Etyka urzędnicza
Etyka urzędnicza
Maciej St. Zięba
Maciej St. Zięba
mszieba@kul.lublin.pl
mszieba@kul.lublin.pl
http://www.kul.pl/maciej.st.zieba
http://www.kul.pl/maciej.st.zieba
etyka urzędnicza - 1
Etyka urzędnicza
Etyka urzędnicza
Maciej St. Zięba
Maciej St. Zięba
mszieba@kul.lublin.pl
mszieba@kul.lublin.pl
http://www.kul.pl/maciej.st.zieba
http://www.kul.pl/maciej.st.zieba
etyka urzędnicza - 1
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
2
2
Podstawy kształcenia
Podstawy kształcenia
etycznego
etycznego
Dlaczego potrzebujemy zachowań
Dlaczego potrzebujemy zachowań
zgodnych z etyką?
zgodnych z etyką?
Być urzędnikiem z przekonania,
Być urzędnikiem z przekonania,
nie z przymusu!
nie z przymusu!
Studium przypadku a teoria etyczna
Studium przypadku a teoria etyczna
Etyczna analiza podejmowania decyzji
Etyczna analiza podejmowania decyzji
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
3
3
Czym etyka nie jest?
Czym etyka nie jest?
Etyka to nie religia
Etyka to nie religia
Etyka to nie przestrzeganie prawa
Etyka to nie przestrzeganie prawa
Etyka to nie przestrzeganie norm
Etyka to nie przestrzeganie norm
akceptowanych w danej kulturze
akceptowanych w danej kulturze
Etyka to nie nauka ścisła czy
Etyka to nie nauka ścisła czy
społeczna
społeczna
Etyka to nie uczucia
Etyka to nie uczucia
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
4
4
Etyka
Etyka
Nauka o moralności: o wartościach wcielanych
Nauka o moralności: o wartościach wcielanych
przez
przez
człowieka
człowieka
w relacjach z innymi
w relacjach z innymi
ludźmi
ludźmi
(w społeczeństwie).
(w społeczeństwie).
Celem etyki jest człowiek (osoba ludzka):
Celem etyki jest człowiek (osoba ludzka):
przez człowieka, w człowieku, dla człowieka.
przez człowieka, w człowieku, dla człowieka.
Moralność - to postępowanie zgodnie z wyznawanymi normami.
Moralność - to postępowanie zgodnie z wyznawanymi normami.
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
5
5
Normy
Normy
zdania głoszące ważność pewnych
zdania głoszące ważność pewnych
wartości a niedopuszczalność innych
wartości a niedopuszczalność innych
układ norm tworzy lub odzwierciedla
układ norm tworzy lub odzwierciedla
wyznawaną hierarchię wartości
wyznawaną hierarchię wartości
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
6
6
Wartość
Wartość
to, co ważne
to, co ważne
rzecz cenna
rzecz cenna
coś, co jest przedmiotem pożądania
coś, co jest przedmiotem pożądania
przedmiot dążenia
przedmiot dążenia
preferowany sposób zachowania
preferowany sposób zachowania
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
7
7
Wartości
Wartości
przykłady:
przykłady:
piękno, prawda, dobro, życie, Bóg, rodzina,
piękno, prawda, dobro, życie, Bóg, rodzina,
pokój, ojczyzna, sprawiedliwość, równość,
pokój, ojczyzna, sprawiedliwość, równość,
wolność, braterstwo, szczęście, godność,
wolność, braterstwo, szczęście, godność,
honor, mi
honor, mi
ł
ł
ość, przyjaźń, sukces, harmonia,
ość, przyjaźń, sukces, harmonia,
dom, rodzina, kariera zawodowa,
dom, rodzina, kariera zawodowa,
powodzenie materialne, sława, poczucie
powodzenie materialne, sława, poczucie
spełnienia, spokój osobisty, bezstronność,
spełnienia, spokój osobisty, bezstronność,
solidność, rzetelność, punktualność i in.
solidność, rzetelność, punktualność i in.
wartości materialne i duchowe
wartości materialne i duchowe
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
8
8
Wartości
Wartości
osobisty a społeczny (grupowy) system
osobisty a społeczny (grupowy) system
wartości
wartości
wartości zinternalizowane a deklarowane
wartości zinternalizowane a deklarowane
wartości ważniejsze (pierwszorzędne) i
wartości ważniejsze (pierwszorzędne) i
drugorzędne
drugorzędne
moralność - to postępowanie zgodnie z
moralność - to postępowanie zgodnie z
wyznawanymi normami
wyznawanymi normami
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
9
9
Formy wyrażania norm
Formy wyrażania norm
Zdania powinnościowe - głoszą ważność pewnych
Zdania powinnościowe - głoszą ważność pewnych
wartości, jako stanów pożądanych, a niedopuszczalność
wartości, jako stanów pożądanych, a niedopuszczalność
innych (forma perswazji):
innych (forma perswazji):
Urzędnik powinien zachowywać się bez zarzutu w pracy i poza
Urzędnik powinien zachowywać się bez zarzutu w pracy i poza
nią.
nią.
Urzędnik nie powinien dopuścić do sytuacji, w której można
Urzędnik nie powinien dopuścić do sytuacji, w której można
mu coś zarzucić.
mu coś zarzucić.
Zdania kategoryczne – podobne do zdań opisowych i
Zdania kategoryczne – podobne do zdań opisowych i
norm prawnych: wyrażają stany pożądane lub
norm prawnych: wyrażają stany pożądane lub
niepożądane tak, jak gdyby stosowanie się do nich
niepożądane tak, jak gdyby stosowanie się do nich
powszechnie miało miejsce; w ten sposób wykluczają
powszechnie miało miejsce; w ten sposób wykluczają
odstępstwo od reguły:
odstępstwo od reguły:
Urzędnik zachowuje się bez zarzutu w pracy i poza nią.
Urzędnik zachowuje się bez zarzutu w pracy i poza nią.
Urzędnik nie dopuszcza do sytuacji, w której można mu coś
Urzędnik nie dopuszcza do sytuacji, w której można mu coś
zarzucić.
zarzucić.
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
10
10
Złota reguła
Złota reguła
Postępuj tak, jak byś chciał(a), by inni
Postępuj tak, jak byś chciał(a), by inni
postępowali wobec ciebie
postępowali wobec ciebie
Unikaj takiego postępowania, jakiego
Unikaj takiego postępowania, jakiego
sam nie chciał(a)byś zaznawać
sam nie chciał(a)byś zaznawać
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
11
11
Anomia
Anomia
albo
albo
demoralizacja
demoralizacja
To nie: brak wartości i norm
To nie: brak wartości i norm
określających, co jest słuszne (nihilizm).
określających, co jest słuszne (nihilizm).
