ZNACZENIE I FUNKCJA ZNAKOWANIA,
PRODUKTÓW ŻYWNOŚCIOWYCH W OBROCIE
HANDLOWYM
ZNACZENIE I FUNKCJA ZNAKOWANIA,
PRODUKTÓW ŻYWNOŚCIOWYCH W OBROCIE
HANDLOWYM
Zagadnienie znakowania żywności uregulowane jest w aktach
prawnych o dwojakim charakterze:
1. ogólnym (horyzontalnym), wyznaczającym podstawowe
wymogi co do szeroko pojętego prezentowania produktów
żywnościowych, oraz
2. szczegółowym (pionowym) – związanych z konkretną ich
grupą.
Akty horyzontalne
Akty wertykalne
dyrektywa 2000/13/WE w
sprawie zbliżenia ustawodawstw
Państw Członkowskich w
zakresie etykietowania,
prezentacji i reklamy środków
spożywczych,
dyrektywa 90/496/EWG w
sprawie oznaczania wartości
odżywczej środków
spożywczych,
rozporządzenie 1924/2006 w
sprawie oświadczeń
żywieniowych i zdrowotnych
dotyczących żywności i
dyrektywa 89/369/EWG z dnia
14 czerwca 1989 r. w sprawie
wskazówek lub oznakowań
identyfikacyjnych partii towaru,
do której należy dany środek
spożywczy
akty prawne odnoszące się do
żywności genetycznie
zmodyfikowanej,
produktów specjalnego
żywieniowego przeznaczenia,
produktów żywnościowych
tradycyjnych i regionalnych,
żywności otrzymanej metodą
ekologiczną,
produktów zawierających
chininę lub kofeinę
Od dnia 13 grudnia 2014 r.
stosuje się :
Rozporządzenie nr 1169/2011
z dnia 25 października 2011 r.
w
sprawie
przekazywania
konsumentom informacji na
temat żywności(…)
Akty obowiązujące w Polsce
Akty obowiązujące w Polsce
Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o
Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o
bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2006
bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2006
r. Nr 17., poz. 1225 z póżn. zm.);
r. Nr 17., poz. 1225 z póżn. zm.);
Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości
Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości
handlowej artykułów rolno – spożywczych (Dz.U. Nr
handlowej artykułów rolno – spożywczych (Dz.U. Nr
5 z 2001 r., poz. 44 z późn. zm.);
5 z 2001 r., poz. 44 z późn. zm.);
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z
dnia 10 lipca 2007r. w sprawie znakowania środków
dnia 10 lipca 2007r. w sprawie znakowania środków
spożywczych (Dz.U. Nr 137, poz. 966 z późn. zm.);
spożywczych (Dz.U. Nr 137, poz. 966 z późn. zm.);
Od 13 grudnia 2014:
Od 13 grudnia 2014:
Rozporządzenie 1169/2011
Rozporządzenie 1169/2011
FUNKCJE ZNAKOWANIA
W związku z celami stawianymi regulacjom
wspólnotowym można wyodrębnić funkcje
znakowania, zbieżne z ogólnymi zasadami prawa
wspólnotowego:
- zapewnienie swobodnego przepływu towarów
- wysoki stopień ochrony zdrowia i interesów
konsumentów
Cele szczegółowe prawodawstwa w sprawie etykietowania
żywności:
• umożliwienie konsumentom dokonywania świadomych
wyborów: bezpieczne stosowanie żywności, uwarunkowania
zdrowotne, ekonomiczne, środowiskowe, społeczne i etyczne;
• dostarczanie konsumentom stosownych, przydatnych i
należnych zgodnie z prawem informacji;
• wspieranie otoczenia rynkowego, sprzyjającego
konkurencji i
zapewnienie harmonijnego funkcjonowania rynku
wewnętrznego;
• zapewnienie spójności i przejrzystości w zakresie
przekazywania
informacji;
• ochrona zdrowia konsumentów oraz zaspokojenie
szczególnego
zapotrzebowania konsumentów na informacje;
• unikanie wprowadzania w błąd (..„w istotny sposób”...) oraz
usuwanie istniejących niezgodności – „uczciwe praktyki
informacyjne”;
• wspomaganie innowacji w sektorze spożywczym,
pozwalających na
pełne wykorzystanie możliwości etykietowania w zakresie
sprzedaży
własnych produktów (systemy krajowe).
Różnice między przepisami Państw Członkowskich w sprawie
etykietowania środków spożywczych mogą utrudniać
swobodny obrót tymi produktami oraz mogą prowadzić do
nierównych warunków konkurencji.
