Badania Kliniczne
Badania Kliniczne
►
Anna Zarańska
Anna Zarańska
Gr. 3a stacjonarne
Gr. 3a stacjonarne
Badania Kliniczne
Badania Kliniczne
►
Anna Zarańska
Anna Zarańska
Gr. 3a stacjonarne
Gr. 3a stacjonarne
Badania kliniczne
Badania kliniczne
Badania eksperymentalne
Badania eksperymentalne
celem których jest
celem których jest
stwierdzenie przydatności i
stwierdzenie przydatności i
bezpieczeństwa stosowania
bezpieczeństwa stosowania
leku, technologii medycznej
leku, technologii medycznej
czy wyrobu medycznego.
czy wyrobu medycznego.
Tworzenie nowego leku
Tworzenie nowego leku
►
Określenie celu terapeutycznego
Określenie celu terapeutycznego
►
Badania podstawowe
Badania podstawowe
►
Badania przedkliniczne
Badania przedkliniczne
►
Badanie kliniczne
Badanie kliniczne
►
Wprowadzenie nowego leku na rynek
Wprowadzenie nowego leku na rynek
Badania podstawowe
Badania podstawowe
►
badanie odpowiednich substancji
badanie odpowiednich substancji
chemicznych
chemicznych
►
dobór odpowiednich związków
dobór odpowiednich związków
chemicznych będących typową
chemicznych będących typową
substancją czynną danego leku
substancją czynną danego leku
Badania przedkliniczne
Badania przedkliniczne
►
badania farmakologiczne
badania farmakologiczne
►
badania farmakokinetyczne
badania farmakokinetyczne
►
badania farmokodynamiczne
badania farmokodynamiczne
►
badania toksykologiczne
badania toksykologiczne
►
badania tolerancji
badania tolerancji
►
badania pozostałości (okresy karencji)
badania pozostałości (okresy karencji)
Wprowadzenie na rynek
Wprowadzenie na rynek
►
procesy rejestracji
procesy rejestracji
►
ustalenie sposobu sprzedaży
ustalenie sposobu sprzedaży
►
działania marketingowe
działania marketingowe
Badania kliniczne
Badania kliniczne
►
badania oparte na dowodach
badania oparte na dowodach
naukowych prowadzone zgodnie z
naukowych prowadzone zgodnie z
zasadami medycyny
zasadami medycyny
►
prowadzone na gatunkach docelowych
prowadzone na gatunkach docelowych
►
prowadzone warunkach terenowych
prowadzone warunkach terenowych
►
wykluczenie efektu placebo
wykluczenie efektu placebo
Wiarygodność badań
Wiarygodność badań
►
wykonanie badań z grupą kontrolną i
wykonanie badań z grupą kontrolną i
doświadczalną
doświadczalną
►
zastosowanie procedur randomizacji i
zastosowanie procedur randomizacji i
zaślepiania.
zaślepiania.
►
wykorzystaniem odpowiednio licznej
wykorzystaniem odpowiednio licznej
próby.
próby.
Badania z grupą doświadczalną i
Badania z grupą doświadczalną i
kontrolną
kontrolną
Skuteczność leku sprawdzamy porównując
Skuteczność leku sprawdzamy porównując
różnicę stanu zdrowia pacjentów przed
różnicę stanu zdrowia pacjentów przed
zastosowaniem i po zastosowaniu leczenia
zastosowaniem i po zastosowaniu leczenia
z różnicą, jaka występuje bez podawania
z różnicą, jaka występuje bez podawania
badanego leku. Wyniki te osiąga się
badanego leku. Wyniki te osiąga się
poprzez wprowadzenie do schematu
poprzez wprowadzenie do schematu
badań grup doświadczalnej
badań grup doświadczalnej
(eksperymentalnej) i kontrolnej. Badania
(eksperymentalnej) i kontrolnej. Badania
tego typu umożliwiają bezstronne i
tego typu umożliwiają bezstronne i
rzetelne oceny skuteczności leku.
rzetelne oceny skuteczności leku.
