Choroba Alzheimera
Choroba Alzheimera
Choroba Alzheimera
Choroba Alzheimera
Jednym ze schorzeń otępiennych, w
Jednym ze schorzeń otępiennych, w
którym
którym
procesy niszczenia mózgu mogą
procesy niszczenia mózgu mogą
prowadzić
do
zaburzeń
pamięci,
prowadzić
do
zaburzeń
pamięci,
zdolności myślenia i zmysłu orientacji, a
zdolności myślenia i zmysłu orientacji, a
w dalszym przebiegu również do zmian
w dalszym przebiegu również do zmian
osobowości i utraty mowy
osobowości i utraty mowy
, jest choroba
, jest choroba
Alzheimera,
czyli
otępienie
typu
Alzheimera,
czyli
otępienie
typu
alzheimerowskiego.
alzheimerowskiego.
Objawy w dużej
Objawy w dużej
mierze są podobne do symptomów
mierze są podobne do symptomów
miażdżycy tętnic mózgowych, zawsze
miażdżycy tętnic mózgowych, zawsze
jednak
rozpoczynają
się
nagle,
jednak
rozpoczynają
się
nagle,
narastają
w
sposób
powolny
i
narastają
w
sposób
powolny
i
postępujący i są nieodwracalne.
postępujący i są nieodwracalne.
Choroba Alzheimera
Choroba Alzheimera
występuje zazwyczaj po
występuje zazwyczaj po
65 roku życia
65 roku życia
i stopniowo prowadzi do zaniku
i stopniowo prowadzi do zaniku
umiejętności
nabytych
w
dzieciństwie,
umiejętności
nabytych
w
dzieciństwie,
upodabniając
pod
wieloma
względami
upodabniając
pod
wieloma
względami
zachowanie chorego do zachowań dziecka w
zachowanie chorego do zachowań dziecka w
wieku szkolnym, a później małego dziecka. W
wieku szkolnym, a później małego dziecka. W
konsekwencji chory musi pozostawać pod
konsekwencji chory musi pozostawać pod
ciągłą opieką. Może to być ogromnym
ciągłą opieką. Może to być ogromnym
obciążeniem psychicznym zarówno dla osoby
obciążeniem psychicznym zarówno dla osoby
dotkniętej schorzeniem, jak też dla opiekuna,
dotkniętej schorzeniem, jak też dla opiekuna,
któremu
trudno
ustalić
granice
w
któremu
trudno
ustalić
granice
w
postępowaniu chorego między brakiem chęci
postępowaniu chorego między brakiem chęci
a niemożnością wykonania zadania.
a niemożnością wykonania zadania.
Objawy kliniczne można podzielić na trzy fazy:
Objawy kliniczne można podzielić na trzy fazy:
I faza
I faza
–
–
zaburzenia pamięci w niewielkim
zaburzenia pamięci w niewielkim
stopniu
utrudniające
życie,
zaburzenia
stopniu
utrudniające
życie,
zaburzenia
wzroku, zaburzenia mowy. Chory ma problemy
wzroku, zaburzenia mowy. Chory ma problemy
ze sprostaniem codziennym obowiązkom w
ze sprostaniem codziennym obowiązkom w
pracy, często wyraźnie chudnie nawet do 8
pracy, często wyraźnie chudnie nawet do 8
kilogramów.
kilogramów.
W tej fazie chorzy
W tej fazie chorzy
są krytyczni
są krytyczni
wobec swego stanu, prezentują
wobec swego stanu, prezentują
obniżony
obniżony
nastrój
nastrój
, obserwuje się też typowe
, obserwuje się też typowe
narastanie
narastanie
podejrzliwości
podejrzliwości
. Na tym etapie
. Na tym etapie
prawie zawsze
prawie zawsze
chorzy są zdolni do samodzielnej egzystencji
chorzy są zdolni do samodzielnej egzystencji
,
,
chociaż nadzorowania wymagają już ich
chociaż nadzorowania wymagają już ich
decyzje finansowe
decyzje finansowe
.
.
II faza
II faza
– potrzeba stałej opieki,
– potrzeba stałej opieki,
zaburzenia
zaburzenia
pamięci są już bardziej wyraźne, w
pamięci są już bardziej wyraźne, w
równym
stopniu
dotyczą
wydarzeń
równym
stopniu
dotyczą
wydarzeń
świeżych jak i przeszłości.
