Zasady 

sporządzania 
przypisów na 

podstawie norm 

PN-78 N-01222 

oraz 

PN-ISO 690:2002

Opracowały:

Ilona Dokładna

Joanna Szada - Popławska

CKU nr 2 w Bydgoszczy

 

 

Przypis (notka) 

to zasadniczy element 

aparatu naukowego 

książki.

Przypisy sporządza się w 

celu identyfikacji 

publikacji źródłowych, 

z których korzysta się 

przy pisaniu własnej 

pracy.

 

 

 

Przypis można umieścić 

na końcu rozdziału lub 

książki bądź 

u dołu strony, 

oddzielając od tekstu 

odstępem dwu wierszy, 

często linią.

Przypis piszemy czcionką 

o dwa stopnie mniejszą 

niż zasadniczy tekst 

książki 

i zaopatrujemy go w 

znaki notki 

(frakcje górne liczby  , 

litery alfabetu          

lub gwiazdki   ) 

1

A

*

 

 

Rodzaje przypisów:

1. Przypisy źródłowe zwykłe 
(bibliograficzne)
są to najprostsze, a często i najkrótsze 
z przypisów. Wskazują tylko źródło 
pochodzenia cytatu, informacji, opinii, 
danych liczbowych np.

    Grodecka E., Sokołowska H., Edukacja czytelnicza  
     i  medialna w  szkole podstawowej, 2000. Warszawa, 
     2002. , s. 79.

 

1

 

 

2. Przypisy źródłowe 

rozszerzone 

– w przypisach tego 

rodzaju poza 

wskazaniem źródła 

przytaczamy jakiś cytat 

lub omawiamy bliżej 

powołane poglądy. Mają 

one jednak tylko 

pośredni związek z 

głównym tokiem wywodu 

i dlatego nadmieniamy o 

nich 

w przypisie.

 

 

 

Przykład przypisu 

źródłowego 

rozszerzonego:

Wyjaśnił, że nie miało to znaczenia gdyż  
„bunt studentek był jedynie marginalnym 
epizodem – prawdziwe ostrze protestu 
skierowane było przeciwko złemu 
funkcjonowaniu wyższych uczelni” – 
Filipiak M. Od subkultury do kultury 
alternatywnej. Lublin, 1999. s. 54. 

2

 

 

3. Przypisy odsyłające 

odsyłają czytelnika bądź 

to do innych fragmentów 

naszej pracy, bądź do 

innych opracowań, np. w 

celu otrzymania 

dokładniejszych 

informacji lub 

porównania naszych 

poglądów 

z innymi.

 

 

Przykład przypisu 

odsyłającego:

Patrz: rozdział I niniejszej pracy.
Na temat układu dokrewnego 
człowieka zob. też uwagi A. 
Czubaja, Biologia cz.2. Kształcenie 
w zakresie rozszerzonym, 2003,

    s. 63.

3

4

 

 

4. Przypisy polemiczne – 

posługujemy się nimi kiedy 

podejmujemy polemikę 

z przedstawionymi 

poglądami, 

a przeprowadzenie dyskusji 

w tekście głównym 

rozbijałoby tok wywodów. 

Ten rodzaj przypisów 

dotyczy tez sytuacji, kiedy 

w literaturze prezentowane 

są rozbieżne poglądy w 

pewnej kwestii mniej 

związane 

z naszymi rozważaniami.

 

 

Przykład przypisu 

polemicznego:

Pewne wątpliwości mogą wynikać z 
przyjęcia przez Kowalskiego takich 
kryteriów...
Trudno natomiast zgodzić się z 
poglądami Kowalskiego, 
Malinowskiego i Nowaka, którzy...
Zupełnie inaczej rzecz traktuje 
Nowak, pisząc... 

5

6

7

 

 

5. Przypisy dygresyjne 

pojawiają się wtedy, 

kiedy autor chce się 

podzielić z 

czytelnikiem pewną 

uwagą 

czy spostrzeżeniem 

na marginesie 

rozważań.

 

 

 

Przykład przypisu 

dygresyjnego:

Doskonałym przykładem takiego 
stawiania sprawy było 
przemówienie telewizyjne Lecha 
Kaczyńskiego z 19 XI 2008 r. 
dotyczące tarczy antyrakietowej.

8

 

 

6. Przypisy słownikowe 

wyjaśniają trudne, podane 

w tekście pojęcia lub 

tłumaczą wyrazy obce i 

zwroty obcojęzyczne np.

chrestomatia – wybór krótkich tekstów z 
dzieł różnych autorów, przeznaczonych 
dla uczniów lub studentów.

iacta alea est! = (łac.), kości zostały 
rzucone. Wg Kopaliński W., Słownik 
wyrazów obcych 

     i zwrotów obcojęzycznych, 1967, s.316.

 

9

10

 

 

Formułowanie 

przypisów:

W przypisach należy 

wskazywać pełne dane 

bibliograficzne 

wykorzystywanego po 

raz pierwszy materiału 

źródłowego, np.

 

Okoń W., Elementy dydaktyki 
szkoły wyższej, wyd.2, 1973, s.19.

9

11

 

 

Jeśli ponownie 
wskazujemy tę samą 
pozycję wówczas 
możemy użyć skrótu, np.

      

Okoń W., Elementy dydaktyki..., s. 

25.
          Okoń W.,  jw., s. 27.
          Okoń W., op. cit., s. 30.
          Okoń W., wyd. cyt., s. 32.

10

11
12
13

12

13
14
15

 

 

Wykaz skrótów 

stosowanych 

w przypisach:

Skrót 

polski

Skrót 

łaciński

Co 

oznacza

Kiedy stosujemy

dz. cyt. 

 wyd. 

cyt.

op. cit.

 [opus 

citatum]

dzieło 

cytowane

Gdy po raz kolejny 

cytujemy to samo dzieło.

jw..

u.s. [ut 

supro]

jak wyżej

tamże

ibidem

w miejscu 

już 

przytoczon

ym

Gdy po raz kolejny 

cytujemy to samo dzieło i 

te same strony.

tenże, 

taż

idem, 

eadem

Gdy cytujemy tego samego 

autora,
 co w podanym wyżej 

przypisie.

cyt. za 

cytuję za

Gdy cytujemy „z drugiej 

ręki”.

zob.

vide

zobacz

Gdy w tekście zasadniczym 

tylko przytoczono czyjeś 

poglądy nie dosłownie.

por.

cf. 

[confer]

porównaj

Gdy chcemy powiadomić, 

że o danym zagadnieniu 

pisali także inni autorzy.

 

 

Na końcu każdej pracy 

należy umieścić 

bibliografię 

załącznikową, czyli 

sporządzić alfabetyczny 

wykaz dokumentów, 

wykorzystanych 

przy jej pisaniu.