemię lniane
- korzeń prawoślazu
- liść i kwiat ślazu

 

 

Inne leki stosowane w chorobie 

wrzodowej żołądka

MIZOPROSTOL

Działanie:

- syntetyczny analog prostaglandyny 

E

- hamuje wydzielanie kwasu solnego 

stymulowane przez różne bodźce

- nasila wydzielanie śluzu i 

wodorowę-glanów tworzących 
barierę ochronną żołądka 

 

 

Zastosowanie:

- profilaktyka i leczenie choroby 

wrzodowej żołądka i dwunastnicy

Działanie niepożądane:

- nudności, wymioty, biegunka
- ból głowy

Przeciwskazania:

- ciąża, laktacja

 

 

Preparat:

- Cytotec

KARBENOKSOLON

Działanie:

- pobudza wydzielanie śluzu
- zwiększa odporność błony śluzowej 

żołądka

- przyspiesza gojenie nadżerki
- przeciwzapalne

 

 

Zastosowanie:

- ze względu na działania niepożądane 

nie jest powszechnie stosowany 
Działanie niepożądane:

- retencja sodu i utrata potasu
                       
- obrzęki, hipokaliemia, nadciśnienie

Preparaty:

- Biogastron
- Biogastron duodenale (Duogastron)

 

 

PROGLUMID

Działanie:

- hamuje wydzielanie kwasu solnego
- przyspiesza gojenie się nadżerek

Preparat:

- Milid