Pochodne sposoby
Pochodne sposoby
nabycia własności
nabycia własności
Gdy nasze prawo wywodzimy od
Gdy nasze prawo wywodzimy od
poprzednika
poprzednika
Pochodne sposoby
Pochodne sposoby
nabycia własności
nabycia własności
Gdy nasze prawo wywodzimy od
Gdy nasze prawo wywodzimy od
poprzednika
poprzednika
Pochodne sposoby nabycia
Pochodne sposoby nabycia
własności
własności
Do
Do
wszystkich
wszystkich
sposobów pochodnego
sposobów pochodnego
nabycia własności stosuje się zasadę
nabycia własności stosuje się zasadę
Nemo plus iuris ad alium transferre
Nemo plus iuris ad alium transferre
potest, quam ipse habet
potest, quam ipse habet
(Nikt nie może przenieść na drugiego więcej praw, niż sam
(Nikt nie może przenieść na drugiego więcej praw, niż sam
posiada)
posiada)
Czyli:
Czyli:
Jeśli ktoś nie jest właścicielem, to w
Jeśli ktoś nie jest właścicielem, to w
żaden dopuszczalny prawem
sposób
sposób
nie przeniesie
nie przeniesie
własności
własności
na inną osobę
na inną osobę
Pochodne sposoby nabycia
Pochodne sposoby nabycia
własności
własności
UWAGA:
UWAGA:
KAŻDY sposób pochodnego nabycia
KAŻDY sposób pochodnego nabycia
własności jest po stronie osoby
własności jest po stronie osoby
przenoszącej własność
przenoszącej własność
CZYNNOŚCIĄ ROZPORZĄDZAJĄCĄ
CZYNNOŚCIĄ ROZPORZĄDZAJĄCĄ
Traditionibus et usucapionibus dominia rerum,
Traditionibus et usucapionibus dominia rerum,
non nudis pactis transferuntur
non nudis pactis transferuntur
Prawo własności na rzeczach nie przenosi się
Prawo własności na rzeczach nie przenosi się
przez „nagie porozumienia” lecz przez wydanie
przez „nagie porozumienia” lecz przez wydanie
rzeczy i zasiedzenie
rzeczy i zasiedzenie
Sposoby pochodnego nabycia
Sposoby pochodnego nabycia
własności
własności
Mancipatio
Mancipatio
In iure cessio
In iure cessio
Traditio
Traditio
Legat windykacyjny
Legat windykacyjny
Zapłacenie przez pozwanego
Zapłacenie przez pozwanego
litis
litis
aestimatio
aestimatio
Przysądzenie w procesie działowym
Przysądzenie w procesie działowym
Mancypacja - powtórzenie
Mancypacja - powtórzenie
Pierwotnie w prawie archaicznym
Pierwotnie w prawie archaicznym
Mancypacja jest rzeczywistą sprzedażą – czynnością
Mancypacja jest rzeczywistą sprzedażą – czynnością
prawną kauzalną, o charakterze rozporządzającym.
prawną kauzalną, o charakterze rozporządzającym.
Za odmierzony na szali kruszec przenoszono
Za odmierzony na szali kruszec przenoszono
własność rzeczy
własność rzeczy
Potem
Potem
Wraz z pojawieniem się pieniądza mancypacja stała
Wraz z pojawieniem się pieniądza mancypacja stała
się „pozorną sprzedażą” (
się „pozorną sprzedażą” (
imaginaria venditio
imaginaria venditio
) i
) i
przestała mieć na celu wyłącznie przeniesienie
przestała mieć na celu wyłącznie przeniesienie
własności, a stała się również środkiem przeniesienia
własności, a stała się również środkiem przeniesienia
władztwa (np. oddania w adopcję). Od tej pory jest
władztwa (np. oddania w adopcję). Od tej pory jest
ona
ona
czynnością abstrakcyjną i rozporządzającą
czynnością abstrakcyjną i rozporządzającą
In iure cessio
In iure cessio
- powtórzenie
- powtórzenie
Pochodzi z procesu prowadzonego w formie
Pochodzi z procesu prowadzonego w formie
legis actio
legis actio
sacramento in rem
sacramento in rem
Potem:
Potem:
Pozorny spór prowadzący do odstąpienia określonego
Pozorny spór prowadzący do odstąpienia określonego
prawa przed sądem (gdy strony dążyły do przeniesienia
prawa przed sądem (gdy strony dążyły do przeniesienia
własności i urzędowego potwierdzenia alienacji)
własności i urzędowego potwierdzenia alienacji)
Czynność prawna abstrakcyjna i rozporządzająca
Czynność prawna abstrakcyjna i rozporządzająca
Można było w ten sposób przenieść także własność rzeczy
Można było w ten sposób przenieść także własność rzeczy
niematerialnych jak np. spadek
niematerialnych jak np. spadek
ale…
ale…
W ten sposób nie mogły niczego zbywać lub nabywać
W ten sposób nie mogły niczego zbywać lub nabywać
osoby
osoby
alieni iuris
alieni iuris
oraz niewolnicy
oraz niewolnicy
Traditio
Traditio
- wydanie rzeczy
- wydanie rzeczy
Przedmiotem są
Przedmiotem są
tylko rzeczy materialne
tylko rzeczy materialne
Wydanie
Wydanie
res mancipi
res mancipi
prowadzi do uzyskania własności
prowadzi do uzyskania własności
bonitarnej
bonitarnej
Wydanie
Wydanie
res nec mancipi
res nec mancipi