Badania z grupą doświadczalną i
Badania z grupą doświadczalną i
kontrolną
kontrolną
►
Grupa doświadczalna – zwierzęta
Grupa doświadczalna – zwierzęta
otrzymują badany lek zgodnie z
otrzymują badany lek zgodnie z
przyjętą metodyka badań
przyjętą metodyka badań
►
Grupa kontrolna:
Grupa kontrolna:
- kontrola dodatnia- zwierzęta
- kontrola dodatnia- zwierzęta
otrzymują inny preparat
otrzymują inny preparat
- kontrola ujemna- zwierzęta nie
- kontrola ujemna- zwierzęta nie
otrzymują żadnego leczenia lub
otrzymują żadnego leczenia lub
podaje się im placebo
podaje się im placebo
Placebo
Placebo
Placebo jest to substancja obojętna
Placebo jest to substancja obojętna
(nie wpływająca) dla zdrowia zwierząt.
(nie wpływająca) dla zdrowia zwierząt.
Wygląda identycznie jak badany
Wygląda identycznie jak badany
preparat.
preparat.
Randomizacja
Randomizacja
►
Proces losowego doboru zwierząt do poszczególnych
Proces losowego doboru zwierząt do poszczególnych
grup w badaniu. Dzięki randomizacja lekarz biorący
grup w badaniu. Dzięki randomizacja lekarz biorący
udział w badaniu oraz właściciel zwierząt nie mają
udział w badaniu oraz właściciel zwierząt nie mają
żadnego wpływu na zakwalifikowanie danego pacjenta
żadnego wpływu na zakwalifikowanie danego pacjenta
do konkretnej grupy. W ten sposób eliminuje się błąd
do konkretnej grupy. W ten sposób eliminuje się błąd
wyboru (błąd selekcji). Z takim błędem spotkać się
wyboru (błąd selekcji). Z takim błędem spotkać się
możemy gdy lekarz wierząc w skuteczność nowej
możemy gdy lekarz wierząc w skuteczność nowej
metody, będzie dążył do przyporządkowania pacjentów
metody, będzie dążył do przyporządkowania pacjentów
będących w gorszym stanie klinicznym do grupy
będących w gorszym stanie klinicznym do grupy
badanej, a nie do kontrolnej. Randomizacja zapewnia
badanej, a nie do kontrolnej. Randomizacja zapewnia
porównywalność (pod względem warunków utrzymania,
porównywalność (pod względem warunków utrzymania,
stanu zdrowia) i reprezentatywność (dla populacji, w
stanu zdrowia) i reprezentatywność (dla populacji, w
której w przyszłości lek będzie stosowany) obu grup.
której w przyszłości lek będzie stosowany) obu grup.
Randomizacja
Randomizacja
►
Randomizacja prosta
Randomizacja prosta
►
Randomizacja blokowa
Randomizacja blokowa
Randomizacja prosta
Randomizacja prosta
►
losowanie zaklejonych kopert, w
losowanie zaklejonych kopert, w
których znajdują się informacje
których znajdują się informacje
dotyczące przydziału do określonej
dotyczące przydziału do określonej
grupy
grupy
►
wykorzystanie tabeli liczb losowych
wykorzystanie tabeli liczb losowych
uzyskiwanych za pomocą
uzyskiwanych za pomocą
odpowiednich programów
odpowiednich programów
Randomizacja prosta
Randomizacja prosta
Randomizację prostą stosuje się zazwyczaj w badaniach
Randomizację prostą stosuje się zazwyczaj w badaniach
przeprowadzanych na bardzo licznej populacji zwierząt.
przeprowadzanych na bardzo licznej populacji zwierząt.
