Ochrona zdrowia w

wybranych grupach

Samodzielna Pracownia

Pielęgniarstwa Rodzinnego PAM

BEZPIECZNE I ZDROWE

MIEJSCA PRACY

Zdrowie jest stanem dobrego

samopoczucia fizycznego,

psychicznego

i socjalnego, a nie tylko brakiem

choroby lub niepełnosprawności.

Konstytucja Światowej Organizacji Zdrowia

BEZPIECZEŃSTWO I OCHRONA

ZDROWIA

W UREGULOWANIACH

MIĘDZYNARODOWYCH

Podstawowe uregulowania prawne

dotyczące wymagań bezpieczeństwa

i ochrony zdrowia na poziomie

międzynarodowym są ustalane przez:



Międzynarodową Organizację Pracy

(MOP)



Światową Organizację Zdrowia

(WHO)

Szczegółowe wymagania

bezpieczeństwa pracy i ochrony

zdrowia są ustalane przez:



normalizację międzynarodową (ISO)



oraz europejską (CEN/CENELEC)

Ochrona pracowników przed

chorobami oraz wypadkami przy

pracy

jest zapisana w:

preambule Konstytucji

Międzynarodowej Organizacji Pracy

Międzynarodowa Organizacja

Pracy

W swojej ponad 80-letniej

działalności organizacja ta przyjęła

184 konwencje i uchwaliła 192

zalecenia.

Większość spośród tych uregulowań

dotyczy bezpośrednio lub pośrednio

zagadnień bezpieczeństwa i ochrony

pracownika w miejscu pracy.

Międzynarodowa Organizacja

Pracy

Podstawową konwencją MOP

dotyczącą bezpieczeństwa, zdrowia

pracowników i środowiska pracy jest

konwencja nr 155 uchwalona w 1981

Konwencja nr 155

Zobowiązuje ona państwa sygnatariuszy

do określenia, a następnie wcielenia w

życie, polityki państwa w zakresie

bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w

środowisku pracy oraz zapewnienia

okresowych kontroli jej realizacji

Konwencja nr 155 precyzuje kryteria,

których spełnienie gwarantuje

prowadzenie prawidłowej polityki państwa

w tym zakresie

Inne konwencje MOP

Regulują szczegółowe aspekty

bezpieczeństwa pracy, takie jak:



zagrożenia czynnikami

chemicznymi (w

tym

rakotwórczymi)



hałasem i drganiami

mechanicznymi



awarie przemysłowe

Akty prawne Wspólnoty

Europejskiej (EU)

Dyrektywy

W ramach integracji państw

członkowskich Unii Europejskiej

przyjęto, na podstawie artykułów

100.a i 118.a Traktatu Rzymskiego,

wiele dyrektyw z dziedziny

bezpieczeństwa pracy i ochrony

zdrowia

Dyrektywy uchwalone na podstawie

artykułu 118.a Traktatu, mają na celu

zabezpieczenie socjalne przez

ustanowienie minimalnych wymagań

stymulujących działania, zwłaszcza w

środowisku pracy, zapewniające

pracownikom odpowiedni poziom

bezpieczeństwa pracy i ochrony

zdrowia.

Dyrektywy uchwalone na podstawie

artykułu 100.a Traktatu ujednolicają

przepisy prawne i administracyjne

w zakresie wymagań technicznych

dotyczących maszyn, narzędzi i

innych urządzeń wprowadzonych na

stanowiska pracy oraz znakowania

niebezpiecznych substancji

Stosowanie minimalnych wymagań

daje pracownikom podstawową

ochronę w zakresie bezpieczeństwa

pracy

Państwa członkowskie mogą stosować

w swoim prawodawstwie wymagania

bardziej rygorystyczne od

minimalnych, które są przewidziane w

dyrektywach.

Akta Rady Europejskiej

Europejska Karta Społeczna



pkt 2 „Wszyscy pracownicy mają

prawo do odpowiednich warunków

pracy”



pkt 3 „Wszyscy pracownicy mają

prawo do bezpiecznych i

higienicznych warunków pracy”

Europejska Karta Społeczna

Kraje ratyfikujące EKS są

zobowiązane do:



określania, realizowania i okresowo

dokonywania przeglądu spójnej

polityki krajowej w dziedzinie

bezpieczeństwa, zdrowia

pracowników i środowiska pracy,

Europejska Karta Społeczna

Kraje ratyfikujące EKS są

zobowiązane do:



wydawania przepisów dotyczących

bezpieczeństwa i higieny pracy



Zapewnienia środków kontroli ich

stosowania

Europejska Karta Społeczna

Kraje ratyfikujące EKS są

zobowiązane do:



popierania stopniowego rozwoju

służb bezpieczeństwa i medycyny

pracy dostępnych dla wszystkich

pracowników, których zadaniem będą

przede wszystkim działania

prewencyjne i doradcze

Całokształt polityki państwa w

zakresie bhp, w świetle uregulowań

MOP i Wspólnoty Europejskiej, ma na

celu poprawę stanu bezpieczeństwa i

higieny pracy oraz zapobieganie

wypadkom i zagrożeniom zdrowia

występującym w trakcie pracy, przez

ograniczenie do minimum przyczyn

zagrożeń związanych ze

środowiskiem pracy.

