Państwowy Monitoring Środowiska

(PMŚ)

PMŚ  jest  systemem  działającym  w  ramach 

Głównego Inspektoratu Środowiska Przyrodniczego.

Państwowy  Monitoring  Środowiska  to  system 

powołany do życia na podstawie Prawa o ochronie 

środowiska.

Państwowy  monitoring  środowiska,  według  art.  25 

ust.  2  ustawy  -  Prawo  ochrony  środowiska,  jest 

systemem: 

•pomiarów,  ocen  i  prognoz  stanu  środowiska  oraz 

gromadzenia,  przetwarzania  i  rozpowszechniania 

informacji o środowisku. 

Państwowy Monitoring Środowiska

(PMŚ)

Celem PMŚ jest wspomaganie działań na rzecz ochrony 

środowiska - jest to realizowane poprzez systematyczne 

informowanie organów administracji i społeczeństwa o:

• jakości elementów przyrodniczych, dotrzymywaniu 

standardów jakości środowiska określonych przepisami oraz 

obszarach występowania przekroczeń tych standardów;

• występujących zmianach jakości elementów przyrodniczych i 

przyczynach tych zmian, w tym powiązaniach przyczynowo 

skutkowych występujących pomiędzy emisjami i stanem 

elementów przyrodniczych. 

Państwowy Monitoring Środowiska

(PMŚ)

Cele PMŚ osiągane są poprzez realizację następujących zadań 

cząstkowych: 

 

• wykonywanie badań wskaźników charakteryzujących 

poszczególne elementy środowiska, 

• prowadzenie obserwacji elementów przyrodniczych, 

• gromadzenie i analizę wyników badań i obserwacji, 

• ocenę stanu i trendów zmian jakości poszczególnych 

elementów środowiska w oparciu o ustalone kryteria, 

• identyfikację obszarów przekroczeń standardów jakości 

środowiska, 

• analizy przyczynowo-skutkowe, 

• opracowywanie zestawień, raportów, komunikatów i ich 

udostępnianie w formie drukowanej lub zapisu 

elektronicznego, w tym za pomocą internetu. 

Państwowy Monitoring Środowiska

(PMŚ)

Warunkiem wypełnienia celów PMŚ stawianych mu przez 

ustawę jest wiarygodność danych. Jest ona 

zagwarantowana poprzez kontynuację i doskonalenie takich 

działań jak: 

 

• akredytacja laboratoriów badawczych; 

• modernizacja infrastruktury pomiarowej; 

• modernizacja narzędzi informatycznych do gromadzenia, 

przetwarzania i udostępniania danych; 

• opracowania metodyczne; 

• wdrażanie systemów jakości w podsystemach monitoringu; 

• organizacja i udział w krajowych i międzynarodowych 

badaniach porównawczych; 

• szkolenia.

Struktura organizacyjna PMŚ

Zintegrowany Monitoring Środowiska 

Przyrodniczego (ZMŚP)

ZMŚP to element PMŚ w podsystemie monitoringu przyrody!

ZMŚP winien ujmować jak największą liczbę elementów 

środowiska przyrodniczego, wykrywać zależności między 
nimi i na tej podstawie określać zagrożenia i tendencje 
rozwoju środowiska.

ZMŚP ma na celu rejestrację i analizę krótko i długookresowych 

zmian zachodzących w systemach ekologicznych pod 
wpływem zmian klimatu, zanieczyszczeń i innych przejawów 
ingerencji człowieka. Ustala bilans energetyczny i materialny 
systemu ekologicznego, zmiany jego struktury wewnętrznej, 
przedstawia prognozę i plan ochrony. 

Zintegrowany Monitoring Środowiska 

Przyrodniczego (ZMŚP)

Podstawowe cele ZMŚP:

• poznanie mechanizmów obiegu energii i materii w podstawowych typach 

geoekosystemów Polski,

• zebranie podstawowych danych (jakościowych i ilościowych) o stanie 

aktualnym  geoekosystemów,

• określenie rodzaju i charakteru zagrożeń geoekosystemów (wyznaczenie 

wartości progowych) oraz wskazanie dróg ich zapobiegania,

• wskazanie tendencji rozwoju geoekosystemów (prognozy krótko i 

długoterminowe) oraz sposobów ochrony i zachowania ich zasobów,

• opracowanie scenariuszy rozwoju geoekosystemów w warunkach zmian 

klimatu i zwiększającej się ingerencji człowieka (modelowanie systemów 

przyrodniczych),

• opracowanie na konkretne zamówienie informacji o geoekosystemach.

Zintegrowany Monitoring Środowiska 

Przyrodniczego (ZMŚP)

Założenia programowe ZMŚP:

Najważniejszą kwestią w programie badań ZMŚP jest między innymi 

szczegółowe określenie uwarunkowań funkcjonowania geoekosystemu oraz 

jego struktury wewnętrznej. Obejmują one: położenie geograficzne, geologię, 

rzeźbę, klimat, obieg wody, świat roślinny i zwierzęcy oraz działalność 

człowieka. Strukturę wewnętrzną geoekosystemu tworzą elementy i 

subsystemy, czyli jednostki przestrzenne niższego rzędu

Czynnikiem warunkującym funkcjonowanie geoekosystemu jest dopływ energii 

słonecznej, która jest zamieniana na inne rodzaje energii oraz uruchamia 

obiegi elementarne. 

Podstawowym obiektem badań w ZMŚP jest zlewnia rzeczna (jeziorna), w 

zasięgu której zlokalizowane są testowe powierzchnie badawcze, ujmujące 

możliwie wszystkie typy ekosystemów badanego krajobrazu. 

Podstawą realizacji programu ZMŚP jest dobrze zorganizowany system 

pomiarowy w Stacjach Bazowych oraz sprawny system informatyczny. 

Zintegrowany Monitoring Środowiska 

Przyrodniczego (ZMŚP)

Stacje badawcze ZMŚP:

Biała Góra

Zintegrowany Monitoring Środowiska 

Przyrodniczego (ZMŚP)

Stacje badawcze ZMŚP – najważniejsze zadania:

• zebranie podstawowych danych dotyczących aktualnego stanu środowiska 

przyrodniczego (mapy glebowe, geologiczne, hydrologiczne),

• zebranie danych dla opracowania georożnorodności i bioróżnorodności,

• opracowanie struktury użytkowania terenu oraz systematyczne kartowanie jej 

zmian,

• opracowanie mapy geosozologicznej ze szczególnym zwróceniem uwagi na 

antropogeniczne źródła zanieczyszczeń,

• opracowanie map wskaźnikowych jakości środowiska (np.: mapa stanu gleb),

• opracowanie raportów o stanie środowiska ze zwróceniem uwagi na jego 

kształtowanie i prognozę,

• opracowanie scenariuszy rozwoju badanych geoekosystemów w warunkach

zmian klimatu i różnokierunkowej antropopresji