Podstawy gleboznawstwa

• Powstawanie gleb i czynniki

glebotwórcze

• Morfologia gleb (poziomy

genetyczne, procesy glebowe)

• Gleba jako układ trójfazowy
• Chemiczne i fizykochemiczne

właściwości gleb

• Materia organiczna gleb
• Organizmy glebowe
• Podstawy systematyki gleb

Powstawanie gleb i czynniki

glebotwórcze

Glebą nazywamy wierzchnią warstwę

skorupy

ziemskiej

zdolną

zapewnić

roślinom  warunki  wzrostu  i  rozwoju,
powstałą  ze  zwietrzeliny  skalnej  w  wyniku
oddziaływania  na  nią  zmiennych  w  czasie
czynników    w  określonych  warunkach
rzeźby terenu.

Gleba jest tworem złożonym, ożywionym i

dynamicznym w którym zachodzą ciągłe
procesy rozkładu i syntezy związków
organicznych i mineralnych.

Powstawanie gleb i czynniki

glebotwórcze

Procesem glebotwórczym nazywamy

całość

zmian

przebiegających

przypowierzchniowych

warstwach

litosfery powodujących powstanie i
rozwój gleby.

Każda

gleba

powstaje

wyniku

oddziaływania  na  zwietrzelinę  skalną
szeregu  czynników.  Czynniki  te  mogą
mieć  różny  wpływ  na  powstawanie
gleby i zmieniać się w czasie.

Powstawanie gleb i czynniki

glebotwórcze

Czynniki glebotwórcze:
• Skała macierzysta
• Klimat
• Organizmy żywe
• Woda
• Oddziaływanie człowieka (w przypadku

gleb uprawnych)

Warunki powstawania gleb:
• Ukształtowanie terenu (relief)
• Czas

Skała macierzysta

Skała macierzysta to substrat z którego powstaje

gleba. Stanowi ona główną część masy gleby
(97 – 99 %).

Skała macierzysta w zależności od stopnia

rozdrobnienia,

składu

mechanicznego,

mineralogicznego i chemicznego może w różny
sposób oddziaływać na przebieg procesu
glebowego.

Skład

mineralogiczny

chemiczny

skały

macierzystej wpływa na jej podatność na
wietrzenie a tym samym na tempo rozwoju
powstającej gleby.

Klimat

Klimat określa charakter wietrzenia, wpływa na

kierunki procesów glebotwórczych, wyznacza
reżim cieplny i wodny od których uzależnione
jest tempo wszystkich procesów zachodzących
w glebie.

Najistotniejsze

parametry

charakteryzujące

klimat to średnia roczna suma opadów,
rozkład

opadów,

wilgotność

względna

powietrza oraz temperatura.

Im klimat jest cieplejszy i bardziej wilgotny tym

szybciej i intensywniej zachodzą procesy
glebowe.

Organizmy żywe

Na powstawanie gleby wpływ wywierają

wszystkie organizmy żywe. Aktywność flory i
fauny jest ściśle powiązana z klimatem, wodą i
właściwościami skały macierzystej.

Fauna glebowa odgrywa istotną rolę w

mieszaniu

materiału

glebowego,

obiegu

pierwiastków,

mineralizacji

materii

organicznej  i  stabilizacji  struktury  glebowej.
Dostająca  się  na  powierzchnię  gleby  materia
organiczna  jest  przez  zwierzęta  glebowe
wprowadzana do głębszych warstw gleby.

Organizmy żywe

Roślinność chroni glebą przed erozją wodną i

wietrzną. Jest źródłem materii organicznej.
System

korzeniowy

roślin

powoduje

przemieszczanie składników odżywczych do
głębszych partii profili glebowych.

Mikroorganizmy glebowe rozkładają materię

organiczną,  są  odpowiedzialne  za  obieg
pierwiastków  odżywczych  w  ekosystemach  i
oddziaływują na strukturę gleby.

Woda

Woda pod wszystkimi postaciami jest czynnikiem

glebotwórczym. Morza i oceany są miejscem
powstawania

skał

macierzystych

(skały

osadowe).

Woda przyczynia się do usuwania materiału

glebowego z pewnych miejsc i jego osadzania
w innych miejscach.

Woda glebowa przyczynia się do rozwoju profilu

glebowego będąc nośnikiem pierwiastków i
związków chemicznych.

