RODZAJE
ĆWICZEŃ
RODZAJE
ĆWICZEŃ
PODZIAŁ ĆWICZEŃ STOSOWANYCH
NA ZAJĘCIACH KOMPENSACYJNO -
KOREKCYJNYCH
PODZIAŁ ĆWICZEŃ STOSOWANYCH
NA ZAJĘCIACH KOMPENSACYJNO -
KOREKCYJNYCH
Podział obejmuje dwie grupy
ćwiczeń:
• ćwiczenia ogólnokształtujące,
• ćwiczenia specjalne
I. ĆWICZENIA
OGÓLNOKSZTAŁTUJĄCE
I. ĆWICZENIA
OGÓLNOKSZTAŁTUJĄCE
• Celem tych ćwiczeń, podobnie jak na
zajęciach wychowania fizycznego dzieci
zdrowych, jest wszechstronne oddziaływanie
na wszystkie układy ustroju.
• Ze względu na mniejszą sprawność i z
reguły słabszy gorset mięśniowy u dzieci z
wadami postawy podstawowym zadaniem,
jakie spełniają te ćwiczenia jest
podnoszenie
ogólnej wydolności i sprawności
.
ZASADY OBOWIĄZUJĄCE PODCZAS
STOSOWANIA ĆW.
KSZTAŁTUJĄCYCH U DZIECKA Z
WADĄ POSTAWY
ZASADY OBOWIĄZUJĄCE PODCZAS
STOSOWANIA ĆW.
KSZTAŁTUJĄCYCH U DZIECKA Z
WADĄ POSTAWY
• Ćwiczenia należy wykonywać w warunkach
skorygowanej postawy, co z reguły warunkuje
stopień trudności
i intensywności,
• W pierwszym etapie wyrównywania wady stosować
pozycje ułatwiające samorzutną korekcję postawy,
w następnych etapach – wzrastające jej utrudnienie,
• Eliminować pozycje, ćwiczenia i sytuacje
stwarzające warunki do pogłębiania wady,
• Prowadząc ćw. kształtujące stosować
kilkusekundowe wstawki w postaci ćwiczeń
autokorekcji postawy
w różnych pozycjach np. „żołnierz na warcie”, „lalki
w pudełku” czy test „ścienny”.
ĆWICZENIA ODDECHOWE
ĆWICZENIA ODDECHOWE
OGÓLNE:
• W ramach tej grupy prowadzi się
naukę
prawidłowego oddychania
, ponieważ
znaczna część dzieci oddycha nieumiejętnie,
nie wykorzystując oddychania torem
dolnożebrowym (przeponowym).
• Podczas każdego ćwiczenia
należy
skoordynować ruchy poszczególnych
segmentów ciała z fazami oddychania
, np.
wznos RR – wdech, opust RR – wydech,
wyprost T – wdech, skłon/opad T – wydech
itp.
• Najlepszymi ćw. oddechowymi są takie,
które
w naturalny sposób
aktywizują funkcje
narządów przez zwiększenie
zapotrzebowania tlenowego.
Zalicza się do nich np. bieg, chód, ćw.
dynamiczne o obszernych ruchach,
angażujące liczne zespoły dużych jednostek
mięśniowych.
• Nie należy stosować ćw.
pogłębionego oddychania w
sztucznym, narzuconym rytmie
wspólnym dla całego zespołu.
• Ćw. oddechowe stosuje się również w
celu
zmniejszenia intensywności zajęć
.
ĆW. ODDECHOWE
SPECJALNE
• Aktywizują oddychanie w sposób wybiórczy, kierowany
na
akcentowanie jednej z faz procesu oddychania lub na
określoną część narządu oddechowego
.
Zależnie od rodzaju zniekształcenia, jego lokalizacji
lub stopnia usztywnienia stawów żebrowo –
kręgowych, dobiera
się ćwiczenia i pozycje wyjściowe.
• Wykorzystuje się je także w przypadku zniekształceń w
obrębie klatki piersiowej.
Stosuje się tu zasadę wypychania części wpuklonej żeber
przez powietrze pochodzące z max wdechu z
jednoczesnym unieruchomieniem pozostałych żeber.
ĆWICZENIA ROZLUŹNIAJĄCE
Umiejętność rozluźnienia mm warunkuje
prawidłowy przebieg procesów biochemicznych
związanych z wysiłkiem
i wypoczynkiem.
Każdy mięsień posiada określone napięcie
spoczynkowe (tonus), które podczas
wypoczynku ulega zmniejszeniu, zapewniając
tym właściwe ukrwienie
i dotlenienie. Dlatego ćw. rozluźniające stosuje
się zwłaszcza
po wysiłkach typu statycznego
. Jest
to warunkiem wyrównania niekorzystnego
wpływu
skurczu izometrycznego
polegającego na
ucisku naczyń krwionośnych i okresowym
zaburzeniu ukrwienia pracujących mięśni.