świeżych jak i przeszłości.
Chory nie
Chory nie
kontroluje już swoich wydatków, przestaje
kontroluje już swoich wydatków, przestaje
być krytycznym co do własnego wyglądu,
być krytycznym co do własnego wyglądu,
obawia się samotności.
obawia się samotności.
W tym okresie
W tym okresie
pojawia się często
pojawia się często
objaw wędrowania,
objaw wędrowania,
omamy wzrokowe i słuchowe, pobudzenie,
omamy wzrokowe i słuchowe, pobudzenie,
zaburzenia snu, odwrócenie dnia i nocy,
zaburzenia snu, odwrócenie dnia i nocy,
mowa jest coraz uboższa, pojawiają się
mowa jest coraz uboższa, pojawiają się
pierwsze zaburzenia oddawania moczu i
pierwsze zaburzenia oddawania moczu i
stolca.
stolca.
III
faza
III
faza
–
chory
traci
zdolność
–
chory
traci
zdolność
ambulatoryjną, przebywa najpierw w
ambulatoryjną, przebywa najpierw w
pozycji siedzącej, potem w łóżku, chociaż
pozycji siedzącej, potem w łóżku, chociaż
nie
ma
niedowładów,
nie
mówi,
nie
ma
niedowładów,
nie
mówi,
samodzielnie nie spożywa posiłków, nie
samodzielnie nie spożywa posiłków, nie
kontroluje zwieraczy. Umiera najczęściej na
kontroluje zwieraczy. Umiera najczęściej na
zapalenie płuc.
zapalenie płuc.
Opieka nad chorymi z chorobą
Opieka nad chorymi z chorobą
Alzheimera powinna polegać na:
Alzheimera powinna polegać na:
dokładnej obserwacji i kontroli funkcji organizmu
dokładnej obserwacji i kontroli funkcji organizmu
odpowiednim leczeniu i profilaktyce zaburzeń i
odpowiednim leczeniu i profilaktyce zaburzeń i
schorzeń – powinny one uwzględniać wystarczającą
schorzeń – powinny one uwzględniać wystarczającą
podaż płynów, a także zdrowe odżywianie,
podaż płynów, a także zdrowe odżywianie,
zapewnienie dostatecznej ilości ruchu, snu, a także
zapewnienie dostatecznej ilości ruchu, snu, a także
kontrolę konsumpcji używek i leków
kontrolę konsumpcji używek i leków
ostrożnym stosowaniu leków psychotropowych,
ostrożnym stosowaniu leków psychotropowych,
ponieważ mogą one pogorszyć stan osoby
ponieważ mogą one pogorszyć stan osoby
dementywnej
dementywnej
unikaniu sytuacji albo zachowań, które mogą
unikaniu sytuacji albo zachowań, które mogą
wzmagać
niepewność
chorego,
(np.
wciąż
wzmagać
niepewność
chorego,
(np.
wciąż
zmieniający się nastrój osoby pielęgnującej, częste
zmieniający się nastrój osoby pielęgnującej, częste
zmiany personelu)
zmiany personelu)
unikaniu stresów wynikających z częstych
unikaniu stresów wynikających z częstych
zmian, zbyt dużych wymagań lub konieczności
zmian, zbyt dużych wymagań lub konieczności
pośpiechu
pośpiechu
unikaniu nadmiernej opiekuńczości, która
unikaniu nadmiernej opiekuńczości, która
może ograniczać samodzielność chorego
może ograniczać samodzielność chorego
pomocy
w
przezwyciężaniu
obciążeń
pomocy
w
przezwyciężaniu
obciążeń
psychicznych
psychicznych
stworzeniu
możliwości
utrzymywania
stworzeniu
możliwości
utrzymywania
aktywności
fizycznej
i
umysłowej
oraz
aktywności
fizycznej
i
umysłowej
oraz
pozytywnej komunikacji międzyludzkiej
pozytywnej komunikacji międzyludzkiej
okazywaniu
choremu
zainteresowania,
okazywaniu
choremu
zainteresowania,
wsparcia i akceptacji
wsparcia i akceptacji
próbach włączania chorego we wspólnotę
próbach włączania chorego we wspólnotę
rodziny albo współmieszkańców
rodziny albo współmieszkańców
Pielęgniarka opiekująca się pacjentem z
Pielęgniarka opiekująca się pacjentem z
chorobą Alzheimera powinna :
chorobą Alzheimera powinna :
posiadać wiedzę na temat zaburzeń psychicznych
posiadać wiedzę na temat zaburzeń psychicznych
i zachowania takiego pacjenta
i zachowania takiego pacjenta
posiadać umiejętności praktyczne w zakresie
posiadać umiejętności praktyczne w zakresie
opieki nad pacjentem z tą chorobą
opieki nad pacjentem z tą chorobą
umieć komunikować się z takim chorym
umieć komunikować się z takim chorym
umieć
określić
poziom
rozumienia
i
umieć
określić
poziom
rozumienia
i
funkcjonowania takiego chorego
funkcjonowania takiego chorego
potrafić
dostosować
formy
oddziaływań
potrafić
dostosować
formy
oddziaływań
terapeutycznych do stanu chorego
terapeutycznych do stanu chorego
znać i rozumieć problemy chorego
znać i rozumieć problemy chorego
Pielęgniarka
w
zakresie
problemów
Pielęgniarka
w
zakresie
problemów
związanych z:
związanych z:
1.
