Prezentacja programu PowerPoint

Czy problem?

Definicja otyłości

• Otyłość nie zawsze i nie wszędzie postrzegana jest jako

problem. W wielu kulturach jest synonimem

zmysłowości, powodzenia, sukcesu życiowego

• Otyłość jest zaburzeniem przemiany energetycznej

ustroju (z naruszeniem jej homeostazy) spowodowanej

nadmierną podażą energii zawartej w spożywanych

pokarmach w stosunku do zapotrzebowania

energetycznego organizmu, a której nadmiar

magazynowany jest w postaci tkanki tłuszczowej

• Otyłość charakteryzuje zwiększenie masy ciała ponad

przyjętą normę

• Zwiększenie masy ciała to głównie zwiększenie ilości

tłuszczu w organizmie

• Wzrost ilości tłuszczu jest głównie wynikiem tworzenia

nowych komórek tłuszczowych (adipocytów)

wypełnionych trójglicerydami

• W dalszych fazach otyłości jest to wynik hiperplazji

(rozrostu) i hipertrofii (przerostu) adipocytów

Otyłość

• Otyłość jest chorobą przewlekłą

• Otyłości często towarzyszą liczne powikłania

• Otyłość utrudnia życie i często jest przeszkodą (na

przykład zawodową)

• Otyłość zwiększa liczbę przedwczesnych zgonów

• Otyłość zwiększa wydatki na opiekę zdrowotną

• Otyłość nie ma jednorodnego charakteru i nakłada się

na nią wiele elementów

• Najważniejsza jest nieprawidłowa gospodarka lipidowa

Otyłość

koło sytości

Regulacja biologiczna



Mózg



Fizjologia i metabolizm



Odżywianie



Adaptacja środowiskowa

klasyfikacja otyłości

• Pod względem etiopatogenetycznym:

• 1. Uwarunkowana genetycznie

• 2. Podwzgórzowa

• 3. Pokarmowa (prosta)

• 4. Uwarunkowana małą aktywnością fizyczną

(prosta)

• 5. Spowodowana zaburzeniami pracy gruczołów

dokrewnych

• Zdecydowanie dominującą w naszym regionie jest

otyłość prosta, uwarunkowana małą aktywnością

fizyczną i nadmierną podażą łatwo przyswajalnych

pokarmów

klasyfikacja otyłości

• Pod względem antropometrycznym, ze względu na

stopień otyłości:

• 1. Nadwaga

• 2. Otyłość miernego stopnia (I

)

• 3. Otyłość średniego stopnia (II

)

• 4. Otyłość dużego stopnia (III

)

• 5. Otyłość z zagrożeniem życia

• Pod względem histologicznym, ze względu na obraz tkanki

tłuszczowej:

• 1. Otyłość hypertroficzna
tkanka tłuszczowa mocna, twarda, zbita

• 2. Otyłość hyperplastyczna
tkanka tłuszczowa luźna, „rozlewająca się”

• 3. Otyłość mieszana
w różnych miejscach różna tkanka tłuszczowa

klasyfikacja

otyłości

• Ze względów antropometrycznych, uwzględniając okres

powstawania otyłości:

• 1. Powstała w dzieciństwie

• 2. Powstała w młodości

• 3. Powstała w wieku późniejszym

• Ze względów antropometrycznych, uwzględniając

dynamikę rozwoju:

• 1. Otyłość statyczna

• 2. Otyłość dynamiczna

• Otyłość dynamiczna czasami trochę gorzej rokuje, ale nie jest to

bezwzględną regułą

• Ze względu na kryteria psychologiczno – środowiskowe:

• 1. reaktywna (emocjonalna)

• 2. ewolucyjna

• 3. środowiskowa

epidemiologia otyłości

• Badania WHO MONICA (MONitoring of trends and determinants In

CArdiovascular diseases):

• 50 do 75% badanych kobiet ma nadwagę lub otyłość
• 50% badanych mężczyzn (za wyjątkiem Chińczyków) ma nadwagę

lub otyłość

• W niektórych krajach otyli stanowią 75% populacji
• W Europie otyłość wzrosła do 40% populacji
• Otyłość niebezpiecznie wzrasta w krajach byłego bloku wschodniego

• Badania Pol-MONICA:

• Warszawa, próba losowa, wiek populacji 35 – 64 lata:

• Nadwaga występuje u 45,2% mężczyzn i 35,1% kobiet

• Otyłość występuje u 22,4% mężczyzn i 29% kobiet

• Dynamika procesów wskazuje, że zwiększa się otyłość, a zmniejsza

nadwaga

Otyłość

przyczyny otyłości

• Otyłość pierwotna (pokarmowa) powstaje

zwykle wskutek współdziałania

czynników genetycznych, fizjologicznych

i środowiskowych

• Otyłość wtórna jest zwykle jednym z

objawów innych chorób: metabolicznych,

ośrodkowego układu nerwowego,

czynników hormonalnych, wad

chromosomalnych lub działania leków

Otyłość

przyczyny otyłości

pierwotnej

• Czynniki genetyczne:

obecnie uważa się, że czynniki genetyczne

mogą stanowić do 40% przyczyn

prowadzących do otyłości. Być może za

proces ten odpowiada kilka genów

(odpowiedzialnych za przyjmowanie

pokarmów i wydatkowanie energii)

• Leptyna kodowana przez gen ob jest przekaźnikiem

pomiędzy adipocytem a sektorem mózgu

odpowiedzialnym za magazynowanie tłuszczu.

Prawdopodobnie mózg otrzymuje mylną informację,

zaniżającą zasoby tłuszczu w ustroju

• Leptyna ta hamuje też syntezę i uwalnianie NPY

(neuropeptydu Y) zwiększającego apetyt i

podwyższającego poziom insuliny

Otyłość

przyczyny otyłości

pierwotnej

• Częstość występowania otyłości

wzrasta wraz z wiekiem

• U ludzi starych częstość

występowania otyłości ulega

obniżeniu

• Odżywianie człowieka reguluje ośrodki

ośrodkowego układu nerwowego, w

szczególności: ośrodki podwzgórzowe,

węchomózgowie, układ limbiczny,

twór siatkowaty, jądra migdałowate i

korę mózgową

Otyłość

przyczyny otyłości

pierwotnej

• Ośrodki te stale otrzymują i analizują

różnego rodzaju bodźce: psychiczne,

nerwowe, hormonalne i metaboliczne o

stanie odżywienia tkanek

• Na podstawie tych bodźców ośrodki te

kształtują uczucie głodu, sytości i apetyt

• Apetyt jest regulowany częstością

posiłków, składem pożywienia, smakiem

i zapotrzebowaniem kalorycznym

ustroju, po części też czynnością

przewodu pokarmowego

Otyłość

aminy wpływające na uczucie

głodu

• Na uczucie głodu w dużym stopniu wpływają

monoaminy (neurotransmitery):

• serotonina – zmniejsza apetyt na węglowodany

• dopamina – reguluje łaknienie hamując

przyjmowanie tłuszczów

• noradrenalina – zwiększa apetyt na

węglowodany

Każda z tych monoamin może doprowadzić do

zmiany nawyków żywieniowych człowieka i w

efekcie do powstania otyłości

Otyłość

przyczyny otyłości

pierwotnej

• Wpływ stylu życia:

• W zasobnych społeczeństwach głównym

czynnikiem powodującym otyłość jest

zbyt mała aktywność fizyczna

• Prawie nigdy nie pokrywa się ona ze

zmniejszeniem ilości spożywanych

pokarmów

• Uwaga praktyczna: kobiety prowadzące

siedzący tryb życia są narażone na

otyłość siedmiokrotnie częściej,

mężczyźni czterokrotnie

Otyłość

przyczyny otyłości

pierwotnej

• Czynniki psychologiczne:

• U niektórych otyłych osób otyłość

negatywnie wpływa na życie i często jest

przyczyną kompleksów

• Czasami osoby otyłe, bojąc się odrzucenia i

braku akceptacji ze strony innych unikają

kontaktu z ludźmi

• Wtedy otyłość tłumaczy wszystkie życiowe

niepowodzenia, a jedzenie jest sposobem

odreagowania złości, smutku czy nudy

• Często istnieje przekonanie, że wszystko w

życiu się uda, gdy dana osoba schudnie

ocena stopnia otyłości

• Wskaźnik masy ciała BMI (Body Mass Index):

• Najpopularniejszy ze wskaźników otyłości

• BMI = masa ciała (kg) / wzrost

)

• Użyteczność BMI wynika z jego prostoty

• BMI dobrze oddaje relacje między masą ciała a

wzrostem Interpretacja BMI:

•

BMI klasyfikacja ryzyko chorób

  18,5

niedowaga niskie

• 18,5-24,5 prawidłowo przeciętne

• > 25 nadwaga:

• 25-29,9 okres przed otyłością podwyższone
• 30-34,9 otyłość I

podwyższone

• 35-39,9 otyłość II

wysokie

• > 40 otyłość III

bardzo wysokie

Ocena stopnia otyłości (BMI)

• Pomimo swojej wielkiej przydatności, BMI nie jest tak

do końca wskaźnikiem miarodajnym i zdarzają się

przypadki zafałszowania pomiaru lub złej interpretacji

• Wskaźnik masy ciała (BMI) nie zawsze jest adekwatny

do rzeczywistości. Najczęstsze przyczyny

zafałszowań, to:

• Sportowcy i ci wszyscy, u których stwierdza się silnie

rozbudowaną tkankę mięśniową

• Szybko rosnące dzieci

• Kobiety w ciąży

• Starzy ludzie, u których występują trudności z

dokładnym pomiarem wzrostu

• BMI nie rozróżnia rozmieszczenia tkanki tłuszczowej

Ocena stopnia otyłości (BMI)

• Pomimo, że obie osoby mają takie samo

BMI, osoba po stronie prawej ma więcej

tkanki tłuszczowej, niż ta po stronie lewej

(badanie DEXA)

Mięśnie: 88,7
kg
Tłuszcz: 13,8
kg
Kości: 3,8 kg

Tłuszcz: 13%

Waga: 106,3
kg
Wzrost 1,83 m

Mięśnie: 69,5 kg
Tłuszcz: 25,8 kg
Kości:2,8 kg

Tłuszcz: 26,3%

Waga: 98,1 kg
Wzrost 1,76 m

ocena stopnia otyłości

• Stosunek obwodu talii do bioder (wskaźnik WHR – waist to tip

ratio):

• WHR = obwód bioder na wysokości krętarzy wielkich (cm) / obwód

talii w połowie odległości między dolnym brzegiem żeber a

grzebieniem kości biodrowej (cm)

• Wskaźnik WHR pozwala na ocenę rozmieszczenia tkanki tłuszczowej

• Uważa się, że WHR jest lepszym sposobem oceny ryzyka

zdrowotnego, niż BMI

• Prawidłowy WHR ma zwykle wartość 0,70 – 0,74

• Otyłość typu „jabłko” (wisceralna) pojawia się przy WHR równym

lub wyższym niż 0,8 (kobiety) lub 1,0 (mężczyźni)

• Otyłość typu „gruszka” (udowo – pośladkowa) pojawia się przy

wskaźniku WHR niższym niż 0,8 (kobiety) lub 1,0 )mężczyźni)

• Wskaźnik WHR ma znaczenie tylko w zestawieniu z innym

wskaźnikiem masy ciała

Otyłość

ocena stopnia otyłości

• Obwód pasa:

• Obwód pasa jest również cennym

wskaźnikiem zdrowia

• Obwód pasa ponad 102 cm (mężczyźni) i

ponad 88 cm (kobiety):

• Często zaburzenia oddychania

• Wysokie ciśnienie tętnicze lub

nadciśnienie

• Wysoki poziom cholesterolu

• Wysokie ryzyko cukrzycy

ocena stopnia otyłości

• Pomiar grubości fałdu skórnego:
• Grubość fałdu skórnego jest bardziej wartościowym

pomiarem niż BMI, szczególnie u ludzi starszych lub

silnie umięśnionych

• Pomiary wykonać należy w wielu punktach (zwykle 10)

oddzielnie dla górnej i dolnej połowy ciała

• Czasem są trudności w uzyskaniu najbardziej

miarodajnych wyników (nierównomierne rozmieszczenie

tkanki tłuszczowej)

• Typowe miejsca pomiaru grubości fałdu skórnego:

• Okolica bródkowa

• Okolica podłopatkowa

• Okolica boczna klatki piersiowej na wysokości X żebra

• Okolica boczna mięśnia szerokiego uda

• Okolica uda ponad rzepką

• Okolica krawędzi pachowej mięśnia piersiowego

większego

Otyłość

ocena stopnia otyłości

• Dobrą metodą jest komputerowa ocena

stopnia otyłości i rozmieszczenia tkanki

tłuszczowej w organizmie

• Pozwala to na określenie wagi tkanki

tłuszczowej, wagi tkanki pozatłuszczowej

(mięśni, kości, skóry) i ilość wody w

ustroju (istotne w przypadku odwodnienia

lub obrzęków)

