Dzieci z ukrytymi dysfunkcjami mają utrudnione lub
wręcz uniemożliwione prawidłowe funkcjonowanie
społeczne, emocjonalne i edukacyjne.
Zaburzenia te są rzadko diagnozowane we
wczesnym okresie życia dzieci, gdyż są trudne do
wykrycia.
Dzieci zazwyczaj określane jako niegrzeczne,
dziwaczne, agresywne lub chorobliwie nieśmiałe
często są dyskryminowane w placówkach
oświatowych, środowisku sąsiedzkim i rodzinie a
rodzice obarczani winą za ich złe wychowanie.
Szansą dla nich jest odpowiednia diagnostyka i
terapia obejmująca różne obszary
funkcjonowania w tym; opiekę medyczną,
kształcenie umiejętności społecznych,
programy edukacyjno-rehabilitacyjne itd.
Pamiętajmy jednak, że zasadniczym miejscem
socjalizacji tych dzieci przedszkole. Właściwie
zorganizowany proces kształcenia - nie
wymagający jakiegoś szczególnego rodzaju
umiejętności od nauczycieli, to niejednokrotnie
najważniejszy element wpływający na lepsze
funkcjonowanie dziecka w przyszłości.
ZABURZENIA SPEKTRUM
AUTYSTYCZNEGO
ADHD
ZESPÓŁ ASPERGERA
AUTYZM
INNE POCHODNE
ZABURZENIA
ADHD -trochę historii…
1902 – pojawia się pojęcie „brak kontroli
emocjonalnej”, początek badań nad ADHD.
1937 – Bradley po raz pierwszy zastosował
w leczeniu benzedrynę (pochodną
amfetaminy.)
1955 – wprowadzenie do leczenia
metylfenidatu (ritalin)
1987 – jednostka chorobowa o nazwie
ATTENTION DEFICIT HYPERACTIVITY
DISCOVER
ILE DZIECI Z ADHD?
Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytami
koncentracji uwagi występuje na całym Świecie – we wszystkich
kulturach. Jego częstość wśród dzieci w młodszym wieku
szkolnym jest oceniana na około 3 – 10 %
W POLSCE WYKAZUJE TAKIE OBJAWY OK. 10 – 15 % DZIECI
Według danych światowych tylko 1/5 ogólnej liczby dzieci
nadpobudliwych na Świecie trafia pod opiekę specjalistycznego
lecznictwa (polskie statystyki nie dysponują takimi danymi)
Chłopcy w porównaniu z dziewczynkami są bardziej agresywni i
ruchliwi.
U dziewcząt problemem są zaburzenia koncentracji uwagi, kiedy
u chłopców problemem jest częściej nieumiejętność usiedzenia w
miejscu oraz kontrolowania swego zachowania
Zbyt spokojne dzieci
Cechy ADHD
ADHD
ADHD w populacji
ADHD
Etykieta
Zachowania
opozycyjno-
buntownicze
Zaburze
nia
zachowa
nia
Poważne
zaburzenia
zachowania
90,8 %
dobra diagnoza
(rokowania pozytywne)
9,2%
dobra diagnoza
(rokowania pozytywne)
NAJNOWSZE BADANIA DOTYCZĄCE
ADHD
Ryzyko wystąpienia, gdy chorym jest rodzic – 50%
U ok. 35% dzieci z zespołem hiperkinetycznym to
samo zaburzenie występuje u rodzeństwa
Zaburzenie jest dziedziczone wielogenowo
U osób z ADHD zaburzona jest równowaga
pomiędzy dwoma przekaźnikami – noradrenaliną i
dopaminą
Procesy hamowania są znacznie bardziej
obniżone niż u osób o prawidłowym wzorcu
funkcjonowania mózgu
Charakterystyczne wzorce zachowania dzieci do 7
r.ż.- diagnoza w stronę ADHD z zaburzeniami
koncentracji uwagi
1 rok życia
1 rok życia
Zaburzenia snu/krótkie okresy snu,
Zaburzenia łaknienia, nadmierna potzreba picia
Częsty płacz i krzyk, trudny do opanowania
W rozwoju ruchowym pominięty okres
raczkowania, bardzo szybko stają przy meblach
Samodzielne chodzenie zwykle przed 12 m.ż.
