Różnice między 

Różnice między 

hydrolazą, a 

hydrolazą, a 

hydroksylazą

hydroksylazą

Hydrolazy

Hydrolazy



katalizują hydrolizę - rozpad wiązania 

katalizują hydrolizę - rozpad wiązania 

chemicznego przy udziale cząsteczki 

chemicznego przy udziale cząsteczki 

wody 

wody 



w uproszczeniu:

w uproszczeniu:

AB + H

AB + H

2

2

O -> A-H + B-OH 

O -> A-H + B-OH 



brak koenzymów

brak koenzymów

Hydrolazy - przykłady:

Hydrolazy - przykłady:



działające na wiązania estrowe:

działające na wiązania estrowe:

–

lipaza(na estry glicerolowe): 

lipaza(na estry glicerolowe): 

triacyloglicerol + H

triacyloglicerol + H

2

2

O -> 2,3-diacyloglicerol + 

O -> 2,3-diacyloglicerol + 

R-COOH

R-COOH

–

fosfataza(na monoestry fosforanowe): 

fosfataza(na monoestry fosforanowe): 

R-CH

R-CH

2

2

-O-fosforan + H

-O-fosforan + H

2

2

O -> R-CH2-OH + H

O -> R-CH2-OH + H

3

3

PO

PO

4

4

–

glukozo-6-fosfataza: 

glukozo-6-fosfataza: 

glukozo-6-fosforan + H

glukozo-6-fosforan + H

2

2

O -> glukoza + H

O -> glukoza + H

3

3

PO

PO

4

4

–

fosfolipaza C: 

fosfolipaza C: 

fosfotydylocholina + H

fosfotydylocholina + H

2

2

O -> 2,2-diacyloglicerol 

O -> 2,2-diacyloglicerol 

+ cholinofosforan

+ cholinofosforan

Hydrolazy – przykłady:

Hydrolazy – przykłady:



nukleazy:

nukleazy:

–

glikozydazy(α-amylaza)

glikozydazy(α-amylaza)

–

hydrolazy związków N-glikozydowych

hydrolazy związków N-glikozydowych



działające na wiązania eterowe:

działające na wiązania eterowe:

–

hydrolazy tioeterów

hydrolazy tioeterów

Hydrolazy – przykłady:

Hydrolazy – przykłady:



działające na wiązania peptydowe:

działające na wiązania peptydowe:

–

Aminopeptydazy

Aminopeptydazy

(hydrolazy α-aminoacylopeptydów)

(hydrolazy α-aminoacylopeptydów)

–

Karboksypeptydazy

Karboksypeptydazy

(hydrolazy peptydyloaminokwasów)

(hydrolazy peptydyloaminokwasów)

–

hydrolazy peptydylopeptydów

hydrolazy peptydylopeptydów

(pepsyna, trypsyna, trombina, renina, 

(pepsyna, trypsyna, trombina, renina, 

chymotrypsyna)

chymotrypsyna)

Hydrolazy – przykłady:

Hydrolazy – przykłady:



działające na wiązania C-N różne od 

działające na wiązania C-N różne od 

peptydowych:

peptydowych:

–

glutaminaza: 

glutaminaza: 

glutamina + H

glutamina + H

2

2

O -> kwas glutaminowy + 

O -> kwas glutaminowy + 

NH

NH

3

3

–

ureaza: 

ureaza: 

mocznik + H

mocznik + H

2

2

O -> CO

O -> CO

2

2

 + 2NH

 + 2NH

3

3

–

arginaza: 

arginaza: 

arginina + H

arginina + H

2

2

O -> ornityna + mocznik 

O -> ornityna + mocznik 

Hydroksylazy:

Hydroksylazy:



katalizują hydroksylację - wprowadzenie 

katalizują hydroksylację - wprowadzenie 

grupy hydroksylowej do substratu 

grupy hydroksylowej do substratu 



w uproszczeniu: 

w uproszczeniu: 

R-H + H

R-H + H

+

+

 + NADPH -> R-OH + H

 + NADPH -> R-OH + H

2

2

O + 

O + 

NADP

NADP

+

+



mają koenzymy - wymagany jest donor 

mają koenzymy - wymagany jest donor 

elektronów lub kosubstrat

elektronów lub kosubstrat



należą do monooksygenaz, które należą 

należą do monooksygenaz, które należą 

do oksydoreduktaz

do oksydoreduktaz

Hydroksylazy – przykłady:

Hydroksylazy – przykłady:



hydroksylaza lizylowa

hydroksylaza lizylowa



hydroksylaza prolilowa

hydroksylaza prolilowa



hydroksylaza fenyloalaninowa 

hydroksylaza fenyloalaninowa 



cytochromy P-450

cytochromy P-450

Porównanie:

Porównanie:

Hydrolazy

Hydrolazy



rozpad substratu

rozpad substratu



H2O jest 

H2O jest 

substratem

substratem



brak

brak

 koenzymów

 koenzymów



brak

brak

 zmiany utlenienia

 zmiany utlenienia



powstaje grupa -OH

powstaje grupa -OH

 

 