1.
zaburzeniami pamięci powinna:
zaburzeniami pamięci powinna:
kilkakrotnie przedstawić się pacjentowi
kilkakrotnie przedstawić się pacjentowi
przedmioty osobiste chorego takie jak np.
przedmioty osobiste chorego takie jak np.
okulary kłaść w tym samym miejscu, aby chory
okulary kłaść w tym samym miejscu, aby chory
nie musiał ich szukać
nie musiał ich szukać
usuwać z otoczenia nadmiar rzeczy, aby chory
usuwać z otoczenia nadmiar rzeczy, aby chory
nie gubił się w poszukiwaniu
nie gubił się w poszukiwaniu
prowadzić ćwiczenia wspomagające pamięć
prowadzić ćwiczenia wspomagające pamięć
przez częste powtarzanie nazwiska, imienia,
przez częste powtarzanie nazwiska, imienia,
daty, pory roku, miejsca w którym się znajduje
daty, pory roku, miejsca w którym się znajduje
2. Problemów związanych z komunikowaniem
2. Problemów związanych z komunikowaniem
się powinna:
się powinna:
stwarzać odpowiednie warunki rozmowy (cisza,
stwarzać odpowiednie warunki rozmowy (cisza,
spokój)
spokój)
mówić spokojnie, powoli, wyraźnie
mówić spokojnie, powoli, wyraźnie
okazywać cierpliwość i życzliwość w czasie
okazywać cierpliwość i życzliwość w czasie
rozmowy
rozmowy
uważnie słuchać
uważnie słuchać
prowadzić rozmowy proste (jeden przekaz w
prowadzić rozmowy proste (jeden przekaz w
tym samym czasie)
tym samym czasie)
powtarzać ważne informacje
powtarzać ważne informacje
popierać gestami treść wypowiadanych zdań
popierać gestami treść wypowiadanych zdań
chwalić nawet małe osiągnięcia chorego
chwalić nawet małe osiągnięcia chorego
3.Problemów związanych z zaburzeniami
3.Problemów związanych z zaburzeniami
snu i czuwania powinna:
snu i czuwania powinna:
utrzymywać pacjenta w aktywności w ciągu
utrzymywać pacjenta w aktywności w ciągu
dnia, tak długo, jak to jest tylko możliwe
dnia, tak długo, jak to jest tylko możliwe
ograniczać picie kawy i mocnej herbaty
ograniczać picie kawy i mocnej herbaty
zwłaszcza przed snem
zwłaszcza przed snem
nie podawać zbyt dużo płynów wieczorem
nie podawać zbyt dużo płynów wieczorem
stosować środki fizyczne (masaż pleców,
stosować środki fizyczne (masaż pleców,
ciepłe kąpiele)
ciepłe kąpiele)
odpowiednio wcześnie przygotować pokój
odpowiednio wcześnie przygotować pokój
pacjenta do snu (wywietrzyć, zaciągnąć
pacjenta do snu (wywietrzyć, zaciągnąć
zasłony, zapewnić ciszę)
zasłony, zapewnić ciszę)
4.
