Fizjologia układu
Fizjologia układu
oddechowego
oddechowego
„
„
Póki oddycham – mogę mieć nadzieję”
Póki oddycham – mogę mieć nadzieję”
Oddychanie jest jednym z najważniejszych
Oddychanie jest jednym z najważniejszych
przejawów życia i polega na pobieraniu przez
przejawów życia i polega na pobieraniu przez
żywą istotę tlenu z atmosfery i oddawania do
żywą istotę tlenu z atmosfery i oddawania do
niej dwutlenku węgla.
niej dwutlenku węgla.
Oddychanie wewnętrzne ma miejsce w
Oddychanie wewnętrzne ma miejsce w
tkankach.
tkankach.
Oddychanie zewnętrzne – dostarczanie tlenu do
Oddychanie zewnętrzne – dostarczanie tlenu do
tkanek i oddawanie stamtąd do atmosfery
tkanek i oddawanie stamtąd do atmosfery
dwutlenku węgla.
dwutlenku węgla.
Górne drogi oddechowe
Górne drogi oddechowe
Jama nosowa i gardło
Jama nosowa i gardło
Dolne drogi oddechowe
Dolne drogi oddechowe
Krtań, tchawica, dwa duże oskrzela oraz
Krtań, tchawica, dwa duże oskrzela oraz
wewnątrzpłucny drzewo skrzelowe, które tworzą:
wewnątrzpłucny drzewo skrzelowe, które tworzą:
oskrzela główne dzielą się na oskrzela płatowe,
oskrzela główne dzielą się na oskrzela płatowe,
prawe na 3 (górne, środkowe i dolne), lewe na 2
prawe na 3 (górne, środkowe i dolne), lewe na 2
(górne i dolne).
(górne i dolne).
Oskrzela płatowe dzielą się na oskrzela
Oskrzela płatowe dzielą się na oskrzela
segmentowe. Następne wielokrotne podziały na
segmentowe. Następne wielokrotne podziały na
coraz mniejsze gałęzie doprowadzają do
coraz mniejsze gałęzie doprowadzają do
powstania najmniejszych oskrzeli, z których
powstania najmniejszych oskrzeli, z których
ostatecznie tworzą się oskrzeliki o średnicy światła
ostatecznie tworzą się oskrzeliki o średnicy światła
0,5-1 mm. Pozostałe z ostatniego podziału
0,5-1 mm. Pozostałe z ostatniego podziału
oskrzeliki noszą nazwę oskrzelików oddechowych,
oskrzeliki noszą nazwę oskrzelików oddechowych,
zwanych też oskrzelikami pęcherzykowymi,
zwanych też oskrzelikami pęcherzykowymi,
ponieważ w ich ścianie występują już pęcherzyki
ponieważ w ich ścianie występują już pęcherzyki
płucne.
płucne.
Pęcherzyki płucne
Pęcherzyki płucne
Mają ścianę zbudowaną z płaskich
Mają ścianę zbudowaną z płaskich
komórek nabłonkowych noszących
komórek nabłonkowych noszących
nazwę nabłonka oddechowego oraz
nazwę nabłonka oddechowego oraz
komórek ziarnistych produkujących i
komórek ziarnistych produkujących i
wydzielających tzw. Czynnik
wydzielających tzw. Czynnik
powierzchniowy pęcherzyka płucnego –
powierzchniowy pęcherzyka płucnego –
surfaktant- który w postaci cienkiej
surfaktant- który w postaci cienkiej
błonki pokrywa warstwą płynu
błonki pokrywa warstwą płynu
surowiczego wyścielającego wnętrze
surowiczego wyścielającego wnętrze
pęcherzyków płucnych.
pęcherzyków płucnych.
Surfaktant
Surfaktant
Jest specyficznym rodzajem detergentu
Jest specyficznym rodzajem detergentu
ułatwiającym proces rozprężania pęcherzyków
ułatwiającym proces rozprężania pęcherzyków
płucnych podczas wdechu.
płucnych podczas wdechu.
Od zewnątrz ściana pęcherzyków opleciona
Od zewnątrz ściana pęcherzyków opleciona
jest gęstą ścianą naczyń krwionośnych
jest gęstą ścianą naczyń krwionośnych
włosowatych (włośniczek płucnych).
włosowatych (włośniczek płucnych).
