Transport leku



Dyfuzja bierna



Dyfuzja ułatwiona



Transport czynny



Filtracja



pinocytoza

Dyfuzja bierna



Zgodnie z gradientem stężeń i proporcjonalnie 
do niego



Zgodnie z przyjętym współcześnie białkowo-
lipidowym modelem błony komórkowej, 
transport związków rozpuszczonych w wodzie 
zależy od ich zdolności do przenikania przez 
warstwę lipidową; im bardziej lipofilny jest 
związek, tym szybciej przenika przez błonę. 



Tak zwany transport porowy dotyczy tylko 
cząsteczek o średnicy poniżej 1,5 nm (15 A), a 
więc mniejszych niż cząsteczki większości 
leków.

Dyfuzja ułatwiona



Transport niektórych związków, zwłaszcza 
hydrofilnych (np. glukozy), przebiega również 
zgodnie z gradientem stężenia, jednak 
szybciej, niż wynikałoby to z małej lipofilności 
cząsteczki.



Ten rodzaj transportu różni od dyfuzji biernej 
jeszcze to, że zwiększenie stężenia związku 
przyspiesza szybkość transportu tylko do 
pewnych granic; po przekroczeniu pewnej 
wielkości szybkość ta osiąga wartość 
maksymalną, której nie daje się już zwiększyć.

Dyfuzja ułatwiona



Proces dyfuzji ułatwionej tłumaczy się 

istnieniem hipotetycznych nośników, 
przenoszących hydrofilną cząsteczkę przez 
lipofilną błonę. 



Nośnik wiąże się odwracalnie z 

przenoszonym związkiem, proporcjonalnie 
do jego stężenia. Wiązaniu może ulegać 
tylko związek o budowie komplementarnej 
do nośnika. 

Dyfuzja ułatwiona



Dyfuzja ułatwiona przebiega więc zgodnie z 

gradientem stężeń, a jej szybkość określa 
powinowactwo przenoszonego związku do 
nośnika oraz liczba dostępnych nośników.



Proces ten, podobnie jak dyfuzja bierna, nie 

wymaga nakładu energii ze strony 
organizmu.

Transport czynny



Przeciwnie do gradientu stężeń



Do funkcjonowania takiego procesu niezbędny jest 
wydatek energetyczny. 



Charakterystyka procesu przypomina dyfuzję 
ułatwioną; szybkość transportu zależy od 
komplementarności związku do systemu 
transportowego oraz od dostępności nośników.



Również i tu przekroczenie krytycznej wartości 
stężenia powoduje, że dalszy jego wzrost przestaje 
wpływać na szybkość transportu. 



Transport czynny leków występuje głównie w 
procesie eliminacji poprzez czynne wydalanie 
kanalikowe.

Filtracja (przesączanie)



Jest procesem, w którym cząsteczki 

określonej wielkości są oddzielane od 
cieczy, w której są zawieszone w wyniku 
przechodzenia tej cieczy przez błonę 
porowatą o określonej wielkości porów. 

Filtracja 



W przeciwieństwie do innych rodzajów 

transportu, przesączanie jest procesem 
czysto fizycznym i nie zależy od lipofilności, 
dysocjacji ani gradientu stężeń.



Parametrami określającymi proces 

przesączania są wielkość porów oraz 
gradient ciśnienia po obu stronach błony 
porowatej. 

Filtracja 



Filtracja zachodzi w nerkach (przesączanie 

kłębuszkowe). W procesie tym do moczu 
pierwotnego przechodzi lek rozpuszczony w 
wodzie osocza, a nie związany z 
makrocząsteczką, np. albuminami. 

Pinocytoza



Z procesami pinocytozy spotykamy się 

niekiedy przy transporcie leków, zwłaszcza 
w odniesieniu do białek, dużych 
fragmentów peptydów, nukleotydów, 
polisacharydów (heparyna) itp.