Analiza porównawcza rozwiązań

ochrony pracy w Polsce i w

państwach członkowskich UE

pozwoliła na sformułowanie zadań,

których realizacja była niezbędna

do zbliżenia nie tylko przepisów, lecz

także praktyki ich stosowania,

do stanu obowiązującego w

państwach członkowskich Unii

Regulacje mające na celu

poprawę i zapewnienie

bezpieczeństwa pracy

Dostosowanie polskich przepisów i

norm technicznych w zakresie

bezpieczeństwa pracy i ochrony

zdrowia w miejscu pracy do

wymagań zawartych w dyrektywach

Wspólnoty Europejskiej i normach

europejskich

Regulacje mające na celu

poprawę i zapewnienie

bezpieczeństwa pracy



opracowanie i wdrożenie systemu

badań oraz certyfikacji maszyn i

środków ochrony indywidualnej



opracowanie systemu identyfikacji

dokumentowania oraz oceny ryzyka

zawodowego i sposobów

informowania o nim pracowników

Regulacje mające na celu

poprawę i zapewnienie

bezpieczeństwa pracy



opracowanie systemu szkolenia

pracodawców oraz pracowników i ich

przedstawicieli, a także osób

realizujących zadania w zakresie

bezpieczeństwa pracy i ochrony

zdrowia w miejscu pracy

Dyrektywa ramowa



Dyrektywa nr 89/391/EWG z

12.06.1989 r. o wprowadzeniu

środków w celu zwiększenia

bezpieczeństwa i poprawy zdrowia

pracowników podczas prac

Dyrektywa ramowa

Jest to dyrektywa o podstawowym

znaczeniu w kształtowaniu polityki w

zakresie ochrony życia i zdrowia

pracowników, ponieważ reguluje,

podobnie jak konwencja nr 155 MOP,

podstawowe prawa oraz obowiązki

pracodawców i pracowników w

dziedzinie bezpieczeństwa pracy i

ochrony zdrowia

Dyrektywa ramowa



Duże znaczenie nadano prewencji, a

szczególnie eliminowaniu i ograniczaniu ryzyka

zawodowego występującego w miejscu pracy.



Wskazano działania, jakie należy przedsięwziąć

w celu zagwarantowania bezpieczeństwa i

zdrowia pracownikom (zapobieganie ryzyku

zawodowemu, informowanie o nim i szkolenie

pracowników dla ułatwienia im unikania bądź

ograniczania ryzyka oraz zapewnienie

odpowiednich środków ochrony i właściwej

organizacji pracy

ZMIANY PODSTAWOWYCH

WSKAŹNIKÓW BEZPIECZEŃSTWA

I HIGIENY PRACY W POLSCE W

OKRESIE TRANSFORMACJI

(1990–2001)

Rys. 1. Liczba osób zagrożonych czynnikami

szkodliwymi w Polsce

(na 1000 osób zatrudnionych

)

l a t a

1 9 9 0

1 9 9 6

2 0 0 1

1 0

1 6 3

1 4 4

l a t a

1 9 9 0

2 0 0 1

l a t a

1 9 9 0

2 0 0 1

0 , 0 7

0 , 0 5

a )

b )

c )

R y s . 1 . L i c z b a o s ó b z a g r o ż o n y c h c z y n n i k a m i s z k o d li w y m i ( n a 1 0 0 0 o s ó b z a tr u d n i o n y c h ) w P o l s c e

a )   -  w s k a ź n i k  z a tru d n i o n y c h   w  n a r a ż e n i u   n a  c z y n n i k i  s z k o d l i w e
b )  -  w s k a ź n i k  w y p a d k ó w   p r z y  p r a c y
c )   -  w s k a ź n i k  o fi a r  ś m i e r te l n y c h   w y p a d k ó w  p r z y  p r a c y

100

120

140

160

180

200

że

100

120

140

Lic

ró

tru

liczba zatrudnionych w warunkach zagrożenia

liczba chorób zawodowych

TRANSFORMACJA

Rys. 2. Liczba osób zatrudnionych w warunkach zagrożenia

i liczba uznanych chorób zawodowych w Polsce w latach 1987–2001

Rys. 3. Wskaźnik ofiar śmiertelnych w wypadkach przy pracy

na 1000 osób zatrudnionych w wybranych krajach UE i w Polsce –

2001 r.