Pomiędzy powietrzem w pęcherzyku a krwią
Pomiędzy powietrzem w pęcherzyku a krwią
włośniczki istnieje błona. Nosi ona nazwę
włośniczki istnieje błona. Nosi ona nazwę
błony pęcherzykowo-włośniczkowej. Przez nią
błony pęcherzykowo-włośniczkowej. Przez nią
odbywa się wymiana gazów, czyli dyfuzja –
odbywa się wymiana gazów, czyli dyfuzja –
tlenu, dwutlenku węgla- między powietrzem
tlenu, dwutlenku węgla- między powietrzem
pęcherzykowym a krwią włośniczek płucnych.
pęcherzykowym a krwią włośniczek płucnych.
Wymiana (dyfuzja) tlenu i
Wymiana (dyfuzja) tlenu i
dwutlenku węgla w płucach
dwutlenku węgla w płucach
Jedynie w pęcherzykach płucnych ma
Jedynie w pęcherzykach płucnych ma
miejsce proces wymiany gazów.
miejsce proces wymiany gazów.
Czynnikiem decydującym o dyfuzji jest
Czynnikiem decydującym o dyfuzji jest
istnienie różnicy ciśnień parcjalnych
istnienie różnicy ciśnień parcjalnych
(cząstkowych) gazu po obu stronach
(cząstkowych) gazu po obu stronach
błony pęcherzykowo-włośniczkowej, czyli
błony pęcherzykowo-włośniczkowej, czyli
dyfuzja odbywa się zgodnie z różnicą
dyfuzja odbywa się zgodnie z różnicą
ciśnień parcjalnych (cząstkowych) gazu.
ciśnień parcjalnych (cząstkowych) gazu.
Dyfuzja cd.
Dyfuzja cd.
Cząsteczki tlenu dyfundują
Cząsteczki tlenu dyfundują
(przechodzą) ze światła pęcherzyków do
(przechodzą) ze światła pęcherzyków do
krwi włośniczkowej, ponieważ w
krwi włośniczkowej, ponieważ w
powietrzu pęcherzykowym ciśnienie
powietrzu pęcherzykowym ciśnienie
parcjalne (cząstkowe) jest większe (100
parcjalne (cząstkowe) jest większe (100
mm hg) niż we krwi żylnej włośniczek
mm hg) niż we krwi żylnej włośniczek
(40 mm hg), dopływającej od strony
(40 mm hg), dopływającej od strony
tętnicy płucnej.
tętnicy płucnej.
Dyfuzja cd.
Dyfuzja cd.
W przeciwnym kierunku, tj. z osocza krwi i
W przeciwnym kierunku, tj. z osocza krwi i
krwinek czerwonych włośniczek płucnych do
krwinek czerwonych włośniczek płucnych do
światła pęcherzyków przechodzą (dyfundują)
światła pęcherzyków przechodzą (dyfundują)
cząsteczki dwutlenku węgla, ponieważ we
cząsteczki dwutlenku węgla, ponieważ we
krwi żylnej dopływającej do włośniczek
krwi żylnej dopływającej do włośniczek
płucnych ciśnienie parcjalne dwutlenku węgla
płucnych ciśnienie parcjalne dwutlenku węgla
jest większe (46 mm hg) niż w powietrzu
jest większe (46 mm hg) niż w powietrzu
pęcherzykowym (40 mm hg). Krew po
pęcherzykowym (40 mm hg). Krew po
przepłynięciu włośniczek płucnych staje się
przepłynięciu włośniczek płucnych staje się
krwią bogatą w tlen – utlenowaną.
krwią bogatą w tlen – utlenowaną.
Napięcie płucne
Napięcie płucne
Ciśnienie powietrza wielkości jednej
Ciśnienie powietrza wielkości jednej
atmosfery działa z jednej strony od zewnątrz
atmosfery działa z jednej strony od zewnątrz
na klatkę piersiową z drugiej od wewnątrz
na klatkę piersiową z drugiej od wewnątrz
przez światło dróg oddechowych na
przez światło dróg oddechowych na
powierzchnię wewnętrzną płuc. Oprócz tego
powierzchnię wewnętrzną płuc. Oprócz tego
istnieją inne siły działające na klatkę
istnieją inne siły działające na klatkę
piersiową i płuca.
piersiową i płuca.
W toku kształtowania się klatki piersiowej i
W toku kształtowania się klatki piersiowej i
płuc wytwarza się sprężyste napięcie płuc –
płuc wytwarza się sprężyste napięcie płuc –
działające do wewnątrz oraz sprężyste
działające do wewnątrz oraz sprężyste
napięcie klatki piersiowej – działające na
napięcie klatki piersiowej – działające na
zewnątrz.
zewnątrz.