Na skutek braku odpowiednich informacji o produktach
żywnościowych na etykietach:
• konsumenci nie mogą dokonywać świadomych
wyborów produktów żywnościowych,
• mogą być wprowadzeni w błąd,
• powstaje zagrożenie dla zdrowia konsumentów.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR
1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie
przekazywania konsumentom informacji na temat
żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr
1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji
87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy
Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i
2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004
( Dz.U. L 304 z 22.11.2011, str. 18—63)
Ze względu na brak dostatecznego stopnia realizacji
zakładanych celów i funkcji wydane zostało:
konieczność dokonania
konieczność dokonania
•
aktualizacji
aktualizacji
•
uproszczenia
uproszczenia
•
ujednolicenia na obszarze UE
ujednolicenia na obszarze UE
dwóch obszarów prawa żywnościowego:
dwóch obszarów prawa żywnościowego:
ogólne etykietowanie żywności (dyrektywa 2000/13/WE
ogólne etykietowanie żywności (dyrektywa 2000/13/WE
i dyrektywy wykonawcze)
i dyrektywy wykonawcze)
oznaczanie wartości odżywczej (dyrektywa
oznaczanie wartości odżywczej (dyrektywa
90/496/EWG)
90/496/EWG)
Przyczyna wydania Rozporządzenia
Przyczyna wydania Rozporządzenia
zmiana formy regulacji – obecnie są
zmiana formy regulacji – obecnie są
dyrektywy
dyrektywy
będzie rozporządzenie
będzie rozporządzenie
połączenie tekstów kilku dyrektyw w jeden akt
połączenie tekstów kilku dyrektyw w jeden akt
prawny (rozporządzenie)
prawny (rozporządzenie)
założenie:
założenie:
zwiększenie jasności i spójności przepisów
zwiększenie jasności i spójności przepisów
unijnych
unijnych
zapewnienie spójności pomiędzy przepisami
zapewnienie spójności pomiędzy przepisami
horyzontalnymi i wertykalnymi
horyzontalnymi i wertykalnymi
Sposób realizacji
Sposób realizacji
„
„
Doświadczenie pokazuje
Doświadczenie pokazuje
, że państwa
, że państwa
członkowskie nie mogą w zadowalającym stopniu
członkowskie nie mogą w zadowalającym stopniu
osiągnąć zharmonizowanego, wspólnego rynku i
osiągnąć zharmonizowanego, wspólnego rynku i
że UE może lepiej i efektywniej zapewniać
że UE może lepiej i efektywniej zapewniać
przekazywanie informacji konsumentom
przekazywanie informacji konsumentom
.”
.”
„
„
Rozporządzenie zapewnia spójne podejście,
Rozporządzenie zapewnia spójne podejście,
które może być stosowane przez przedstawicieli
które może być stosowane przez przedstawicieli
przemysłu, i zmniejsza obciążenie
przemysłu, i zmniejsza obciążenie
administracyjne, ponieważ
administracyjne, ponieważ
nie muszą się oni
nie muszą się oni
zapoznawać z poszczególnymi przepisami w
zapoznawać z poszczególnymi przepisami w
państwach członkowskich
państwach członkowskich
.”
.”
Czy jest to zgodne z zasadą pomocniczości i
Czy jest to zgodne z zasadą pomocniczości i
proporcjonalności ?
proporcjonalności ?
Cel przekazywania informacji
Cel przekazywania informacji
Zapewnienie wysokiego poziomu ochrony
Zapewnienie wysokiego poziomu ochrony
zdrowia i interesów konsumenta poprzez
zdrowia i interesów konsumenta poprzez
stworzenie konsumentowi prawnych
stworzenie konsumentowi prawnych
warunków do dokonywania świadomego i
warunków do dokonywania świadomego i
swobodnego wyboru (art. 3)
swobodnego wyboru (art. 3)
Realizacja podstawowego prawa do pełnej
Realizacja podstawowego prawa do pełnej
informacji o produkcie spożywczym
informacji o produkcie spożywczym
To integralny element zasady wzajemnego
To integralny element zasady wzajemnego
uznania
uznania
Zasady
Zasady
Czytelność
Czytelność
Rzeczowość
Rzeczowość
Przejrzystość
Przejrzystość
Praktyczność
Praktyczność
Charakterystyczność
Charakterystyczność
określa ogólne zasady i wymogi dotyczące
określa ogólne zasady i wymogi dotyczące
informacji na temat żywności
informacji na temat żywności
, a w
, a w
szczególności etykietowania żywności
szczególności etykietowania żywności
nie zmienia wymogów dotyczących etykietowania,
nie zmienia wymogów dotyczących etykietowania,
przewidzianych w szczególnych przepisach
przewidzianych w szczególnych przepisach
unijnych mających zastosowanie:
unijnych mających zastosowanie:
do szczególnych środków spożywczych (np.
do szczególnych środków spożywczych (np.
suplementy diety, żywność GMO, żywność
suplementy diety, żywność GMO, żywność
ekologiczna, żywność regionalna i tradycyjna, wody
ekologiczna, żywność regionalna i tradycyjna, wody
mineralne)
mineralne)
znakowania żywności oświadczeniami zdrowotnymi
znakowania żywności oświadczeniami zdrowotnymi
i żywnościowymi
i żywnościowymi
Zakres nowego Rozporządzenia
Zakres nowego Rozporządzenia
oznaczają informacje dotyczące danego środka
oznaczają informacje dotyczące danego środka
spożywczego udostępniane konsumentowi
spożywczego udostępniane konsumentowi
finalnemu
finalnemu
za pośrednictwem etykiety, innych
za pośrednictwem etykiety, innych
materiałów towarzyszących lub innych
materiałów towarzyszących lub innych
środków
środków
, w tym nowoczesnych narzędzi
, w tym nowoczesnych narzędzi
technologicznych lub przekazu ustnego
technologicznych lub przekazu ustnego
Definicja - informacje na temat żywności
Definicja - informacje na temat żywności
Wymogi podstawowe
Wymogi podstawowe