Kiedy opanują samodzielne chodzenie, zaraz
zaczynają zaraz sprawnie biegać i wspinać się
Źle znoszą codzienne ograniczające ich
aktywność czynności pielęgnacyjne-karmienie,
przewijanie, ubieranie
Charakterystyczne wzorce zachowania dzieci do
7 r.ż.- diagnoza w stronę ADHD z zaburzeniami
koncentracji uwagi
2-3 rok życia
2-3 rok życia
Część dzieci szybko opanowuje mowę czynną, szybko
się zwiększa zakres słownictwa, pojawiają się zdania,
poprawna intonacja i rytm wypowiedzi
U części dzieci rozwój mowy jest opóźniony, pierwsze
słowa ok..3 rż, nieprawidłowa artykulacja (trudna w
późniejszym okresie do terapii logopedycznej)
Wraz z opanowaniem mowy rozpoczyna się okres
nasilonej gadatliwości
Bardzo duża aktywność ruchowa
Szybkie zmiany nastroju z przewagą złości i krzyku
Przedłużony okres zabawy destrukcyjnej –
rozrzucanie, wyrzucanie zabawek
Charakterystyczne wzorce zachowania dzieci do
7 r.ż.- diagnoza w stronę ADHD z zaburzeniami
koncentracji uwagi
4 – 7 rok życia
4 – 7 rok życia
Wzrastająca aktywność ruchowa
Odmienny rytm snu
Preferują zabawy ruchowe – gonitwy ruchowe, zawody,
siłowanie się,
Wszystko biorą do rąk, ruszają, przestawiają
Często pojawia się obgryzanie paznokci, ssanie
kołnierzyka, gryzienie kredek
Wielka ciekawość wszystkiego co nowe
Niechęć do malowanie, wycinania, rysowania, tzw.
zabaw stolikowych
Nieporadność w posługiwaniu się sztućcami
Szybko występuje frustracja, objawy zniechęcenia
Rozdrażnienie przechodzące w wybuchy złości
Mała umiejętność podporządkowania się poleceniom
Niższa niż przeciętna umiejętność odraczania
gratyfikacji
Częstsze kontuzje i urazy ciała
Charakterystyczne wzorce zachowania dzieci do
7 r.ż.- diagnoza w stronę zaburzeń koncentracji
uwagi
Spokojne, dużo śpią, chętnie jedzą
Lubią bliskość fizyczną, przytulanie, pieszczoty
Otwarte, śmiałe
Bardzo emocjonalnie reagują na sytuacje
społeczne
Bardzo drażliwe, łatwo się obrażają, labilny nastrój
Niecierpliwość, szybki spadek motywacji do
wykonania czynności
Zaczynają wypełniać polecenie, ale najczęściej nie
kończą, zapominają co miały zrobić
Wtrącają się do rozmowy
Charakterystyczne wzorce zachowania dzieci do
7 r.ż.- diagnoza w stronę zaburzeń koncentracji
uwagi
Uporczywie powtarzają pytanie, nie słuchając
odpowiedzi
Nie potrafią opowiedzieć o tym co robiły
Dobra pamięć drobnych szczegółów, często przy
braku ogólnego rozumienia sytuacji
Działają bez zastanowienia, szybko się męczą
podczas zajęć stolikowych
Bodźce zewnętrzne łatwo odwracają uwagę,
dominuje uwaga mimowolna
Wszystkie bodźce wydaja się równie ważne
W działaniu dominuje chaos, brak zorganizowania
Częściej u dziewczynek
Charakterystyczne wzorce zachowania dzieci do
7 r.ż.- diagnoza w stronę ADHD z zaburzeniami
koncentracji uwagi
AUTYZM
Autyzm wczesnodziecięcy to zaburzenie rozwoju
emocjonalnego i społecznego o przyczynach do końca
nie poznanych. Najczęściej ujawnia się po okresie
wstępnego, zasadniczo prawidłowego rozwoju
niemowlęcia. Nie jest jednolitą chorobą - ma bardzo
zróżnicowany obraz i przebieg.