Ponieważ w badaniach obejmujących niewielką próbę,
Ponieważ w badaniach obejmujących niewielką próbę,
może wystąpić błąd przypadkowy np liczebności grup
może wystąpić błąd przypadkowy np liczebności grup
doświadczalnej i kontrolnej znacznie się różnią jedynie
doświadczalnej i kontrolnej znacznie się różnią jedynie
ze względu na przyczyny natury losowej. Podobne
ze względu na przyczyny natury losowej. Podobne
przyczyny mogą spowodować w niewielkiej próbie
przyczyny mogą spowodować w niewielkiej próbie
nierównomierne rozłożenie czynników mających istotny
nierównomierne rozłożenie czynników mających istotny
wpływ na badane parametry stanu zdrowia zwierząt
wpływ na badane parametry stanu zdrowia zwierząt
(różne warunki utrzymania, żywienie, zaawansowanie
(różne warunki utrzymania, żywienie, zaawansowanie
choroby).
choroby).
Randomizacja blokowa
Randomizacja blokowa
►
Randomizacja blokowa jest bardziej skomplikowaną
Randomizacja blokowa jest bardziej skomplikowaną
metodą. Zwierzęta dobierane do grupy doświadczalnej
metodą. Zwierzęta dobierane do grupy doświadczalnej
(D) i kontrolnej (K) następuje zgodnie z listą bloków
(D) i kontrolnej (K) następuje zgodnie z listą bloków
uporządkowanych w losowy sposób. Bloki są
uporządkowanych w losowy sposób. Bloki są
równoliczne (najczęściej 4- lub 6-elementowe) i
równoliczne (najczęściej 4- lub 6-elementowe) i
zawierają równą liczbę zwierząt D i K. W obrębie
zawierają równą liczbę zwierząt D i K. W obrębie
każdego bloku kolejność zwierząt D i K jest różna.
każdego bloku kolejność zwierząt D i K jest różna.
Liczbę takich bloków obliczamy jako permutację z
Liczbę takich bloków obliczamy jako permutację z
powtórzeniami. Permutacja z powtórzeniami zbioru
powtórzeniami. Permutacja z powtórzeniami zbioru
P
P
to każdy różny ciąg składający się ze wszystkich
to każdy różny ciąg składający się ze wszystkich
n
n
elementów tego zbioru, przy czym każdy element w
elementów tego zbioru, przy czym każdy element w
zbiorze powtarza się
zbiorze powtarza się
k
k
razy.
razy.
Radomizacja blokowa
Radomizacja blokowa
gdzie:
gdzie:
►
P -
P -
permutacja z powtórzeniami,
permutacja z powtórzeniami,
►
n -
n -
liczba elementów zbioru,
liczba elementów zbioru,
►
nk- liczba powtórzeń każdego elementu,
nk- liczba powtórzeń każdego elementu,
►
k
k
- liczba różnych elementów w zbiorze.
- liczba różnych elementów w zbiorze.
k
n
n
n
n
P
...
!
2
1
Liczebność grupy
Liczebność grupy
Liczebności grup przede wszystkim zależą od
Liczebności grup przede wszystkim zależą od
parametru, który będziemy porównywać w obu grupach
parametru, który będziemy porównywać w obu grupach
oraz od wielkości różnic, które chcemy udowodnić. Inna
oraz od wielkości różnic, które chcemy udowodnić. Inna
będzie niezbędna liczba zwierząt, jeżeli wybranym
będzie niezbędna liczba zwierząt, jeżeli wybranym
parametrem będzie średnia arytmetyczna (np. przyrosty
parametrem będzie średnia arytmetyczna (np. przyrosty
dzienne), inna jeśli będzie to częstość (np. chorobowość
dzienne), inna jeśli będzie to częstość (np. chorobowość
w badaniach kohortowych), a jeszcze inna jeżeli będzie
w badaniach kohortowych), a jeszcze inna jeżeli będzie
to proporcja (np. iloraz szans w badaniach kliniczno-
to proporcja (np. iloraz szans w badaniach kliniczno-
kontrolnych). Względy ekonomiczne powodują, że
kontrolnych). Względy ekonomiczne powodują, że
określając liczebność grup, zawsze dąży się do jej
określając liczebność grup, zawsze dąży się do jej
minimalizacji. Wiąże się to, niestety, ze zmniejszeniem
minimalizacji. Wiąże się to, niestety, ze zmniejszeniem
wiarygodności wyników badań. Zawsze należy więc,
wiarygodności wyników badań. Zawsze należy więc,
planując doświadczenie, obliczyć i podać dopuszczalny
planując doświadczenie, obliczyć i podać dopuszczalny
błąd. Każde badanie powinno mieć swój cel, na
błąd. Każde badanie powinno mieć swój cel, na
podstawie którego formułuje się hipotezę tak zwaną
podstawie którego formułuje się hipotezę tak zwaną
hipotezę zerową podlegającą następnie weryfikacji. Do
hipotezę zerową podlegającą następnie weryfikacji. Do
sprawdzenia hipotez stosuje się testy statystyczne
sprawdzenia hipotez stosuje się testy statystyczne
.