Każdemu środkowi spożywczemu
Każdemu środkowi spożywczemu
przeznaczonemu do dostarczenia
przeznaczonemu do dostarczenia
konsumentowi finalnemu
konsumentowi finalnemu
muszą
muszą
towarzyszyć informacje na temat
towarzyszyć informacje na temat
żywności
żywności
Informacje
Informacje
nie mogą wprowadzać w
nie mogą wprowadzać w
błąd
błąd
Informacje muszą być
Informacje muszą być
rzetelne, jasne,
rzetelne, jasne,
łatwe do zrozumienia dla konsumenta
łatwe do zrozumienia dla konsumenta
przewiduje się wyraźne rozgraniczenie
przewiduje się wyraźne rozgraniczenie
pomiędzy:
pomiędzy:
informacjami obowiązkowymi
informacjami obowiązkowymi
Ogólnymi
Ogólnymi
Dodatkowymi (dla niektórych kategorii żywności)
Dodatkowymi (dla niektórych kategorii żywności)
informacjami dobrowolnymi
informacjami dobrowolnymi
Podstawowe założenie
Podstawowe założenie
regulacja wymogów dotyczących informacji obowiązkowych
regulacja wymogów dotyczących informacji obowiązkowych
obejmuje m.in.:
obejmuje m.in.:
wykaz obowiązkowych danych szczegółowych
wykaz obowiązkowych danych szczegółowych
,
,
ustalenie
ustalenie
zasad dotyczących
zasad dotyczących
zapewnienia „
zapewnienia „
czytelności
czytelności
”
”
w tym wielkość czcionki, miejsca zamieszczenia danych
w tym wielkość czcionki, miejsca zamieszczenia danych
doprecyzowanie
doprecyzowanie
zakresu poszczególnych
zakresu poszczególnych
szczegółowych danych
szczegółowych danych
(w tym odnośnie nazwy, wykazu
(w tym odnośnie nazwy, wykazu
składników)
składników)
szczegółową regulację dotyczącą
szczegółową regulację dotyczącą
wartości odżywczej
wartości odżywczej
(w
(w
tym zakres obowiązkowych danych, sposób prezentacji)
tym zakres obowiązkowych danych, sposób prezentacji)
Obowiązkowe informacje o żywności
Obowiązkowe informacje o żywności
zostały podzielone na:
zostały podzielone na:
a)
a)
informacje o
informacje o
tożsamości
tożsamości
i składzie, właściwościach lub innych
i składzie, właściwościach lub innych
cechach
cechach
danego środka spożywczego
danego środka spożywczego
b)
b)
informacje o
informacje o
ochronie zdrowia
ochronie zdrowia
konsumentów i
konsumentów i
bezpiecznym
bezpiecznym
stosowaniu
stosowaniu
danego środka spożywczego; w szczególności
danego środka spożywczego; w szczególności
obejmują one informacje na temat: (i) cech składu, które mogą
obejmują one informacje na temat: (i) cech składu, które mogą
być szkodliwe dla zdrowia niektórych grup konsumentów, (ii)
być szkodliwe dla zdrowia niektórych grup konsumentów, (ii)
trwałości, przechowywania i bezpieczeństwa użycia, (iii)
trwałości, przechowywania i bezpieczeństwa użycia, (iii)
skutków zdrowotnych, łącznie z zagrożeniami i konsekwencjami
skutków zdrowotnych, łącznie z zagrożeniami i konsekwencjami
związanymi ze szkodliwym i niebezpiecznym spożywaniem
związanymi ze szkodliwym i niebezpiecznym spożywaniem
danego środka spożywczego
danego środka spożywczego
c)
c)
informacje o
informacje o
charakterystyce żywieniowej
charakterystyce żywieniowej
, umożliwiające
, umożliwiające
konsumentom, w tym konsumentom o szczególnych wymogach
konsumentom, w tym konsumentom o szczególnych wymogach
dietetycznych, podejmowanie świadomych wyborów
dietetycznych, podejmowanie świadomych wyborów
Obowiązkowe informacje o żywności
Obowiązkowe informacje o żywności
Wykaz obowiązkowych informacji na
Wykaz obowiązkowych informacji na
temat żywności
temat żywności
1.
1.
Nazwa żywności
Nazwa żywności
2.
2.
Wykaz składników
Wykaz składników
3.
3.
Wszelkie składniki powodujące alergie lub reakcje
Wszelkie składniki powodujące alergie lub reakcje
nietolerancji
nietolerancji
4.
4.
Ilość określonych składników
Ilość określonych składników
5.
5.
Ilość netto żywności
Ilość netto żywności
6.
6.
Data min. trwałości lub termin przydatności do spożycia
Data min. trwałości lub termin przydatności do spożycia
7.
7.
Wszelkie specjalne warunki przechowywania lub
Wszelkie specjalne warunki przechowywania lub
warunki użycia
warunki użycia
8.
8.
Nazwa lub firma i adres podmiotu działającego na
Nazwa lub firma i adres podmiotu działającego na
rynku spożywczym
rynku spożywczym
9.
9.
Kraj lub miejsce pochodzenia (nie zawsze)
Kraj lub miejsce pochodzenia (nie zawsze)
10.
10.
Instrukcja użycia (nie zawsze)
Instrukcja użycia (nie zawsze)
11.
11.
Rzeczywista zawartość objętościowa alkoholu (gdy
Rzeczywista zawartość objętościowa alkoholu (gdy
powy. 1,2 %)
powy. 1,2 %)
12.
12.
Informacja o wartości odżywczej (generalnie od 2016)
Informacja o wartości odżywczej (generalnie od 2016)
W odniesieniu do niektórych kategorii lub rodzajów żywności
przewiduje się listę szczegółowych dodatkowych
informacji. Lista ta zawarta jest w załączniku do
rozporządzenia i może być zmieniana przez Komisję
poprzez dodanie nowych elementów.
Przykładowo wymaga się umieszczenia dodatkowej
obowiązkowej informacji o określonej w rozporządzeniu
treści w przypadku gdy:
• żywność zawiera środki słodzące
• żywność zawiera kwas glicyryzynowy
• napoje zwierają wysoką zawartość kofeiny
• żywność zawiera fitosterole, estry fitosteroli, fitostanole
lub estry fitostanoli.
W rozporządzeniu określa się szczegółowe zasady oznaczania
i
obliczania wartości odżywczej produktów żywnościowych.
Wykaz dodatkowych informacji obowiązkowych
Wykaz dodatkowych informacji obowiązkowych
„
„
pakowano(-y) w atmosferze ochronnej”.
pakowano(-y) w atmosferze ochronnej”.
