Barbara Bokus

1

Efekt Stroopa (pokonywanie 
interferencji)

Codziennym naszym doświadczeniem jest 

przełączanie się między różnymi operacjami 
poznawczymi

 

na drodze do osiągnięcia konkretnego zadania czy 
celu. 

Psychologia zakłada, że jest to możliwe 
dzięki sprawnym procesom kontroli poznawczej 
i bada je przy użyciu różnych paradygmatów. 

Jednym z najstarszych i najszerzej stosowanym 
jest 

zadanie Stroopa

 (Stroop, 1935). 

Wymaga ono pokonywania interferencji 
semantycznej.

 

2

Interferencja semantyczna

• gdy dwie klasy potencjalnych reakcji werbalnych 

pochodzą z tej samej kategorii semantycznej 

• i stają się wobec siebie konkurencyjne 
    ze względu na cel i/lub kontekst wypowiedzi.

 
• W zadaniu Stroopa osoby badane 

nazywają kolory druku takich słów, 
które same jednocześnie denotują 
nazwy kolorów, i to kolorów niezgodnych 
z kolorem ich czcionki, 

Na przykład: 
słowo 

NIEBIESKI 

napisane jest czerwoną czcionką, 

a osoba badana ma podać kolor czcionki, 
ignorując treść napisu.

 

Konkurują dwie reprezentacje semantyczne

- znaczenie napisanego słowa 
- niezgodna z nim nazwa koloru czcionki. 

Konkurują ze sobą dwie reakcje: 
 -czytanie napisanych słów (zautomatyzowane)
 -nazywanie koloru druku tych słów
            (konflikt czytania z nazywaniem). 

4

5

Osoby badane doświadczają wydłużenia czasu 
nazywania kolorów druku słów w warunkach 
interferencji

 

w porównaniu z czasem wypowiadania tych 
samych słów a/podczas czytania 
czy 
b/podczas nazywania kolorowych pasków 
wydrukowanych w tych samych kolorach. 

Zjawisko to nazywane jest 

efektem Stroopa

. 

Teza:    Im słabszy jest ten efekt, 

tym bardziej skuteczna 

             kontrola poznawcza. 

Czy  występuje  zjawisko  interferencji  semantycznej 
u dzieci, które jeszcze nie potrafią czytać?

Prevor i Diamond (2005) 
zbadały 168 dzieci w wieku 3;6-6;6, prosząc połowę 
z nich 
o nazywanie koloru obiektu na rysunku, 
a drugą połowę o podanie nazwy tego kolorowego 
obiektu.

 W badaniu zostały użyte rysunki dobrze znanych 
obiektów 
-w kolorze zgodnym z kanonicznym 

(np. pomarańczowa marchewka), 

-w kolorze niezgodnym z kanonicznym 

(np. zielona lub niebieska marchewka) 

-lub w kolorze neutralnym 

(np. czerwona książka).

6

U badanych dzieci wystąpiła 

silna interferencja 

między nazywaniem koloru obiektu 
a podawaniem nazwy tego obiektu. 

Dzieciom łatwiej było nazywać obiekty 
niż określać ich kolory.

 

Zadanie 

nazywania kolorów

 wydłużało czas reakcji, 

i to 

bardziej niż nazywanie obiektów

. 

Powodowało istotnie więcej błędów.  
Okazało się też, że dzieci nawet szybciej i 
poprawniej nazywały kolory kształtów 
abstrakcyjnych, 
niż obiektów w kolorach kanonicznych. 

Zatem nie nazywanie kolorów było tą przeszkodą. 
Raczej sama obecność obiektu możliwego do 
nazwania była dla dzieci źródłem interferencji z 
zadaniem nazywania koloru.

7

Wynik eksperymentu: 

interferencja semantyczna u nieczytających dzieci 
i bez kontekstu czytania także występuje.

Jeśli dla osoby dorosłej nazwanie obiektu 
(tu: napisanego słowa) sprowadza się 
do jego przeczytania, 
to wtedy u osób dorosłych czytanie 
interferowałoby z nazywaniem koloru druku 

w takim sensie, 

w jakim nazywanie rysunku obiektu 
interferuje z nazywaniem jego koloru 
u małych, jeszcze nieczytających dzieci.

 

8

 

Comalli, Wapner, Werner (1962):

wzorzec wykonania zadania nazywania 
kolorów 
w warunkach interferencji (u osób 7-80 
letnich): 

Efekt interferencji 

-silny efekt u dzieci we wczesnym wieku 
szkolnym 
 (7-9 lat), 

wielkość efektu maleje z wiekiem do 17-19 
r.ż., 

stabilizuje się w wieku od 25 do 40 r.ż, 

rośnie w grupie osób starszych (60-80 lat). 

9

• W badaniu osób w wieku starczym (80-90 lat) Comalli 

(1965) stwierdził postępujące spowolnienie w wykonaniu 

zadania Stroopa 
w porównaniu z młodszymi osobami dorosłymi. 

• Ten ogólny wzorzec potwierdziły późniejsze liczne badania 

poświecone związanym z wiekiem zmianom w zakresie 

zdolności do pokonywania interferencji semantycznej  (np. 

Cohn, Dustman, Bradford, 1984; Houx, Jolles, Vreeling, 

1993; Weir, & Brunn, 1997 i wielu in.). 

• Badacze są na ogół zgodni co do tego, że 

młode dorosłe osoby badane doświadczają mniejszego 

efektu interferencji niż osoby w starszym wieku. 

Nie jest jasne, czy tę różnicę można przypisać 
jedynie ogólnemu spowolnieniu 
wynikającemu z zaawansowanego wieku,
 czy też wskazuje ona na specyficzny deficyt 
w zakresie konkretnej funkcji (hamowanie poznawcze), 

11

Celem badania Okuniewskiej (2006) było określenie 

przebiegu zmian zachodzących z wiekiem w 
wykonaniu Testu Interferencji Nazw i Kolorów 
(TINiK).

Zadania testowe (nazwy podtestów): 

  - czytanie kolorowych słów na karcie pierwszej

 

- nazywanie koloru druku wyrazów na karcie 
pierwszej „nazywanie interferencyjne”

- nazywanie na zmianę z czytaniem na karcie 
drugiej 
 z ramkami. 

Podtest ma zwiększone wymagania 

co do pamięci operacyjnej osób badanych i ich 
zdolności hamowania niepożądanych reakcji.

12

WYNIKI:

Efekt interferencji i efekt przełączania się w 
zadaniu Stroopa przyrastają istotnie w szóstej 
dekadzie życia 
– wydłuża się czas wykonania zadania 
interferencyjnego 
i zadania naprzemiennego. 

Wyjaśnienie tego wzrostu możliwe jest zarówno w 
ramach a/teorii ogólnego spowolnienia procesów 
poznawczych 
w starszym wieku, 
jak i w ramach teorii załamania się mechanizmów 
hamowania poznawczego.

13

Analiza liczby błędów:
osoby starsze popełniają średnio więcej błędów niż 
młodzi badani, co przemawiałoby na rzecz hipotezy 
o załamywaniu się procesów hamowania w 
starszym wieku.

Widzenie starzenia się poznawczego 
skoncentrowanego na dysfunkcjach czołowych 
rozszerza się obecnie na uwzględnianie zmian
 w strukturach podkorowych starzejących się 
mózgów
 i wpływu tych zmian na odmienność 
funkcjonowania sieci połączeń korowo-podkorowych 
u młodych i starszych osób badanych. 

14

15