0,02

0,04

0,06

0,08

0,1

0,12

Austria

Belgia

Dania

Finlandia

Francja

Niemcy

Grecja

Irlandia

Włochy

Hiszpania

Szwecja

W. Brytania

Polska

Liczba ofiar wypadków śmiertelnych na 1000 zatrudnionych

Centralny Instytut

Ochrony Pracy

Cele

Centralny Instytut Ochrony

Pracy



Doskonalenie rozwiązań prawnych,

organizacyjnych i ekonomicznych

systemu ochrony człowieka w

środowisku pracy z uwzględnieniem

wymagań prawa międzynarodowego

Centralny Instytut Ochrony

Pracy



opracowanie i wdrożenie

nowoczesnego systemu

rozpoznawania i oceny zagrożeń

zawodowych

Centralny Instytut Ochrony

Pracy



unowocześnienie systemu

profilaktyki technicznej zagrożeń

zawodowych i optymalizacja

warunków pracy

Centralny Instytut Ochrony

Pracy



opracowanie i wdrożenie

nowoczesnej profilaktyki medycznej i

promocji zdrowia w miejscu pracy

Centralny Instytut Ochrony

Pracy



wprowadzenie nowoczesnego

systemu informacji, kształcenia i

edukacji w zakresie bezpieczeństwa

pracy i ochrony zdrowia

Ochrona zdrowia pracowników w

środowisku pracy

W każdym zakładzie pracy - w

zależności od charakteru pracy,

produkcji czy technologii - mogą

występować zagrożenia związane z

czynnikami szkodliwymi dla zdrowia,

będące przyczynami chorób

zawodowych wśród pracowników

Choroba zawodowa

Choroba zawodowa - to choroba

spowodowana działaniem czynników

szkodliwych dla zdrowia (np.

chemicznych, fizycznych,

biologicznych, alergizujących),

występujących w środowisku pracy,

wymieniona w wykazie chorób

zawodowych

Czynniki szkodliwe



Czynniki szkodliwe w środowisku

pracy - to czynniki, których

oddziaływanie na pracownika

prowadzi lub może prowadzić do

powstania choroby zawodowej lub

innego schorzenia związanego z

wykonywaną pracą

Norma higieniczna

Norma higieniczna - to prawnie

ustanowiona wartość najwyższego

dopuszczalnego stężenia (natężenia)

czynnika szkodliwego dla zdrowia w

środowisku pracy, z którą

porównywane są wyniki pomiarów

tego czynnika w celu oceny

narażenia pracownika

Narażenie zawodowe

(ekspozycja)

Narażenie zawodowe (ekspozycja) -

to złożone pojęcie ilościowo-

jakościowe, określające rodzaj i

stężenie czynnika szkodliwego dla

zdrowia oraz czas jego działania,

zarówno w stosunku do zmiany

roboczej, jak też długich okresów

pracy

Zagrożenie zdrowia czynnikami

szkodliwymi - to taki stan środowiska

pracy, który może spowodować

chorobę

Standardy

Podstawowymi standardami, jakie

powinny być przestrzegane w

środowisku pracy, są:



najwyższe dopuszczalne stężenia

(NDS) czynników szkodliwych



najwyższe dopuszczalne natężenia

(NDN) czynników szkodliwych

Standardy



najwyższe dopuszczalne stężenie (NDS)



najwyższe dopuszczalne stężenie chwilowe

(NDSCh)



najwyższe dopuszczalne stężenie

pułapowe (NDSP)



najwyższe dopuszczalne natężenie

fizycznego czynnika szkodliwego (NDN)

określone w obowiązujących normach

higienicznych

Stanowisko pracy

Stanowisko pracy - to przestrzeń

pracy, wraz z wyposażeniem w środki

i przedmioty pracy, w której

pracownik wykonuje czynności

zawodowe stale lub okresowo

Środowisko pracy

Środowisko pracy - to zbiór

określonych przestrzennie lub

organizacyjnie miejsc, w których

pracownicy wykonują swoje

czynności zawodowe

Ważniejsze czynniki szkodliwe

występujące w środowisku

pracy:



substancje chemiczne (toksyczne,

drażniące, uczulające, rakotwórcze)



pyły przemysłowe (zwłókniające,

rakotwórcze, itp.)



hałas (dźwięki słyszalne, infradźwięki,

ultradźwięki)



wibracja (drgania miejscowe, ogólne),

Ważniejsze czynniki szkodliwe

występujące w środowisku

pracy:



mikroklimat (zimny, gorący)



niedostateczne oświetlenie stanowisk

pracy



promieniowanie jonizujące, laserowe,

nadfioletowe i podczerwone



pola elektromagnetyczne.



Obowiązki pracodawcy - mające na

celu ochronę zdrowia pracowników w

środowisku pracy - wynikają głównie

Kodeksu pracy

dział dziesiąty pt. "Bezpieczeństwo i higiena

pracy".