„
„
zawiera cukier (cukry) i substancję(-e) słodzącą(-
zawiera cukier (cukry) i substancję(-e) słodzącą(-
e)”;
e)”;
„
„
zawiera substancję(-e) słodzącą(-e)”;
zawiera substancję(-e) słodzącą(-e)”;
„
„
zawiera aspartam (źródło fenyloalaniny)”
zawiera aspartam (źródło fenyloalaniny)”
„
„
zawiera lukrecję”
zawiera lukrecję”
„
„
Wysoka zawartość kofeiny; nie zaleca się
Wysoka zawartość kofeiny; nie zaleca się
stosowania u dzieci, kobiet w ciąży i kobiet
stosowania u dzieci, kobiet w ciąży i kobiet
karmiących piersią”
karmiących piersią”
„
„
z dodatkiem steroli roślinnych”
z dodatkiem steroli roślinnych”
data zamrożenia lub data pierwszego zamrożenia
data zamrożenia lub data pierwszego zamrożenia
Pominięcie niektórych danych
Pominięcie niektórych danych
Szklane butelki przeznaczone do ponownego użycia
Szklane butelki przeznaczone do ponownego użycia
Opakowania poniżej 10 cm
Opakowania poniżej 10 cm
2
2
Wystarcza podać: nazwę, ilość netto, datę minimalnej trwałości lub
Wystarcza podać: nazwę, ilość netto, datę minimalnej trwałości lub
termin przydatności do spożycia , składniki alergenne, wartość
termin przydatności do spożycia , składniki alergenne, wartość
odżywczą)
odżywczą)
Nie ma obowiązku podana wartości odżywczej m.in. w odniesieniu do:
Nie ma obowiązku podana wartości odżywczej m.in. w odniesieniu do:
produktów nieprzetworzonych, zawierających pojedynczy składnik
produktów nieprzetworzonych, zawierających pojedynczy składnik
lub pojedynczą kategorię składników
lub pojedynczą kategorię składników
wody przeznaczonej do spożywania
wody przeznaczonej do spożywania
ziół, przypraw , soli , octu,
ziół, przypraw , soli , octu,
słodzików, kawy, herbaty, naparów ziołowych
słodzików, kawy, herbaty, naparów ziołowych
produktów gdy największa powierzchnia mniejsza niż 25 cm2
produktów gdy największa powierzchnia mniejsza niż 25 cm2
napojów alkoholowych
napojów alkoholowych
Dostępność i umieszczanie
Dostępność i umieszczanie
obowiązkowych informacji na temat
obowiązkowych informacji na temat
żywności
żywności
muszą być
muszą być
łatwo dostępne
łatwo dostępne
muszą się znajdować bezpośrednio na opakowaniu
muszą się znajdować bezpośrednio na opakowaniu
lub na załączonej do niego etykiecie (w przypadku
lub na załączonej do niego etykiecie (w przypadku
pakowanej żywności)
pakowanej żywności)
muszą być umieszczone
muszą być umieszczone
w widocznym miejscu
w widocznym miejscu
w
w
taki sposób, aby były dobrze widoczne, wyraźnie
taki sposób, aby były dobrze widoczne, wyraźnie
czytelne oraz nieusuwalne (nie zaklejone)
czytelne oraz nieusuwalne (nie zaklejone)
wielkość czcionki co najmniej 1,2 mm (a 0,9 mm gdy
wielkość czcionki co najmniej 1,2 mm (a 0,9 mm gdy
opakowanie o powierzchni mniejszej niż 80 cm 2)
opakowanie o powierzchni mniejszej niż 80 cm 2)
muszą być podawane w języku łatwo zrozumiałym
muszą być podawane w języku łatwo zrozumiałym
dla konsumentów z danego państwa
dla konsumentów z danego państwa
„
„
główne pole widzenia”
główne pole widzenia”
oznacza pole widzenia opakowania, które
oznacza pole widzenia opakowania, które
konsument
konsument
najprawdopodobniej
najprawdopodobniej
zobaczy
zobaczy
przy pierwszym spojrzeniu
przy pierwszym spojrzeniu
na produkt
na produkt
w
w
momencie zakupu
momencie zakupu
i który umożliwia
i który umożliwia
konsumentowi
konsumentowi
natychmiastową identyfikację
natychmiastową identyfikację
produktu
produktu
, jeśli chodzi o jego charakter i rodzaj,
, jeśli chodzi o jego charakter i rodzaj,
a w stosownych przypadkach o jego markę;
a w stosownych przypadkach o jego markę;
jeżeli opakowanie ma kilka identycznych
jeżeli opakowanie ma kilka identycznych
głównych pól widzenia, to główne pole widzenia
głównych pól widzenia, to główne pole widzenia
jest polem wybranym przez podmiot działający
jest polem wybranym przez podmiot działający
na rynku spożywczym
na rynku spożywczym
Definicje
Definicje
„
„
czytelność”
czytelność”
oznacza
oznacza
fizyczny wygląd informacji
fizyczny wygląd informacji
, dzięki
, dzięki
któremu informacja jest
któremu informacja jest
wizualnie dostępna
wizualnie dostępna
ogółowi społeczeństwa
ogółowi społeczeństwa
, a który określają
, a który określają
różne elementy, m.in.
różne elementy, m.in.