Warunki powstawania gleby –

rzeźba terenu

Rzeźba terenu oraz jego położenie w stosunku

do poziomu morza stwarzają określone
warunki

przebiegu

procesu

glebowego

działając

modyfikująco

czynniki

glebotwórcze.

Rzeźba

terenu

wpływa

intensywność

czynników glebotwórczych, przyczynia się do
tworzenia klimatu lokalnego który w pewnych
przypadkach może oddziaływać na rozwój
gleby silniej niż klimat ogólny.

Warunki powstawania gleby –

rzeźba terenu

Rzeźba terenu i związane z nią nasilenie

procesów erozyjnych wpływają istotnie na
proces tworzenia się profilu glebowego.

Na stokach dochodzi do wymywania materiału

glebowego, stąd profile glebowe mogą być
płytkie, natomiast u podnóża stoków dochodzi
do

depozycji

wymytego

materiału

wytwarzania się głębokich i bogatych w
materię organiczna profili glebowych.

Warunki powstawania gleby –

czas

Czas

jest

warunkiem

powstania

gleby.

Formowanie

się

gleb

jest

procesem

długotrwałym.

Działanie czynników glebotwórczych zmienia się

w czasie co znajduje odbicie w budowie profili
glebowych.

Procesy glebotwórcze

Procesem glebotwórczym nazywamy całokształt

zjawisk fizycznych, chemicznych i biologicznych
zachodzących

wierzchnich

warstwach

litosfery w wyniku których powstaje gleba.

Najważniejsze procesy glebotwórcze to:
• Proces inicjalny
• Proces brunatnienia
• Proces przemywania
• Proces bielicowania
• Proces glejowy
• Proces bagienny
• Proces murszenia

Proces inicjalny

Proces zachodzący z udziałem pionierskich

zbiorowisk

mikroorganizmów

roślin.

Powoduje powstawanie gleb prymitywnych np.
litosoli, regosoli. W wyniku tego procesu
kształtuje się słabo zaznaczony poziom
akumulacji próchnicy.

Proces brunatnienia

Polega na stopniowym rozpadzie pierwotnych

krzemianów  i  glinokrzemianów,  a  następnie
uwalnianiu  się  z  nich  związków  żelaza  i  glinu
w postaci nierozpuszczalnych wodorotlenków i
kompleksów  z  kwasami  próchnicznymi,  które
z  kolei  osadzają  się  na  powierzchni  ziaren
gleby,  nadając  im  brunatna  barwę.  Nie
zachodzi  przemieszczanie  żelaza  i  glinu,  gdyż
tworzą  się  trwałe  kompleksy  próchniczno-
ilasto-żelaziste.

Proces brunatnienia prowadzi do powstania gleb

brunatnych (Cambisols).

Proces przemywania

Proces przemywania (płowienia, lessiważu,

lessivage)  polega  na  przemieszczeniu  w  głąb
profilu glebowego wymytych z wyżej leżących
poziomów  cząstek  koloidalnych  będących  w
stanie  rozproszenia,  bez  ich  uprzedniego
rozkładu.

Przemywanie zachodzi przy słabo kwaśnym

odczynie  gleby,  prowadząc  do  powstania
poziomu  płowego  i  poziomu  iluwialnego
ilastego,  które  to  poziomy  są  typowe  dla  gleb
płowych.

Proces bielicowania

Proces bielicowania (podzolizacji) polega na

rozkładzie

glinokrzemianów

koloidów

glebowych, wymywaniu w głąb profilu
glebowego

składników

zasadowych,

następnie

uruchamianiu

kwasów

próchnicowych  oraz  związków    żelaza  i  glinu.
Żelazo  i  glin  tworzą  z  kwasami  fulwowymi
łatwo  rozpuszczalne  kompleksy.    Proces
wymywania

składników

pochodzących

rozkładu

koloidów

glebowych

glinokrzemianów prowadzi do powstania jasno
zabarwionego

poziomu

(eluwialnego)oraz

ciemniej zabarwionego, leżącego pod nim
poziomu wmycia.

Proces glejowy

Polega

redukcji

związków

różnych

mineralnych związków (żelaza, manganu i
innych) utworu glebowego w warunkach
nadmiernej

wilgotności.

Związki

żelaza

trójwartościowego,

mające

zabarwienie

brunatnordzawe lub żółtordzawe przechodzą
w wyniku tego procesu w związki żelaza
dwuwartościowego

zabarwieniu

zielonkawym,  niebieskawym  i  szarym.  W
wyniku  procesu  glejowego  poziomy  bogate  w
związki  żelaza  i  manganu  przyjmują  barwę
szarą, zielonkawą lub niebieskawą.