Obowiązki pracodawcy

Obowiązkiem pracodawcy jest :



znajomość obowiązujących normatyw

higienicznych (najwyższe dopuszczalne stężenia

i natężenia czynników szkodliwych),

* stałe monitorowanie lub dokonywanie

okresowo na swój koszt badań i pomiarów stężeń

i natężeń czynników szkodliwych występujących

w środowisku pracy,



ustalanie czasu oddziaływania czynników

szkodliwych



dokonanie oceny i udokumentowanie

ryzyka zawodowego występującego przy

pracach w narażeniu na czynniki szkodliwe



Stosowanie środków profilaktycznych

zmniejszających ryzyko związane z

narażeniem na czynniki szkodliwe



informowanie pracowników o zagrożeniach

i sposobie postępowania w celu jego

ograniczenia lub uniknięcia

Pomiary stężeń czynników

szkodliwych dla zdrowia

Laboratoria:



Państwowej Inspekcji Sanitarnej lub

upoważnione przez państwowego

wojewódzkiego inspektora

sanitarnego



posiadające akredytację w zakresie

badań czynników szkodliwych na

stanowiskach pracy



Pomiary stężeń czynników

szkodliwych dla zdrowia

Laboratoria:



instytutów naukowych zajmujących się

problematyką ochrony zdrowia (np.

Centralnego Instytutu Ochrony Pracy -

Państwowego Instytutu Badawczego,

Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi,

Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia

Środowiskowego w Sosnowcu, Instytutu

Medycyny Wsi w Lublinie)



Pracodawca, nie później niż w

terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia

działalności, jest obowiązany do

wykonania badań i pomiarów

czynnika szkodliwego dla zdrowia w

środowisku pracy



Badań i pomiarów czynnika

szkodliwego dla zdrowia

występującego w środowisku pracy

nie przeprowadza się, jeżeli wyniki

dwóch ostatnio przeprowadzonych

badań i pomiarów nie przekroczyły

0,1 wartości najwyższego

dopuszczalnego stężenia lub

natężenia określonego w przepisach

W przypadku występowania w środowisku

pracy czynnika o działaniu rakotwórczym

lub mutagennym badania i pomiary

przeprowadza się:



raz na 3 miesiące



raz na 6 miesięcy



w każdym przypadku wprowadzenia

zmiany w warunkach występowania tego

czynnika



co najmniej raz na trzy miesiące -

przy stwierdzeniu w ostatnio

przeprowadzonym badaniu lub

pomiarze stężenia czynnika

rakotwórczego lub mutagennego

powyżej 0,5 wartości najwyższego

dopuszczalnego stężenia określonego

w przepisach



co najmniej raz na sześć miesięcy -

przy stwierdzeniu w ostatnio

przeprowadzonym badaniu lub

pomiarze stężenia czynnika

rakotwórczego lub mutagennego

powyżej 0,1 do 0,5 wartości

najwyższego dopuszczalnego

stężenia określonego w przepisach

Inne czynniki szkodliwe

W przypadku występowania w

środowisku pracy czynnika

szkodliwego badania przeprowadza

się:



raz na 1 rok



raz na 2 lata



w każdym przypadku wprowadzenia

zmiany w warunkach występowania

tego czynnika

Inne czynniki szkodliwe



co najmniej raz w roku - przy

stwierdzeniu w ostatnio

przeprowadzonym badaniu lub

pomiarze stężenia lub natężenia

czynnika szkodliwego dla zdrowia

powyżej 0,5 wartości najwyższego

dopuszczalnego stężenia lub

natężenia określonego w przepisach

Inne czynniki szkodliwe



co najmniej raz na dwa lata - przy

stwierdzeniu w ostatnio

przeprowadzonym badaniu lub

pomiarze stężenia lub natężenia

czynnika szkodliwego dla zdrowia

powyżej 0,1 do 0,5 wartości

najwyższego dopuszczalnego

stężenia lub natężenia określonego w

przepisach

!!!!!!!!

O wynikach przeprowadzonych

badań i pomiarów czynników

szkodliwych dla zdrowia w

środowisku pracy pracodawca jest

obowiązany niezwłocznie

poinformować pracowników oraz

umieszczać aktualne wyniki tych

badań lub pomiarów na odpowiednim

stanowisku pracy

Obowiązkiem pracodawcy jest

eliminowanie i ograniczanie

oddziaływania czynników

szkodliwych, możliwie do najniższego

poziomu

Eliminowanie i ograniczanie

oddziaływania czynników

szkodliwych



doskonalenie technologii i modernizowanie

urządzeń produkcyjnych



utrzymywanie w stałej sprawności

urządzeń eliminujących lub

ograniczających szkodliwe czynniki w

środowisku pracy



środki organizacyjne (metody pracy,

ograniczenie czasu ekspozycji, przerwy w

pracy itp

Strefy pracy zagrożone hałasem, w

których pracownicy obowiązani są

stosować ochronniki słuchu, powinny

być oznakowane i odgrodzone, a

dostęp do nich ograniczony

W otoczeniu źródeł pól

elektromagnetycznych należy

wyznaczyć i oznakować obszary

występowania silnych pól

elektromagnetycznych - trzy strefy

ochronne (niebezpieczna, zagrożenia,

pośrednia).