Cechą najbardziej charakterystyczną autyzmu jest
fakt, iż dziecko staje się niezdolne do naturalnego
udziału w życiu rodziny, do spontanicznych
emocjonalnych kontaktów (wzrokowych, dotykowych,
werbalnych), nie może ogarnąć otaczającego je
świata i nie potrafi nawiązać kontaktu z
rówieśnikami.
Symptomatyczna jest nadwrażliwość na bodźce
dotykowe, zapachowe, dźwiękowe; na światło i
obrazy. Inny, „program” pracy mózgu powoduje, że
dziecko nie potrafi odbierać i prawidłowo
interpretować napływających zewsząd sygnałów.
Mnogość bodźców rodzi chaos. Dziecko radzi sobie w
tej sytuacji ucieczką w izolację - przestaje odbierać
sygnały i reagować. Aby się chronić tworzy swój
odizolowany, własny, odrębny - autystyczny - świat.
Efektem ucieczki są tzw. trudne zachowania
(długotrwałe stany bezczynności, pobudzenia na
przemian z apatią, ataki agresji, krzyki, kręcenie się
w kółko, trzepotanie rękami, powtarzanie w kółko
określonych fraz). Zachowania te nie są zrozumiałe
dla tzw. zdrowego społeczeństwa.
Nie istnieje lekarstwo na autyzm. Jak na razie jedyną
formą pomocy dziecku jest zindywidualizowana
dostosowana do każdego dziecka, prowadzona z
udziałem dzieci i rodziców terapia.
Zespół Aspergera
Schorzenie zostało oficjalnie uznane w czwartej edycji
Diagnostic and Statistic Manual/DSM-IV/ wydanej w 1994 r.
Jest to upośledzenie kwalifikowane do
spektrum autyzmu, które powoduje
utrudnienia w komunikacji i kontaktach
międzyludzkich, ogranicza wyobraźnię
(elastyczne myślenie i działanie) oraz
zaburza koordynację. Dotyka zarówno
chłopców jak i dziewczęta, ale tym
pierwszym przydarza się znacznie
częściej.
W pierwszych latach nie odnotowuje się zwykle
żadnego wyraźnego opóźnienia w rozwoju
zdolności językowych.
Wysoki poziom zdolności werbalnych maskuje
tendencję do polegania na dosłownym
znaczeniu oraz nieumiejętność odczytywania
języka ciała i mimiki twarzy.
Za objawy Zespołu Aspergera uznaje się słabą
koordynację wzrokowo-ruchową i ogólną
niezdarność, jednak w niektórych przypadkach
objawy te nie występują.
Osoby z Zespołem Aspergera zwykle
charakteryzują się wąskimi zainteresowaniami,
zamiłowaniem do konkretnych schematów
zachowań oraz wyraźnym brakiem
elastyczności umysłowej.
Takie osoby nie lubią zmian. Najlepiej czują się w dobrze
znanym i przewidywalnym środowisku.
Osoby z Zespołem Aspergera lepiej sobie radzą z
przystosowaniem do życia w społeczeństwie niż ludzie
dotknięci autyzmem. Odczuwają szczere pragnienie
kontaktu z innymi.
Istotną cechą charakterystyczną osób z Zespołem
Aspergera jest niepewność oraz obawy spowodowane niską
samooceną, strachem przed porażką i brakiem zrozumienia
lub niemożnością zrozumienia innych. Pojawia się też
strach związany z poczuciem inności i niedopasowania.
