WADY POSTAWY
WADY POSTAWY
1. Rehabilitacja Medyczna Wyd. IV pod red.
K.Milanowskiej i W.Degi
PZWL Wydawnictwo Lekarskie Warszawa 2003
2. Ortopedia i rehabilitacja pod.red.W. Degi
PZWL Warszawa 1983
3.Kompendium rehabilitacji i fizjoterapii R.
Kinalski
Wydawnictwo Medyczne Urban i Partner Wrocław
2002
4. Kinezyterapia K. Milanowska
PZWL Wydawnictwo Lekarskie Warszawa 2003
5. Traumatologia narządu ruchu
PZWL Warszawa 1987
Według Hootona postawa ciała to układ poszczególnych odcinków
ciała w linii pionowej .
Według Degi postawa ciała wyrażona jest jego sylwetką.
Jest to wyraz stanu psychicznego i fizycznego jednostki. Wyraz
mechanicznej wydolności
zmysłu kinetycznego i równowagi mięśniowej i koordynacji mięśniowo -
nerwowej.
Przyjmuje trzy zasadnicze typy somatyczne człowieka :
• gruby, typ pikniczny ( wystający brzuch, zwiększona lordoza),
•muskularny,
•asteniczny ( okrągłe plecy).
Postawa zmienia się wraz z wiekiem.
Po zakończeniu wzrostu kości , postawa stabilizuje się. W okresie zmian
wstecznych -
starzenia się - postępuje jej degeneracja ( pochylanie głowy do
przodu,
zwiększenie kyfozy piersiowej).
Postawa ciała zależy od:
•trybu życia , pracy , pory dnia , zmęczenia,
•wyraża tzw. zmienność czynnościową ,
•wpływu psychiki ,
•świadomej kontroli.
Ocena postawy
człowiek w pozycji stojącej oglądany
z profilu
w swobodnej pozycji stojącej.
Postawa prawidłowa:
• głowa nie powinna być wysunięta do przodu i winna być ponad
kręgosłupem
•barki nie wysunięte,
•łopatki nieodstające,
brzuch ( zależy od typu j.w. , wieku)
teoretycznie pion wychodzący z prawego ucha winien przechodzić
przez obręcz barkową , staw biodrowy, ku przodowi od
st.kolanowych i skokowych , przez środek stóp.
Zależy od:
•układu kostno- stawowego ( miednica),
• ukł.mięśniowego ( mm. prostowniki grzbietu, mm. pośladkowe,
mm. brzucha,
m. czworogłowego uda i mm. podudzia).
•ukł. nerwowwgo ( wykształcenie tzw. odruchu postawy)
Prawidłowa postawa :
•zapewnia optymalną i zrównoważoną stabilność ciała,
•wymaga minimalnego wysiłku fizycznego,
•zapewnia należytą wydolność statyczno - dynamiczną ,
zapewnia optymalne warunki dla czynności organów wewnętrznych.
O postawie decyduje ustawienie miednicy ( jej pochylenie warunkuje ustawinie kręgosłupa
wzdłuż osi przechodzącej przez st.biodrowe), na której opiera się kręgosłup.
Prawidłowy kąt pochylenia miednicy : u mężczyzn 31
o
, u kobiet 28
0
Regulacja postawy ciała odbywa się odruchowo. Przy zmianach pochylnia miednicy ,
kręgosłup reaguje zmianami lordozy lędźwiowej ( przy pochyleniu lordoza zwiększa się),
tak aby środek ciężkości ciała był ponad tzw. płaszczyzną podparcia.
Istotnym czynnikiem wpływającym na ustawianie się kręgosłupa, jest jego ruchomość.
WADLIWE WADY POSTAWY WG. WILES
,
A:
1. Plecy wklęsło - wypukłe , zwiększony kąt przodopochylenia miednicy, z nadmierną
lordozą lędźwiową i pogłębieniem kyfozy piersiowej . Barki ustawiają się do przodu
poprzez rozciągnięcie mm. prostowników grzbietu , przykurcz m. piersiowego większego ,
łopatki odstają, mm. pośladkowe ulegają rozciągnięciu, głowa prosta m. czworogłowego
i m. biodrowo - udowy ulegają skróceniu.
