Zagrożenie 

Zagrożenie 

czynnikami 

czynnikami 

niebezpiecznymi

niebezpiecznymi

zajęcia dla semestru drugiego 

zajęcia dla semestru drugiego 

kierunku 

kierunku 

Technik bezpieczeństwa i higieny 

Technik bezpieczeństwa i higieny 

pracy

pracy

Podstawowe pojęcia 

Podstawowe pojęcia 

Bezpośredni kontakt człowieka z 

Bezpośredni kontakt człowieka z 

ruchomymi elementami maszyn, 

ruchomymi elementami maszyn, 

oprzyrządowania lub wyposażenia 

oprzyrządowania lub wyposażenia 

technicznego może doprowadzić do 

technicznego może doprowadzić do 

urazów na skutek uderzenia, 

urazów na skutek uderzenia, 

wciągnięcia lub zgniecenia przez 

wciągnięcia lub zgniecenia przez 

ruchome elementy. 

ruchome elementy. 

Podstawowe pojęcia

Podstawowe pojęcia

Zagrożenia urazowe mogą wystąpić 

Zagrożenia urazowe mogą wystąpić 

także w procesach technologicznych, 

także w procesach technologicznych, 

w których występują odpryski, wióry 

w których występują odpryski, wióry 

lub możliwość wyrzucenia/odrzucenia 

lub możliwość wyrzucenia/odrzucenia 

fragmentów obrabianego materiału

fragmentów obrabianego materiału

Podstawowe pojęcia

Podstawowe pojęcia

Do czynników niebezpiecznych 

Do czynników niebezpiecznych 

zaliczamy także sytuacje zagrożenia 

zaliczamy także sytuacje zagrożenia 

urazem ze strony 

urazem ze strony 

luźnych/obluzowanych ( z reguły 

luźnych/obluzowanych ( z reguły 

odpadających/pękających na skutek 

odpadających/pękających na skutek 

nadmiernej eksploatacji lub zużycia) 

nadmiernej eksploatacji lub zużycia) 

części maszyn, a także urazów 

części maszyn, a także urazów 

mechanicznych powstających na 

mechanicznych powstających na 

skutek wytrysku cieczy chłodzących.

skutek wytrysku cieczy chłodzących.

Identyfikacja 

Identyfikacja 

niebezpiecznych miejsc

niebezpiecznych miejsc



Obracające się wały, sprzęgła, 

Obracające się wały, sprzęgła, 

wrzeciona i głowice,

wrzeciona i głowice,



Miejsca zbiegania się dwóch lub 

Miejsca zbiegania się dwóch lub 

większej ilości elementów 

większej ilości elementów 

ruchomych,

ruchomych,

Identyfikacja 

Identyfikacja 

niebezpiecznych miejsc

niebezpiecznych miejsc



Koła zębate, cierne, walce lub wałki,

Koła zębate, cierne, walce lub wałki,



Części napędowe – koła, pasy płaskie 

Części napędowe – koła, pasy płaskie 

lub klinowe, łańcuchy lub ślimaki,

lub klinowe, łańcuchy lub ślimaki,



Miejsca stykania się elementów 

Miejsca stykania się elementów 

wykonujących ruch prostolinijny z 

wykonujących ruch prostolinijny z 

elementami stałymi ( podajniki stoły 

elementami stałymi ( podajniki stoły 

przesuwne)

przesuwne)



Obracające się narzędzia tnące 

Obracające się narzędzia tnące 

Wymagania bezpieczeństwa

Wymagania bezpieczeństwa

Elementy ruchome i inne części 

Elementy ruchome i inne części 

maszyn, które stwarzają zagrożenie, 

maszyn, które stwarzają zagrożenie, 

powinny być osłonięte lub 

powinny być osłonięte lub 

zaopatrzone w inne skuteczne 

zaopatrzone w inne skuteczne 

urządzenia ochronne do wysokości co 

urządzenia ochronne do wysokości co 

najmniej 2,5 m

najmniej 2,5 m

Wymagania bezpieczeństwa

Wymagania bezpieczeństwa

Osłony powinny spełniać następujące 

Osłony powinny spełniać następujące 

wymagania:

wymagania:



Zapewniać bezpieczeństwo zarówno 

Zapewniać bezpieczeństwo zarówno 

pracownikom bezpośrednio 

pracownikom bezpośrednio 

zatrudnionym przy obsłudze 

zatrudnionym przy obsłudze 

maszyny jak i innym pracownikom 

maszyny jak i innym pracownikom 

znajdującym się w pobliżu,

znajdującym się w pobliżu,

Wymagania bezpieczeństwa

Wymagania bezpieczeństwa



Działać niezawodnie oraz posiadać 

Działać niezawodnie oraz posiadać 

odpowiednia trwałość i wytrzymałość,

odpowiednia trwałość i wytrzymałość,



Funkcjonować samoczynnie nawet 

Funkcjonować samoczynnie nawet 

bez wiedzy i uwagi pracownika w 

bez wiedzy i uwagi pracownika w 

sytuacji gdy jest to celowe wskazane,

sytuacji gdy jest to celowe wskazane,



Nie utrudniać wykonywania operacji 

Nie utrudniać wykonywania operacji 

technologicznych,

technologicznych,

Wymagania bezpieczeństwa

Wymagania bezpieczeństwa



Nie powodować dodatkowego obciążenia 

Nie powodować dodatkowego obciążenia 

psychicznego i fizycznego pracowników,

psychicznego i fizycznego pracowników,



W sytuacjach szczególnego zagrożenia 

W sytuacjach szczególnego zagrożenia 

powinny być tak skonstruowane aby 

powinny być tak skonstruowane aby 

zdjęcie, otwarcie lub próba usunięcia 

zdjęcie, otwarcie lub próba usunięcia 

osłony powodowało wyłączenie maszyny,

osłony powodowało wyłączenie maszyny,



Konstrukcja osłon powinna uniemożliwiać 

Konstrukcja osłon powinna uniemożliwiać 

zdjęcie osłony w czasie ruchu osłanianych 

zdjęcie osłony w czasie ruchu osłanianych 

elementów,

elementów,

Podział urządzeń 

Podział urządzeń 

ochronnych

ochronnych

1.

1.

Osłony ochronne:

Osłony ochronne:



 

 

Do ochrony przed zagrożeniami 

Do ochrony przed zagrożeniami 

mechanicznymi,

mechanicznymi,



Termiczne,

Termiczne,



Dielektryczne

Dielektryczne

Osłona jest to fizyczna zapora przed 

Osłona jest to fizyczna zapora przed 

urazami. Osłoną może być obudowa, 

urazami. Osłoną może być obudowa, 

pokrywa, ekran lub drzwi jeżeli 

pokrywa, ekran lub drzwi jeżeli 

spełniają wymagania norm.

spełniają wymagania norm.

Rodzaje osłon w zależności 

Rodzaje osłon w zależności 

od pełnionej funkcji 

od pełnionej funkcji 

1) Osłona stała – połączona z maszyną 

1) Osłona stała – połączona z maszyną 

na stałe lub za pomocą 

na stałe lub za pomocą 

śrub/nakrętek, tak aby jej usunięcie 

śrub/nakrętek, tak aby jej usunięcie 

lub otwarcie bez użycia narzędzi było 

lub otwarcie bez użycia narzędzi było 

niemożliwe.

niemożliwe.

2 ) Osłona ruchoma – jest to osłona 

2 ) Osłona ruchoma – jest to osłona 

która może być ustawiana, 

która może być ustawiana, 

przestawiana lub regulowana bez 

przestawiana lub regulowana bez 

użycia narzędzi.

użycia narzędzi.

Rodzaje osłon

Rodzaje osłon

Osłona termiczna – chroni bezpośrednio 

Osłona termiczna – chroni bezpośrednio 

człowieka, ale także inne elementy 

człowieka, ale także inne elementy 

maszyn ( urządzenia sterujące) przed 

maszyn ( urządzenia sterujące) przed 

działaniem wysokiej temperatury.

działaniem wysokiej temperatury.

Osłona dielektryczna – zabezpiecza przed 

Osłona dielektryczna – zabezpiecza przed 

bezpośrednim dotknięciem elementów 

bezpośrednim dotknięciem elementów 

znajdujących się pod napięciem 

znajdujących się pod napięciem 

przekraczającym napięcie bezpieczne.

przekraczającym napięcie bezpieczne.

Urządzenia ochronne 

Urządzenia ochronne 

odległościowe

odległościowe

Powinny:

Powinny:



Zapobiegać dostępowi człowieka do strefy 

Zapobiegać dostępowi człowieka do strefy 

niebezpiecznej ( ogrodzenia, barierki ) lub 

niebezpiecznej ( ogrodzenia, barierki ) lub 

informować o istniejącej strefie zagrożenia 

informować o istniejącej strefie zagrożenia 

( oznakowanie stref barwami 

( oznakowanie stref barwami 

bezpieczeństwa - żółto/czarne pasy)

bezpieczeństwa - żółto/czarne pasy)



 

 

Zatrzymywać niebezpieczne elementy 

Zatrzymywać niebezpieczne elementy 

maszyny zanim człowiek znajdzie się w 

maszyny zanim człowiek znajdzie się w 

strefie niebezpiecznej ( pomosty 

strefie niebezpiecznej ( pomosty 

wyłączające)

wyłączające)

Urządzenia odległościowe

Urządzenia odległościowe



 

 

Zapobiegać możliwości 

Zapobiegać możliwości 

uruchomienia maszyny jeżeli części 

uruchomienia maszyny jeżeli części 

ciała pracownika znajdują się w 

ciała pracownika znajdują się w 

strefie zagrożenia 

strefie zagrożenia 

   

   

( włączniki, dźwignie oburęczne)

( włączniki, dźwignie oburęczne)



Ostrzegać barwami bezpieczeństwa o 

Ostrzegać barwami bezpieczeństwa o 

możliwości powstania zagrożenia.

możliwości powstania zagrożenia.