Osoby dotknięte Zespołem Aspergera mogą przyjmować
postawy silnie egoistyczne i szowinistyczne, a także ustalać
dla siebie bardzo wysokie standardy w każdej sferze życia.
dziecko autystyczne
żyje we własnym świecie”
dzieci z ZA
„żyją w naszym świecie,
ale na swój własny sposób”
CHARAKTERYSTYKA
DZIECKA Z ZA
SKŁONNOŚĆ DO BEZWŁADU
zwłaszcza gdy
jest zestresowane lub zmęczone. To brak
energii i niemożność rozpoczęcia czynności.
Stoi lub siedzi samo, na uboczu, jakby całkowicie
oderwane od rzeczywistości
Nie reaguje na polecenia jakby ich nie słyszało
Całkowicie przytłoczony, patrzy przed siebie i nie
może sobie przypomnieć, co ma dalej robić.
Nie reaguje na krytyki ze strony opiekunów.
Ten brak umiejętności rozpoczynania
działania prawdopodobnie wynika z
faktu, że dzieci z Zespołem
Aspergera mogą być bardzo
nieporadne, jeśli chodzi o
afektywne, kognitywne i
behawioralne zadania.
To znaczy, że nie wizualizują sobie
automatycznie jak może wyglądać
ruch, rozmowa, czy ogólnie, co się
może stać w przyszłości. Nie mogąc
przewidzieć przyszłości, dziecko nie
potrafi zaplanować teraźniejszej
czynności, więc nie robi nic.
Zdrowi ludzie mają przed oczyma
obrazy kolejnych ruchów ułamki
sekund wcześniej, niż je wykonają.
Dziecko z ZA może nie posiadać tej
umiejętności. W rezultacie jego
ruch jest spowolniony do tego
stopnia, że w końcu nie rusza się
wcale. Nie rozumie, dlaczego nie
może skończyć zadania, a
zapytany o to, wydaje się być
zakłopotany.
Z powodu różnic w uczeniu się
wszystko jest dla niego frustrujące
i ciągle doświadcza porażek.
TRUDNOŚCI –
STRATEGIE DO
ZASTOSOWANIA…
Trudności językowe
skłonność do wygłaszania niestosownych
komentarzy
skłonność do wtrącania się w rozmowę
skłonność do rozmowy na jeden temat i
przerywania wypowiedzi innych
trudności ze zrozumieniem
skomplikowanego języka, wypełnianiem
poleceń i rozumieniem słów
wieloznacznych
TRUDNOŚCI –
STRATEGIE DO
ZASTOSOWANIA…
Jak pomóc?
Emocje w głosie nauczyciela powinny być ograniczone do
minimum. Bądź cichy, przewidujący i rzeczowy w relacji z
dzieckiem z ZA, jednocześnie jasno ukazując współczucie i
cierpliwość.
Hans Asperger (1991), psychiatra od którego ten syndrom
został nazwany, zauważył, że „
nauczyciel, który nie
rozumie, że konieczne jest uczenie tych dzieci rzeczy,
wydawałoby się, oczywistych, będzie odczuwał
zniecierpliwienie i poirytowanie”.
(s. 57)
Nie oczekuj od dziecka z ZA przyznania się, że jest ono
smutne/przygnębione. Podobnie jak nie potrafi ono
spostrzegać uczuć u innych, tak też nieświadome jest swoich
własnych emocji. Takie dzieci często ukrywają swoją depresję
i zaprzeczają jej objawom.
