Stygmatyzacja na 

Stygmatyzacja na 

przykładzie chorób 

przykładzie chorób 

psychicznych

psychicznych

Definicja

Definicja



Stygmatyzacja, etykietowanie, 

naznaczanie jest to proces 
nadawania określeń w kategoriach 
zachowania jednostkom, grupom 
społecznym czy kategoriom 
społecznym w wyniku czego 
przyjmują one nadane im cechy i 
zaczynają działać zgodnie z 
przypisanymi im etykietami.

O stygmatyzacji możemy mówić

O stygmatyzacji możemy mówić

wtedy, gdy współistnieją następujące 

wtedy, gdy współistnieją następujące 

powiązane ze sobą elementy(wg. Linka i 

powiązane ze sobą elementy(wg. Linka i 

Phelana) 

Phelana) 



etykietowanie (identyfikacja i nazwanie 
niektórych istotnych społecznie różnic)



stereotypizacja (powiązanie różnic 
społecznych ze stereotypami)



oddzielenie „nas” od „nich” na podstawie 
utworzonych stereotypów (czyli zwiększenie 
dystansu społecznego)



utrata statusu społecznego i dyskryminacja 
(których doświadcza osoba napiętnowana)

Zakres chorób którym 

Zakres chorób którym 

towarzyszy stygmatyzacja

towarzyszy stygmatyzacja



Choroby somatyczne (np.  AIDS)



Choroby weneryczne



Trąd



Gruźlica



Związane z niepełną sprawnością 
(niewidomi, niesłyszący, 
niepełnosprawne ruchowo)



Zaburzenia psychiczne 
(schizofrenia, upośledzenia, 
uzależnienia,  ADHD)

Czynniki wpływające na 

Czynniki wpływające na 

sposób postrzegania chorych 

sposób postrzegania chorych 

psychicznie

psychicznie



Zawód



Częstość kontaktu



Wiedza na temat 
choroby



Własne 
doświadczenia w 
tym zakresie



Poziom 
wykształcenia



Uwarunkowania 
kulturowe



Płeć



Wiek 
respondentów



Wyznawany 
system wartości

Akceptacja osób chorych na 

Akceptacja osób chorych na 

schizofrenię poprzez 

schizofrenię poprzez 

wykonywany zawód

wykonywany zawód



Pielęgniarki środowiskowe



Pielęgniarki psychiatryczne



Osoby niezwiązane zawodowo z 

opieką (pracownicy opieki 
społecznej, kuratorzy sądowi)

Częstość kontaktu

Częstość kontaktu



Krewni chorujących na schizofrenię 

oraz pracownicy

lecznictwa psychiatrycznego 

wykazują znacznie bardziej

pozytywne postawy wobec osób 

chorych na schizofrenię niż

respondenci z populacji ogólnej, co 

wiąże się z różnicą osobistych

doświadczeń i częstości kontaktu z 

chorobą oraz ludźmi na nią 

chorującymi.

Poziom wykształcenia

Poziom wykształcenia



Im wyższy poziom wykształcenia, 

tym mniejsza skłonność do 
odczuwania lęku przed osobami 
chorymi



Osoby o niższym wykształceniu 

postrzegają chorych na 
schizofrenię jako 
„nieprzewidywalnych”

Czynniki kulturowe

Czynniki kulturowe



Niemcy 



Słowacy 



Rosjanie 



Taki wynik nie był zgodny z 

hipotezami, jakie założyli autorzy 
na wstępie pracy

Wyznawany system 

Wyznawany system 

wartości

wartości



Respondenci przywiązani do 

bardziej tradycyjnych wartości



Osoby wyznające wartości 

liberalne

Płeć

Płeć



Statystycznie kobiety wykazują 

mniejszą tendencję do 
stygmatyzacji osób chorych 
psychicznie

Wiek

Wiek



Im starsze osoby  poddane 

badaniu, tym większe 
uprzedzenie wobec osób chorych 
psychicznie oraz większa 
tendencja do stygmatyzacji 
choroby psychicznej

Czynnikiem, który najłatwiej ulega 

Czynnikiem, który najłatwiej ulega 

modyfikacji spośród 

modyfikacji spośród 

przedstawionych

przedstawionych

w pracy jest 

w pracy jest 

wiedza dotycząca 

wiedza dotycząca 

stygmatyzujących chorób. 

stygmatyzujących chorób. 

Większość

Większość

kampanii zmiany postaw wobec 

kampanii zmiany postaw wobec 

chorych psychicznie opiera

chorych psychicznie opiera

się na zwiększaniu świadomości 

się na zwiększaniu świadomości 

społeczeństwa na temat chorób

społeczeństwa na temat chorób

psychicznych.

psychicznych.

Pozytywna rola procesu 

Pozytywna rola procesu 

stygmatyzacji

stygmatyzacji



Pozytywnym skutkiem procesu 

stygmatyzacji, wykorzystywanym 
w terapii jest m.in. wychodzenie z 
uzależnień, gdzie pierwszym 
krokiem jest autonaznaczenie