Strefy pracy, w których występuje

narażenie na działanie pyłu azbestu

należy oznakować znakami

ostrzegawczymi i napisem "Uwaga-

zagrożenie azbestem" oraz wydzielić

i uniemożliwić dostęp osobom

postronnym

Pracodawca powinien

poinformować pracowników o



potencjalnym zagrożeniu utraty

zdrowia - w wyniku narażenia na

czynniki szkodliwe



każdorazowo o fakcie przekroczenia

najwyższych dopuszczalnych stężeń i

natężeń czynników szkodliwych na

stanowiskach pracy

Pracodawca powinien

poinformować pracowników o



środkach podjętych przez zakład - w

celu ograniczenia narażenia na

czynniki szkodliwe



celowości stosowania środków

ochrony indywidualnej,

zmniejszających ryzyko utraty

zdrowia

Pracodawca powinien

poinformować pracowników o



znaczeniu profilaktycznej opieki

zdrowotnej pracujących, zapewnionej

przez zakład



roli pracowników w minimalizacji

skutków narażenia

Obowiązkiem pracodawcy jest także

nieodpłatne wyposażenie pracownika

w środki ochrony indywidualnej oraz

poinformowanie go o sposobach

posługiwania się nimi

Środki ochrony indywidualnej

powinny:



spełniać wymagania dotyczące oceny

zgodności (oznakowane znakiem

bezpieczeństwa "CE")



być prawidłowo dobrane do istniejącego

zagrożenia



nie powodować same z siebie

dodatkowego zagrożenia



być udostępnione w odpowiedniej ilości



być wybrane (typ) z uwzględnieniem

stanu zdrowia pracownika i warunków

istniejących w miejscu pracy



być użytkowane zgodnie z instrukcją

podaną przez producenta

Pracownik powinien

współdziałać z pracodawcą w

zakresie:



ustalenia stopnia narażenia na

czynniki szkodliwe, występujące w

środowisku pracy



znajomości podstawowych zasad

ochrony zdrowia przed działaniem

czynników szkodliwych



stosowania środków ochrony

zbiorowej (np. wentylacja, obudowy

maszyn, tłumiki, ekrany),

Pracownik powinien

współdziałać z pracodawcą w

zakresie:



informowania pracodawcy o uszkodzeniach

urządzeń, maszyn, instalacji, mających

wpływ na obecność czynników szkodliwych



używania przydzielonych środków ochrony

indywidualnej zgodnie z przeznaczeniem

oraz informowania pracodawcy o ich

uszkodzeniu lub trudnościach w stosowaniu



poddawania się wstępnym, okresowymi i

kontrolnym oraz innym zalecanym

badaniom lekarskim, a także stosowania się

do wskazań lekarza

Ochrona zdrowia pracowników

w środowisku pracy



Kodeks pracy z 26.VI.1974 r. (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r.

nr.21, poz. 94 z późn. zm.)



Rozp. MPiPS z 26.IX.1997 r. w sprawie ogólnych przepisów

bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jednolity Dz. U. z

2003 r., nr 169, poz. 1650)



Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 kwietnia 2005 r.

w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla

zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. nr 93, poz. 645)



Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 w

sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów

technologicznych o działaniu rakotwórczym lub

mutagennym w środowisku pracy (Dz.U. nr 280, poz. 2771 z

późn. zm.).

Ochrona zdrowia pracowników

w środowisku pracy



Rozp MZiOS z 30.V.1996 r. w sprawie

przeprowadzania badań lekarskich pracowników,

zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad

pracownikami oraz orzeczeń lekarskich

wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie

pracy (Dz. U. nr 69, poz. 332 z późn. zm.)



Rozp. Rady Ministrów z 30.VII. 2002 r. w sprawie

wykazu chorób zawodowych, szczegółowych

zasad postępowania w sprawach zgłaszania

podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób

zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych

sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115)

Ochrona zdrowia pracowników

w środowisku pracy



Rozp. Ministra Pracy i Polityki Społecznej z

29.XI.2002 r. w sprawie najwyższych

dopuszczalnych stężeń i natężeń

czynników szkodliwych dla zdrowia w

środowisku pracy (Dz. U nr 217, poz. 1833

z późn. zm.).



Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia

22.IV.2005 r. w sprawie szkodliwych

czynników biologicznych dla zdrowia w

środowisku pracy oraz ochrony zdrowia

pracowników zawodowo narażonych na te

czynniki (Dz.U. nr 81, poz. 716).

Ochrona zdrowia pracowników

w środowisku pracy



Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia

1.XII.2004 r. w sprawie substancji,

preparatów, czynników lub procesów

technologicznych o działaniu rakotwórczym

lub mutagennym w środowisku pracy (Dz.U.

nr 280, poz. 2771 z późn. zm.).



Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i

Polityki Społecznej z dnia 2.IV.2004 r.

w sprawie sposobów i warunków

bezpiecznego użytkowania i usuwania

wyrobów zawierających azbest (Dz.U. nr 71,

poz. 649).

Ochrona zdrowia pracowników

w środowisku pracy



Rozporządzenie Ministra Gospodarki i

Pracy z dnia 14 października 2005 r. w

sprawie zasad bezpieczeństwa i higieny

pracy przy zabezpieczaniu i usuwaniu

wyrobów zawierających azbest oraz

programu szkolenia w zakresie

bezpiecznego użytkowania takich wyrobów

(Dz.U. nr 216, poz.1824).

Stan prawny na dzień 31 marca 2006

CHOROBY ZAWODOWE

WYWOŁYWANE PRZEZ CZYNNIKI

BIOLOGICZNE W WYBRANYCH

BRANŻACH

CHOROBY ZAWODOWE



służba zdrowia - wirusowe zapalenie

wątroby, gruźlica, AIDS,



służba weterynaryjna i zootechniczna -

bruceloza, tularemia, pryszczyca, ornitozy,



służby leśne, drwale - borelioza,

kleszczowe zapalenie mózgu, wścieklizna,

tularemia,



rolnictwo - alergiczne zapalenie

pęcherzyków płucnych, bruceloza.

WIRUSOWE ZAPALENIE

WĄTROBY TYPU B I C

Czynnik narażenia:



wirusy pierwotnie hepatotropowe HBV i

HCV.

Drogi wchłaniania:



najczęściej droga krwiopochodna, ale

także za pośrednictwem zakażonych

wydzielin i wydalin (wydzielina pochwowa,

sperma, płyn puchlinowy i stawowy) w

trakcie zabiegów diagnostycznych

WIRUSOWE ZAPALENIE

WĄTROBY TYPU B I C

Zawodowe grupy ryzyka:



personel medyczny wykonujący zabiegi

diagnostyczne, lecznicze i pielęgnacyjne u

pacjentów, bez względu na profil zakładu

opieki zdrowotnej,



personel zakładów fryzjerskich, gabinetów

kosmetycznych i salonów tatuażu,



policjanci, pracownicy więzień i ochrony,



pracownicy prosektoriów i domów

pogrzebowych.

WIRUSOWE ZAPALENIE

WĄTROBY TYPU B I C

Wielkość ekspozycji:



do zakażenia wystarcza jednorazowy

kontakt zawodowy z zakażonym

człowiekiem lub materiałem biologicznym

przy braku odporności naturalnej lub

poszczepiennej,



ryzyko zakażenia zawodowego za

pośrednictwem zakrwawionej igły waha się

od 10% do 40% dla HBV i od 2% do 10%

dla HCV.

WIRUSOWE ZAPALENIE

WĄTROBY TYPU B I C

Odległe skutki zdrowotne:



przewlekłe zapalenie wątroby,

marskość wątroby, pierwotny rak

wątroby.

WIRUSOWE ZAPALENIE

WĄTROBY TYPU B I C

Profilaktyka:



środki ochrony indywidualnej,

szczepienia ochronne, stosowanie

sprzętu jednorazowego użytku i tzw.

bezpiecznego sprzętu i narzędzi,

automatyzacja pracy w laboratorium,

sterylizacja sprzętu i narzędzi,

badania serologiczne narażonych

pracowników.

BRUCELOZA

Czynnik narażenia:



w Polsce prawie wyłącznie Brucella

abortus (rezerwuar-bydło rogate), ale

mogą być także inne zwierzęta

hodowlane i dzikie.

BRUCELOZA

Drogi wchłaniania:



bezpośredni kontakt z zakażonym

zwierzęciem np. poprzez uszkodzoną skórę

w tracie zabiegów położniczych u bydła,



znacznie rzadziej drogą pokarmową lub

oddechową.

Zawodowe grupy ryzyka:



lekarze weterynarii i zootechnicy,

pracownicy rzeźni, laboranci, hodowcy

bydła.

BRUCELOZA

Wielkość ekspozycji:



do zakażenia zawodowego wystarczy

jednorazowy, bliski kontakt z zakażonym

zwierzęciem, płodem, łożyskiem.

Profilaktyka:



stosowanie środków ochrony

indywidualnej, bezpieczny obieg powietrza

w rzeźniach, dezynfekcja pomieszczeń,

dezynfekcja i sterylizacja sprzętu, badania

serologiczne narażonych pracowników,

wybijanie chorych sztuk, szczepienia

ochronne zwierząt.

BORELIOZA

Czynnik narażenia:



krętek Borrelia burgdorferi, rezerwuarem

są dzikie zwierzęta różnych gatunków.

Kleszcze nie tylko przenoszą zakażenie na

człowieka - raz zakażone stają się trwałym

rezerwuarem tych bakterii (odsetek

zakażonych kleszczy to kilka-kilkadziesiąt

% w zależności od regionu).