TRUDNOŚCI –
STRATEGIE DO
ZASTOSOWANIA…
Jak pomóc?
ucz umiejętności konwersacji w małych
grupach
ucz zasad i dawaj wskazówki dotyczące
kolejności zabierania głosu w trakcie
rozmowy, przerywania jej czy zmiany tematu
wykorzystuj na zajęciach kasety audio i video
z nagranymi rozmowami
wyjaśniaj metafory i wyrazy wieloznaczne
pokazuj nagrania video w celu
zidentyfikowania wyrażeń niewerbalnych i
ich znaczeń
TRUDNOŚCI –
STRATEGIE DO
ZASTOSOWANIA…
Naleganie na „niezmienność”
interpretuje dosłownie to co zostało
powiedziane
brakuje mu taktu
ma problemy z naruszaniem strefy
osobistej – stoi zbyt blisko rozmówcy
lub go dotyka
ma trudności z rozumieniem
„niepisanych zasad”, a jeśli się ich
nauczy, może je stosować mało
elastycznie
TRUDNOŚCI –
STRATEGIE DO
ZASTOSOWANIA…
Jak pomóc?
jeśli tylko jest to możliwe, przygotuj go na
potencjalne zmiany
korzystaj z obrazków, harmonogramów,
historyjek społecznych by zasygnalizować
nadchodzące zmiany
przedstaw dokładne oczekiwania i zasady
dotyczące właściwego zachowania się
wytłumacz rówieśnikom jak mają się
zachowywać w związku z trudnościami ucznia
dotyczącym interakcji społecznych
„posłuż się” innymi uczniami jako
wskazówkami jak należy postępować
TRUDNOŚCI –
STRATEGIE DO
ZASTOSOWANIA…
Problemy z koncentracją
łatwo się rozprasza
może być słabo zorganizowany
ma trudności z utrzymaniem uwagi
TRUDNOŚCI –
STRATEGIE DO
ZASTOSOWANIA….
Jak pomóc?
częsta pomoc i ponowne skierowanie
uwagi na zadanie
stosuj niewerbalne sygnały, aby
zwrócić uwagę dziecka
TRUDNOŚCI –
STRATEGIE DO
ZASTOSOWANIA…
Małe zdolności organizacyjne
Jak pomóc?
korzystaj z harmonogramów i kalendarzy
prowadź listy z zadaniami
pomóż w korzystaniu z list „rzeczy do
zrobienia” list kontrolnych
naklej obrazki na pojemnikach i na szafce
zostaw wskazówki obrazkowe w szafkach
TRUDNOŚCI –
STRATEGIE DO
ZASTOSOWANIA…
Wrażliwość emocjonalna
może mieć trudności w radzeniu sobie ze
społecznymi i emocjonalnymi wymaganiami
łatwo się denerwuje przez brak
elastyczności w zachowaniu/postępowaniu
często ma niskie poczucie własnej godności
może mu trudno przychodzić tolerowanie
popełniania błędów
może być podatny na depresję
może reagować gniewem i mieć ataki złości
TRUDNOŚCI –
STRATEGIE DO
ZASTOSOWANIA
Jak pomóc?
chwal go i mów mu co zrobił dobrze
naucz go prosić o pomoc
naucz go technik radzenia sobie z trudnymi
sytuacjami i ze stresem
stosuj strategie powtórzeniowe
dostarcz takich doświadczeń/sytuacji, które wiążą
się z dokonywaniem wyboru
pomóż mu zrozumieć własne zachowania i reakcje
innych
edukuj pozostałych
korzystaj z wsparcia rówieśników w postaci systemu
koleżeńskiego i sieci wsparcia rówieśników
TRUDNOŚCI –
STRATEGIE DO
ZASTOSOWANIA…
Wrażliwość na bodźce czuciowe
najpowszechniejsza jest wrażliwość na bodźce
słuchowe i dotykowe, ale mogą występować
także wrażliwość na bodźce smakowe, na światło
i kolory oraz zapachy
dźwięki, które mogą być postrzegane jako
wyjątkowo intensywne to: nagłe,
niespodziewane dźwięki, takie jak dzwonek
telefonu, alarm pożarowy wysoko tonowe ciągłe
dźwięki skomplikowane, powodujące
zamieszanie lub złożone dźwięki występujące
np. w centrach handlowych
TRUDNOŚCI –
STRATEGIE DO
ZASTOSOWANIA…
Jak pomóc?