wielkości czcionki
wielkości czcionki
, o d s t
, o d s t
ę p y
ę p y
m i ę d z y literami
m i ę d z y literami
, odstępy między
, odstępy między
wierszami,
wierszami,
grubość linii pisma
grubość linii pisma
,
,
barwę
barwę
czcionki
czcionki
,
,
stosunek
stosunek
szerokości
szerokości
liter
liter
do ich
do ich
wysokości, powierzchnię materiału oraz
wysokości, powierzchnię materiału oraz
kontrast
kontrast
między
między
pismem
pismem
a tłem
a tłem
Definicje
Definicje
Nazwa środka spożywczego
Nazwa środka spożywczego
przewidziana w przepisach
przewidziana w przepisach
w braku:
w braku:
nazwa zwyczajowa lub
nazwa zwyczajowa lub
opisowa
opisowa
Nazwa środka spożywczego
Nazwa środka spożywczego
nie może być
nie może być
zastąpiona
zastąpiona
nazwą chronioną jako własność
nazwą chronioną jako własność
intelektualna, nazwą marki lub nazwą
intelektualna, nazwą marki lub nazwą
wymyśloną
wymyśloną
Wykaz składników
Wykaz składników
Rozpoczyna się od wyrazu „składniki”
Rozpoczyna się od wyrazu „składniki”
Obejmuje wszystkie składniki
Obejmuje wszystkie składniki
W malejącej kolejności ich masy w
W malejącej kolejności ich masy w
momencie wytwarzania
momencie wytwarzania
Kiedy nie jest konieczny wykaz składników :
Kiedy nie jest konieczny wykaz składników :
a) świeże owoce i warzywa, (które nie są obrane, pokrojone
a) świeże owoce i warzywa, (które nie są obrane, pokrojone
itp.)
itp.)
b) woda gazowana, (nasycona dwutlenkiem węgla)
b) woda gazowana, (nasycona dwutlenkiem węgla)
c) ocet (z jednego produktu gdy nie dodane żadne inne
c) ocet (z jednego produktu gdy nie dodane żadne inne
składniki)
składniki)
d) ser, masło, fermentowane mleko i śmietana/śmietanka, do
d) ser, masło, fermentowane mleko i śmietana/śmietanka, do
których nie zostały dodane składniki inne niż przetwory
których nie zostały dodane składniki inne niż przetwory
mleczne, enzymy spożywcze i kultury drobnoustrojów
mleczne, enzymy spożywcze i kultury drobnoustrojów
niezbędne do produkcji lub, w przypadku sera innego niż ser
niezbędne do produkcji lub, w przypadku sera innego niż ser
świeży i ser topiony, sól potrzebna do jego produkcji;
świeży i ser topiony, sól potrzebna do jego produkcji;
e) środki spożywcze zawierające
e) środki spożywcze zawierające
jeden składnik
jeden składnik
(nazwa
(nazwa
środka spożywczego jest identyczna z nazwą składnika; lub
środka spożywczego jest identyczna z nazwą składnika; lub
nazwa środka spożywczego umożliwia wyraźne
nazwa środka spożywczego umożliwia wyraźne
zidentyfikowanie charakteru składnika
zidentyfikowanie charakteru składnika
Substancje powodujące alergie lub reakcje
Substancje powodujące alergie lub reakcje
nietolerancji
nietolerancji
Nazwa substancji lub produktu z
Nazwa substancji lub produktu z
załącznika II jest
załącznika II jest
wyraźnie odróżniana
wyraźnie odróżniana
np.
np.
za pomocą czcionki, stylu lub koloru tła
za pomocą czcionki, stylu lub koloru tła
Lista substancji w załączniku II (np. zboża
Lista substancji w załączniku II (np. zboża
zawierające gluten, skorupiaki, jaja, ryby,
zawierające gluten, skorupiaki, jaja, ryby,
orzeszki arachidowe, soja, mleko, orzechy
orzeszki arachidowe, soja, mleko, orzechy
(migdały, laskowe itd.), seler gorczyca,
(migdały, laskowe itd.), seler gorczyca,
nasiona sezamu, łubin, mięczaki i ich
nasiona sezamu, łubin, mięczaki i ich
produkty pochodne
produkty pochodne
Oznaczenie ilościowe
Oznaczenie ilościowe
składników
składników
Oznaczenie ilości składników jest obowiązkowe,
Oznaczenie ilości składników jest obowiązkowe,
gdy składniki:
gdy składniki:
Występują w nazwie środka spożywczego
Występują w nazwie środka spożywczego
Są podkreślane w etykiecie słownie,
Są podkreślane w etykiecie słownie,
obrazowo lub graficznie
obrazowo lub graficznie
Są istotne w celu scharakteryzowania
Są istotne w celu scharakteryzowania
danego środka spożywczego i odróżniają
danego środka spożywczego i odróżniają
go od produktów, z którymi mógłby być
go od produktów, z którymi mógłby być
mylony ze względu na jego nazwę lub
mylony ze względu na jego nazwę lub
wygląd
wygląd
Ilość netto
Ilość netto
jest wyrażana w litrach, centylitrach,
jest wyrażana w litrach, centylitrach,
mililitrach, kilogramach lub gramach
mililitrach, kilogramach lub gramach
Data minimalnej trwałości, termin
Data minimalnej trwałości, termin
przydatności
przydatności
„
„
data minimalnej trwałości
data minimalnej trwałości
” – data, do
” – data, do
której środek zachowuje swoje szczególne
której środek zachowuje swoje szczególne
właściwości pod warunkiem właściwego
właściwości pod warunkiem właściwego
przechowywania
przechowywania
Ale
Ale
środki spożywcze, które z
środki spożywcze, które z