Hydroksylazy

Hydroksylazy



wbudowanie atomu 

wbudowanie atomu 

tlenu do substratu

tlenu do substratu



H2O jest 

H2O jest 

produktem

produktem



obecność

obecność

 

 

koenzymów

koenzymów



reakcja 

reakcja 

redoks

redoks



powstaje grupa –OH

powstaje grupa –OH

Różnice między 

Różnice między 

oksydazą, a 

oksydazą, a 

oksygenazą

oksygenazą

Oksydazy

Oksydazy



katalizują oderwanie wodoru z substratu w 

katalizują oderwanie wodoru z substratu w 

reakcji, w której tlen cząsteczkowy jest 

reakcji, w której tlen cząsteczkowy jest 

biorcą wodoru

biorcą wodoru



produktem reakcji jest:

produktem reakcji jest:

–

H

H

2

2

O(np. oksydaza cytochromowa)

O(np. oksydaza cytochromowa)

AH

AH

2

2

 + 1/2O

 + 1/2O

2

2

 -> A + H

 -> A + H

2

2

O

O

–

H

H

2

2

O

O

2

2

(np. oksydaza ksantynowa)

(np. oksydaza ksantynowa)

AH

AH

2

2

 + O

 + O

2

2

 -> A + H

 -> A + H

2

2

O

O

2

2



należą do oksydoreduktaz – reakcja redoks

należą do oksydoreduktaz – reakcja redoks

Oksydazy – przykłady:

Oksydazy – przykłady:



hemoproteiny

hemoproteiny

–

zawierają hem jako grupę prostetyczną:

zawierają hem jako grupę prostetyczną:

oksydaza cytochromowa

oksydaza cytochromowa



flawoproteiny

flawoproteiny

–

zawierają mononukleotyd flawinowy lub 

zawierają mononukleotyd flawinowy lub 

dinukleotyd flawinoadeninowy jako 

dinukleotyd flawinoadeninowy jako 

grupy prostetyczne:

grupy prostetyczne:

oksydaza L-aminokwasowa

oksydaza L-aminokwasowa

oksydaza ksantynowa 

oksydaza ksantynowa 

Oksygenazy:

Oksygenazy:



katalizują reakcję wbudowywania 

katalizują reakcję wbudowywania 

tlenu do cząsteczki substratu

tlenu do cząsteczki substratu



reakcja jest dwuetapowa: 

reakcja jest dwuetapowa: 

1)

1)

wbudowanie tlenu do centrum 

wbudowanie tlenu do centrum 

katalitycznego enzymu

katalitycznego enzymu

2) 

2) 

reakcja redukcji lub przeniesienia 

reakcja redukcji lub przeniesienia 

związanego z enzymem tlenu do 

związanego z enzymem tlenu do 

substratu

substratu



należą do oksydoreduktaz - reakcja 

należą do oksydoreduktaz - reakcja 

redoks 

redoks 

Oksygenazy – przykłady:

Oksygenazy – przykłady:



dioksygenazy - przyłączają do substratu 

dioksygenazy - przyłączają do substratu 

oba atomy cząsteczki tlenu 

oba atomy cząsteczki tlenu 

A + O

A + O

2

2

 -> AO

 -> AO

2

2

–

enzymy wątrobowe zawierające żelazo

enzymy wątrobowe zawierające żelazo

dioksygenaza  homogentyzynowa(oksydaza?) 

dioksygenaza  homogentyzynowa(oksydaza?) 

dioksygenaza 3-

dioksygenaza 3-

hydroksyantranilowa(oksydaza?)

hydroksyantranilowa(oksydaza?)

–

enzymy wykorzystujące hem

enzymy wykorzystujące hem

dioksygenaza L-tryptofanowa(pirolaza)

dioksygenaza L-tryptofanowa(pirolaza)



monooksygenazy = hydroksylazy

monooksygenazy = hydroksylazy

Porównanie

Porównanie

Oksydazy

Oksydazy



oderwanie atomu 

oderwanie atomu 

wodoru

wodoru



reakcja redoks - 

reakcja redoks - 

oksydoreduktazy

oksydoreduktazy



produktem jest H

produktem jest H

2

2

O 

O 

lub H

lub H

2

2

O

O

2

2



źródłem wodoru 

źródłem wodoru 

jest substrat

jest substrat

Oksygenazy

Oksygenazy



wbudowanie atomu 

wbudowanie atomu 

tlenu

tlenu



reakcja redoks - 

reakcja redoks - 

oksydoreduktazy

oksydoreduktazy



produktem może być 

produktem może być 

H

H

2

2

O(

O(

monooksygenazy

monooksygenazy

)

)



źródłem wodoru jest 

źródłem wodoru jest 

koenzym 

koenzym 

(

(

monooksygenazy

monooksygenazy

)

)

Bibliografia

Bibliografia



E. Bańkowski „BIOCHEMIA: 

E. Bańkowski „BIOCHEMIA: 

podręcznik dla studentów uczelni 

podręcznik dla studentów uczelni 

medycznych”.

medycznych”.



Biochemia Harpera

Biochemia Harpera



niewiadomego pochodzenia 

niewiadomego pochodzenia 

materialy studenckie

materialy studenckie