2. Plecy kołyskowe, - zwiększone przodopochylenie miednicy z dużym odgięciem kręgosłupa
w odcinku L/Sku tyłowi z utworzeniem bardzo wyraźnej lordozy lędźwiowej i jednocześnie
dużej kyfozy piersiowej . Spojenie łonowe nadmiernie wysunięte do przodu.
3. Plecy płaskie - przodopochylenie miednicy zmniejszone z prawidłowo ruchomym
kręgosłupem i mniejszymi fizjologicznymi wygięciami kręgosłupa.
4. Plecy okrągłe - zmniejszone przodopochylenie miednicy, z całym tułowiem pochylonym
do przodu i jednoczesnym małym cofnięciem miednicy do tyłu. Głowa bardziej pochylona
do przodu z zwiększona lordozą szyjną.
Przyczyny:
•schorzenia układu oddechowego , krążenia, układu kostno- stawowego, słuchu , wzroku,
•złe warunki sanitarno - higieniczne ( złe odżywianie, zmęczenie, brak snu,
małe ilości ruchu, siedzący tryb życia),
•wadliwy nawyk postawy( odruch).
Bardzo ważnym elementem wadliwej postawy ciała są:
•stopy płasko - koślawe, które powstają w wyniku:
- długotrwałego stania,
- nadmierne obciążenie wagą ciała,
- nierównomiernego obciążenia stóp.
Postępowanie:
•usunięcie przyczyny ( o ile jest zdefiniowana),
•gimnastyka wyrównawcza ( zapobiegająca postępowi i odwracająca przykurcze
i osłabienie siły mięśniowej),
•wytworzenie prawidłowego odruchu postawy ,
•ćwiczenia wyrównujące i poprawiające sprawność narządów tzw. gimnastyka
wyrównawcza jw.
Musi być oceniany:
•zakres ruchów ,
•stopień elastyczności i siły mięśni,
•ocena układu oddechowego i krążeniowego
Ocena , czy wada postawy ma charakter czynnościowy - ćwiczenia
wyrównawcze, czy też ma charakter utrwalony - ćwiczenia lecznicze
i wyrównawcze.
Ocena elastyczności:
•mm.piersiowe większe : w pozycji leżącej na plecach odwodzenie
w stawie barkowym wynosi do 180
0
bez odrywania łopatki od
podłoża,
•mm.prostowniki grzbietu i jednocześniemm. zginacze
podudzi.:głęboki skłon tułowia w siadzie bez odrywania kolan od
podłoża, tj. w pozycji stojącej dotknąć rękoma podłogi bez zginania
stawów kolanowych ,
• głowa prosta m. czworogłowego : w pozycji leżącej na brzuchu
można wykonać przeprost w st.biodrowym bez odrywania miednicy
od podłoża.
Przy przykurczach i ograniczeniach ruchomości w stawach stosuje się :
•okłady parafinowe,
•lampa Sollux,
•ćwiczenia redresyjne i bierne,
•ćwiczenia czynne i rozluźniające daną grupę mięśni.
Ocena mm.grzbietu : w pozycji leżącej należy wykonać skłon tułowia i głowy a następnie
oderwanie kk.dolnych - prawidłowa czynność + m. pośladkowy wielki.
Ćwiczenia wzmacniające mm. grzbietu i pośladkowe od ćwiczeń czynnych do oporowych.
Od ćwiczeń w pozycjach izotonicznych , tj. w leżeniu , siadzie( uwaga na prawidłowe
ustawienie miednicy ) do ćwiczeń w pozycji stojącej z wzrastającym st.trudności.
Uwaga na ograniczenie lordozy lędźwiowej ( ewent. plecy płaskie z zniesioną lordozą).
mm.brzucha
ich osłabienie ułatwia przesunięcie zawartości jamy brzusznej i wzrost tkanki tłuszczowej
(płeć , genetyka, styl życia , itp..)
Ocena : leżenie na plecach z rękoma na karku z uniesieniem kończyn dolnych do 45
0
,
kończyny dolne wyprostowane i przejść do pozycji siedzącej.
mm. miednicy
utrzymujące prawidłowe pochylenie w płaszczyźnie przednio - tylnej.