(przy spełnieniu wszystkich
(przy spełnieniu wszystkich
innych przesłanek) prowadzi do nabycia własności
innych przesłanek) prowadzi do nabycia własności
kwirytarnej
kwirytarnej
UWAGA
UWAGA
W wypadku wydania
W wypadku wydania
res nec mancipi
res nec mancipi
przez
przez
niewłaściciela –
niewłaściciela –
własność rzeczy nie przechodzi
własność rzeczy nie przechodzi
Natomiast jeśli nabywca spełniał określone
Natomiast jeśli nabywca spełniał określone
przesłanki (przede wszystkim
przesłanki (przede wszystkim
res
res
habilis,
habilis,
bona fides
bona fides
i
i
tempus
tempus
) to może nabyć jej własność w drodze
) to może nabyć jej własność w drodze
zasiedzenia
zasiedzenia
Traditio
Traditio
- przesłanki
- przesłanki
Zbywca musi być właścicielem
Zbywca musi być właścicielem
[PRZYPOMNIENIE: dotyczy to również wszystkich
[PRZYPOMNIENIE: dotyczy to również wszystkich
innych sposobów przeniesienia własności]
innych sposobów przeniesienia własności]
Zgodna wola stron na przeniesienie własności
Zgodna wola stron na przeniesienie własności
(
(
animus dominii transferendi et accipendi
animus dominii transferendi et accipendi
)
)
Iusta causa traditonis
Iusta causa traditonis
– umowna przyczyna, dla
– umowna przyczyna, dla
której przenosi się własność w danym wypadku
której przenosi się własność w danym wypadku
(prawna podstawa usprawiedliwiająca
(prawna podstawa usprawiedliwiająca
traditio
traditio
rzeczy)
rzeczy)
np. umowa kupna-sprzedaży, umowa
np. umowa kupna-sprzedaży, umowa
pożyczki, ustanowienie posagu itp.
pożyczki, ustanowienie posagu itp.
Iusta causa traditionis
Iusta causa traditionis
a
a
causa
causa
czynności prawnej
czynności prawnej
Paulus D.41.1.31 pr.
Paulus D.41.1.31 pr.
„
„
Nigdy zaś <goła tradycja>nie powoduje przejścia własności, lecz
Nigdy zaś <goła tradycja>nie powoduje przejścia własności, lecz
tylko wtedy gdy poprzedza ją sprzedaż lub inna słuszna
tylko wtedy gdy poprzedza ją sprzedaż lub inna słuszna
przyczyna, z powodu której następuje tradycja”
przyczyna, z powodu której następuje tradycja”
Czyli:
Czyli:
Dla skutecznego przeniesienia własności nie wystarczy
Dla skutecznego przeniesienia własności nie wystarczy
samo wydanie rzeczy, ale koniecznie musi istnieć
samo wydanie rzeczy, ale koniecznie musi istnieć
także umowa lub inne porozumienie (
także umowa lub inne porozumienie (
Iusta causa
Iusta causa
traditonis
traditonis
) będące podstawą takiego rozporządzenia
) będące podstawą takiego rozporządzenia
np. wydanie rzeczy dla wykonania umowy kupna-sprzedaży lub dla
np. wydanie rzeczy dla wykonania umowy kupna-sprzedaży lub dla
zwolnienia się z długu wynikającego z umowy pożyczki
zwolnienia się z długu wynikającego z umowy pożyczki
Ponadto:
Ponadto:
Traditio
Traditio
jest
jest
czynnością kauzalną i rozporzadzajacą
czynnością kauzalną i rozporzadzajacą
: bez
: bez
ważnej causa (np.
ważnej causa (np.
causa solvendi
causa solvendi
)
)
traditio
traditio
jest nieważne i w
jest nieważne i w
związku z tym nie przenosi własności
związku z tym nie przenosi własności
Szczególne rodzaje
Szczególne rodzaje
traditio
traditio
Własność przenoszona jest bez fizycznego
Własność przenoszona jest bez fizycznego
wydania rzeczy –
wydania rzeczy –
solo animo
solo animo
Traditio brevi manu
Traditio brevi manu
Osoba, która była detentorem w wyniku zawartej umowy
Osoba, która była detentorem w wyniku zawartej umowy
przenoszącej własność staje się właścicielem rzeczy bez
przenoszącej własność staje się właścicielem rzeczy bez
konieczności ponownego wydania jej rzeczy w drodze tradycji
konieczności ponownego wydania jej rzeczy w drodze tradycji
Constitutum possessorium
Constitutum possessorium
Osoba, która była właścicielem rzeczy w wyniku zawartej
Osoba, która była właścicielem rzeczy w wyniku zawartej
umowy przenoszącej własność połączonej z inną umową
umowy przenoszącej własność połączonej z inną umową
uprawniającą do korzystania z rzeczy (np. sprzedaży
uprawniającą do korzystania z rzeczy (np. sprzedaży
połączonej z najmem) staje się detentorem rzeczy bez
połączonej z najmem) staje się detentorem rzeczy bez
konieczności wcześniejszego zwrotu tej rzeczy nowemu
konieczności wcześniejszego zwrotu tej rzeczy nowemu
właścicielowi i wydania jej tegoż nowego właściciela rzeczy w
właścicielowi i wydania jej tegoż nowego właściciela rzeczy w
drodze tradycji
drodze tradycji