Tylko: istnienie obok wyznawanych norm
Tylko: istnienie obok wyznawanych norm
moralnych innych przekonań
moralnych innych przekonań
(„usprawiedliwień”), które
(„usprawiedliwień”), które
„neutralizują” oddziaływanie samych
„neutralizują” oddziaływanie samych
norm na nasze zachowanie.
norm na nasze zachowanie.
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
12
12
Usprawiedliwienie
Usprawiedliwienie
Wiarygodne (dla mnie) uzasadnienie
Wiarygodne (dla mnie) uzasadnienie
usuwające dysonans godnościowy -
usuwające dysonans godnościowy -
sprzeczność pomiędzy tym, co
sprzeczność pomiędzy tym, co
wyznaję („jaki chcę być i myślę, że
wyznaję („jaki chcę być i myślę, że
jestem”) a tym, co w danej sytuacji
jestem”) a tym, co w danej sytuacji
robię - pozwalające postąpić w dany
robię - pozwalające postąpić w dany
sposób bez naruszenia dobrego
sposób bez naruszenia dobrego
mniemania o sobie.
mniemania o sobie.
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
13
13
Źródła usprawiedliwień
Źródła usprawiedliwień
Racjonalizacja (wewnętrzne
Racjonalizacja (wewnętrzne
„uzgadnianie ze sobą”) - szukanie
„uzgadnianie ze sobą”) - szukanie
aspektów sytuacji pozwalających uznać
aspektów sytuacji pozwalających uznać
wyznawaną rację za ‘pozorną’ w danej
wyznawaną rację za ‘pozorną’ w danej
sytuacji (=samooszukiwanie się)
sytuacji (=samooszukiwanie się)
Uzgadnianie społeczne - poprzez dialog
Uzgadnianie społeczne - poprzez dialog
racjonalizujący lub praktykę / zwyczaje
racjonalizujący lub praktykę / zwyczaje
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
14
14
Usprawiedliwienia:
Usprawiedliwienia:
przykłady
przykłady
„
„
wszyscy przecież tak robią”
wszyscy przecież tak robią”
„
„
tak już jest”, „takie jest życie”
tak już jest”, „takie jest życie”
„
„
ale nic nie można poradzić”
ale nic nie można poradzić”
„
„
w zasadzie to nic takiego”
w zasadzie to nic takiego”
„
„
inni to dopiero postępują...”
inni to dopiero postępują...”
„
„
a ci na górze, to jaki dają przykład?”
a ci na górze, to jaki dają przykład?”
„
„
w naszym zawodzie jest taki zwyczaj...”
w naszym zawodzie jest taki zwyczaj...”
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
15
15
Typy anomii
Typy anomii
Anomia indywidualna (osobista)
Anomia indywidualna (osobista)
sytuacyjna
sytuacyjna
uogólniona
uogólniona
Anomia społeczna (podkultury
Anomia społeczna (podkultury
usprawiedliwień)
usprawiedliwień)
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
16
16
Anomia osobista
Anomia osobista
Wskaźniki:
Wskaźniki:
liczba subiektywnie wiarygodnych
liczba subiektywnie wiarygodnych
usprawiedliwień
usprawiedliwień
poziom ich wiarygodności
poziom ich wiarygodności
zakres stosowalności w różnych
zakres stosowalności w różnych
sytuacjach
sytuacjach
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
17
17
Anomia społeczna
Anomia społeczna
proces grupowego uzgadniania
proces grupowego uzgadniania
usprawiedliwień
usprawiedliwień
rezultat: wiarygodne
rezultat: wiarygodne
usprawiedliwienia obowiązujące w
usprawiedliwienia obowiązujące w
danej grupie: normy, przekonania,
danej grupie: normy, przekonania,
obyczaje
obyczaje
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
18
18
Sektorowość anomii
Sektorowość anomii
usprawiedliwienia działają tylko w
usprawiedliwienia działają tylko w
takich sytuacjach, dla jakich zostały
takich sytuacjach, dla jakich zostały
uzgodnione
uzgodnione
dotyczy to zarówno anomii osobistej,
dotyczy to zarówno anomii osobistej,
jak i społecznej
jak i społecznej
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
19
19
Dwa główne źródła anomii
Dwa główne źródła anomii
Pokusa
Pokusa
Upokorzenie
Upokorzenie
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
20
20
Film „Dylematy”
Film „Dylematy”
wg projektu Marka Kosewskiego i in.
wg projektu Marka Kosewskiego i in.
lub:
lub:
Marek Kosewski:
Marek Kosewski:
Kiedy urzędnicy naruszają
Kiedy urzędnicy naruszają
wartości moralne i jak można to
wartości moralne i jak można to
ograniczać?
ograniczać?
(„Służba Cywilna” nr 3, jesień-
(„Służba Cywilna” nr 3, jesień-
zima 2001/2002, s. 9-22),
zima 2001/2002, s. 9-22),
http://antykorupcja.edu.pl/index.php?
http://antykorupcja.edu.pl/index.php?
mnu=12&app=docs&action=get&iid=364
mnu=12&app=docs&action=get&iid=364
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
21
21
Dylemat etyczny
Dylemat etyczny
Sytuacja, w której osoba podejmująca
Sytuacja, w której osoba podejmująca
decyzję musi dokonać wyboru, stojąc przed:
decyzję musi dokonać wyboru, stojąc przed:
znaczącym konfliktem wartości pomiędzy
znaczącym konfliktem wartości pomiędzy
różnymi interesami
różnymi interesami
rzeczywistymi alternatywami, które wydają
rzeczywistymi alternatywami, które wydają
się równie usprawiedliwione
się równie usprawiedliwione
istotnymi konsekwencjami dla różnych
istotnymi konsekwencjami dla różnych
interesariuszy
interesariuszy
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
22
22
Dylemat etyczne
Dylemat etyczne
Konflikt wartości - wydaje się, że każde
Konflikt wartości - wydaje się, że każde
działanie, jakie podejmiemy, niszczy
działanie, jakie podejmiemy, niszczy
(narusza) pewną wartość
(narusza) pewną wartość
etycznie błędne podejście: „zasada
etycznie błędne podejście: „zasada
mniejszego zła”
mniejszego zła”
etycznie dobre podejście: „zasada
etycznie dobre podejście: „zasada
większego dobra”
większego dobra”
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
23
23
Wartość nadrzędna
Wartość nadrzędna
i podrzędne
i podrzędne
Bez ustalonej hierarchii wartości
Bez ustalonej hierarchii wartości
trudno mówić o łatwym, świadomym
trudno mówić o łatwym, świadomym
wyborze większego dobra.
wyborze większego dobra.