Należy wyznaczyć utrzymanie miednicy w należytym ustawieniu przy wykonywaniu ruchów
kk.górnych i dolnych, np. leżąc na podłożu z kończynami górnymi wzdłuż tułowia i k k. dolnymi ugiętymi z stopami
na podłożu - skurcz mm. brzucha i mm. pośladkowych + przyparcie tułowia do podłoża.
Ćwiczenia antygrawitacyjne, tzw. czynne prostowanie i rozciąganie kręgosłupa , np. chodzenie
z workiem piasku ( 0,5 - 1,0 kg) i jego wypychaniu ku górze , ewentualnie stojąc przy ścianie j.w.
Ćwiczenia wyrabiające poczucie prawidłowej postawy, wykonywane przed lustrem
wspólnie z pacjentem , z jej utrzymaniem podczas stania, chodzenia , siedzenia:
•brzuch wciągnięty , klatka piersiowa wysunięta ku przodowi, lordoza niezwiększona , rzepki kolan
do przodu , stopy rozsunięte na 2-3 palce,
•tylna powierzchnia miednicy oparta o krzesło , z równomiernym obciążeniem guzów
kulszowych ud . Oparcie stóp o podłoże Głowa j.w.
•Przy chodzeniu mm elastyczne z miernym napięciem z naprzemiennymi ruchami kk.górną i dolną.
Ćwiczenia zespołowe:
•wcześniej zniwelowanie ograniczeń w stawach poczucia uzyskiwania
•wzmocnienie siły mięśniowej prawidłowej postawy ciała
Czas ok. . 45 minut z programem obejmującym:
•podstawowe ćwiczenia wyrównawcze,
•ćwiczenia kształtujące,
•ćwiczenia użytkowe :
- oddziaływujące na układ nerwowy,
- oddziaływujące na układ wegetatywny
Ćwiczenia podstawowe:
• ćwiczenia korygujące ustawienie miednicy ,
•ćwiczenia mm. grzbietu, brzucha, i pośladków , 10 - 15 minut
•ćwiczenia antygrawitacyjne
Ćwiczenia kształtujące : zwiększają zakres ruchów w stawach , siłę i
elastyczność mm.
Rozwijają tzw. płynność i estetykę ruchów . Oddziaływują na cały układ kostno -
stawowo - mięśniowy.
Ćwiczenia użytkowe działające na:
• układ nerwowy: ćwiczenia równoważne, koordynacyjne, zręcznościowe, np.
stanie na jednej nodze, na ławeczce, poręczach, trampie - 10 minut;
układ wegetatywny - zwiększają wydolność fizyczną: chód, bieg, skoki - 5-7
minut.
Podczas zajęć 2-3 krótkie przerwy , z odpoczynkiem w pozycji siedzącej
lub leżącej Dodatkowo: pływanie, gry z piłka,- siatkówka, koszykówka.
Dzieci w zespołach 4-5 osób , z elementami zabawy , krótkie ,
powtarzalne , z użyciem kolorowych piłek, wstążek itp.. + muzyka,
śpiew, itp..
STOPY PŁASKO - KOŚLAWE
Z oceną wstępna ( uwaga na przykurcz ścięgna głowy zewnętrznej m.
trójgłowego łydki), likwidacją przykurczy i ograniczeń w stawach przez
stosowanie:
•okładów parafinowych,
•ciepłych kąpieli ćwiczenia redresyjnych
•zabiegi rozluźniające - głównie poprzez masaż suchy z rozciąganiem
ścięgna Achillesa.
Sklepienie podłużne stopy kształtowane jest przez :
•zginacze i przywodziciele palców
•m. piszczelowy tylni.
Sklepienie poprzeczne: ćwiczenia
wzmacniające
• m. strzałkowy długi, i uelastyczniające
•m. piszczelowy tylni,
•mm. krótkie zginacze palców
•chwytanie przedmiotów palcami stóp , najpierw w pozycji siedzącej
podając stopą do przeciwległej dłoni,
•np.. ręcznik z obciążeniem na końcu zwijany palcami stopy ( ćw.
oporowe),
•ćwiczenia z piłką lekarską,
•chodzenie po tzw. skośnej szwedzkiej ławeczce, chodzenie na palcach,
boso , itp..
PROFILAKTYKA WAD POSTAWY