.
Badania kliniczne
Badania kliniczne
weterynaryjne
weterynaryjne
►
Badania kliniczne I fazy
Badania kliniczne I fazy
►
Badania kliniczne II fazy
Badania kliniczne II fazy
►
Badania kliniczne III fazy
Badania kliniczne III fazy
►
Badania kliniczne IV fazy
Badania kliniczne IV fazy
Badania kliniczne I fazy
Badania kliniczne I fazy
►
Zastosowania po raz pierwszy leku u
Zastosowania po raz pierwszy leku u
docelowego gatunku zwierząt
docelowego gatunku zwierząt
- niewielka liczba zwierząt
- niewielka liczba zwierząt
- zwierzęta zdrowe
- zwierzęta zdrowe
- wstępne dane na temat
- wstępne dane na temat
bezpieczeństwa
bezpieczeństwa
- dane na temat farmakokinetyki
- dane na temat farmakokinetyki
Badania kliniczne II fazy
Badania kliniczne II fazy
►
Kontynuacja badań na zwierzętach
Kontynuacja badań na zwierzętach
docelowych
docelowych
- większa liczba zdrowych zwierząt
- większa liczba zdrowych zwierząt
- dalsze badania bezpieczeństwa
- dalsze badania bezpieczeństwa
stosowania leku
stosowania leku
- ustalenie dawkowania
- ustalenie dawkowania
Badania kliniczne III fazy
Badania kliniczne III fazy
►
Badania z wykorzystaniem zwierząt, u
Badania z wykorzystaniem zwierząt, u
których występuje choroba, do
których występuje choroba, do
leczenia której przeznaczony jest lek
leczenia której przeznaczony jest lek
- dużo liczba chorych zwierząt
- dużo liczba chorych zwierząt
- wykazanie skuteczności leku
- wykazanie skuteczności leku
- ocena stosunku korzyści związanych
- ocena stosunku korzyści związanych
ze stosowaniem leku do ryzyka
ze stosowaniem leku do ryzyka
Badania kliniczne IV fazy
Badania kliniczne IV fazy
►
Badania po dopuszczaniu leku na
Badania po dopuszczaniu leku na
rynek
rynek
- obserwacje długotrwałe
- obserwacje długotrwałe
- monitorowanie działań
- monitorowanie działań
niepożądanych
niepożądanych
Rejestracja produktów
Rejestracja produktów
leczniczych
leczniczych
►
Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych
Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych
Medycznych i Produktów Biobójczych
Medycznych i Produktów Biobójczych
- rejestracja badań klinicznych
- rejestracja badań klinicznych
- rejestracja produktów leczniczych
- rejestracja produktów leczniczych
- procedura centralna
- procedura centralna
- procedura zdecentralizowana (DCP)
- procedura zdecentralizowana (DCP)
- procedura wzajemnego uznania (MRP)
- procedura wzajemnego uznania (MRP)
- procedura krajowa
- procedura krajowa
- rejestracja wyrobów medycznych
- rejestracja wyrobów medycznych
- rejestracja produktów biobójczych
- rejestracja produktów biobójczych
►
Komisja etyczna
Komisja etyczna
- zgoda na prowadzenie badań
- zgoda na prowadzenie badań
Protokół badania klinicznego
Protokół badania klinicznego
Dokument zawiera treści administracyjne i
Dokument zawiera treści administracyjne i
merytoryczne. Jego treść i forma określone są
merytoryczne. Jego treść i forma określone są
odpowiednimi przepisami prawnymi.