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
24
24
Hierarchia wartości
Hierarchia wartości
Przykład – indyjska:
Przykład – indyjska:
- niekrzywdzenie
- niekrzywdzenie
- prawda
- prawda
- bezinteresowność
- bezinteresowność
- skromność i szacunek
- skromność i szacunek
- roztropność
- roztropność
- życzliwość
- życzliwość
- cierpliwość
- cierpliwość
- brak przywiązania i rutyny
- brak przywiązania i rutyny
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
25
25
Konflikt interesów w
Konflikt interesów w
administracji
administracji
Pełnienie przez osobę publiczną, albo
Pełnienie przez osobę publiczną, albo
członków jej najbliższej rodziny, funkcji
członków jej najbliższej rodziny, funkcji
lub utrzymywanie kontaktów o
lub utrzymywanie kontaktów o
charakterze prywatnym, które mogą
charakterze prywatnym, które mogą
wpływać na treść urzędowych zachowań
wpływać na treść urzędowych zachowań
w sposób rodzący wątpliwość co do ich
w sposób rodzący wątpliwość co do ich
bezstronności.
bezstronności.
Prof. A. Z. Kamiński
Prof. A. Z. Kamiński
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
26
26
Rozpoznawanie konfliktu
Rozpoznawanie konfliktu
interesów
interesów
Interesy finansowe (ekonomiczne)
Interesy finansowe (ekonomiczne)
bezpośrednie
bezpośrednie
Powiązania ze środowiskami gospodarczymi,
Powiązania ze środowiskami gospodarczymi,
stowarzyszeniami
stowarzyszeniami
Powiązania z partiami, związkami zawodowymi,
Powiązania z partiami, związkami zawodowymi,
grupami nacisku
grupami nacisku
Zobowiązania w stosunku do rodziny,
Zobowiązania w stosunku do rodziny,
środowiska, itp.
środowiska, itp.
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
27
27
Korupcja
Korupcja
Żądanie, proponowanie, wręczanie lub
Żądanie, proponowanie, wręczanie lub
przyjmowanie, bezpośrednio lub pośrednio,
przyjmowanie, bezpośrednio lub pośrednio,
łapówki lub jakiejkolwiek innej nienależnej
łapówki lub jakiejkolwiek innej nienależnej
korzyści - materialnej lub osobistej - lub jej
korzyści - materialnej lub osobistej - lub jej
obietnicy, co wypacza prawidłowe wykonanie
obietnicy, co wypacza prawidłowe wykonanie
jakiegokolwiek obowiązku lub inne zachowanie
jakiegokolwiek obowiązku lub inne zachowanie
wymagane od osoby otrzymującej nienależną
wymagane od osoby otrzymującej nienależną
korzyść.
korzyść.
(Cywilnoprawna Konwencja o Korupcji
(Cywilnoprawna Konwencja o Korupcji
sporządzona w Strasburgu, 9 listopada 1991 r.)
sporządzona w Strasburgu, 9 listopada 1991 r.)
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
28
28
Podarunek (GIFT)
Podarunek (GIFT)
Genuine
Genuine
– czy podarunek jest prawdziwym
– czy podarunek jest prawdziwym
podziękowaniem?
podziękowaniem?
Independent
Independent
– czy jego przyjęcie poświęca
– czy jego przyjęcie poświęca
niezależność?
niezależność?
Free
Free
– czy jest wolny od przyszłych
– czy jest wolny od przyszłych
zobowiązań?
zobowiązań?
Transparent
Transparent
– czy zda test światła
– czy zda test światła
słonecznego?
słonecznego?
(Marcin Walecki)
(Marcin Walecki)
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
29
29
Przykładowa analiza
Przykładowa analiza
sytuacje mogące rodzić podejrzenie o
sytuacje mogące rodzić podejrzenie o
konflikt interesów
konflikt interesów
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
30
30
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
31
31
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
32
32
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
33
33
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
34
34
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
35
35
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
36
36
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
37
37
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
38
38
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
39
39
Modele podejmowania
Modele podejmowania
decyzji etycznych
decyzji etycznych
Metoda „listy sprawdzającej” (D. Wallace i
Metoda „listy sprawdzającej” (D. Wallace i
J. Pekel)
J. Pekel)
Metoda „10-stopniowa” (D. Wallace)
Metoda „10-stopniowa” (D. Wallace)
Metoda „12 pytań” (L.L. Nash)
Metoda „12 pytań” (L.L. Nash)
Metoda „w 6 krokach” (R. Lingard)
Metoda „w 6 krokach” (R. Lingard)
http://www.managementhelp.org/ethics/ethxgde.htm
http://www.managementhelp.org/ethics/ethxgde.htm
http://www.ecs.csun.edu/~rlingard/COMP450/cs450edm/index.htm
http://www.ecs.csun.edu/~rlingard/COMP450/cs450edm/index.htm
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
40
40
Metoda w 6 krokach
Metoda w 6 krokach
Uświadomienie sobie problemu
Uświadomienie sobie problemu
Szczegółowa analiza problemu
Szczegółowa analiza problemu
Propozycja listy działań
Propozycja listy działań
Wybór działania
Wybór działania
Wprowadzenie działania w życie
Wprowadzenie działania w życie
Ocena wyboru
Ocena wyboru
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
41
41
Procedury BEST Procesu
Procedury BEST Procesu
Lizbońskiego
Lizbońskiego
1.
1.
Identyfikacja
Identyfikacja
problemu
problemu
2.
2.
Definiowanie
Definiowanie
3.
3.
Wykonanie
Wykonanie
4.
4.
Adaptacja
Adaptacja
5.
5.
Monitoring
Monitoring
1.
1.
Identyfikacja
Identyfikacja
problemu
problemu
2.
2.
....
....