mikrobiologicznego punktu widzenia
mikrobiologicznego punktu widzenia
szybko się psują i już wtedy mogą stać się
szybko się psują i już wtedy mogą stać się
bezpośrednim zagrożeniem dla zdrowia
bezpośrednim zagrożeniem dla zdrowia
ludzkiego oznacza się
ludzkiego oznacza się
„
„
terminem przydatności do spożycia
terminem przydatności do spożycia
”
”
po upływie terminu środek jest uważany za
po upływie terminu środek jest uważany za
niebezpieczny
niebezpieczny
Data minimalnej trwałości, termin
Data minimalnej trwałości, termin
przydatności
przydatności
Data minimalnej trwałości
Data minimalnej trwałości
„
„
najlepiej spożyć przed…” (dzień)
najlepiej spożyć przed…” (dzień)
„
„
najlepiej spożyć przed końcem …”
najlepiej spożyć przed końcem …”
Termin przydatności
Termin przydatności
„
„
należy spożyć do …”
należy spożyć do …”
Data zamrożenia
Data zamrożenia
„
„
Zamrożone dnia …”;
Zamrożone dnia …”;
oznaczenie daty minimalnej trwałości nie jest
oznaczenie daty minimalnej trwałości nie jest
wymagane dla:
wymagane dla:
—
—
świeżych owoców i warzyw,
świeżych owoców i warzyw,
—
—
win, win likierowych, win musujących, win
win, win likierowych, win musujących, win
aromatyzowanych oraz podobnych produktów
aromatyzowanych oraz podobnych produktów
uzyskanych z owoców innych niż winogrona,
uzyskanych z owoców innych niż winogrona,
—
—
napojów o zawartości alkoholu wynoszącej 10 %
napojów o zawartości alkoholu wynoszącej 10 %
objętościowo lub więcej,
objętościowo lub więcej,
—
—
wyrobów piekarniczych lub cukierniczych, które ze
wyrobów piekarniczych lub cukierniczych, które ze
względu na swoją specyfikę są zwykle spożywane w
względu na swoją specyfikę są zwykle spożywane w
ciągu 24 godzin od wytworzenia,
ciągu 24 godzin od wytworzenia,
—
—
octu,
octu,
—
—
soli kuchennej,
soli kuchennej,
—
—
cukru w stanie stałym,
cukru w stanie stałym,
—
—
wyrobów cukierniczych składających się prawie
wyrobów cukierniczych składających się prawie
wyłącznie z cukrów aromatyzowanych lub barwionych,
wyłącznie z cukrów aromatyzowanych lub barwionych,
—
—
gum do żucia oraz podobnych produktów do żucia.
gum do żucia oraz podobnych produktów do żucia.
Kraj lub miejsce pochodzenia
Kraj lub miejsce pochodzenia
Wskazanie kraju lub miejsca pochodzenia jest
Wskazanie kraju lub miejsca pochodzenia jest
obowiązkowe:
obowiązkowe:
w przypadku gdy zaniechanie ich wskazania
w przypadku gdy zaniechanie ich wskazania
mogłoby wprowadzać w błąd konsumenta co do
mogłoby wprowadzać w błąd konsumenta co do
rzeczywistego kraju lub miejsca pochodzenia środka
rzeczywistego kraju lub miejsca pochodzenia środka
spożywczego, w szczególności gdyby informacje
spożywczego, w szczególności gdyby informacje
towarzyszące środkowi spożywczemu lub etykieta
towarzyszące środkowi spożywczemu lub etykieta
jako całość mogły sugerować, że dany środek
jako całość mogły sugerować, że dany środek
spożywczy pochodzi z innego kraju lub miejsca
spożywczy pochodzi z innego kraju lub miejsca
;
;
w odniesieniu do mięsa z załącznika XI (mięso ze
w odniesieniu do mięsa z załącznika XI (mięso ze
świń, owiec, kóz i z drobiu)
świń, owiec, kóz i z drobiu)
Jeżeli jest podany kraj lub miejsce pochodzenia
Jeżeli jest podany kraj lub miejsce pochodzenia
danego środka spożywczego i gdy nie jest on taki
danego środka spożywczego i gdy nie jest on taki
sam jak kraj lub miejsce pochodzenia jego
sam jak kraj lub miejsce pochodzenia jego
podstawowego składnika
podstawowego składnika
Informacja o wartości
Informacja o wartości
odżywczej
odżywczej
Obowiązkowa obejmuje:
Obowiązkowa obejmuje:
Wartość energetyczną oraz
Wartość energetyczną oraz
Ilość tłuszczu, kwasów tłuszczowych
Ilość tłuszczu, kwasów tłuszczowych
nasyconych, węglowodanów, cukrów,
nasyconych, węglowodanów, cukrów,
białka oraz soli
białka oraz soli
Prezentowane:
Prezentowane:
w czytelnym formacie, jeżeli jest na to
w czytelnym formacie, jeżeli jest na to
miejsce, w formie tabeli
miejsce, w formie tabeli
w głównym polu widzenia
w głównym polu widzenia
Z uzasadnienia:
Oznaczanie wartości odżywczej – w białej księdze „Strategia dla
Europy
w
sprawie
zagadnień
zdrowotnych
związanych
z
odżywianiem, nadwagą i otyłością” podkreślono potrzebę uzyskania
przez konsumentów dostępu do informacji, które byłyby:
- jasne,
- spójne i
- oparte na danych naukowych.
Oznaczanie wartości odżywczej jest sprawdzonym sposobem
przekazywania konsumentom informacji ułatwiających dokonywanie
korzystnych dla zdrowia wyborów żywieniowych.
Istnieje powszechna zgoda co do tego, że zwiększenie efektywności
oznaczania wartości odżywczej może być skutecznym środkiem
wspierającym zdolność konsumentów do wyboru zrównoważonej
diety.
