Wpływ postaw na procesy psychiczne i 

zachowanie

(balding=łysieć)

 

 

Wpływ postaw na rozumienie świata

1. Selektywność w poszukiwaniu informacji

dążymy do odbierania informacji 
zgodnych z postawami, unikamy informacji 
sprzecznych

selektywność ta zanika 

w warunkach wymuszających 
bezstronność (np. konieczność wyjaśnienia 
własnego postępowania lub sądów innym 
ludziom)

gdy jesteśmy przekonani, że łatwo sobie 
poradzimy z kontrargumentami

gdy przygotowujemy się do zmiany 
własnego stanowiska

 

 

2. Tendencyjność interpretacji i pamięci 
danych

ocena prawdziwości i wiarygodności 
danych bardzo silnie zależy od ich 
zgodności z postawami

heurystyka ustosunkowania – chętniej 
wierzymy w informacje zgodne niż 
sprzeczne z postawami, co czasami 
wygląda na lepsze przypominanie 
informacji zgodnych, choć nie wiąże się z 
rzeczywistą pamięcią zdarzeń

pojawienie się obiektu postawy 
automatycznie wzbudza reakcję 
emocjonalną, która utendencyjnia 
interpretację innych zdarzeń 
(niezwiązanych z obiektem postawy)

3. Podział świata społecznego na swoich i 
obcych

faworyzowanie osób o podobnych 
postawach, deprecjacja osób o postawach 
odmiennych

 

 

Wpływ postaw na zachowanie

Problem NIEzgodności postaw z 

zachowaniem

•Badania LaPierre'a w 1930 roku (1934):
 przejechał 10 tys. mil w 250 hotelikach lub 
restauracjach (184 posiłki i 66 noclegów) bez 
obiekcji obsłużono parę Chińczyków, a tylko w 
jednym miejscu odmówiono obsługi (w 
zrujnowanym kempingu). Jednak w pół roku 
później aż 92% właścicieli tych obiektów 
deklarowało w ankiecie uprzedzenia i niechęć do 
przyjmowania Chińczyków. 

•Metaanaliza 88 badań (Kraus, 1995) 
przeciętna korelacja postawa/zachowanie: r = 
0,38

 

 

Metodologiczna strategia rozwiązania 

problemu zgodności

(JAK MIERZYĆ zgodność?)

Zgodność naprawdę istnieje, ale jest źle 
mierzona

1. Agregacja danych o zachowaniu

postawa wobec religii a pojedyncze 
zachowanie religijne: 0,14

postawa wobec religii a średnia 100 
zachowań: 0,63
Fishbein i Ajzen (1974)

Ograniczenie: wiele pojedynczych zachowań 
silnie koreluje z postawami; jesteśmy 
zainteresowani przewidywaniem konkretnych 
zachowań a nie ich agregatów.

 

 

2. Konkretyzacja mierzonej postawy:dane 
Davidson & Jaccard (1979)

Ograniczenie: spadek mocy predyktywnej 
postawy

 

 

Poszukiwanie moderatorów zgodności

(KIEDY postawa wpływa na zachowanie?)

Związek postawa-zachowanie jest silny lub słaby 
w zależności od “trzecich” zmiennych

Charakter sytuacji

sytuacje skryptowe

sytuacje dezindywiduujące

sytuacje indywiduujące

 

 

Poszukiwanie moderatorów zgodności

(KIEDY postawa wpływa na zachowanie?)

Cechy zachowania

subiektywne znaczenie zachowania dla jego 
wykonawcy

Salancik:

0,27 (polecanie zajęć jako dalszy ciąg badania)
0,62 (polecanie jako wyraz osobistych 

preferencji)

 

 

Poszukiwanie moderatorów zgodności

(KIEDY postawa wpływa na zachowanie?)

Cechy postawy

ważna

wywodzi się z osobistych doświadczeń

jednorodna ewaluatywnie

subiektywnie pewna

stabilna w czasie

 

 

 Poszukiwanie moderatorów zgodności

(KIEDY postawa wpływa na zachowanie?)

Cechy posiadacza postawy

niski poziom obserwacyjnej samokontroli 
zach. (self-monitoring)

silna nawykowa tendencja do 
autokoncentracji

 

 

Poszukiwanie mediatorów zgodności

(JAK postawa wpływa na zachowanie?)

Związek postawa-zachowanie jest silny lub słaby 
w zależności od procesów pośredniczących 
między postawą a zachowaniem

1. Teoria działań przemyślanych (Ajzen & 
Fishbein, 1980)
postawa kształtuje świadome intencje 
postępowania

2. Model tendencyjnego spostrzegania 
obiektu postawy
 (Fazio, 1986)
postawa nieświadomie kształtuje sposób 
spostrzegania obiektu

 

 

Aktywizacja   



tendencyjność     



treść spostrzeżeń     



definicja

   

     zachowanie

Postawy

spostrzegania 

dotyczących

obserwowanego

obiektu postawy

zdarzenia

       

      normy       

      definicja sytuacji

 

     NIE MA      



Motywacja do rozważania własnej postawy
Możliwość rozważania własnej postawy

      JEST

1) przekonanie, że dane zachowanie
    prowadzi do danych efektów



postawa wobec zachowania

2) ocena tych efektów

   

intencja       

     zachowanie

1) przekonanie, że inni uważają,
    iż powinienem zachować się 

   

    w dany sposób



subiektywna norma

2) motywacja do ulegania innym

Integracja obu modeli: 
Rola motywacji i możliwości rozważania własnej 
postawy