miej na uwadze fakt, że „normalna” ilość bodźców
wizualnych i słuchowych może być postrzegana przez
NIGO jako zbyt duża lub zbyt mała
utrzymuj poziom pobudzenia na poziomie, z którym
dziecko jest w stanie sobie poradzić
może okazać się konieczne unikanie pewnych
określonych dźwięków
skłanianie dziecka do słuchania muzyki może
kamuflować określone dźwięki
minimalizuj dźwięki w tle
w ekstremalnych przypadkach zastosuj zatyczki do
uszu
naucz go technik relaksacyjnych i sposobów na
odwrócenie uwagi w celu zredukowania poziomu stresu
Inne zaburzenia
Inne zaburzenia
rozwojowe….
rozwojowe….
Zespół Retta
często jest mylnie rozpoznawany
jako autyzm, porażenie mózgowe czy z ogólne zaburzenia
rozwoju intelektualnego. (tylko u dziewczynek, dla
chłopców jest śmiertelny)
Typowe objawy:
normalny rozwój od urodzenia do 6-18 miesiąca życia
utrata sprawności manualnej i zdolności mówienia
demencja
ataksja
niski wzrost, małe ręce i głowa (wtórna mikrocefalia)
stereotypowe ruchy rąk (klaskanie, stukanie,
wkładanie do ust),
zgrzytanie zębami (bruksizm)
problemy z kontaktami społecznymi, ataki paniki,
unikanie kontaktu wzrokowego
napady padaczkowe
problemy żołądkowo-jelitowe i oddechowe
boczne skrzywienie kręgosłupa
przykurcze mięśniowe.
Zespół Retta jest zaburzeniem rozwoju, a nie chorobą
degeneracyjną jak kiedyś sądzono.
Większość dziewczynek z RS wykazuje bardzo
intensywną chęć komunikowania się poprzez
zachowanie społeczne, oczy, gesty i mowę ciała, ale
zawsze istnieje opóźnienie w reakcji.
Terapeuci zajmujący się mową oceniający umiejętności
komunikowania się dziewczynek powinni uwzględnić
obserwacje rodziców, nauczycieli i włączyć ich do pracy.
Osoby te znając dziewczynkę mogą dać odpowiedź na
pytanie co powoduje opóźnienia. Istnieją raporty o
dziewczynkach, które używając techniki alternatywnej i
wspomaganej komunikacji (AAC) demonstrują dobre
rozumienie mowy. Metody AAC umożliwiają
wykorzystanie spojrzenia, obrazów, liter, tablic ze
słowami, dotyku, bądź urządzeń zawierających przycisk
i wydających głos. Sprzęt dobiera się indywidualnie do
dziecka, by mogło ono uczestniczyć w sposób aktywny
w codziennym życiu. Brak konkretnych umiejętności w
komunikowaniu się nie powinien zniechęcać do
stosowania metod AAC.
Do dziewczynek z RS należy
mówić jak do osoby
inteligentnej, pomimo często
wyraźnego braku reakcji z jej
strony. Nie będąc w stanie
mówić nie oznacza, że nie ma
ona nic do powiedzenia.
Zespół Tourette'a
jest wrodzonym
zaburzeniem neurologicznym charakteryzującym się
przede wszystkim występowaniem licznych tików
ruchowych i werbalnych;
dotyka zdecydowanie częściej mężczyzn,
Objawy występują między 2 a 15 rokiem życia, z
początku ograniczają się do prostych tików
motorycznych. Tiki wokalne pojawiają się po 10 roku
życia. Na zespół Tourette'a choruje się zazwyczaj do
końca życia, czasem pojawiają się krótkie okresy remisji.