Proces bagienny

Polega na gromadzeniu się i humifikacji

szczątków  roślin  w  warunkach  nadmiernego
uwilgotnienia.  Gleby  powstające  w  wyniku
procesów  bagiennych  zaliczamy  do  gleb
mułowo-bagiennych lub torfowo-bagiennych.

Proces murszowy

Zachodzi

odwodnionych

warstwach

organicznych

(torfowych,

mułowych,

gytiowych),  a  więc  w  warunkach  aerobowych.
Polega  na  fizycznych,  fizykochemicznych  i
biochemicznych  przemianach  zachodzących  w
substancji  organicznej  gleby  pod  wpływem
zmniejszenia  jej  uwilgotnienia  i  zwiększenia
dostępu

powietrza.

Odwodniona

masa

organiczna  dzieli  się  na  coraz  mniejsze
agregaty,  niekiedy  przyjmujące  formę  ziarn.  W
wyniku  procesu  murszenia  kształtuje  się
wyraźny strukturalny poziom murszowy, będący
cechą charakterystyczną  gleb murszowych.

Morfologia Gleb

Poziomy genetyczne gleb

Profilem glebowym nazywamy pionowy przekrój

gleby ukazujący jej budowę wraz z poziomami
zróżnicowania.

Naturalne poziomy zróżnicowania
nazywane są poziomami
genetycznymi lub poziomami
diagnostycznymi.

Poziomy genetyczne gleb

Poziom glebowy to warstwa mineralna lub

organiczno-mineralna

znajdująca

się

obrębie  profilu  glebowego,  w  przybliżeniu
równoległa do powierzchni gleby, odróżniająca
się  od  poziomów  sąsiednich  konsystencją,
uziarnieniem,  barwą,  składem  chemicznym,
ilością i jakością materii organicznej.

Poziomy genetyczne gleb

Rozróżnia

się

poziomy

główne,

przejściowe,

mieszane oraz podpoziomy. W opisie profilu

glebowego określa się również cechy towarzyszące

poziomów glebowych.

Poziomy główne oznacza się dużymi literami alfabetu

łacińskiego a cechy towarzyszące literami małymi.

Poziomy przejściowe to poziomy w których dominują

cechy jednego poziomu genetycznego, ale obecne są

również cechy innego poziomu. Oznaczenie np. AB

(dominuja cechy poziomu A, ale obecne sa niektóre

cechy poziomu B).

Poziomy mieszane to poziomy charakteryzujące się

cechami obu sąsiadujących poziomów genetycznych.

Oznaczenie np. A/B.

Poziomy genetyczne gleb

Granica pomiędzy sąsiadującymi poziomami może

być:

• Ostra – rozgraniczenie poziomów jest bardzo

nagłe, strefa przejścia jednego poziomu w
drugi wynosi mniej niż 2 cm

• Wyraźna - rozgraniczenie poziomów jest nagłe,

strefa przejścia jednego poziomu w drugi
wynosi 2 - 5 cm

Jeżeli strefa przejściowa między poziomami jest

szersza niż 5 cm mówimy o poziomie
mieszanym lub przejściowym.

Poziomy główne w glebach

mineralnych i organiczno-

mineralnych

Poziom organiczny (O) – poziom w którym

objętościowo  przeważa  materia  organiczna,  a
wagowo  stanowi  ona  ponad  20  %  masy.  Poziom
ten  tworzy  się  w  warunkach  aerobowych  i  jego
miąższość  nie  przekracza  30  cm.  W  jego  skład
wchodzi  opadłe  listowie  oraz  obumarłe  części
pochodzenia roślinnego i zwierzęcego.

Poziom próchniczny (A) – Obejmuje strefę

wmywania.  Występuje  w  glebach  naturalnych  o
nienaruszonym  profilu.  Jego  miąższość  waha  się
od  kilku  do  kilkunastu  cm.  Odznacza  się
ciemnym  zabarwieniem.  Zawartość  materii
organicznej  wynosi  od  ułamków  procenta  do  10
%.

Poziomy główne w glebach

mineralnych i organiczno-

mineralnych

Poziom eluwialny (E) – nazywany również

poziomem  wymywania.  Jego  główna  cechą  jest
wymycie  z  niego  związków  glinu  i  żelaza,  oraz
frakcji  splawialnej.  Charakteryzuje  się  jasnym
zabarwieniem  (do  białego)  pochodzącym  od
krzemionki.