1
4
5
2
3
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
42
42
„
„
Lista sprawdzająca”
Lista sprawdzająca”
Ćwiczenie:
Ćwiczenie:
Przypadek Wu
Przypadek Wu
Przypadek Marii Eleny
Przypadek Marii Eleny
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
43
43
„
„
Wskazywana jako znamię naszych czasów
Wskazywana jako znamię naszych czasów
potrzeba powoływania coraz to nowych
potrzeba powoływania coraz to nowych
działów etyki zawodowej, jak gdyby w sugestii,
działów etyki zawodowej, jak gdyby w sugestii,
że pewne zawody czy funkcje społeczne mają
że pewne zawody czy funkcje społeczne mają
tak wyjątkowy charakter, że obowiązują w nich
tak wyjątkowy charakter, że obowiązują w nich
inne wartości i normy, niż w etyce ogólnej,
inne wartości i normy, niż w etyce ogólnej,
powszechnej, skierowanej do wszystkich, jest
powszechnej, skierowanej do wszystkich, jest
dowodem upadku etyki w ogóle, niskiego
dowodem upadku etyki w ogóle, niskiego
poziomu moralności społeczeństwa.”
poziomu moralności społeczeństwa.”
Mario Bunge,
Mario Bunge,
Treatise on Elementar Philosophy: 3. Ethics
Treatise on Elementar Philosophy: 3. Ethics
Etyka szczegółowa
Etyka szczegółowa
Inaczej: etyka praktyczna lub etyka stosowana,
Inaczej: etyka praktyczna lub etyka stosowana,
etyka zawodowa
etyka zawodowa
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
44
44
Etyka zawodowa
Etyka zawodowa
Dział etyki szczegółowej związany z wykonywaną
Dział etyki szczegółowej związany z wykonywaną
pracą lub funkcją społeczną, powołaniem. Dotyczy
pracą lub funkcją społeczną, powołaniem. Dotyczy
pewnej grupy i jej szczególnych zadań, uprawnień.
pewnej grupy i jej szczególnych zadań, uprawnień.
Etyka urzędnicza
Etyka urzędnicza
Etyka administracji publicznej, wypływająca m.in.
Etyka administracji publicznej, wypływająca m.in.
z „prawa do dobrej administracji”. – Zastępowanie
z „prawa do dobrej administracji”. – Zastępowanie
postawy władczej – usługową, a ostatecznie –
postawy władczej – usługową, a ostatecznie –
partnerską („oświadczenia zamiast zaświadczeń”),
partnerską („oświadczenia zamiast zaświadczeń”),
w miarę wzrostu świadomości prawnej obywateli.
w miarę wzrostu świadomości prawnej obywateli.
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
45
45
Potrzeba etyki urzędniczej
Potrzeba etyki urzędniczej
Nie wystarczy być dobrym (moralnie żyjącym)
Nie wystarczy być dobrym (moralnie żyjącym)
człowiekiem, by być dobrym urzędnikiem
człowiekiem, by być dobrym urzędnikiem
(postępującym etycznie w sytuacjach
(postępującym etycznie w sytuacjach
dylematów właściwych dla funkcji urzędniczej)
dylematów właściwych dla funkcji urzędniczej)
– potrzeba też wskazań specyficznych dla
– potrzeba też wskazań specyficznych dla
urzędników.
urzędników.
Nie wystarczy przestrzeganie prawa oraz
Nie wystarczy przestrzeganie prawa oraz
kodeksu etyki urzędniczej, by potrafić
kodeksu etyki urzędniczej, by potrafić
rozwiązać każdy dylemat etyczny stojący przed
rozwiązać każdy dylemat etyczny stojący przed
urzędnikiem – potrzeba też ogólnej podstawy
urzędnikiem – potrzeba też ogólnej podstawy
etycznej.
etycznej.
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
46
46
Czym jest etyka zawodowa
Czym jest etyka zawodowa
Rzeczywiste procesy i wyniki (nie:
Rzeczywiste procesy i wyniki (nie:
moralizowanie)
moralizowanie)
Tworzenie właściwego ładu (nie: tylko
Tworzenie właściwego ładu (nie: tylko
zwalczanie korupcji itp. sankcje)
zwalczanie korupcji itp. sankcje)
Rozwój i promocja specyficznych
Rozwój i promocja specyficznych
wartości (nie: środki egzekwowania
wartości (nie: środki egzekwowania
prawa)
prawa)
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
47
47
Kształtowanie się etyki
Kształtowanie się etyki
zawodowej
zawodowej
Ocena
Ocena
ryzyka
ryzyka
Ocena
Ocena
ryzyka
ryzyka
Upraszczanie
Upraszczanie
procedur
procedur
Upraszczanie
Upraszczanie
procedur
procedur
Nadzór
Nadzór
i kontrola
i kontrola
Nadzór
Nadzór
i kontrola
i kontrola
Zarządzanie
Zarządzanie
zasobami
zasobami
ludzkimi
ludzkimi
Zarządzanie
Zarządzanie
zasobami
zasobami
ludzkimi
ludzkimi
Wartości
Wartości
podstawowe
podstawowe
i standardy
i standardy
Wartości
Wartości
podstawowe
podstawowe
i standardy
i standardy
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
48
48
Elementy etyki zawodowej
Elementy etyki zawodowej
Etyka pracy
Etyka pracy
Etyka zarządzania
Etyka zarządzania
Etyka własności
Etyka własności
Etyka stosunku do klienta
Etyka stosunku do klienta
Etyka samorozwoju
Etyka samorozwoju
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
49
49
Trzy podejścia do stosunku
Trzy podejścia do stosunku
etyki i prawa
etyki i prawa
model „nadreński” (francusko-niemiecki) -
model „nadreński” (francusko-niemiecki) -
socjalno-legalistyczny [
socjalno-legalistyczny [
Kodeksy procedur/
Kodeksy procedur/
/postępowania w formie ustaw
/postępowania w formie ustaw
] – hard law
] – hard law
model „anglosaski” – kontraktowo-
model „anglosaski” – kontraktowo-
indywidualistyczny - [
indywidualistyczny - [
Wewnątrzzakładowe
Wewnątrzzakładowe
kodeksy etyki, precedensy
kodeksy etyki, precedensy
] – soft law obok
] – soft law obok
hard law
hard law
model postkonfucjański (dalekowschodni) –
model postkonfucjański (dalekowschodni) –
rodzinno-etosowy [
rodzinno-etosowy [
Poczucie lojalności i
Poczucie lojalności i
honor; tradycja i obyczaj
honor; tradycja i obyczaj
] – soft law
] – soft law