Ćw. rozluźniające dzieli się na ogólne i
miejscowe.
ĆW. ROZLUŹNIAJĄCE
OGÓLNE
• Polegają na świadomym rozluźnieniu wszystkich
mm ustroju. Jeżeli jest to połączone z dążeniem
do pełnego odprężenia psychicznego, nosi
nazwę
ćwiczeń relaksacyjnych
.
MIEJSCOWE
• Polegają na ułożeniu segmentów ciała w pozycji
umożliwiającej
rozluźnienie przy wykorzystaniu
działania siły ciężkości
, np. pozycja leżenie
tyłem,
kkd ugięte w stawach biodrowych i kolanowych –
rozluźnienie mm brzucha i kkd.
II. ĆWICZENIA SPECJALNE
II. ĆWICZENIA SPECJALNE
ĆWICZENIA ELONGACYJNE
• Elongacja (wydłużenie) w gimnastyce korekcyjnej
dotyczy
kręgosłupa
.
• Zasadą w ich stosowaniu jest
doprowadzenie do
prawidłowej wielkości krzywizn fizjologicznych
kręgosłupa
.
• Wyróżnia się elongację bierną, czynną, w odciążeniu
i z obciążeniem ciężarem ciała.
Przykładem elongacji biernej w odciążeniu jest zwis
na podudziach, jeśli dołączy się do tego czynne
wyciąganie, to uzyska się elongację czynną w odciążeniu.
Elongację czynną w obciążeniu ciężarem ciała uzyskuje
się w pozycjach siadów i stojącej.
ĆWICZENIA ANTYGRAWITACYJNE
(OBCIĄŻAJĄCE OSIOWO)
Ich istotą jest
obciążenie osiowe
stymulujące
mm antygrawitacyjne w warunkach pionizacji.
Polegają na utrzymywaniu skorygowanego
kręgosłupa i głowy w warunkach bezpośredniego
lub pośredniego dodatkowego obciążenia osiowego.
Zasady stosowania ćw. antygrawitacyjnych:
• Można je stosować, gdy dziecko swobodnie utrzymuje
postawę skorygowaną przez dłuższą chwilę.
• Muszą być poprzedzone ćw. elongacyjnymi.
ĆW. ANTYGRAWITACYJNE c.d.
• Kryterium dawkowania (wielkość obciążenia i długość
wytrzymania)
jest
wartość elongująca
, która doprowadza krzywizny kręgosłupa
do wielkości prawidłowej.
• Wielkość obciążenia stosowanego w korekcji = połowie max
obciążenia, przy którym dziecko jest w stanie utrzymać
skorygowaną postawę.
W miarę upływu czasu pracy z dzieckiem długość wytrzymania
należy stopniowo zwiększać.
Jeżeli obserwuje się osiadanie kręgosłupa (zmniejszanie
elongacji) lub pogłębienie skrzywień należy natychmiast
przerwać ćwiczenie
i skrócić czas wytrzymania. Stosowanie nadmiernych obciążeń
jest przeciwwskazane ze względu na możliwość uszkodzenia
chrząstek wzrostowych.
Woreczki o ciężarze 15 – 20 dkg stanowią za mały bodziec i nie
wywołują odruchu wyprostnego.
PODZIAŁ ĆWICZEŃ SPECJALNYCH
PODZIAŁ ĆWICZEŃ SPECJALNYCH
Przyczyną większości wad postawy jest
dystonia
mięśniowa
(zaburzenia napięcia mięśniowego).
W związku z tym ćw. specjalne korygujące obejmują
dwie grupy:
• Ćw. zwiększające ruchomość odcinkową i
rozciągające mm nadmiernie napięte i/lub
przykurczone:
- w obrębie kręgosłupa,
- w stawach ramiennym i biodrowym (zależnie od
wady),
• Ćw. wzmacniające wybiórczo zespoły mm
osłabionych.
ĆW. ZWIĘKSZAJĄCE RUCHOMOŚĆ
ODCINKOWĄ KRĘGOSŁUPA
• Mają zastosowanie jedynie w przypadku
odcinkowego zesztywnienia kręgosłupa.
Najczęściej dotyczy to odcinka Th kręgosłupa
(budowa). Podczas wykonywania tego typu ćw.
należy zwrócić uwagę na równomierne rozłożenie
działania zwiększającego ruchomość (poza
miejscem największego usztywnienia, na które
kierowany jest główny nacisk).
• Ćw. te przygotowują do prowadzenia reedukacji
posturalnej i wzmacniania mm w skorygowanym
układzie.
• W przypadku prawidłowej ruchomości nie stosuje
się tych ćwiczeń.
ZASADY WYKONYWANIA ĆW.