odpowiednimi przepisami prawnymi.
Protokół zawiera :
Protokół zawiera :
►
Tytuł badania, jego rodzaj, numer i datę
Tytuł badania, jego rodzaj, numer i datę
rozpoczęcia
rozpoczęcia
►
Lista osób odpowiedzialnych za prowadzenie
Lista osób odpowiedzialnych za prowadzenie
badanie (dane osobowe i tytuły naukowe)
badanie (dane osobowe i tytuły naukowe)
►
Lokalizacja (miejsce) badania
Lokalizacja (miejsce) badania
►
Cel badanie (podstawowy element protokołu)
Cel badanie (podstawowy element protokołu)
Protokół badania klinicznego
Protokół badania klinicznego
►
Schemat planowanego badania
Schemat planowanego badania
►
Charakterystyka zwierząt
Charakterystyka zwierząt
►
Określenie warunków zoohigienicznych
Określenie warunków zoohigienicznych
►
Opis podawanego preparatu
Opis podawanego preparatu
►
Informacje na temat losu zwierząt po
Informacje na temat losu zwierząt po
zakończenie badań a także zwierząt
zakończenie badań a także zwierząt
wyłączonych z badania
wyłączonych z badania
►
Opis stosowanych metod oceny skuteczności
Opis stosowanych metod oceny skuteczności
preparatu
preparatu
►
Należy sprecyzować zasady dostępu do
Należy sprecyzować zasady dostępu do
dokumentacji i wyników badań
dokumentacji i wyników badań
►
Piśemiennictwo
Piśemiennictwo
Dokumenty dodatkowe
Dokumenty dodatkowe
►
Wśród dokumentów dodatkowych stanowiących element
Wśród dokumentów dodatkowych stanowiących element
dokumentacji badania bardzo ważne praktyczne znaczenie
dokumentacji badania bardzo ważne praktyczne znaczenie
mają instrukcje postępowania standardowego. Są to bardzo
mają instrukcje postępowania standardowego. Są to bardzo
szczegółowe instrukcje postępowania przeznaczone dla
szczegółowe instrukcje postępowania przeznaczone dla
poszczególnych uczestników badań. Procedury te mają na
poszczególnych uczestników badań. Procedury te mają na
celu sprecyzowanie ich zakresu obowiązków i
celu sprecyzowanie ich zakresu obowiązków i
odpowiedzialności. Zawierają one między innymi niezbędne
odpowiedzialności. Zawierają one między innymi niezbędne
informacje dla właścicieli, opiekunów zwierząt, opis sposobu
informacje dla właścicieli, opiekunów zwierząt, opis sposobu
pobierania, przechowywania i transportu próbek,
pobierania, przechowywania i transportu próbek,
wykonywania badań laboratoryjnych, sposób zawiadamiania o
wykonywania badań laboratoryjnych, sposób zawiadamiania o
zaistniałych odchyleniach od protokołu badań i przygotowania
zaistniałych odchyleniach od protokołu badań i przygotowania
ewentualnych aneksów do protokołu. Dodatkowymi
ewentualnych aneksów do protokołu. Dodatkowymi
załącznikami są także wzory wszystkich stosowanych w
załącznikami są także wzory wszystkich stosowanych w
trakcie badań formularzy.
trakcie badań formularzy.