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
50
50
Źródła kodeksów etyki
Źródła kodeksów etyki
w administracji
w administracji
Praktyka biznesu (zwłaszcza dbałość o obraz
Praktyka biznesu (zwłaszcza dbałość o obraz
zewnętrzny – „PR” = public relations)
zewnętrzny – „PR” = public relations)
Odpowiedzialność obok wolnej konkurencji
Odpowiedzialność obok wolnej konkurencji
Etyka biznesu (51-58)
Etyka biznesu (51-58)
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
51
51
Zasady Okrągłego Stołu w
Zasady Okrągłego Stołu w
Caux (1994)
Caux (1994)
Idea „odpowiedzialności za” zamiast idei
Idea „odpowiedzialności za” zamiast idei
służby:
służby:
- japoński ideał
- japoński ideał
kyosei
kyosei
: żyć i pracować dla
: żyć i pracować dla
wspólnego dobra
wspólnego dobra
- europejska idea godności ludzkiej : każda
- europejska idea godności ludzkiej : każda
osoba ma nienaruszalną wartość - jest
osoba ma nienaruszalną wartość - jest
celem sama w sobie, a nie środkiem do
celem sama w sobie, a nie środkiem do
realizacji celów innych osób
realizacji celów innych osób
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
52
52
Zasady Okrągłego Stołu w
Zasady Okrągłego Stołu w
Caux (1994)
Caux (1994)
odpowiedzialność wobec wszystkich
odpowiedzialność wobec wszystkich
interesariuszy
interesariuszy
stosowanie zasad uczciwej konkurencji
stosowanie zasad uczciwej konkurencji
poszanowanie reguł obowiązujących w
poszanowanie reguł obowiązujących w
kraju działania firmy
kraju działania firmy
uznawanie praw międzynarodowych
uznawanie praw międzynarodowych
wsparcie dla wszechstronnej wymiany
wsparcie dla wszechstronnej wymiany
światowej (globalnej)
światowej (globalnej)
troska o środowisko naturalne
troska o środowisko naturalne
unikanie działań nielegalnych
unikanie działań nielegalnych
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
53
53
Cztery zasady (normy) etyki
Cztery zasady (normy) etyki
powszechnej
powszechnej
Sprawiedliwość
Sprawiedliwość
Umiarkowanie
Umiarkowanie
Słuszność
Słuszność
Praworządność
Praworządność
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
54
54
Pięć zasad dobrego biznesu
Pięć zasad dobrego biznesu
Ekonomiczność
Ekonomiczność
Efektywność
Efektywność
Etyczność
Etyczność
Ekologiczność
Ekologiczność
Estetyczność
Estetyczność
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
55
55
Interesariusze
Interesariusze
(
(
stakeholders
stakeholders
)
)
pracownicy
dostawcy
społeczeństwo
lokalne
rodziny
klienci
akcjonariusze
zarząd
Firma
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
56
56
Program etyczny firmy
Program etyczny firmy
sformalizowane kodeksy standardów
sformalizowane kodeksy standardów
etycznych firmy
etycznych firmy
szkolenia nt. etyczne dla pracowników
szkolenia nt. etyczne dla pracowników
komórka etyczna, nadzorująca
komórka etyczna, nadzorująca
przestrzeganie zasad etycznych i ich
przestrzeganie zasad etycznych i ich
doskonalenie (okresowe
doskonalenie (okresowe
zmiany
zmiany
kodeksu etycznego), promująca
kodeksu etycznego), promująca
zachowania etyczne, wykrywająca
zachowania etyczne, wykrywająca
nadużycia
nadużycia
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
57
57
Obraz firmy
Obraz firmy
PR
Kodeks
Misja
Wartości
Wizja
Klienci
Klienci
Poszukujący
pracy
Poszukujący
pracy
Media
Media
PR
PR
Źródło: Grzegorz Szulczewski, Etyka biznesu jako element promocji firmy
Źródło: Grzegorz Szulczewski, Etyka biznesu jako element promocji firmy
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
58
58
Etyka nowego
Etyka nowego
przedsiębiorstwa
przedsiębiorstwa
1.
1.
Rozpoznanie dylematów etycznych pojawiających się na starcie
Rozpoznanie dylematów etycznych pojawiających się na starcie
2.
2.
Uznanie etyki za wartość kluczową
Uznanie etyki za wartość kluczową
3.
3.
Ujawnianie swego etycznego podejścia od początku
Ujawnianie swego etycznego podejścia od początku
4.
4.
Antycypacja napięć etycznych codziennego funkcjonowania
Antycypacja napięć etycznych codziennego funkcjonowania
5.
5.
Otwartość na podejmowanie kwestii etycznych
Otwartość na podejmowanie kwestii etycznych
6.
6.
Reakcja na pojawiające się konflikty interesów
Reakcja na pojawiające się konflikty interesów
7.
7.
Stałe podejmowanie zagadnień etycznych
Stałe podejmowanie zagadnień etycznych
8.
8.
Eliminowanie pracowników nieprzestrzegających zasad
Eliminowanie pracowników nieprzestrzegających zasad
etycznych
etycznych
9.
9.
Szukanie okazji do angażowania się w sprawy społeczne
Szukanie okazji do angażowania się w sprawy społeczne
10.
10.
Dokonywanie okresowego „bilansu etycznego” przedsiębiorstwa
Dokonywanie okresowego „bilansu etycznego” przedsiębiorstwa
11.
11.
Dostosowywanie się do nowych wyzwań wraz ze wzrostem
Dostosowywanie się do nowych wyzwań wraz ze wzrostem
przedsiębiorstwa
przedsiębiorstwa
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
59
59
Etyka administracji
Etyka administracji
Etyka zawodowa pracownika administracji
Etyka zawodowa pracownika administracji
publicznej (rządowej lub samorządowej).
publicznej (rządowej lub samorządowej).
Być urzędnikiem z przekonania! Być dumnym
Być urzędnikiem z przekonania! Być dumnym
z tego, że się jest urzędnikiem!
z tego, że się jest urzędnikiem!
(Nie dlatego, że ma się władzę nad innymi,
(Nie dlatego, że ma się władzę nad innymi,
lecz że się służy wspólnemu, nadrzędnemu
lecz że się służy wspólnemu, nadrzędnemu
dobru).
dobru).