Powstaje pytanie: czy przepisy powinny pełnić
funkcje
edukacyjne
?
w odniesieniu do informacji dobrowolnych
w odniesieniu do informacji dobrowolnych
regulacja ogranicza się do wskazania ogólnych
regulacja ogranicza się do wskazania ogólnych
wytycznych dotyczących zasad ich
wytycznych dotyczących zasad ich
formułowania, informacje te:
formułowania, informacje te:
a) nie mogą wprowadzać konsumenta w
a) nie mogą wprowadzać konsumenta w
błąd
błąd
b) nie mogą być niejednoznaczne ani
b) nie mogą być niejednoznaczne ani
dezorientować konsumenta
dezorientować konsumenta
c) muszą być, w stosownych przypadkach,
c) muszą być, w stosownych przypadkach,
oparte na odpowiednich danych naukowych
oparte na odpowiednich danych naukowych
d) nie można ich prezentować ze szkodą dla
d) nie można ich prezentować ze szkodą dla
przestrzeni dostępnej do prezentacji
przestrzeni dostępnej do prezentacji
obowiązkowych informacji
obowiązkowych informacji
Informacje dobrowolne o żywności
Informacje dobrowolne o żywności
W rozporządzeniu 1169/2011 przewiduje się możliwość
wprowadzenia przez poszczególne Państwa Członkowskie
dodatkowych wymagań w zakresie obowiązkowych danych
w odniesieniu do szczególnych rodzajów lub kategorii
żywności, o ile jest to uzasadnione:
a) ochroną zdrowia publicznego;
b) ochroną konsumentów;
c) zapobieganiem nadużyciom;
d) ochroną praw własności przemysłowej i handlowej,
oznaczeń pochodzenia, zarejestrowanych nazw
pochodzenia oraz zapobieganiem nieuczciwej
konkurencji.
Przed wprowadzeniem tych wymagań informowana jest
Komisja i pozostałe Państwa Członkowskie (procedura
notyfikacyjna).
Wymagania te mogą być wprowadzone o ile Komisja nie
wydała negatywnej opinii.
W rozporządzeniu przewiduje się możliwość wprowadzenia
przez poszczególne Państwa Członkowskie dobrowolnych
systemów krajowych.
Systemy krajowe – obejmują wyłącznie niewiążące zasady,
takie jak zalecenia, wytyczne, normy.
Systemy krajowe mają na celu zapewnienie stosowania:
• zasad dodatkowych form wyrażania ilości energii i
składników odżywczych (symbole, formy graficzne),
• innych przepisów prawa dotyczącego informacji o
żywności, o ile o Komisja uzna iż wdrożenie danych
przepisów może nastąpić poprzez systemy krajowe.
Ustanowiono system zarządzania informacjami
na temat żywności na potrzeby systemów
krajowych, w celu utworzenia na poziomie Państw
Członkowskich interaktywnego i trwałego procesu
wymiany informacji, umożliwiającego opracowanie
krajowych, niewiążących systemów czerpiących
z najlepszych praktyk.
Na poziomie wspólnotowym Komisja organizuje
wymianę informacji
- pomiędzy Państwami Członkowskimi i
- z samą Komisją w sprawie działań dotyczących
opracowywania systemów krajowych.
Odpowiedzialność
Odpowiedzialność
Podmiotem działającym na rynku
Podmiotem działającym na rynku
spożywczym odpowiedzialnym za
spożywczym odpowiedzialnym za
informację na temat żywności jest
informację na temat żywności jest
podmiot, pod którego nazwą lub firmą
podmiot, pod którego nazwą lub firmą
jest wprowadzany na rynek dany
jest wprowadzany na rynek dany
środek spożywczy
środek spożywczy
lub – jeżeli ten
lub – jeżeli ten
podmiot nie prowadzi działalności w Unii
podmiot nie prowadzi działalności w Unii
– importer danego środka na rynek Unii
– importer danego środka na rynek Unii
-
-
Przekształcenie przepisów horyzontalnych ma zapewnić podmiotom
Przekształcenie przepisów horyzontalnych ma zapewnić podmiotom
gospodarczym
gospodarczym
sprawniejsze ramy regulacyjne.
sprawniejsze ramy regulacyjne.
- Wprowadzenie dobrowolnych systemów krajowych oraz umożliwienie
- Wprowadzenie dobrowolnych systemów krajowych oraz umożliwienie
Państwom Członkowskim wydawania regulacji w określonych
Państwom Członkowskim wydawania regulacji w określonych
okolicznościach, ma spowodować
okolicznościach, ma spowodować
większą elastyczność
większą elastyczność
przepisów
przepisów
i dostosowanie zasad etykietowania do zmieniających się
i dostosowanie zasad etykietowania do zmieniających się
rynków i potrzeb konsumentów.
rynków i potrzeb konsumentów.
- Mechanizm oddolny-
- Mechanizm oddolny-
systemy krajowe
systemy krajowe
– ma umożliwić państwom
– ma umożliwić państwom
członkowskim wprowadzanie dodatkowych danych szczegółowych.
członkowskim wprowadzanie dodatkowych danych szczegółowych.
- Ustalenie zakresów
- Ustalenie zakresów
odpowiedzialności podmiotów
odpowiedzialności podmiotów
działających w branży spożywczej na różnych etapach łańcucha dostaw
działających w branży spożywczej na różnych etapach łańcucha dostaw
ma służyć ujednoliceniu zasad w tym zakresie.
ma służyć ujednoliceniu zasad w tym zakresie.
- Zapewnienie utrzymania w całej Wspólnocie
- Zapewnienie utrzymania w całej Wspólnocie
minimalnych
minimalnych
standardów
standardów
ma zmniejszać nierówności w traktowaniu obywateli w
ma zmniejszać nierówności w traktowaniu obywateli w
poszczególnych częściach UE.
poszczególnych częściach UE.
