Środki
przeczyszczają
ce
Środki
przeczyszczają
ce
Środki poślizgowe
• Parafina ciekła
• Glicerol
• Dokusan sodu
Parafina ciekła –paraffinum
liquidum
• Hamuje wchłanianie H
2
O i
powleka błonę śluzowa jelit, co
powoduje rozmiękczenie mas
kałowych i ułatwia wypróżnienie
• Nie wchłania się z przewodu
pokarmowego i nie drażni jelit
Parafina ciekła interakcje
• Upośledza wchłanianie witamin
rozpuszczalnych w tłuszczach A,
D, E,K
• Może zmniejszać wchłanianie
leków podawanych doustnie
P. ciekła dz. niepożądane
• Świąd odbytu
• Stosowana przez długi czas
odkłada się
w węzłach chłonnych krezki i
wywołuje stan zapalny
Parafina c.
dawkowanie
• Doustnie 1 – 3 łyżek stołowych
na noc lub rano na czczo
Środki zwiększające objętość
kału
Nie ulegają wchłanianiu z
przewodu pokarmowego
Wskutek powiększenia własnej
objętości (pęcznienie) lub
przyciągania znacznej ilości H
2
O
(działanie osmotyczne) powodują
rozciąganie ścian jelita i w ten
sposób pobudzają ruchy
perystaltyczne
Środki zwiększające objętość
kału
•Środki pęczniejące
•Środki osmotyczne
Środki pęczniejące
• Śluzy roślinne zawarte w
nasionach lnu i babki
lancetowatej oraz zwyczajnej
• Proszek z suchych nasion babki
płesznika
• Otręby pszenne
• Agar-agar
• Sole kwasu alginowego
Środki pęczniejące
•Syntetyczne estry celulozy
(metyloceluloza
i karboksymetyloceluloza)
Otręby pszenne
są w zasadzie
pozbawione działań
niepożądanych
i mogą być stosowane w okresie
ciąży.
Wymagają podania z odpowiednią
ilością H
2
O. Jeżeli nie są podane
z odpowiednią ilością H
2
O mogą
prowadzić do dalszego
zagęszczenia mas kałowych
(wychwytywanie H
2
O znajdującej
się w świetle jelita) i zaparć
Środki osmotyczne
• Sole (siarczan sodu, siarczan
magnezu, wodorofosforan sodu,
diwodorofosforan sodu)
• Makrogol (glikol polietylenowy
o odpowiednim stopniu
polimeryzacji)
• Laktuloza
Makrogol
• Stosuje się w mieszaninie z
elektrolitami do oczyszczania
jelita grubego przed zabiegami
diagnostycznymi oraz w
objawowym leczeniu zaparć u
dorosłych
Makrogol
przeciwwskazania
• Niedrożność jelit
• Perforacja jelit
• Toksyczne uszkodzenie okrężnicy
• Owrzodzenia trawienne
• Wrzodziejące zapalenie jelit
Makrogol dz.
niepożądane
• Wymioty
• Kurcze w jamie brzusznej
• Podrażnienie odbytnicy
Laktuloza
• Laktuloza przechodzi nie wchłaniając
się przez jelito cienki
• W jelicie grubym pod wpływem flory
bakteryjnej jest rozkładana do kwasów
organicznych
• Powstające kwasy organiczne
zapewniają niewielkie zakwaszenie,
zwiększają ilość H
2
O i objętość
zawartości jelita
• Pobudza perystaltykę jelit
Laktuloza
• Działa po 24 – 48 h
• Stosowana w dawce do 30 g
dziennie nie powoduje utraty
białek endogennych
• Wydalana z kałem
Laktuloza
• Działanie zmniejszające stężenie
amoniaku w krwi jest wynikiem
obniżenia obniżenia pH w jelicie
grubym, przekształcenia w jego
świetle cząsteczki NH
3
w jony
NH
4+
oraz pobudzenia
perystaltyki
Laktuloza wskazania
•Objawowe leczenie zaparć
•Encefalopatia wątrobowa
Laktuloza
przeciwwskazania
•Galaktozemia
•Nietolerancja glukozy
•Niedrożność jelit
Laktuloza dz.
