Systemy ciepłownicze i 
wewnętrzne instalacje 
grzewcze

Instalacje centralnego 
ogrzewania - przewody

Instalacje c.o.- przewody

Charakterystyka przewodów:



-materiał,



-wymiar, 



-wielkość PN

Instalacje c.o.- przewody

Materiał przewodów:



Metale:

– Stal,
– Miedź,



Tworzywa sztuczne

– Termoplastyczne:

;

– Chemo - i termoutwardzalne: 



Metal (aluminium) i tworzywo sztuczne

• wielowarstwowe rury polietylenowe (PEX-AL.-PEX), 
• itp.

Przewody 



Wymiar – opis

Podaje się:

– Średnicę nominalna DN XX np.  DN 65,
– Średnicę zewnętrzną ×  grubość ścianki 

Dz × s, np. 76 × 3,6 [mm]

Instalacje c.o.- przewody

Instalacje c.o.- przewody

Przewody 



Wymiar – opis

Podaje się:

– Średnicę nominalna DN XX np.  DN 65,
– Średnicę zewnętrzną ×  grubość ścianki 

Dz × s, np. 76 × 3,6 [mm]

Przewody 



Wielkość PN – informuje o 
wytrzymałości elementów rurociągu
Podaje się:

– PN XX np.  PN 25,
– Wartości PN dobierane są z następujących 

wielkości: PN 2,5; PN 6; PN 10; PN 16; PN 25;  
PN 40; PN 63; PN 100

(Wielkość PN odpowiada wytrzymałości w barach)

Instalacje c.o.- przewody

Instalacje c.o.- przewody

Rury stalowe

Instalacje c.o.- przewody

Rury stalowe

Instalacje c.o.- przewody

Rury stalowe

Instalacje c.o.- przewody

Rury stalowe

Instalacje c.o.- przewody

Rury stalowe

Instalacje c.o.- przewody

Rury stalowe

Instalacje c.o.- przewody

Rury stalowe

Instalacje c.o.- przewody

Rury stalowe

Instalacje c.o.- przewody

Rury stalowe

Instalacje c.o.- przewody

Rury stalowe

Instalacje c.o.- przewody

Rury miedziane

Instalacje c.o.- przewody

Rury miedziane

Instalacje c.o.- przewody

Rury miedziane

Połączenia zaciskowe -schemat

Instalacje c.o.- przewody

Rury miedziane

Połączenia zaciskowe -przykład



Zależnie od temperatury rozróżnia się:

– luty miękkie (=<450 

o

C) z kapilarnymi 

kształtkami do lutowania z miedzi lub 
mosiądzu czerwonego (luty na bazie cyny),

– luty twarde (>450 

o

C) z kapilarnymi 

kształtkami do lutowania lub bez kształtek, 
np. za pomocą samoformujacych się złączek 
lub przez wycinanie odgałęzień (luty 
fosforowomiedziane lub luty srebrne) 

Instalacje c.o.- przewody

Rury miedziane

Instalacje c.o.- przewody

Rury miedziane



Tworzywa sztuczne termoplastyczne

– Poliwinylowe:

• Chlorowany polichlorek winylu (PCV-C);

– Poliolefinowe: 

• Polietylen sieciowany PEX),
• Polipropylen (PP),
• Polibutylen (PB)

Instalacje c.o.- przewody

Rury z tworzyw sztucznych

Instalacje c.o.- przewody

Rury z tworzyw sztucznych

Instalacje c.o.- przewody

Rury z tworzyw sztucznych

Instalacje c.o.- przewody

Rury z tworzyw sztucznych

Instalacje c.o.- przewody

Rury z tworzyw sztucznych

Instalacje c.o.- przewody

Rury z tworzyw sztucznych



Straty ciśnienia 



p liczy się ze wzoru:

gdzie:

   R

i

   - jednostkowe straty ciśnienia na długości w działce i 

[Pa/m],

   l

i

   - długość działki i [m],

   Z

i

   - straty  miejscowe ciśnienia w działce i [Pa], 

Instalacje c.o.- przewody

 Obliczanie strat ciśnienia 

]

[

)

(

1

Pa

Z

l

R

p

n

i

i

i

i













jednostkowe straty ciśnienia R

i

 określa się ze 

wzoru Darcy – Weisbacha:

gdzie: 
    



i

   - współczynników oporów liniowych [-], 

    d

i

   - średnica wewnętrzna przewodu [m], 

    v

i

   - prędkość płynącego czynnika w przewodzie [m/s], 

    

   - gęstość wody [kg/m

3

].  

Instalacje c.o.- przewody

 Obliczanie strat ciśnienia 

]

[

2

2

Pa

v

d

R

i

i

i

i











współczynników oporów liniowych 



określa 

się ze wzoru Colebrooka – White’a:

gdzie: 
    Re  - liczba Reynoldsa [-], 
    k     -

chropowatość bez względna [m], 

    d     -średnica wewnętrzna rury [m].  

Instalacje c.o.- przewody

 Obliczanie strat ciśnienia 



















d

k

72

,

3

Re

51

,

2

lg

2

1





Instalacje c.o.- przewody

 Obliczanie strat ciśnienia 

Wykres Moody’ego

Instalacje c.o.- przewody

 Obliczanie strat ciśnienia 



Straty  miejscowe ciśnienia określa się z 
zależności:

gdzie:

 

współczynnik strat miejscowych [-]:

Instalacje c.o.- przewody

 Obliczanie strat ciśnienia 





2

2

v

Z

i





Instalacje c.o.- przewody

 Obliczanie strat ciśnienia 

Instalacje c.o.- przewody

Obliczanie strat ciśnienia