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
60
60
Wielka Nauka (
Wielka Nauka (
Da Xue
Da Xue
)
)
Konfucjusza
Konfucjusza
Najstarszy traktat/kodeks etyki
Najstarszy traktat/kodeks etyki
administracji publicznej
administracji publicznej
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
61
61
Wielka Nauka I
Wielka Nauka I
Trzy cele
Trzy cele
ukazanie wspaniałości swej cnoty
ukazanie wspaniałości swej cnoty
odnawianie ludzi (miłość do ludzi)
odnawianie ludzi (miłość do ludzi)
trwanie w najwyższym dobru
trwanie w najwyższym dobru
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
62
62
Wielka Nauka II - 8 stopni
Wielka Nauka II - 8 stopni
Badanie rzeczy
Badanie rzeczy
Poszerzanie wiedzy
Poszerzanie wiedzy
Czynienie myśli szczerymi
Czynienie myśli szczerymi
Oczyszczanie serca
Oczyszczanie serca
Kultywowanie własnej osobowości
Kultywowanie własnej osobowości
Regulowanie stosunków w rodzinie
Regulowanie stosunków w rodzinie
Porządek w państwie
Porządek w państwie
Pokój na świecie
Pokój na świecie
Wiedza
Wiedza
Działanie (Wybór)
Działanie (Wybór)
Wywiązywanie się z
Wywiązywanie się z
obowiązków - konsekwencje
obowiązków - konsekwencje
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
63
63
Wielka Nauka III
Wielka Nauka III
Wiedza, przy czym
Wiedza, przy czym
obstawać
obstawać
Ustalony kierunek
Ustalony kierunek
Osiągnięcie spokoju
Osiągnięcie spokoju
Trwanie w spokoju
Trwanie w spokoju
Udzielanie spokoju
Udzielanie spokoju
Gotowość (zdolność do
Gotowość (zdolność do
osiągnięcia)
osiągnięcia)
Początek
Początek
Te cztery są
Te cztery są
łącznikami
łącznikami
pomiędzy wiedzą,
pomiędzy wiedzą,
czego się trzymać,
czego się trzymać,
a osiąganiem tego;
a osiąganiem tego;
o wszystkich się
o wszystkich się
mówi, jako o
mówi, jako o
skutkach
skutkach
Dopełnienie
Dopełnienie
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
64
64
Wielka Nauka IV
Wielka Nauka IV
Ujawnianie wspaniałej cnoty i odnowa ludzi
Ujawnianie wspaniałej cnoty i odnowa ludzi
jest skutkiem wiedzy na temat tego,
jest skutkiem wiedzy na temat tego,
gdzie leży ostateczny cel (najwyższe dobro,
gdzie leży ostateczny cel (najwyższe dobro,
doskonałość)
doskonałość)
Ujawnianie wspaniałej cnoty i odnowa ludzi
Ujawnianie wspaniałej cnoty i odnowa ludzi
oznacza,
oznacza,
że zarówno samemu, jak i wraz z ludźmi,
że zarówno samemu, jak i wraz z ludźmi,
dochodzi się do trwania w najwyższym dobru
dochodzi się do trwania w najwyższym dobru
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
65
65
Wielka Nauka V
Wielka Nauka V
WYSIŁEK
WYSIŁEK
Dążenie do wiedzy na
Dążenie do wiedzy na
temat tego, gdzie leży
temat tego, gdzie leży
najwyższe dobro
najwyższe dobro
Ujawnianie wspaniałej
Ujawnianie wspaniałej
cnoty
cnoty
Dążenie do osiągnięcia
Dążenie do osiągnięcia
stałości w najwyższym
stałości w najwyższym
dobru
dobru
Odnowa ludzi
Odnowa ludzi
Dążenie do tego, by i
Dążenie do tego, by i
inni mogli trwać w
inni mogli trwać w
najwyższym dobru
najwyższym dobru
Trwanie w najwyższym
Trwanie w najwyższym
dobru
dobru
SKUTEK
SKUTEK
Rzeczy zostały zbadane
Rzeczy zostały zbadane
To, na czym należy
To, na czym należy
polegać, zostało poznane
polegać, zostało poznane
Myśli są szczere
Myśli są szczere
Serce zostało oczyszczone
Serce zostało oczyszczone
Własna osobowość jest
Własna osobowość jest
pielęgnowana
pielęgnowana
Rodzina jest
Rodzina jest
uporządkowana
uporządkowana
Kraj jest w ładzie
Kraj jest w ładzie
Na świecie jest pokój
Na świecie jest pokój
Gdy poznasz,
w czym leży
najwyższe
dobro
Gdy
przejdziesz
proces
dochodzenia
do trwania w
najwyższym
dobru
Gdy
doprowadzisz
innych do
trwania w
najwyższym
dobru
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
66
66
Wielka Nauka VI
Wielka Nauka VI
Realizacja w „Doktrynie Środka”:
Realizacja w „Doktrynie Środka”:
Z tej Drogi nie można zejść ani na moment,
Z tej Drogi nie można zejść ani na moment,
gdyby można było – nie byłaby ona Drogą.
gdyby można było – nie byłaby ona Drogą.
Nie chodzą tą Drogą i wiem, dlaczego tak jest.
Nie chodzą tą Drogą i wiem, dlaczego tak jest.
Eksperci wykraczają poza nią, głupcy zaś jej
Eksperci wykraczają poza nią, głupcy zaś jej
nie dosięgają.
nie dosięgają.
Shun był rzeczywiście bardzo mądrym
Shun był rzeczywiście bardzo mądrym
człowiekiem! Lubił pytać, lubił studiować
człowiekiem! Lubił pytać, lubił studiować
otrzymane odpowiedzi i to niezależnie od
otrzymane odpowiedzi i to niezależnie od
tego, jak bardzo to, co usłyszał, było
tego, jak bardzo to, co usłyszał, było
zwyczajne.
zwyczajne.
Jakżeż ta Droga jest nieuczęszczana! Niestety!
Jakżeż ta Droga jest nieuczęszczana! Niestety!
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
67
67
Wielka Nauka VII
Wielka Nauka VII
Realizacja w „Zachodniej Inskrypcji”
Realizacja w „Zachodniej Inskrypcji”
Wszyscy wyszliśmy z tego samego łona. Wszyscy ludzie są mymi
Wszyscy wyszliśmy z tego samego łona. Wszyscy ludzie są mymi
braćmi i siostrami, wszystkie rzeczy i stworzenia są mymi
braćmi i siostrami, wszystkie rzeczy i stworzenia są mymi
towarzyszami.
towarzyszami.
Wielki Władca jest tylko najstarszym synem moich rodziców,
Wielki Władca jest tylko najstarszym synem moich rodziców,
wielcy ministrowie są domownikami (sługami) mego
wielcy ministrowie są domownikami (sługami) mego
najstarszego brata.
najstarszego brata.