• Metoda ta pozwala dobrać najbardziej

optymalny program odchudzania

Otyłość

ocena stopnia otyłości

• Dokładnego pomiaru tkanki tłuszczowej

można też dokonać następującymi metodami:

• Tomografia komputerowa (CAT) pozwala

określić powierzchnię i ilość tkanki

tłuszczowej wewnątrz jamy brzusznej

• Rezonans magnetyczny (NMR) podobnie do

tomografii komputerowej

• Pomiar przewodnictwa elektrycznego (TOBEC)

• Pomiar biologicznej impedacji (BIM) (opór

elektryczny)

• Dwufazowa absorbcja rentgenowska

Otyłość

rozmieszczenie tkanki tłuszczowej

• Otyłość typu „gruszka” (udowo – pośladkowa)
nazywana też otyłością gynoidalną
znacznie częściej występuje u kobiet
WHR < 0,8 (kobiety) lub < 1,0 (mężczyźni)

zwiększony wymiar dwukrętarzowy
normalny (lub mało zwiększony) wymiar
między mięśniami naramiennymi
po okresie przekwitania u kobiet pojawia się ryzyko wystąpienia otyłości

wisceralnej takie samo, jak u mężczyzn

• Otyłość typu „jabłko” (wisceralna, brzuszna)
zwana też otyłością androidalną

tkanka tłuszczowa gromadzi się wewnątrz jamy brzusznej (tłuszcz trzewny)

WHR > 0,8 lub 1,0

  powiększona klatka piersiowa
  powiększony wymiar miedzy mięśniami naramiennymi
  większe ryzyko wystąpienia chorób metabolicznych
  ujemny bilans energetyczny pozwala na łatwe pozbycie się tłuszczu

brzusznego

Otyłość

rozmieszczenie tkanki tłuszczowej

• Otyłość regionalna

• tkanka tłuszczowa odkłada się tylko w

niektórych regionach ciała

• najczęściej spotykane, to: otyłość

karkowo – barkowa, piersiowa, tułowiowa,

brzuszna, miednicowa, kończynowa

Otyłość

rola i ilość tkanki tłuszczowej

• Ciało noworodka zawiera 12% tłuszczu
• Dziecko 6-9 miesięcy zawiera 30% tłuszczu
• Młody mężczyzna posiada 15-18% tłuszczu
• Młoda kobieta posiada 20-25% tłuszczu

• Tłuszcz w tkance tłuszczowej stanowi główną rezerwę

energetyczną ustroju i w 98% składa się z trójglicerydów

• Tłuszcz odgrywa istotną rolę w termoregulacji ustroju
• Tłuszcz jest nośnikiem witamin zawartych w tłuszczach
• Tłuszcz jest źródłem energii i nienasyconych kwasów

tłuszczowych

Otyłość

tłuszcz a uczucie sytości

• Tłuszcz słabiej niż inne składniki posiłków hamuje

łaknienie

• Słabo działa mechanizm rozciągania ścian żołądka –

wysoka wartość energetyczna powoduje, że

stosunkowo niewielka porcja jedzenia posiada dużą

wartość energetyczną

• Tłuszcz przyspiesza opróżnianie żołądka

• Potrawy bogate w tłuszcz w niewielkim tylko stopniu

wymagają żucia

• Tłuszcz poprawiając walory smakowe stanowi

zachętę do wybierania potraw sprzyjających tyciu

Otyłość

rozpoznawanie otyłości

• Otyłość można łatwo rozpoznać, biorąc

pod uwagę następujące elementy:

• Pomiar masy ciała, obwodów pasa i bioder

• Ocenę aktywności fizycznej pacjenta

• Historię otyłości w rodzinie

• Indywidualną historię otyłości

• Kompleksową ocenę stanu zdrowia

• Wywiad w kierunku palenia papierosów

• Profil lipidowy (na czczo)

• Pomiar ciśnienia tętniczego krwi

• Aktualne leczenie (może wpływać na masę

ciała)