Poziom wzbogacenia (B) – nazywany także

poziomem  wmycia.  Następuje  w  nim  osadzanie
składników  wymytych  z  poziomów  zalegających
powyżej.    Osadzają  się  w  nim  głównie  tlenki
żelaza  i  glinu,  sole  wapnia,  fosforu,  minerały
ilaste

oraz

koloidy

organiczne

(kwasy

próchnicowe). Barwa poziomu jest najczęściej
rdzawoszara lub jasnobrunatna.

Poziomy główne w glebach

mineralnych i organiczno-

mineralnych

Poziom glejowy (G) – wykształca się w

warunkach uwilgotnienia i słabego dostępu lub
braku tlenu. Charakteryzuje się zielonkawym,
niebieskawym lub popielatym zabarwieniem.

Poziom skały macierzystej (C) - występuje w

profilu poniżej poziomów zróżnicowania gleby.
Zbudowany jest z rozdrobnionych materiałów
budujących skałę macierzystą.

Miąższość gleb

Miąższość gleby określa łączną głębokość wszystkich

poziomów genetycznych profilu glebowego od

powierzchni do poziomu skały macierzystej.

Gleby wytworzone ze skał niemasywnych dzieli się na

całkowite i niecałkowite.

Gleby całkowite to gleby w których wszystkie poziomy

genetyczne, łącznie ze skałą macierzystą stanowią

jednolity materiał tj. o tym samym pochodzeniu

geologicznym i zbliżonym składzie granulometrycznym.

Gleby niecałkowite to te w których profilu do głębokości

150 cm występuje materiał niejednolity tj. o różnym

pochodzeniu

geologicznym

różnym

składzie

ganulometrycznym

Miąższość gleb

Gleby niecałkowite dzielimy na:
płytkie - profil jednolity genetycznie o

niezmienionym

składzie

granulometrycznym ma miąższość mniejszą
niż 50 cm.

średnio głębokie – profil jednolity genetycznie

ma miąższość od 50 do 100 cm.

głębokie – profil jednolity genetycznie ma

miąższość od 100 do <150 cm.

Miąższość gleb

Gleby wytworzone ze skał masywnych

dzielimy na:

płytkie - do 25 cm.
średnio głębokie –25 – 50 cm
głębokie – 50 – 100 cm
bardzo głębokie – 50 – 100 cm

Struktura gleb

Strukturą

gleby

nazywamy

stan

zagregowania elementarnych cząstek
fazy stałej gleby.

Struktury gleb dzielimy na proste

(nieagregatowe) oraz agregatowe.

Struktura gleb

Struktury proste to:
Struktura

rozdzielno-

ziarnista – ziarna gleb
występują oddzielnie nie
połączone

żadnym

spoiwem.

Struktura masywna (zwarta,

masywna) – gleba tworzy
jednolita

masę,

brak

pęknięć i trwałych szczelin.

Struktura gleb

Wśród struktur agregatowych wyróżniamy :

Struktury sferoidalne – o agregatach o kształcie
zbliżonym do kulistego (m. in. należ tu
struktura koprolitowa, gruzełkowa, i ziarnista)

Struktura gruzełkowa

Struktura gleb

Struktury poliedryczne (foremnowielościenne) –
o  agregatach  równomiernie  wykształconych
wzdłuż  trzech  prostopadłych  do  siebie  osi
(struktura  ostrokrawędzista,  zaokrąglona  i
bryłowa).

Struktura bryłowa

Struktura gleb

Struktury  wrzecionowate    -  agregaty  mają
kształt  graniastosłupów.  Oś  pionowa  jest
znacznie  dłuższa  niż  osie  pozostałe  (struktura
pryzmatyczna i słupowa)

Struktura pryzmatyczna

Struktura gleb

Struktury

dyskoidalne

–

agregaty

są

rozbudowane wzdłuż osi poziomych. Występują
tu

struktura

płytkowa

oraz

struktura

skorupkowa.

Struktura płytkowa

Gleba jako układ

trójfazowy

Gleba składa się z trzech faz:
Fazy

stałej

którą

stanowią

cząstki

mineralne,

organiczne

organiczno

mineralne.