Przykłady orzecznictwa
Przykłady orzecznictwa
W postępowaniach w sprawie stwierdzenia uchybień
W postępowaniach w sprawie stwierdzenia uchybień
przez państwa regulacje krajowe uznawane są
przez państwa regulacje krajowe uznawane są
najczęściej za sprzeczne z
najczęściej za sprzeczne z
Art. 34 TfUE (dawny artykuł 28 TWE)
Art. 34 TfUE (dawny artykuł 28 TWE)
„
„
Ograniczenia ilościowe w przywozie oraz
Ograniczenia ilościowe w przywozie oraz
wszelkie
wszelkie
środki o skutku równoważnym są zakazane
środki o skutku równoważnym są zakazane
między Państwami Członkowskimi
między Państwami Członkowskimi
.”
.”
Orzeczenia dotyczące regulacji krajowych
Orzeczenia dotyczące regulacji krajowych
zastrzegających użycie konkretnego oznaczenia dla
zastrzegających użycie konkretnego oznaczenia dla
ściśle określonych towarów
ściśle określonych towarów
Za sprzeczne z art. 34 TfUE (art. 28 TWE) uznano przepisy:
Za sprzeczne z art. 34 TfUE (art. 28 TWE) uznano przepisy:
holenderskie które zastrzegały nazwę „jenever” (dżin)
holenderskie które zastrzegały nazwę „jenever” (dżin)
tylko dla trunku zawierającego minimum 35 % alkoholu
tylko dla trunku zawierającego minimum 35 % alkoholu
(sprawa 182/84),
(sprawa 182/84),
francuskie, które dopuszczały wykorzystanie nazwy
francuskie, które dopuszczały wykorzystanie nazwy
„Edam” jedynie na oznaczenie serów o przynajmniej 40%
„Edam” jedynie na oznaczenie serów o przynajmniej 40%
zawartości tłuszczu (sprawa 286/86)
zawartości tłuszczu (sprawa 286/86)
włoskie które zastrzegały nazwę „aceto” (ocet”) wyłącznie
włoskie które zastrzegały nazwę „aceto” (ocet”) wyłącznie
dla octu pochodzenia winnego (sprawa 788/79)
dla octu pochodzenia winnego (sprawa 788/79)
niemieckie które zastrzegały nazwę „piwo” dla napojów
niemieckie które zastrzegały nazwę „piwo” dla napojów
wytworzonych w drodze fermentacji wyłącznie ze słodu,
wytworzonych w drodze fermentacji wyłącznie ze słodu,
drożdży, chmielu i wody oraz zakazujące wprowadzania do
drożdży, chmielu i wody oraz zakazujące wprowadzania do
obrotu piwa zawierającego substancje dodatkowe (178/84)
obrotu piwa zawierającego substancje dodatkowe (178/84)
Orzeczenia dotyczące regulacji nakazujących
Orzeczenia dotyczące regulacji nakazujących
zastosowanie określonego oznaczenia towaru
zastosowanie określonego oznaczenia towaru
Za sprzeczne z art. 34 TfUE (art. 28 TWE) uznano
Za sprzeczne z art. 34 TfUE (art. 28 TWE) uznano
przepisy:
przepisy:
holenderskie, zobowiązujące do używania nazwy
holenderskie, zobowiązujące do używania nazwy
„likeur” (likier) do wszystkich alkoholi spełniających
„likeur” (likier) do wszystkich alkoholi spełniających
określone kryteria (dot. ilości alkoholu i cukru)
określone kryteria (dot. ilości alkoholu i cukru)
(sprawa 27/80)
(sprawa 27/80)
belgijskie, nakazujące sprzedaż margaryny tylko w
belgijskie, nakazujące sprzedaż margaryny tylko w
opakowaniach sześciokątnych (261/81)
opakowaniach sześciokątnych (261/81)
niemieckie, zobowiązujące producentów niektórych
niemieckie, zobowiązujące producentów niektórych
wyrobów cukierniczych (sosów „hollandaise” i
wyrobów cukierniczych (sosów „hollandaise” i
„bearnaise”) zawierających składnik o symbolu E 160
„bearnaise”) zawierających składnik o symbolu E 160
F do umieszczania na etykiecie wyraźnej informacji o
F do umieszczania na etykiecie wyraźnej informacji o
zawartości tego składnika w produkcie (kolor żółty
zawartości tego składnika w produkcie (kolor żółty
mógł sugerować użycie masła i jajek) (sprawa 261/81)
mógł sugerować użycie masła i jajek) (sprawa 261/81)
Orzeczenia kształtujące „model konsumenta”
Orzeczenia kształtujące „model konsumenta”
Konsument :
Konsument :
świadomy, rozsądny i ostrożny, dobrze wyedukowany,
świadomy, rozsądny i ostrożny, dobrze wyedukowany,
który na podstawie informacji dokonuje właściwego
który na podstawie informacji dokonuje właściwego
wyboru (sprawa c 126/91)
wyboru (sprawa c 126/91)
Sprawa „Marsa” (C 470/93) – pole na oznaczenie „plus
Sprawa „Marsa” (C 470/93) – pole na oznaczenie „plus
10%” było większe niż 10% batonika
10%” było większe niż 10% batonika
TSUE uznał, że:
TSUE uznał, że:
„
„
przeciętnie ostrożny konsument powinien wiedzieć że
przeciętnie ostrożny konsument powinien wiedzieć że
niekoniecznie musi istnieć powiązanie między
niekoniecznie musi istnieć powiązanie między
wielkością zaznaczonego fragmentu odnoszącego się do
wielkością zaznaczonego fragmentu odnoszącego się do
zwiększonej ilości towaru a jego rzeczywistą
zwiększonej ilości towaru a jego rzeczywistą
wielkością”
wielkością”
Dziękuję
Dziękuję