Otyłość

palenie tytoniu

• Palenie tytoniu jest znacznie

silniejszym czynnikiem ryzyka, niż

otyłość

• Ryzyko zgonu osoby palącej o

prawidłowej masie ciała jest większe,

niż u niepalącej o BMI 30-35

• Jeżeli zaprzestanie palenia miałoby

spowodować przyrost masy ciała, to

jest to i tak mniejsze ryzyko zdrowotne,

niż pozostanie przy paleniu tytoniu

Ryzyko zdrowotne otyłości

• Stopień

zagrożenia

zdrowotneg

o (w tym

zagrożenia

życia) jest

różny dla

różnych

przypadków

otyłości

Otyłość

choroby związane z otyłością

• Cukrzyca typu II (insulinoniezależna)
około 80-90% otyłych choruje na cukrzycę typu II
otyłość wisceralna (brzuszna) często prowadzi do insulinooporności

• Nadciśnienie tętnicze
   wzrost masy ciała o 20% powoduje trzykrotny wzrost ryzyka nadciśnienia
   nadciśnienie szczególnie często spotykamy w otyłości wisceralnej (brzusznej)
   ponad 80% otyłych po 50 r. ż. ma nadciśnienie

• Choroba niedokrwienna serca
Choroba wieńcowa występuje u ponad 40% osób z BMI > 25
Ryzyko choroby wieńcowej u otyłych jest 1,5 razy większe, niż u ludzi o

prawidłowej masie ciała

BMI > 30 zwiększa ryzyko choroby wieńcowej o 350%
Mężczyźni powyżej 65 lat z BMI 25-30 mają ryzyko choroby większe o 72%

• Niewydolność sercowa
    u osób otyłych ryzyko niewydolności sercowej jest dwukrotnie wyższe
    w przypadku masywnej otyłości z BMI > 40
    rozwija się niewydolność prawej komory serca z zaburzeniami oddychania i

nadciśnieniem w tętnicy płucnej – stwarza to bardzo duże zagrożenie życia

• Udar mózgowy
zagrożenie u otyłych dwukrotnie wyższe

Otyłość

choroby związane z otyłością

• Żylaki kończyn dolnych wskutek utrudnienia odpływu krwi

z kończyn

• Nowotwory złośliwe, szczególnie macicy, sutka,

pęcherzyka żółciowego, jelita grubego, jajników i prostaty

• Zaburzenia układu ruchu głównie wskutek zmian

zwyrodnieniowych lub zapalnych stawów, kręgosłupa

i kończyn dolnych. Prowadzi to często do

powstawania zespołów bólowych

• Kamica pęcherzyka żółciowego u kobiet otyłych

występuje sześciokrotnie częściej

• Zaburzenia oddychania, szczególnie w czasie snu w

postaci hipowentylacji lub pojawiania się zespołów

bezdechu

• Zaburzenia miesiączkowania, hirsutyzm, gorszy przebieg

ciąży

• Nietolerancja stresu – stwierdzono, że osoby otyłe są

mniej odporne na sytuacje stresowe

Otyłość

zasady leczenia

• Sposoby zmniejszania spożycia

tłuszczu w diecie:

• Ograniczenie tłuszczu dodawanego do

potraw (sosy, zasmażki, kraszenie, kanapki)

• Wybieranie produktów o obniżonej

zawartości tłuszczu (margaryny, majonezy,

wędliny, mleko i jego przetwory)

• Przygotowanie potraw ograniczające tłuszcz

(grillowanie, smażenie beztłuszczowe)

• Zmiana stylu żywienia: więcej warzyw,

owoców, chudych ryb, produktów

zbożowych

Otyłość

zasady leczenia

• Najważniejsze elementy

programu leczenia otyłości:

• Grupowo lub indywidualnie

• Poradnictwo dietetyczne

• Ćwiczenia fizyczne

• Nadzór (profesjonalny lub nie)

• Żywność porcjowana (najlepiej

przemysłowo)

• Suplementy pokarmowe

• Uwzględnienie preferencji pacjenta

• Terapia behawioralna

Otyłość

leczenie dietetyczne

• Ubytek masy ciała i tempo tego ubytku

zależą od wielkości deficytu energetycznego

(energia uzyskana z pożywienia powinna być

mniejsza niż wydatkowana)

• Należy zacząć od deficytu 600 kcal dziennie

(czyli stosować dietę zapewniającą 1200 –

1300 kcal

• Optymalnie można uzyskać ubytek wagi o

około 1 kg na tydzień, a minimum 0,5 kg

tygodniowo

• W przypadku wielkich otyłości stosuje się

diety o bardzo małej kaloryczności (VLCD)

poniżej 800 kcal dziennie

Otyłość

leczenie dietetyczne

• Dodatkowe zalecenia w czasie

stosowanie diety redukcyjnej:

• Ograniczyć spożycie tłuszczu

(widzialnego i niewidzialnego)

• Ograniczyć spożycie cukrów prostych

• Zwiększyć spożycie warzyw i owoców

• Unikać konsumpcji alkoholu

(całkowicie)

• Spożywać tłuszcze nienasycone

• Nie obniżać białka w diecie poniżej

1g/kg należnej masy ciała

Otyłość

rola wysiłku fizycznego

• Aktywność fizyczna stanowi

podstawowy element programu

odchudzającego

• Lepsze są względnie małe wysiłki przez

dłuższy okres czasu (na przykład

codziennie 1-2 godziny marszu)

• Dobrym wysiłkiem fizycznym jest pływanie

(nie obciąża kolan, bioder i kręgosłupa)

• Intensywność ćwiczeń powinna być

stopniowo zwiększana

• Zestaw i dobór ćwiczeń powinien być

akceptowany przez osobę odchudzającą się

Otyłość

efekt jo-jo

• Uzyskanie trwałego obniżenia masy ciała u

ludzi otyłych (zwłaszcza w ‘starych”

otyłościach) może być bardzo trudne

• Często obserwuje się następowy przyrost

masy ciała po kuracji

• Jeżeli często ponawia się próby odchudzania

z następowym przyrostem masy ciała,

mówimy o efekcie jo-jo

• Efekt jo-jo często cechuje się odpornością

na kolejne próby odchudzania

• W takich sytuacjach lepiej utrzymać nawet

mniejszą, częściową redukcję masy ciała

Otyłość

leczenie otyłości

• Leczenie farmakologiczne

• Leki wspomagające leczenie otyłości powinny

być stosowane jako uzupełnienie leczenia

podstawowego (dieta + wysiłek fizyczny +

poprawa stylu życia), a nie zamiast tego

• Znane są dwa leki: sibutramina

podwyższająca poziom

neuroprzekaźników (noradrenaliny i

serotoniny) w mózgu i orlistat hamujący

wchłanianie tłuszczu w przewodzie

pokarmowym

Otyłość

leczenie

operacyjne

• Taki rodzaj leczenia zarezerwowany powinien

być wyłącznie dla znacznych postaci otyłości

(III

i otyłości z zagrożeniem życia)

• Najbardziej preferowaną metodą jest

gastroplastyka, polegająca na

zakładaniu ringu (pierścienia)

zmniejszającego wielkość żołądka i tym

samym zmniejszającego objętość

spożywanego i przyswajanego pokarmu

• Proponowane są też inne postacie leczenia

operacyjnego

Otyłość

leczenie

operacyjne

• Operacja autorstwa Dr Edwarda E. Masona (rozpoczął jej

wykonywanie w początku lat 80‘ tych) polega na podzieleniu żołądka

na dwie części oraz ograniczeniu przepływu jedzenia z mniejszej do

większej części przy pomocy opaski zakładanej na stałe (nie

regulowanej).

• Metoda popularnie zwana "opaską" polega na podzieleniu żołądka

poziomo na dwie części - górną mniejszą i dolną większą,

umieszczając na żołądku opaskę (laparoskopowo). Opaska

wyposażona jest w balonik zaciskający się pod wpływem napełniania

specjalnym płynem i portu umieszczonego pod skórą, przez który

można regulować ilość płynu w opasce. W zależności od stopnia

zaciśnięcia opaski pacjent może przyjmować mniej lub więcej

jedzenia

• BPD polega na usunięciu około 2/3 żołądka oraz podzieleniu jelita

cienkiego na 3 części, z których dwie łączą się tworząc trzecią (tworzą

razem kształt litery Y) - pierwsza część biegnie od zmniejszonego

żołądka i nią transportowane jest jedzenie, druga połączona z

przewodami żółciowymi i trzustką jest drogą soków trawiennych

• W RNY żołądek dzielony jest chirurgicznie na dwie części, które są od

siebie oddzielone. Do mniejszej przyłączone jest jelito, jelito cienkie

również tworzy kształt litery Y i podobnie jak w przypadku BPD jedną

częścią przesuwa się jedzenie, drugą spływają soki trawienne,

trawienie odbywa się w trzeciej

Document Outline