Tiki zazwyczaj występują w postaci łagodnej (prostej),
ograniczając się do mrugania oczami, ruchów ramion i
głowy, grymasów, pochrząkiwania, mlaskania.
W ciężkiej postaci zespołu Tourette'a tiki (zwane
złożonymi) praktycznie uniemożliwiają normalne życie -
chorzy podskakują, dotykają siebie i innych, kręcą się w
kółko, wykonują serie nieskoordynowanych gestów,
bezwiednie powtarzają zbitki słów (rzadziej -
przekleństw).
Zespół Pradera-Williego
jest złożoną
chorobą genetyczną
niskie napięcie mięśniowe,
niski wzrost,
niepełny rozwój płciowy,
upośledzenie funkcji poznawczych,
problemy z zachowaniem,
chroniczne uczucie głodu mogące prowadzić do
przejadania się i zagrażającej życiu otyłości.
Podejrzenie zespołu Pradera-Williego jest
najpierw weryfikowane klinicznie, a następnie
potwierdzane specjalistycznymi badaniami
genetycznymi próbek krwi.
Poza niezależnym od ich woli skupianiu się na
jedzeniu, u osób z zespołem Pradera-Williego
istnieje tendencja do występowania zachowań
natrętnych niezwiązanych z jedzeniem, takich jak
natrętne myśli i werbalizacje, zbieractwo, skubanie
skóry w miejscach podrażnienia oraz silna potrzeba
rutyny i przewidywalności. Frustracje czy zmiany
planów mogą łatwo doprowadzić osobę z zespołem
Pradera-Williego do utraty kontroli nad emocjami,
przejawiającej się całym spektrum zachowań, od
łez, poprzez wybuchy złości po jawną agresję.
Podczas gdy w niektórych przypadkach pomocne
mogą okazać się leki psychotropowe, podstawową
jednak strategią mającą na celu minimalizację
trudnych zachowań w zespole Pradera-Williego to
ostrożne budowanie otoczenia chorego i
konsekwentne stosowanie terapii pozytywnych
zachowań i pomoc.
Łamliwy chromosom
Charakterystyczne cechy zaburzeń mowy i
języka
Infekcje ucha,
Wrażliwość motoryki jamy ustnej oraz struktura podniebienia
mogą być przyczyną problemów zarówno ze słuchem, jak i z
mową
Wielu chłopców zaczyna mówić późno. Niektóre dzieci muszą
korzystać z urządzeń wspomagających, które pomagają im
komunikować się, gdy jeszcze nie mówią.
Problemy z przetwarzaniem bodźców słuchowych.
Koncentracja, pamięć, przypominanie słów oraz
sekwencjonowanie słuchowe wpływają często zarówno na
rozumienie, jak i na posługiwanie się mową. Mowa może
charakteryzować się nieprecyzyjną artykulacją, szybkim
tempem oraz bezładnością – wszystkie te czynniki negatywnie
wpływają na jej zrozumiałość. Dla głosu charakterystyczne są
m.in. duża głośność, nietypowe wysokie dźwięki oraz
chropowatość.
Patologiczne unikanie reakcji
Jest to zaburzenie rozwojowe powiązane z autyzmem, po
raz pierwszy opisane w 1983 roku przez profesor
Elizabeth Newson uniwersytetu w Nottingham. Dzieci
dotknięte tym zaburzeniem sprzeciwiają się wszelkim
poleceniom i prośbom kierowanym w ich kierunku.
Problem ten pojawia się równie często u chłopców, jak u
dziewczynek. Wstępną diagnozę można postawić około
czwartego roku życia dziecka, jednak nie jest to łatwe.
Takie dziecko wykazuje bardziej rozwinięte zdolności
społeczne i intelektualne (zwłaszcza wyobraźnię) niż
osoba dotknięta autyzmem, i jego zdolności językowe
rozwijają się w całkowicie normalny sposób.
ALKOHOLOWY ZESPÓŁ
PŁODOWY – FAS.