Problemów
związanych
z
nadmierną
4.
Problemów
związanych
z
nadmierną
podejrzliwością,
drażliwością
oraz
podejrzliwością,
drażliwością
oraz
gwałtownymi reakcjami powinna:
gwałtownymi reakcjami powinna:
próbować ustalić źródło stresu
próbować ustalić źródło stresu
nie drażnić chorego swoim zachowaniem
nie drażnić chorego swoim zachowaniem
nie podejmować dyskusji i nie spierać się z
nie podejmować dyskusji i nie spierać się z
pacjentem
pacjentem
zachować spokój, opanowanie i cierpliwość
zachować spokój, opanowanie i cierpliwość
nie ponaglać chorego
nie ponaglać chorego
starać się odwrócić jego uwagę od rzeczy, które
starać się odwrócić jego uwagę od rzeczy, które
go denerwują
go denerwują
zachowywać codzienny stały rozkład zajęć
zachowywać codzienny stały rozkład zajęć
5. Problemów związanych z zaburzeniami w
5. Problemów związanych z zaburzeniami w
przyjmowaniu pokarmów:
przyjmowaniu pokarmów:
ustalić przyczynę trudności (brak apetytu,
ustalić przyczynę trudności (brak apetytu,
dolegliwości
bólowe,
zaparcia,
braki
w
dolegliwości
bólowe,
zaparcia,
braki
w
uzębieniu)
uzębieniu)
prowadzić
kontrolę
ilości
przyjmowanych
prowadzić
kontrolę
ilości
przyjmowanych
posiłków i płynów
posiłków i płynów
zapewnić warunki i czas na spożycie posiłków
zapewnić warunki i czas na spożycie posiłków
kontrolować masę ciała
kontrolować masę ciała
zachęcać do jedzenia, a w razie potrzeby
zachęcać do jedzenia, a w razie potrzeby
karmić chorego
karmić chorego
rejestrować wypróżnienia
rejestrować wypróżnienia
6. Problemów związanych z czynnościami
6. Problemów związanych z czynnościami
higienicznymi:
higienicznymi:
na bieżąco dokonywać oceny stanu czystości
na bieżąco dokonywać oceny stanu czystości
skóry, bielizny i otoczenia
skóry, bielizny i otoczenia
pomagać w czynnościach higienicznych
pomagać w czynnościach higienicznych
zachęcać
do
dbania
o
swój
wygląd
zachęcać
do
dbania
o
swój
wygląd
zewnętrzny i higienę jamy ustnej
zewnętrzny i higienę jamy ustnej
stosować pampersy w razie konieczności
stosować pampersy w razie konieczności
7
7
. Problemów związanych z nadmiarem
. Problemów związanych z nadmiarem
aktywności i ogólnym niepokojem:
aktywności i ogólnym niepokojem:
prowadzić nadzór, niekiedy ścisłą obserwację
prowadzić nadzór, niekiedy ścisłą obserwację
okazywać troskę i życzliwość
okazywać troskę i życzliwość
zachęcać do wykonywania prostych czynności
zachęcać do wykonywania prostych czynności
w ramach terapii zajęciowej
w ramach terapii zajęciowej
stosowanie
technik
odprężających
i
stosowanie
technik
odprężających
i
uspakajających
uspakajających
proponować kąpiel połączoną z masażem
proponować kąpiel połączoną z masażem
wykorzystywać olejki eteryczne
wykorzystywać olejki eteryczne
zaciemniać pokój w którym chory śpi
zaciemniać pokój w którym chory śpi
opowiadać proste, pogodne, kończące się
opowiadać proste, pogodne, kończące się
szczęśliwie bajkowe historie
szczęśliwie bajkowe historie
zachęcać do śpiewania i słuchania muzyki
zachęcać do śpiewania i słuchania muzyki
proponować zajęcia ruchowe np. spacery,
proponować zajęcia ruchowe np. spacery,
proste ćwiczenia gimnastyczne, drobne prace w
proste ćwiczenia gimnastyczne, drobne prace w
oddziale, ogrodzie, gry zabawowe, wieczorki
oddziale, ogrodzie, gry zabawowe, wieczorki
taneczne
taneczne