BORELIOZA

Drogi wchłaniania:



poprzez ukąszenie przez zakażonego

kleszcza - im częstszy kontakt, tym

ryzyko zakażenia jest wyższe.

Zawodowe grupy ryzyka:



pracownicy leśni (szczególnie z terenów

endemicznych: Mazury, Suwalszczyzna,

Puszcza Białowieska),



żołnierze z garnizonów stacjonujących

na terenach zalesionych,



rolnicy i pracownicy rolni z terenów

bogato zalesionych.

BORELIOZA

Wielkość ekspozycji:



do zakażenia wystarcza jedno ukąszenie

przez zakażonego kleszcza.

Profilaktyka:



środki ochrony indywidualnej, repelenty,

szybkie usuwanie przyssanych kleszczy,

badania serologiczne narażonych

pracowników.

ALERGICZNE ZAPALENIE

PĘCHERZYKÓW PŁUCNYCH -

AZPP

płuco rolnika, płuco hodowcy ptaków,

płuco myjących sery

Czynnik narażenia:



antygeny namnażających się w wilgotnych

podłożach organicznych (siano ziarno,

kompost) bakterii termofilnych np.

promieniowców

(Actinomyces)

oraz

grzybów np.

pergillus fumigatus,

Penicillium sp.,



antygeny znajdujące się w surowicy i

odchodach ptasich.

ALERGICZNE ZAPALENIE

PĘCHERZYKÓW PŁUCNYCH -

AZPP

Drogi wchłaniania:



wziewna.

Profilaktyka:



środki ochrony indywidualnej

(respiratory), wentylacja

pomieszczeń, ochrona produktów

roślinnych przed spleśnieniem

. Klasyfikacja i wykaz

szkodliwych czynników

biologicznych

Ze względu na stopień zagrożenia czynniki

biologiczne dzielą się na cztery grupy.

Kryteriami zaklasyfikowania czynników

biologicznych do poszczególnych grup

zagrożenia są:

• zdolność do wywoływania choroby u

człowieka oraz ciężkość jej przebiegu

• możliwość rozprzestrzeniania się

choroby w populacji

• możliwość zastosowania skutecznej

profilaktyki

Klasyfikacja czynników

biologicznych według grupy

zagrożenia

Grupa zagrożenia

Wystąpienie

choroby

Możliwość

rozprzestrzenia

nia w populacji

Profilaktyka

lub/i leczenie

grupa zagrożenia

mało

prawdopodobne

bez znaczenia

nie jest

wymagane

grupa zagrożenia

możliwe

bez znaczenia

nie jest

wymagane

grupa zagrożenia

3/3*

istotne

zagrożenie

pracowników

ciężką chorobą

wysoce

prawdopodobne

zazwyczaj

możliwe

grupa zagrożenia

istotne

zagrożenie

pracowników

ciężką chorobą

wysoce

prawdopodobne

zazwyczaj

możliwe

Grupa zagrożenia 1



Czynniki biologiczne należące do tej grupy zazwyczaj nie

wywołują chorób u ludzi. Niezbędnym warunkiem

bezpieczeństwa w przypadku pracy z czynnikami

należącymi do grupy zagrożenia 1 jest przestrzeganie

ogólnych zasad higieny. Do grupy zagrożenia zalicza się:

• osłabione szczepy bakterii stosowane do produkcji

szczepionek oraz osłabione szczepionki żywe,

• szczepy bakterii przeznaczone do celów laboratoryjnych

np.: Escherichia coli K12 oraz szczepy wykorzystywane w

celach produkcyjnych,

• drożdże stosowane w celach produkcyjnych.

Grupa zagrożenia 2



Czynniki biologiczne, które mogą wywoływać

choroby u ludzi, mogą być niebezpieczne dla

pracowników, ale rozprzestrzenianie ich u ludzi w

populacji ludzkiej jest mało prawdopodobne.

Zazwyczaj istnieją w stosunku do nich skuteczne

metody profilaktyki lub leczenia. Do grupy tej należą

np.:

• bakterie np.: laseczka tężca wywołuje tężec,

gronkowiec złocisty wywołuje zakażenie układowe i

skóry,

• grzyby np.: bielnik biały wywołuje grzybicę skóry

i błon śluzowych,

• wirusy np.: wirus choroby Heinego-Medina

wywołuje chorobę Heinego-Medina, HAV- wirus

zapalenia wątroby typu A.

Grupa zagrożenia 3



Obejmuje czynniki, które mogą wywoływać u

ludzi ciężkie choroby, są to niebezpieczne dla

pracowników, a rozprzestrzenianie ich w

populacji ludzkiej jest bardzo

prawdopodobne. Zazwyczaj istnieją w

stosunku metody profilaktyki lub lecenia. Do

grupy tej należą np.:

• bakterie np.: prątek gruźlicy wywołuje

gruźlicę,

• grzyby np.: drożdżowiec skórny wywołuje

grzybicę

• wirusy np.: wirus żółtej gorączki wywołuje

żółtą febrę

Grupa zagrożenia 3*



Obejmuje czynniki, które stanowią ograniczone

zagrożenie dla pracowników, gdyż do zakażenia

nimi nie dochodzi zazwyczaj drogą powietrzną.

