Zasady prawidłowego 

odżywiania. Piramida 

żywieniowa.

Aleksandra BORUCH

Kamila CIUPIŃSKA

Ewelina CIŹDZIEL

Justyna KULCZYCKA

Joanna LASKOWSKA

Karolina SZCZEPAŃSKA

Barbara VRABETZ

Prawidłowe 

Prawidłowe 

żywienie

żywienie



wpływa korzystnie na stan zdrowia człowieka oraz 

warunkuje jego prawidłowy rozwój fizyczny, 

psychiczny, dobre samopoczucie, wydajność w pracy 

oraz zdolność do łatwego przyswajania zdobywanych 

umiejętności



polega na regularnym dostarczaniu organizmowi energii i 

składników odżywczych w ilościach dobranych 

odpowiednio do płci, wieku, stanu fizjologicznego i 

aktywności fizycznej człowieka



zagadnienia dotyczące prawidłowego żywienia obejmują:

          

A) 

jakość produktów spożywczych, 

          

B) 

ilość dostarczanej energii, 

          

C) 

strukturę spożycia żywności, 

          

D) 

odpowiedni rozkład dziennej racji 

pokarmowej na posiłki

Jakość produktów 

Jakość produktów 

spożywczych

spożywczych

• Jakość organoleptyczna – wygląd, smak, zapach

• Bezpieczeństwo – brak substancji toksycznych, 

zanieczyszczeń chemicznych i mikrobiologicznych oraz 
pozostałości środków farmakologicznych

•    Wygoda – żywność wysoko 
przetworzona     w postaci gotowych 
dań; obarcza się ją winą za całą 
gamę chorób cywilizacyjnych

•    Jakość emocjonalna – 
przypisywanie wartości 
emocjonalnych określonym 
produktom mimo braku różnic ich 
składu w porównaniu z innymi

• Wartość odżywcza – określa możliwość wykorzystania produktu przez organizm człowieka 

do zapewnienia procesów wzrostu, ciąży, karmienia naturalnego, zbilansowania masy ciała;

Jakość produktów 

Jakość produktów 

spożywczych

spożywczych

System GDA (Guideline Daily 
Amounts, co można przetłumaczyć jako 
"wskazane dzienne spożycie")

 

pokazuje 

za pomocą danych liczbowych dwa 
elementy: 

ile kilokalorii

,

 cukru

,

 

tłuszczu

,

 nasyconych kwasów 

tłuszczowych 

oraz

 sodu 

zawiera jedna 

porcja danego produktu, a także jaki 
jest to procent dziennej normy dla 
przeciętnego człowieka

Drugi model polega na przedstawieniu 
tych samych informacji za pomocą trzech 
kolorów. 

Czerwony oznacza wysoką 

zawartość

 danego składnika odżywczego, 

żółty - średnią

, a 

zielony - niską

. Barwy 

są przeważnie uzupełniane wartościami 
liczbowymi

• Współczynnik strawności – strawiona i wchłonięta 

ilość danego produktu/ilość składnika zawarta w 
spożywanym pokarmie

Ponadto wpływ na jakość produktów mają:
 Warunki magazynowania i sposoby utrwalania żywności
 Zabiegi kulinarne i technologiczne

Jakość produktów 

Jakość produktów 

spożywczych

spożywczych

• 

obieranie

 – utrata części witamin i soli mineralnych 

zlokalizowanych głównie pod skórką w ilości ok. 30%

• 

płukanie obranych produktów

 

powoduje straty 

białek rozpuszczalnych w wodzie oraz mono- i 
disacharydów; mięso – utrata witamin: B

1

, B

2

, PP; kasze i 

ryż – B

1

 i PP aż w 60%!

• 

rozdrabnianie

 – warzywa i owoce: witamina C (nawet 

50%), B

2

, karotenoidy; zboża: błonnik, witaminy (B

1

, B

2

, 

PP), składniki mineralne i lizyna

• 

obróbka cieplna

 – zmiana cech fizykochemicznych i 

biologicznych; do 100

o

C – podnosi strawność pożywienia, 

do 140

o

C – zmiany niekorzystne: np. rozkład egzogennych 

aminokwasów, tłuszczów, karmelizacja dekstryn