(FETAL
ALCOHOL SYNDROME)
Zaburzenia czucia,
kłopoty z pamięcią i koncentracją,
zachowania agresywne,
niemożność korzystania w pełni z
posiadanej wiedzy i umiejętności
W Polsce rodzi się więcej dzieci z
FAS, niż z zespołem Downa.
Ile? Dokładnie nie wiadomo,
diagnozę udaje się postawić u
jednego na 500.
Dziesięć razy tyle dzieci ma
FAE
(efekt poalkoholowy, w którym nie
występują wszystkie objawy FAS).
Dzieci, które nie posiadają
pełnoobjawowego FAS, ale w życiu
płodowym były narażone na działanie
alkoholu są diagnozowane jako osoby
obarczone
Fetal Alkohol Effects (FAE).
Mogą one charakteryzować się normalnym
wzrostem, wyglądem, ich rozwój umysłowy
może mieścić się w normie. Jednak tak
samo jak dzieci z FAS mogą mieć problemy
z
zachowaniem, nauką i rozumowaniem
.
Aż 60 proc. osób z alkoholowym zespołem
płodowym w dojrzałym wieku popada w
konflikt z prawem. Wielu sięga po alkohol i
narkotyki, nie są w stanie utrzymać się na
dłużej w jednym miejscu pracy, zmieniają
życiowych partnerów, a w końcu pozostają
sami, bezrobotni, bywa, że bezdomni.
Najgorszy jest zamknięty krąg
bezradności. Córki matek z FAS rodzą
dzieci z FAS.
Zewnętrzne objawy FAS
małe, szeroko rozstawione oczy,
skrócone szpary powiekowe, opadające
powieki,
krótkowzroczność, zez,
krótki zadarty nos,
brak rynienki podnosowej,
brak czerwieni wargowej,
spłaszczony środek twarzy,
słabo rozwinięta szczęka,
duże lub źle ukształtowane uszy,
wąskie czoło.
Inne pojawiające się
zaburzenia:
nierozwinięte paznokcie u rąk i nóg
krótka szyja
słaba koordynacja wzrokowo-
ruchowa
problemy ze słuchem
anormalności stawów i kości
Dzieci z FAS/FAE bardzo często wykazują problemy z
zachowaniem a większość z nich nie będzie w
stanie normalnie funkcjonować w społeczeństwie.
Najczęściej występujące problemy z zachowaniem:
nadaktywność;
nieustępliwość;
pasywność;
impulsywność;
drażliwość;
problemy ze snem;
złośliwość;
nadwrażliwość na dotyk i dźwięk;
trudności z adaptacją;
problemy z organizacją;
niska samoocena;
trudności z samokontrolą;
łatwość popadania w stany depresyjne;
problemy z absencją;
problemy ze sferą seksualną.
Dzieci z FAS/FAE, zwłaszcza w wieku
dorastania, mają kłopoty z
nawiązywaniem kontaktów z
rówieśnikami. Są bardzo podatne na
manipulację i wykorzystanie. Z powodu
swojej ufności i łatwowierności często
stają się ofiarami przemocy seksualnej,
fizycznej, psychicznej. Dlatego wymagają
stałego nadzoru ze strony osób dorosłych.
"Pewien mężczyzna wyszedł na brzeg oceanu i
zobaczył, że przypływ wyrzucił na piasek
tysiące meduz. W oddali dostrzegł starego
człowieka, który podnosił meduzy i wrzucał je
do wody. Podszedł do niego i zapytał: Po co
marnujesz czas? Jest ich tak wiele, że nawet
jeśli uratujesz kilka, twój wysiłek nie ma
żadnego znaczenia. Stary człowiek wziął trzy
meduzy i wrzucił je, jedna po drugiej, z
powrotem do oceanu. No cóż - powiedział - te
trzy dzisiaj nie umrą. Dla nich to ma
znaczenie.”