Fazy ciekłej – stanowi ją woda, w której

rozpuszczone są związki mineralne i
organiczne, tworzące roztwór glebowy.

Fazy gazowej – którą stanowi mieszanina

gazów i pary wodnej – powietrze glebowe.

Faza stała gleby

Cząstki mineralne, organiczne i organiczno-mineralne

stanowią główne tworzywo gleby. Składnikami
mineralnymi są okruchy skał i minerałów. Składniki
organiczne

przede

wszystkim

związki

próchniczne oraz resztki roślinne i zwierzęce.

Najważniejszą cechą fazy stałej gleby jest skład

granulometryczny

który

określa

stopień

rozdrobnienia mineralnej części fazy stałej gleby.
Inne istotne cech to:

- gęstość właściwa
- gęstość objętościowa
- porowatość

Faza ciekła gleby

Roztwór glebowy bierze udział we

wszystkich procesach glebowych i
wywiera wpływ na życie roślin.

Ilość i jakość wody w glebie zależy od

klimatu, rzeźby terenu, budowy gleby i
jej właściwości oraz sposobu jej
użytkowania.

Woda w glebie występuje w wielu

postaciach.

Postacie wody w glebie

1) Woda w postaci pary wodnej
2) Woda molekularna

a) woda higroskopowa
b) woda błonkowata

3) Woda kapilarna

a) woda kapilarna właściwa
b)

woda

kapilarna

zawieszona

(przywierająca)

4) Woda wolna

a) woda infiltracyjna (przesiąkująca)
b) woda gruntowo-glebowa

Woda w postaci pary wodnej wchodzi w

skład  powietrza  glebowego.  Pozostaje
w  równowadze  z  wodą  znajdującą  się
w  glebie  w  postaci  ciekłej  oraz  w
ciągłej  wymianie  z  parą  wodną
występującą

powietrzu

atmosferycznym.

Woda molekularna to cząsteczki wody związane z

cząstkami gleby siłami elektrostatycznymi oraz
siłami Van der Waalsa.

Ilość

wody

molekularnej

zależy

składu

granulometrycznego,  mineralnego  i  chemicznego
gleby  a  przede  wszystkim  od  ilości  jakości
koloidów  glebowych  i  składu  jonowego  ich
kompleksu  sorpcyjnego.    Jony  jednowartościowe
(np.  Na

) powiększają ilość wody molekularnej i

obniżają

spójność

gleb,

natomiast

jony

dwuwartościowe (np. Ca

) zmniejszają ilość

wody molekularnej i powiększają spójność gleby
co oddziałuje korzystnie na jej właściwości
fizyczne i agrotechniczne.

Woda higroskopowa to woda tworząca na

powierzchni

cząstek

gleby

powłokę

bezpośrednio do nich przylegającą. Powstaje

wtedy otoczka wody mocno związana z cząstką

gleby. Grubość tej otoczki może dochodzić do

wielkość równej średnicy 100 cząsteczek wody.

Woda higroskopowa jest niedostępna dla roślin

gdyż siła wiążąca ją z woda jest znacznie

większa niż siła ssąca korzeni roślin.

Woda higroskopowa nie przemieszcza się w glebie,

nie rozpuszcza soli. Zamarza w temperaturze

znacznie

poniżej

całkowitemu

odparowaniu ulega dopiero w temperaturze

105

Woda błonkowata jest to woda związana

siłami  molekularnymi  przez  zewnętrzne
warstwy  wody  higroskopowej.  Ilość  wody
błonkowatej  jest  2  –  4  razy  większa  niż
ilość wody higroskopowej.

Woda

błonkowata

wykazuje

niewielką

zdolność do przemieszczania się w glebie
z  miejsc  wilgotniejszych  do  miejsc
suchszych.  Jej  część  jest  dostępna  dla
roślin  w  przedziale  wody  bardzo  trudno
dostępnej.

Woda kapilarna właściwa to woda występująca w

glebie w strefie podsiąku kapilarnego i

pozostająca w kontakcie z wodą gruntowo-

glebową.

Strefa wody kapilarnej właściwej zamkniętej

występuje bezpośrednio nad wodą gruntowo-

glebową, sięgając ponad nią do wysokości, do

której woda wypełnia wszystkie kapilarne pory

glebowe. Powyżej występuje strefa wody

kapilarnej właściwej otwartej, w której tylko

część porów kapilarnych jest wypełniona wodą.