niepożądane
• Brak łaknienia
• Nudności i wymioty
• Półpłynne stolce
• Świąd
• Bóle odbytu
• Stosowana w dużych dawkach
może wywołać hipernatremię
Laktuloza
Preparaty
Środki dz. drażniąco
• Są to środki działające
bezpośrednio na mięśnie gładki
jelit oraz nasilające perystaltykę
wskutek pobudzenia zwojów
układu współczulnego
Środki dz. drażniąco
•Środki działające na jelito
cienkie
•Środki działające na jelito
grube
Środki dz. na jelito
cienkie
•Olej rycynowy
– Mechanizm działania
– Działania niepożądane
– Po jakim czasie jest efekt
farmakologiczny
Środki dz. na jelito
grube
•Środki roślinne – glikozydy
antrachinonowe
– Hydroliza i redukcja do aglikonów i
cukrów
– Mechanizm działania
– Przeciwwskazania
– Działania niepożądane
Syntetyczne środki
dz. na jelito grube
• Bisacodyl wskazania
Zaparcia o rożnej
etiologii
Bisacodyl mechanizm
działania
Bisacodyl
przeciwwskazania
• Niedrożność jelit
• Zapalenie okrężnicy
• Zespoły bólowe przewodu
pokarmowego o nieznanej
etiologii
• Czopków nie należy stosować
w hemoroidach i szczelinach
odbytu
Bisacodyl dz.
niepożądane
• Biegunka
• Bóle brzucha
• Stosowany przez dłuższy czas
może spowodować zaburzenia
elektrolitowe, szczególnie
hipokalemię
• Podawany długotrwale
doodbytniczo może wywołać
zastoinowe zapalenie odbytnicy
Środki przeczyszczające
przeciwwskazania ogólne
• Nie wolno podawać chorym z bólami
brzucha o nieznanej etiologii
• Bezwzględnie przeciwwskazane
w przypadkach ostrego zapalenia
wyrostka robaczkowego i zapalenia
otrzewnej
• Zaparcia organiczne, będące
następstwem trwałego zwężenia
światła jelit (np. guz nowotworowy)
• Ciąża
Środki
przeciwbiegunko
we
Loperamid
•Wskazania
– Objawowe leczenie ostrej i
przewlekłej biegunki
– U pacjentów z wytworzoną przetoką
jelita krętego może być stosowany
w celu zmniejszenia ilości i
objętości stolców oraz zwiększenia
ich konsystencji
Loperamid
• Przeciwwskazania
– Nadwrażliwość na loperamid lub inne
składniki preparatu
– Nie stosować u pacjentów z krwią w kale
i podwyższoną temperaturą ciała
– Pacjenci z ostrym rzutem wrzodziejącego
zapalenia jelita grubego
– Pacjenci z bakteryjnym zapaleniem jelita
cienkiego i okrężnicy spowodowanym
Salmonella, Shigella i Campylobacter oraz
z rzekomobłoniastym zapaleniem jelit po
antybiotykoterapii
Loperamid
• Przeciwwskazania
– Pacjenci, u których niepożądane
jest zwolnienie perystaltyki (należy
przerwać leczenie w przypadku
wystąpienia zaparć, wzdęcia lub
niedrożności)
– Nie stosować u dzieci poniżej 6 lat
Loperamid środki
ostrożności
• Ostrożnie stosować u pacjentów z
niewydolnością wątroby (możliwość
wystąpienia objawów toksycznych
ze strony OUN)
• U pacjentów z AIDS w przypadku
pierwszych objawów wzdęcia
brzucha należy przerwać podawanie
preparatu, ze względu na możliwość
wystąpienia toksycznego
rozszerzenia okrężnicy
Loperamid środki
ostrożności
• U pacjentów z dziedziczną
nietolerancją galaktozy,
niedoborem laktazy lub
zespołem złego wchłaniania
glukozy i galaktozy
Loperamid dz.
niepożądane
• Bardzo rzadko:
wysypka skórna,
pokrzywka, świąd, reakcje
alergiczne, wstrząs
anafilaktyczny, ból brzucha,
niedrożność jelit, wzdęcie,
nudności, zaparcia, wymioty,
rozszerzenie okrężnicy,
niestrawność, zatrzymanie
moczu, zawroty głowy, senność
Loperamid dz.
niepożądane
• Pojedyncze przypadki
: obrzęk
naczynioruchowy, rumień
wielopostaciowy, martwica
toksyczno-rozpływna naskórka
Pozostałe środki
przeciwbiegunkowe
z podręcznika
!!!!!!!!!!!!