Ale nawet ci, którzy są zmęczeni, chorzy, kalecy i zużyci, ci
Ale nawet ci, którzy są zmęczeni, chorzy, kalecy i zużyci, ci
którzy nie mają braci i dzieci, żony lub męża, wszyscy są mymi
którzy nie mają braci i dzieci, żony lub męża, wszyscy są mymi
braćmi i siostrami, którzy znaleźli się w nieszczęściu i nie mają
braćmi i siostrami, którzy znaleźli się w nieszczęściu i nie mają
do kogo się zwrócić.
do kogo się zwrócić.
Dobrobyt, zaszczyty, powodzenie i radości mają na celu
Dobrobyt, zaszczyty, powodzenie i radości mają na celu
wzbogacanie mojego życia. Bieda, poniżenie, niepomyślność i
wzbogacanie mojego życia. Bieda, poniżenie, niepomyślność i
smutki mają mnie wesprzeć w ćwiczeniu mej natury.
smutki mają mnie wesprzeć w ćwiczeniu mej natury.
Za życia służę [rodzicom – Niebu i Ziemi] zgodnie z ich wolą. W
Za życia służę [rodzicom – Niebu i Ziemi] zgodnie z ich wolą. W
momencie śmierci będę spokojny.
momencie śmierci będę spokojny.
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
68
68
Etyka administracji
Etyka administracji
przykłady współczesne
przykłady współczesne
etyka zawodowa pracownika administracji
etyka zawodowa pracownika administracji
publicznej (rządowej lub samorządowej)
publicznej (rządowej lub samorządowej)
Zasady konstytucyjne i ustawowe - zob.
Zasady konstytucyjne i ustawowe - zob.
Przykład 1: Zasady etyczne Ministerstwa
Przykład 1: Zasady etyczne Ministerstwa
Skarbu Kanady
Skarbu Kanady
Przykład 2: Kodeks etyki Służby Cywilnej RP
Przykład 2: Kodeks etyki Służby Cywilnej RP
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
69
69
Wartości etyczne administracji
Wartości etyczne administracji
(Kanada)
(Kanada)
Wartości demokratyczne
Wartości demokratyczne
(prymat prawa,
(prymat prawa,
demokratyczne podejmowanie decyzji, dobro publiczne,
demokratyczne podejmowanie decyzji, dobro publiczne,
neutralność, szacunek dla przełożonych pochodzących z wyboru)
neutralność, szacunek dla przełożonych pochodzących z wyboru)
Wartości profesjonalne
Wartości profesjonalne
„
„
tradycyjne”
tradycyjne”
(sprawność, skuteczność, uczciwość,
(sprawność, skuteczność, uczciwość,
oszczędność, bezstronność, zaufanie)
oszczędność, bezstronność, zaufanie)
„
„
nowe”
nowe”
(jakość, innowacja, inicjatywa, twórczość)
(jakość, innowacja, inicjatywa, twórczość)
Wartości etyczne
Wartości etyczne
(spójność, szczerość, uczciwość,
(spójność, szczerość, uczciwość,
dyskrecja, równowaga, bezinteresowność)
dyskrecja, równowaga, bezinteresowność)
Wartości ogólnoludzkie
Wartości ogólnoludzkie
(szacunek, sprawiedliwość,
(szacunek, sprawiedliwość,
takt, tolerancja, otwartość, roztropność, solidarność)
takt, tolerancja, otwartość, roztropność, solidarność)
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
70
70
Wartości etyczne administracji
Wartości etyczne administracji
(Polska)
(Polska)
Służba publiczna
Służba publiczna
(służba obywatelom, praworządność, bycie wzorem -
(służba obywatelom, praworządność, bycie wzorem -
pogłębianie zaufania, poszanowanie godności)
pogłębianie zaufania, poszanowanie godności)
Rzetelność
Rzetelność
(sumienność, twórczość, odpowiedzialność, szczerość, unikanie
(sumienność, twórczość, odpowiedzialność, szczerość, unikanie
emocji, otwartość na krytykę, lojalność, dotrzymywanie zobowiązań,
emocji, otwartość na krytykę, lojalność, dotrzymywanie zobowiązań,
gospodarność)
gospodarność)
Dbałość o rozwój własnych kompetencji
Dbałość o rozwój własnych kompetencji
(pogłębianie
(pogłębianie
wiedzy zawodowej, wymiana doświadczeń, dbałość o jakość
wiedzy zawodowej, wymiana doświadczeń, dbałość o jakość
merytoryczna, uzasadnienie, dobre stosunki międzyludzkie, praca
merytoryczna, uzasadnienie, dobre stosunki międzyludzkie, praca
zespołowa, takt i uprzejmość)
zespołowa, takt i uprzejmość)
Bezstronność
Bezstronność
(
(
unikanie konfliktu interesów a nawet podejrzeń o takie, nie
unikanie konfliktu interesów a nawet podejrzeń o takie, nie
ulega naciskom, nie przyjmuje korzyści; jawność i przejrzystość działania – dba o
ulega naciskom, nie przyjmuje korzyści; jawność i przejrzystość działania – dba o
dostęp do informacji publicznej; nie okazuje zażyłości)
dostęp do informacji publicznej; nie okazuje zażyłości)
Neutralność polityczna
Neutralność polityczna
(
(
(realizuje program rządu bez względu
(realizuje program rządu bez względu
na własne przekonania polityczne, dba o obiektywność informacji i
na własne przekonania polityczne, dba o obiektywność informacji i
decyzji, jasność i przejrzystość relacji z osobami politycznymi, nie
decyzji, jasność i przejrzystość relacji z osobami politycznymi, nie
manifestuje publicznie poglądów polit., nie uczestniczy w strajkach)
manifestuje publicznie poglądów polit., nie uczestniczy w strajkach)
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
71
71
Podejście administracji do
Podejście administracji do
klienta
klienta
aspekty szczególne
aspekty szczególne
Tolerancja i niedyskryminacja (człowiek obcy w
Tolerancja i niedyskryminacja (człowiek obcy w
obcym środowisku)
obcym środowisku)
Rzetelność i uczciwość (nie zna swoich praw ani
Rzetelność i uczciwość (nie zna swoich praw ani
niuansów prawa miejscowego)
niuansów prawa miejscowego)
Napięcie pomiędzy podejściem legalistycznym a
Napięcie pomiędzy podejściem legalistycznym a
etycznym (sumienie)
etycznym (sumienie)
Unikanie pokus („łatwiejsze rozwiązania”), gdy
Unikanie pokus („łatwiejsze rozwiązania”), gdy
odrzucimy czysty legalizm
odrzucimy czysty legalizm
Unikanie rutyny (niechęć podejmowania nowych,
Unikanie rutyny (niechęć podejmowania nowych,
trudnych zagadnień) – „Niekompetencja jest
trudnych zagadnień) – „Niekompetencja jest
niemoralna”
niemoralna”
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
72
72
Główne wartości etyczne
Główne wartości etyczne
urzędnika
urzędnika
personalne:
personalne:
1.