prowadzić rozmowy z chorym o jego życiu i
prowadzić rozmowy z chorym o jego życiu i
wspomnieniach z przeszłości
wspomnieniach z przeszłości
pobudzać pamięć chorego poprzez oglądanie
pobudzać pamięć chorego poprzez oglądanie
obrazów, znanych przedmiotów
obrazów, znanych przedmiotów
zachęcać do obejrzenia starego filmu
zachęcać do obejrzenia starego filmu
umożliwiać malowanie i udział w zajęciach
umożliwiać malowanie i udział w zajęciach
plastycznych
plastycznych
8. Problemów związanych z zapewnieniem
8. Problemów związanych z zapewnieniem
potrzeby bezpieczeństwa:
potrzeby bezpieczeństwa:
często informować chorego, gdzie się znajduje i
często informować chorego, gdzie się znajduje i
dlaczego
dlaczego
zabezpieczać drzwi wejściowe i okna
zabezpieczać drzwi wejściowe i okna
nadzorować w czasie spacerów
nadzorować w czasie spacerów
uniemożliwiać dostęp do leków, ostrych narzędzi
uniemożliwiać dostęp do leków, ostrych narzędzi
i niebezpiecznych przedmiotów
i niebezpiecznych przedmiotów
czuwać
nad
bezpieczeństwem
w
czasie
czuwać
nad
bezpieczeństwem
w
czasie
wykonywania czynności higienicznych
wykonywania czynności higienicznych
znaczyć rzeczy chorego
znaczyć rzeczy chorego
zachęcać
rodzinę
chorego
do
częstych
zachęcać
rodzinę
chorego
do
częstych
odwiedzin
odwiedzin
Działania pielęgniarskie w opiece nad chorym
Działania pielęgniarskie w opiece nad chorym
z chorobą Alzheimera powinny pozwolić na
z chorobą Alzheimera powinny pozwolić na
poprawienie jakości życia chorego w zakresie
poprawienie jakości życia chorego w zakresie
zaburzeń pamięci, sposobu komunikowania
zaburzeń pamięci, sposobu komunikowania
się, zachowań adekwatnych w stosunku do
się, zachowań adekwatnych w stosunku do
określonych sytuacji, odżywiania, utrzymania
określonych sytuacji, odżywiania, utrzymania
higieny
osobistej
i
zapewnienia
higieny
osobistej
i
zapewnienia
bezpieczeństwa.
Natomiast
różne
formy
bezpieczeństwa.
Natomiast
różne
formy
oddziaływań
terapeutycznych
powinny
oddziaływań
terapeutycznych
powinny
pozwolić złagodzić objawy chorobowe i jak
pozwolić złagodzić objawy chorobowe i jak
najdłużej zachować samodzielność pacjenta.
najdłużej zachować samodzielność pacjenta.
Ponieważ
choroba
Alzheimera
jest
Ponieważ
choroba
Alzheimera
jest
nadzwyczajnym
wyzwaniem
i
stałym
nadzwyczajnym
wyzwaniem
i
stałym
obciążeniem dla całego otoczenia, ważne jest
obciążeniem dla całego otoczenia, ważne jest
więc zaplanowanie okresów odpoczynku, w
więc zaplanowanie okresów odpoczynku, w
którym chorym zaopiekują się inne osoby.
którym chorym zaopiekują się inne osoby.
Duże znaczenie w opiece nad osobą z chorobą
Duże znaczenie w opiece nad osobą z chorobą
Alzheimera ma pomoc opiekunowi: socjalna,
Alzheimera ma pomoc opiekunowi: socjalna,
prawna, psychologiczna. W tym celu tworzy się
prawna, psychologiczna. W tym celu tworzy się
stowarzyszenia opiekunów i grup wsparcia. W
stowarzyszenia opiekunów i grup wsparcia. W
Polsce informacje na temat tej choroby oraz
Polsce informacje na temat tej choroby oraz
pomocy chorym i ich rodzinom można uzyskać
pomocy chorym i ich rodzinom można uzyskać
m. in. w Polskiej Fundacji Alzheimerowskiej w
m. in. w Polskiej Fundacji Alzheimerowskiej w
Bydgoszczy przy ul. Ujejskiego 11 m.1 tel: 052
Bydgoszczy przy ul. Ujejskiego 11 m.1 tel: 052
371 16 44, 0 607 079 005
371 16 44, 0 607 079 005