Do grupy tej należą np.:

• bakterie np.: pałeczka czerwonki wywołuje

czerwonkę,

• wirusy np.: HIV- ludzki wirus upośledzenia

odporności wywołuje AIDS - zespół nabytego

upośledzenia odporności immunologicznej,

• pasożyty np.: tasiemiec bąblowcowy

wywołuje bąblowicę wątroby, płuc, mózgu.

Grupa zagrożenia 4



Obejmuje czynniki, które wywołują u ludzi

ciężkie choroby, są niebezpieczne dla

pracowników, a rozprzestrzenienie

czynników w populacji ludzkiej jest bardzo

prawdopodobne. Zazwyczaj nie istnieją w

stosunku do nich skuteczne metody

profilaktyki lub leczenia. Do grupy tej

zakwalifikowano wyłącznie wirusy np.:

wirus Ebola wywołuje gorączkę Ebola,

wirus Lassa wywołuje gorączkę Lassa,

wirus ospy prawdziwej wywołuje ospę

prawdziwą

Stop Hałasowi!

20 IV 2005 – Międzynarodowy

Dzień Walki z Hałasem



Rusza europejska kampania

przeciwko jednemu z

najpowszechniejszych zagrożeń w

miejscu pracy w Europie – hałasowi

Stop Hałasowi!



Ocenia się, iż jedna trzecia pracowników w

Europie (ponad 60 mln) narażonych jest na

działanie wysokiego poziomu hałasu przez

ponad jedną czwartą czasu pracy.



Prawie 40 mln pracowników (w

przybliżeniu liczba równa liczbie ludności

Hiszpanii) aby być słyszanymi musi

podnosić głos ponad poziom normalnej

rozmowy przez ponad połowę czasu pracy.



15 lutego 2006 r. wchodzi w życie nowa

dyrektywa europejska dotycząca hałasu w

miejscu pracy

Stop Hałasowi!



Spowodowana hałasem utrata słuchu

została uznana za „najpowszechniejszą,

nieodwracalną chorobę zawodową”.

Jednak hałas w pracy ma negatywny

wpływ nie tylko na nasz słuch! Hałas może

być przyczyną wypadków, podwyższać

poziom związanego z pracą stresu, a w

połączeniu z innymi szkodliwymi

czynnikami w miejscu pracy być

zagrożeniem dla zdrowia pracowników.

Stop Hałasowi!



Słuch pracowników będzie podlegać

lepszej ochronie dzięki nowym

środkom, które wejdą w życie we

wszystkich Państwach Członkowskich

UE do lutego 2006 roku, m.in. dzięki

limitowi 87 dB jako dziennej

maksymalnej ekspozycji na hałas w

miejscu pracy

Budować Bezpiecznie

Ochrona zdrowia w innych grupach:



Dzieci



Niepełnosprawni



Ludzie starsi



Kobiety ciężarne



Wybrane grupy zawodowe

Będą tematem kolejnego wykładu

Dziękuję za uwagę !

Document Outline

Slide 1
Slide 2
Slide 3
Slide 4
Slide 5
Slide 6
Slide 7
Slide 8
Slide 9
Slide 10
Slide 11
Slide 12
Slide 13
Slide 14
Slide 15
Slide 16
Slide 17
Slide 18
Slide 19
Slide 20
Slide 21
Slide 22
Slide 23
Slide 24
Slide 25
Slide 26
Slide 27
Slide 28
Slide 29
Slide 30
Slide 31
Slide 32
Slide 33
Slide 34
Slide 35
Slide 36
Slide 37
Slide 38
Slide 39
Slide 40
Slide 41
Slide 42
Slide 43
Slide 44
Slide 45
Slide 46
Slide 47
Slide 48
Slide 49
Slide 50
Slide 51
Slide 52
Slide 53
Slide 54
Slide 55
Slide 56
Slide 57
Slide 58
Slide 59
Slide 60
Slide 61
Slide 62
Slide 63
Slide 64
Slide 65
Slide 66
Slide 67
Slide 68
Slide 69
Slide 70
Slide 71
Slide 72
Slide 73
Slide 74
Slide 75
Slide 76
Slide 77
Slide 78
Slide 79
Slide 80
Slide 81
Slide 82
Slide 83
Slide 84
Slide 85
Slide 86
Slide 87
Slide 88
Slide 89
Slide 90
Slide 91
Slide 92
Slide 93
Slide 94
Slide 95
Slide 96
Slide 97
Slide 98
Slide 99
Slide 100
Slide 101
Slide 102
Slide 103
Slide 104
Slide 105
Slide 106
Slide 107
Slide 108
Slide 109
Slide 110
Slide 111
Slide 112
Slide 113