Napięcie płucne cd.
Napięcie płucne cd.
Przeciwstawne działanie obu sił
Przeciwstawne działanie obu sił
sprężystych wywołuje ujemne ciśnienie w
sprężystych wywołuje ujemne ciśnienie w
jamie opłucnowej (między ścianą klatki
jamie opłucnowej (między ścianą klatki
piersiowej i płucem), mniejsze od
piersiowej i płucem), mniejsze od
atmosferycznego.
atmosferycznego.
To zjawisko tłumaczy fakt, że płuco w fazie
To zjawisko tłumaczy fakt, że płuco w fazie
wdechu jest pociągane przez ścianę klatki
wdechu jest pociągane przez ścianę klatki
piersiowej, mimo że nie jest z nią niczym
piersiowej, mimo że nie jest z nią niczym
połączone. Sprężyste napięcie płuc ma
połączone. Sprężyste napięcie płuc ma
działanie ssące na wewnętrzna
działanie ssące na wewnętrzna
powierzchnię ściany klatki piersiowej.
powierzchnię ściany klatki piersiowej.
Odma opłucnowa
Odma opłucnowa
Gdy przedziurawieniu ulegnie ściana
Gdy przedziurawieniu ulegnie ściana
klatki piersiowej następuje
klatki piersiowej następuje
wprowadzenie powietrza do jamy
wprowadzenie powietrza do jamy
opłucnowej. Wówczas płuco kurczy się,
opłucnowej. Wówczas płuco kurczy się,
zapada i przylega do miejsca wnikania
zapada i przylega do miejsca wnikania
do płuc oskrzela głównego i naczyń
do płuc oskrzela głównego i naczyń
krwionośnych, wsysając powietrze
krwionośnych, wsysając powietrze
przez powstały otwór.
przez powstały otwór.
Jama opłucnowa wypełnia się
Jama opłucnowa wypełnia się
powietrzem a zapadnięte płuco nie
powietrzem a zapadnięte płuco nie
bierze udziału w oddychaniu.
bierze udziału w oddychaniu.
Zespół zaburzeń oddychania -
Zespół zaburzeń oddychania -
ZZO
ZZO
Klinicznie przejawia się brakiem wymiany
Klinicznie przejawia się brakiem wymiany
gazowej w płucach z postępującą
gazowej w płucach z postępującą
niedodmą wydechową.
niedodmą wydechową.
ZZO dotyczy głównie niedojrzałych
ZZO dotyczy głównie niedojrzałych
noworodków.
noworodków.
Częstość występowania ZZO i
Częstość występowania ZZO i
umieralność noworodków z tego
umieralność noworodków z tego
powodu jest odwrotnie proporcjonalna
powodu jest odwrotnie proporcjonalna
do wieku ciążowego i masy
do wieku ciążowego i masy
urodzeniowej noworodka.
urodzeniowej noworodka.
ZZO
ZZO
W Stanach Zjednoczonych z powodu ZZO ginie
W Stanach Zjednoczonych z powodu ZZO ginie
rocznie 12 tyś. Noworodków (20% wszystkich
rocznie 12 tyś. Noworodków (20% wszystkich
zgonów), w innych krajach odsetek ten waha się
zgonów), w innych krajach odsetek ten waha się
od 25 – 75% i nie ma tendencji spadkowej.
od 25 – 75% i nie ma tendencji spadkowej.
W ZZO decydujące znaczenie ma niedojrzałość
W ZZO decydujące znaczenie ma niedojrzałość
tkanki płucnej.
tkanki płucnej.
Niedojrzałość tkanki płucnej wiąże się z
Niedojrzałość tkanki płucnej wiąże się z
niedoborem aktywnych powierzchniowo
niedoborem aktywnych powierzchniowo
substancji – czynnik przeciwniedodmowy -
substancji – czynnik przeciwniedodmowy -
surfaktant, który zmniejsza napięcie
surfaktant, który zmniejsza napięcie
powierzchniowe w warstwie granicznej między
powierzchniowe w warstwie granicznej między
powietrzem a ścianą pęcherzyka płucnego,
powietrzem a ścianą pęcherzyka płucnego,
umożliwiając jego otwarcie w momencie
umożliwiając jego otwarcie w momencie
rozpoczęcia oddychania.
rozpoczęcia oddychania.
Document Outline