ZWIĘKSZAJĄCYCH RUCHOMOŚĆ
ODC. KRĘGOSŁUPA:
• przed przystąpieniem do uruchamiania
należy unieruchomić sąsiednie odcinki,
• uruchamianie określonego odcinka osiąga
się wychodząc z jednej z dwóch stref
sąsiednich, druga pozostaje
ustabilizowana,
• uruchomienia dokonuje się
biernie
i
czynnie
, korekcja bierna jest często
konieczna
, ale nie
zawsze
wystarczająca.
ĆW. ZWIĘKSZAJĄCE RUCHOMOŚĆ
W STAWACH RAMIENNYM I
BIODROWYM
Oprócz kręgosłupa najczęściej dochodzi do
ograniczenia ruchomości w stawach ramiennym i
biodrowym ze względu na ścisły związek
ukształtowania kręgosłupa w odcinkach powiązanych z
kończynami (przez obręcze).
• Hiperkifoza piersiowa (plecy okrągłe) najczęściej
wiąże się
z przykurczem mm piersiowych,
• Hiperlordoza lędźwiowa (plecy wklęsłe) – z
przykurczem mm biodrowo – lędźwiowych.
ZASADY ROZCIĄGANIA MM W
KOREKTYWIE
ZASADY ROZCIĄGANIA MM W
KOREKTYWIE
Mięśnie rozciąga się:
• wzdłuż włókien mięśniowych,
• przy stabilizacji odcinkowej kręgosłupa,
• przy stabilizacji jednego z przyczepów,
• stosując ćw. rozciągające biernie i czynnie.
ĆW. WZMACNIAJĄCE WYBIÓRCZO
ZESPOŁY MM OSŁABIONYCH
Ćw. reedukacji posturalnej, zwiększania ruchomości
i wzmacnianie w korektywie odbywają się
równolegle
,
w proporcjach uzależnionych od rodzaju wady i
właściwości układu ruchowego dziecka.
Celem tej grupy ćw. jest
rozwinięcie siły mięśniowej
w powiązaniu z wytrzymałością
. Polega to na
zwiększeniu napięcia mm posturalnych
(wcześniejszym zniesieniu ich dystonii) w takim
stopniu, żeby wystarczało ono na długotrwałe,
automatyczne utrzymywanie prawidłowej postawy w
różnych warunkach życia.
Siłę
określa się jako zdolność do przeciwstawiania się
lub pokonywania dużego oporu podczas ruchu,
określoną za pomocą napięcia mięśniowego. W takim
przypadku zabezpiecza to postawę ciała przed
działaniem grawitacji.
ĆW. WZMACNIAJĄCE c.d.
Im
opór
jest większy, tym większą siłę musi rozwinąć
mięsień. Zasada ta jest wykorzystywana w ćw.
mających na celu wyrabianie siły mięśniowej pod
postacią odpowiednio dozowanego oporowania,
zarówno w ćw. dynamicznych (skurcze izotoniczne) jak
i statycznych (skurcze izometryczne) oraz mieszanych
(skurcze auksotoniczne).
Dla stworzenia właściwego zabezpieczenia
mięśniowego skorygowanej postawy większe
znaczenie ma
wytrzymałość
. Określa się ją zwykle jako
max czas trwania skurczu izometrycznego mięśnia na
poziomie jego 1/2 do 1/3 maksymalnej siły
.
ĆW. WZMACNIAJĄCE c.d.
W korektywie jedną z
zalet
ćw. statycznych jest
łatwiejsza
kontrola nad utrzymywaniem skorygowanej pozycji
.
W praktyce, po każdych ćw. z dominantą skurczu
izometrycznego (statycznych)
obowiązuje
stosowanie ćw. rozluźniających stwarzających
warunki do wyrównania ukrwienia mięśnia i długu
tlenowego. Stosuje się je także naprzemiennie z
ćwiczeniami dynamicznymi (skurcze izotoniczne).
W ruchu korekcyjnym
wielkość oporu
(obciążenia)
i
czasu jego trwania
jest uwarunkowana zdolnością
utrzymania uzyskanego wcześniej skorygowanego
położenia ciała.
ZASADY WZMACNIANIA MM W
KOREKTYWIE
ZASADY WZMACNIANIA MM W
KOREKTYWIE
• wzmacnianie odbywa się zawsze w pozycjach
skorygowanych przy zbliżonych przyczepach,
• przy wzmacnianiu mm obowiązuje stabilizacja
odcinkowa,
• obciążenie i czas trwania jest uzależnione od
możliwości utrzymania przez dziecko pozycji
skorygowanej w czasie ćwiczenia,
• ćwiczenia wzmacniające dzieli się na:
- statyczne – bez zmiany ustawienia przyczepów
mięśni,
- dynamiczne – zmiana ustawienia przyczepów
mięśni w czasie ćwiczenia.