HYDROLOGIA, 

METEOROLOGIA 

I KLIMATOLOGIA

Cz. II – HYDROLOGIA

W 4 – Wody podziemne 

1

 

 

M. Nawalany

WODY PODZIEMNE

te wody, które wypełniają w sposób naturalny 

(częściowo lub całkowicie) 

pory i szczeliny ośrodka skalnego

pod powierzchnią ziemi.

Zagadnienia związane z wodami podziemnymi:

• ilościowe: dystrybucja zasobów, zmienność 

czasowa i przestrzenna

• jakościowe: chemizm, biologia, temperatura 

(zanieczyszczenia. chemiczne, biologiczne, 
termiczne)

• strukturalne: układ warstw wodonośnych, 

parametry warstwy (np. kształt/wymiary 
geometryczne, przepuszczalność warstwy, wodo-
pojemność, etc.), dostępność warstwy

• interakcje z innymi systemami: lasy, rzeki, 

jeziora - zagadnienia zasilania warstwy

.

Antropogeniczne wpływy na wody podziemne:

• pobory wody, wykopywanie wody (pobory większe niż zasilanie)

• emisje przemysłowe i komunalne do wód podziemnych 

• rolnictwo 

• budowy hydrotechniczne – zaburzanie stosunków wodnych

• eksploatacja zasobów naturalnych, kopalnie.

Źródła zanieczyszczeń wód podziemnych – 

przykłady:

• punktowe: wysypiska nie  izolowane, zbiorniki ścieków, 

wypływy punktowe, nielegalne składowiska

• liniowe: drogi, rurociągi, kanalizacja, zanieczyszczone 

rzeki;

• obszarowe (rozłożone):

• bezpośrednie: infiltracja wód opadowych 

zanieczyszczonych, zanieczyszczenia z roślinnej hodowli 
rolnej, zanieczyszczenia z działalności górniczej, pobór ropy 
naftowej i gazów, emisje z poligonów, itd.;

• indukowane zanieczyszczenia gleby: zasolenie wskutek 

podchodzenia zwierciadła wody do powierzchni gruntu, 
odwrotny lej depresji – podchodzenie wody słonej do 
zafiltrowania studni.

Tezy wykładu:

1. Ludzka działalność na powierzchni i pod powierzchnią ziemi 

prowadzi do:

• zaburzenia bilansu wód podziemnych

• zaburzenia chemizmu wód podziemnych

• zmian geometrii ośrodka 

– np. osiadanie budynków.

2. Naturalna stabilność wód podziemnych i brak turbulencji 

przy przepływie, czyli brak mieszania związanego z 
turbulencją, powoduje, że woda raz zanieczyszczona może 
zostać oczyszczona, ale albo odbędzie się to wysokim 
kosztem, albo będzie trwało bardzo długo (kilkadziesiąt – 
kilkaset lat)

3.   Przyspieszenie procesów oczyszczania wód podziemnych 

jest bardzo drogie – trzeba bowiem usunąć 
zanieczyszczenie nie tylko z wody, ale i z ośrodka 
porowatego.

Ośrodek porowaty i szczelinowy 

Ośrodek porowaty/szczelinowy

 – ośrodek w którym 

występuje faza stała tworząca połączone między sobą wolne 

przestrzenie zwane porami lub szczelinami.

      

       

Szczeliny

 – wolne przestrzenie w skale, których jeden z 

wymiarów jest znacząco różny od dwóch pozostałych

       

Pory 

- wolne przestrzenie w skale, charakteryzujące się 

brakiem wyróżnienia któregokolwiek z wymiarów. 

Pory / szczeliny mogą być wypełnione gazami, cieczami lub 

mieszaninami składającymi się z różnych faz.

Podział ośrodków porowatych:

• naturalne,

• sztuczne (np. filtry, wypełnienia).

Przepływy w ośrodkach porowatych:

• ciecze: ropa naftowa, woda słodka, woda słona

• gazy: powietrze, gaz ziemny, inne

• mieszaniny: ciecz + ciało stałe.

Zagadnienia hydrogeologiczne – pojęcia:

• strefa aeracji

• strefa saturacji

• warstwa o zwierciadle napiętym (naporowym)

• warstwa o zwierciadle swobodnym

• przepływ naporowy

• przepływ o zwierciadle swobodnym.