1.
sumienność i rzetelność
sumienność i rzetelność
2.
2.
uprzejmość i życzliwość
uprzejmość i życzliwość
3.
3.
odpowiedzialność
odpowiedzialność
(opr. Tomasz Barankiewicz)
(opr. Tomasz Barankiewicz)
proceduralne:
proceduralne:
1.
1.
praworządność
praworządność
2.
2.
przeciwdziałanie
przeciwdziałanie
konfliktowi interesów
konfliktowi interesów
3.
3.
bezstronność i
bezstronność i
obiektywność
obiektywność
postępowania
postępowania
4.
4.
neutralność polityczna
neutralność polityczna
5.
5.
jawność i ochrona
jawność i ochrona
tajemnicy
tajemnicy
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
73
73
Odpowiedzialność moralna
Odpowiedzialność moralna
Warunek konieczny – odniesienie
Warunek konieczny – odniesienie
naszego
wolnego
wyboru
do
naszego
wolnego
wyboru
do
wcześniej
wybranego
i
wcześniej
wybranego
i
zaakceptowanego systemu wartości:
zaakceptowanego systemu wartości:
dwa elementy składowe:
dwa elementy składowe:
wolność
wolność
świadomość
świadomość
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
74
74
Odpowiedzialność
Odpowiedzialność
Między determinizmem a indeterminizmem
Między determinizmem a indeterminizmem
Między konformizmem a anarchią (buntem)
Między konformizmem a anarchią (buntem)
Między autocentryzmem a
Między autocentryzmem a
heterocentryzmem
heterocentryzmem
Między indywidualizmem a autorytetem
Między indywidualizmem a autorytetem
kontrola nad własnymi czynami
kontrola nad własnymi czynami
poczucie sprawstwa
poczucie sprawstwa
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
75
75
Funkcje kodeksu etyki
Funkcje kodeksu etyki
urzędniczej
urzędniczej
1.
1.
budowanie zaufania społecznego
budowanie zaufania społecznego
2.
2.
prewencyjna
prewencyjna
3.
3.
motywacyjna (buduje przekonania i dążenia)
motywacyjna (buduje przekonania i dążenia)
1.
1.
wymiar pozytywny („odpowiedzialność za...”)
wymiar pozytywny („odpowiedzialność za...”)
2.
2.
wymiar negatywny („odpowiedzialność przed...”)
wymiar negatywny („odpowiedzialność przed...”)
4.
4.
integracyjna
integracyjna
5.
5.
ochronna
ochronna
1.
1.
aspekt negatywny (eliminacja nacisków zewn.)
aspekt negatywny (eliminacja nacisków zewn.)
2.
2.
aspekt pozytywny (tarcza przed zakusami wewn.)
aspekt pozytywny (tarcza przed zakusami wewn.)
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
76
76
Elementy kodeksu etyki
Elementy kodeksu etyki
Wizja (cel nadrzędny)
Wizja (cel nadrzędny)
Lista wartości (hierarchiczna?)
Lista wartości (hierarchiczna?)
Zasady zachowania:
Zasady zachowania:
Wskazanie postaw i zachowań
Wskazanie postaw i zachowań
promowanych/nakazanych
promowanych/nakazanych
Wskazanie postaw i zachowań
Wskazanie postaw i zachowań
odrzucanych/potępianych
odrzucanych/potępianych
Procedury i sankcje związane z
Procedury i sankcje związane z
naruszeniem zasad
naruszeniem zasad
Procedury weryfikacji wdrażania samego
Procedury weryfikacji wdrażania samego
kodeksu i jego usprawniania
kodeksu i jego usprawniania
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
77
77
Forma kodeksu etyki
Forma kodeksu etyki
Promująca wartości – normy mają postać
Promująca wartości – normy mają postać
powinnościową, zamiast sankcji wprost
powinnościową, zamiast sankcji wprost
przewidziana wewnętrzna procedura badania
przewidziana wewnętrzna procedura badania
zachowań naruszających normy, perswazja
zachowań naruszających normy, perswazja
zamiast nakazu
zamiast nakazu
Nakazowo-zakazowa (na wzór „twardego”
Nakazowo-zakazowa (na wzór „twardego”
prawa) – normy mają postać zdań
prawa) – normy mają postać zdań
kategorycznych, przewidziane sankcje wprost,
kategorycznych, przewidziane sankcje wprost,
nakaz zamiast wychowania do wartości
nakaz zamiast wychowania do wartości
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
78
78
Kodeksy etyki jst. z Polski
Kodeksy etyki jst. z Polski
Ćwiczenie:
Ćwiczenie:
Przeczytaj kodeks etyki swojego
Przeczytaj kodeks etyki swojego
własnego urzędu (jeśli istnieje) i
własnego urzędu (jeśli istnieje) i
wypełnij ankietę analizy kodeksu
wypełnij ankietę analizy kodeksu
Jeśli nie istnieje – wybierz jeden z
Jeśli nie istnieje – wybierz jeden z
załączonych (najlepiej UM Toruń, lub UM
załączonych (najlepiej UM Toruń, lub UM
Mrągowo) i wypełnij ankietę
Mrągowo) i wypełnij ankietę
Czy Twoim zdaniem taki kodeks
Czy Twoim zdaniem taki kodeks
spełnia swoją rolę?
spełnia swoją rolę?
etyka urzędnicza – s.
etyka urzędnicza – s.
79
79
Podsumowanie
Podsumowanie
Etyka nie jest zagadnieniem do nauczenia się
Etyka nie jest zagadnieniem do nauczenia się
w jedno popołudnie
w jedno popołudnie
Etyka to wyzwanie na całe nasze dorosłe życie
Etyka to wyzwanie na całe nasze dorosłe życie
Złotymi literami na umywalce króla Wanga:
Złotymi literami na umywalce króla Wanga:
„Co dzień zaczynać od nowa, od nowa, od
„Co dzień zaczynać od nowa, od nowa, od
nowa!”
nowa!”
(Komentarz Zenga do Wielkiej Nauki)
(Komentarz Zenga do Wielkiej Nauki)