Pory kapilarne to pory o średnicy rzędu dziesiątych

lub setnych milimetra w których występują siły

kapilarne (włoskowate).

Wysokość podsiąku kapilarnego oraz ilość

wody jaka w jednostce czasu może
być przeniesiona do płytszych warstw
gleby

zależy

składu

granulometrycznego oraz struktury
gleby.

Woda kapilarna zawieszona to woda której

źródłem są opady atmosferyczne, spływ
powierzchniowy lub nawodnienie gleby.

Występowanie wody kapilarnej zawieszonej

jest

możliwe

wówczas

gdy

siły

utrzymujące słupek wody w kapilarze
są większe niż siła grawitacji.

Woda kapilarna właściwa i zawieszona jest

dostępna dla roślin.

Woda wolna to woda wypełniająca pory glebowe

większe od kapilarnych i przemieszczająca się w
profilu glebowym pod wpływem siły grawitacji.

Woda wolna występuje w glebie jako woda

infiltracyjna  (przesiąkająca)  która  pojawia  się  w
glebie po obfitych opadach atmosferycznych oraz
lub jako woda gruntowa. Woda gruntowa to woda
zatrzymana  w  profilu  glebowym  przez  warstwę
materiałów nieprzepuszczalnych. Jeśli zwierciadło
wody  gruntowej  zalega  w  strefie  profilu
glebowego  lub  w  bliskiej  strefie  podprofilowej  to
nazywamy ją wówczas wodą gruntowo-glebową.

Retencja wody glebowej

Zdolność gleby do zatrzymywania wody opadowej

nazywamy retencja glebową.

W retencji glebowej wyróżniamy retencję użyteczną

która określa część wody zgromadzonej w glebie z

której mogą korzystać rośliny.

Rośliny korzystają z następujących form wody

glebowej:

- wody infiltracyjnej (w okresie po opadach

atmosferycznych)

- wody kapilarnej przywierającej i właściwej
- z części wody błonkowatej (w ograniczonym

zakresie)

Retencja wody glebowej

Całkowita siła wiążąca wodę z gleba jest

nazywana potencjałem wody glebowej lub
siłą ssącą.

Na podstawie wyników pomiarów ilości wody

odsączającej się z gleby przy wywieraniu
na nią określonego ciśnienia można
wykreślić krzywą sorpcji wody (krzywą pF).
Krzywa ta wskazuje z jaka siłą związana
jest woda w glebie, przy przedziale od
stanu pełnego nasycenia do stanu suchego.

Retencja wody glebowej

Co to jest pF?

pF = log h

gdzie h jest podane w cm słupa H

pF to logarytm dziesiętny z wysokości

słupa wody (w cm), którego ciśnienie
odpowiada sile ssącej gleby.

Retencja wody glebowej

Graniczne wartości pF odpowiadają różnym formom

wody i stopniom jej dostępności.

pF
0 – 2,0 – woda grawitacyjna szybko przesiąkająca, w

minimalnej ilości pobierana przez rośliny

2,0 – 2,2 – woda wolna grawitacyjna powoli

przesiąkająca, pobierana przez rośliny w ciągu 3

– 4 dni po opadach

2,2 – 3,0 – woda kapilarna łatwo dostępna dla roślin
3,0 – 4,2 – woda kapilarna trudno dostępna dla

roślin

4,2 – punkt trwałego więdnięcia
4,7 - maksymalna higroskopowość

Powietrze glebowe

Powietrze glebowe zajmuje przestwory które nie

są wypełnione wodą.

Skład powietrz glebowego różni się nieco od

składu powietrza atmosferycznego.

Azot stanowi około 81,5 % objętości powietrza

glebowego.

Tlen 16 – 18 %
Dwutlenek węgla 0,3 % (maksymalnie nawet do

4 %).

Powietrze glebowe

Pomiędzy powietrzem glebowym a atmosferycznym

następuje ciągła wymiana gazów określana
niekiedy jako „oddychanie gleby”.

Oddychanie gleby odbywa się na zasadzie:
Dyfuzji stężeniowej – gazy pomiędzy atmosferą a

gleba przemieszczają się z miejsc o większej
koncentracji do miejsc o mniejszej koncentracji.

Dyfuzji termicznej – przepływ powietrza następuje z

miejsc o wyższej temperaturze do miejsc o
temperaturze niższej

Przepływu ciśnieniowego – wymiana powietrza

odbywa się pod wpływem określonego gradientu
ciśnienia.

Document Outline